د ایران امنیتي ځواکونه وایي چې په نارامه سیستان-بلوچستان ولایت کې یې " اسراییل سره د تړلې یوه ترهګریزې ډلې" شپږ غړي وژلي دي.

فرانس پریس پرون شنبه د ایرانا خبري اژانس په حواله ویلي چې دغه کسان له پولیسو سره د ډزو په تبادله کې وژل شوي، خو د پیښې کره ځای او وخت یې نه دی ذکر کړی.

سیستان-بلوچستان چې له افغانستان او پاکستان سره ګډه پوله لري، وخت نا وخت د ایراني امنیتي ځواکونو او وسله والو ډلو او قاچاق وړونکو ترمنځ د بریدونو شاهد وي.

خبر کې راغلي چې وژل شوي ترهګر بهرني اتباع دي، خو هویت یې نه دی څرګند شوی.

سیستان بلوچستان کې څو ورځې وړاندې یوه برید کې لږ تر لږه پنځه پولیس ووژل شول چې مسولیت یې جیش العدل ډلې ومانه.

جیش العدل د بلوڅانو جدایي غوښتونکې مذهبي ډله ده.

د آزادۍ راډیو د ایران د څانګې راډیو فردا د راپور له مخې ایراني رسنیو پرون جمعه (د سلواغې ۳مه) د ایران د اټومي انرژۍ ادارې د رییس محمد اسلامي له قوله راپور ورکړ چې وايي، د اټومي انرژۍ د نړیوالې ادارې مفتشان باید لومړی د دې حملو په اړه خپل دریځ واضح کړي او له هغه وروسته به تهران پر دې غور وکړي چې دې زیانمنو اټومي تاسیساتو ته د ملګروملتو مفتشان پرېږدي که نه.

د تېرکال په دوبي کې د اسراییلو او متحدوایالتونو په حملو کې د ایران ځینې اټومي تاسیسات زیانمن شول.

د اټومي انرژۍ د نړیوالې ادارې مشر رافایل ګروسي له رویټرز خبري آژانس سره په خبرو کې ویلي دي چې له دریو زیانمنو تاسیساتو نظنز، فردو او اصفهان پرته دا اداره د ایران نورو ۱۳ اټومي تاسیساتو ته لاسرسی لري.

د آزادۍ راډیو د خبر د مرکزي څانګې د راپور له مخې دا غونډه پرون په ابوظبي کې جوړه شوې وه او پر اوکراین د روسیې له حملې وروسته دا لومړی ځل و، چې د روسیې او اوکراین چارواکو له امریکايي چارواکو سره مخامخ خبرې کولې.

له بلې خوا د سپینې ماڼۍ له یوه پلاوي سره د ولسمشر ولادیمیر پوتین له کتنې وروسته کریملین په اوکراین کې د خپلې ارضي ادعا په مسئله کې په خپل دریځ کې هېڅ راز نرموالی نه دی راوستی.

دا په داسې حال کې ده چې په اوکراین کې د ژمي په سختو سړو شپو ورځو کې د بریښنا د نشتوالي له کبله تپه تیاره ده او د روسیې حملې لاهم روانې دي.

روسیه د اوکراین په دونباس سیمه کې د درنو تلفاتو په منلو سره د نورو سیمو د نیولو لپاره د سوکه پرمختګ په حال کې ده. ولسمشر پوتین او نورو روسي چارواکو ویلي چې که مسکو له ډیپلوماتیکو لارو د دې سیمو د نیولو هدف ترلاسه نه کړي نو نورې ډېرې سیمې به د زور په کارولو سره ونیسي.

دوی د اوکرایین د جګړې د پای ته رسولو په هدف په اړوندو امنیتي مساییلو بحث کوي.

دا لیدنه وروسته تر هغه کېږي چې پرون په مسکو کې د امریکا د ولسمشر ځانګړي استازي سټیف ویټکاف او بل امریکايي استازي جرډ کوشنر د روسیې له جمهور رییس ولادمیر پوتین سره ولیدل.

کرملین دا لیدنه رغنده بللې او ویلي یې دي چې د راتلونکو پړاونو په اړه پکې بحث شوی.

امریکا په دې لټه کې ده چې د اوکرایین څلور کلنه جګړه پای ته ورسوي.
روسیه د اوکرایین په ختیځ کې د دونباس کنټرول غواړي خو اوکرایین لا دې چارې ته غاړه نه ده اېښې.

د اوکراین ولسمشر وایي چې د اوکراین لپاره د امریکا د امنیتي تضمینونو په اړه یو سند بشپړ شوی خو له روسیې سره د سولې لپاره د مځکې پر سر اختلافات په خپل ځای دي.

ولادیمیر زیلینسکي د پنجشنبې په ورځ د سویس په داووس کې د نړیوالې اقتصادي غونډې پرمهال وویل چې د امنیتي تضمینونو سند د اوکراین د پارلمان او د متحد ایالتونو د کانګرس له لورې تصویبیدو ته چمتو شوی دی، خو ښاغلي زیلینسکي دا ونه ویل چې په امنیتي تضمینونو کې څه شامل دي.

روسیه چې د اوکراین د خاورې شاوخوا شل فیصده یې نیولې ده د سولې په بدل کې غواړي چې د اوکراین په ختیځ کې د دونباس سیمه روسیې ته وسپارل شي، خو کییف له دې سره سخت مخالفت کوي او وایي چې د روغې جوړې په بدل کې دې ته په هیڅ ډول چمتو نه دی چې د خپلې خاورې له یوې برخې تیر شي.

د متحدو ایالاتو ولسمشر دونالد ټرمپ د پنجشنبې په ورځ د "سولې پلاوی" اعلان کړ.

د ولسمشر ټرمپ په مشری دغه پلاوی یا بورډ به پیل کې په غزه کې د سولې په ټینګښت تمرکز کوي.

ددغه ابتکار د لاس لیک مراسم د سویس په داووس ښار کې ترسره شول.

دنړۍ ګڼ مشران په داووس کې د ( WEF) یا د اقتصاد دنړیوالې ټولنې کلنۍ غونډه کې ګډون لپاره دغه ښار کې دي.

ټرمپ وویل : " کله چې دغه پلاوی په بشپړه توګه تشکیل شي ، مونږ کولای شو تقریبا هرکار چې وغواړو وکړو ، او دا کار به له ملګرو ملتونو سره په هماهنګۍ ترسره کړو."

هغه وویل ملګري ملتونه لوی امکانات لري چې تراوسه په بشپړه توګه ترې استفاده نه ده شوې.

ټرمپ د نړۍ لسګونو مشرانو ته بلنه ورکړه چې دغه پلاوي سره یوځای شي او وویل چې غواړي دغه پلاوی په غزه کې د اوربند د ټینګښت سربیره د نوروستونزو اواري ته هم پاملرنه وکړي.

ایران د چهارشنبې په ورځ په دې هیواد کې د وروستیو پراخو لاریونونو په ترڅ کې د وژل شویو او ټپیانو رسمي شمیرې خپرې کړې او ویې ویل چې ټولټال ۳۱۱۷ کسان وژل شوي دي.

د جرمني ډي پي اې خبري آژانس د راپورله مخې په هغه اعلامیه کې چې د ایران د ملي امنیت شورا له خوا خپره شوې،۲۴۲۷ بې ګناه خلک او د نظم او امنیت ساتونکي بلل شوي دي.

دې شورا د ایران زاړه دښمنان، اسرائیل او متحده ایالات تورن کړل چې د جنورۍ د ۸ او ۹ په شپو کې یې د هېواد په لویو برخو کې په قصدي ډول «ډېر ترهګریز اعمال» ترسره کړي دي. د دې ځواکمنې ادارې په وینا، دا د ۲۰۲۵ کال د جون د میاشتې د «تحمیلي جګړې» دوام و.

خو د بېلابېلو اټکلونو له مخې، د قربانیانو اصلي شمېر ښايي تر دې ډېر لوړ وي. په امریکا کې مېشت د بشري حقونو د فعالانو خبري بنسټ (HRANA) د اونۍ په پیل کې ویلي وو چې دوی ۴۵۱۹ مړینې تایید کړې او له ۹۰۰۰ څخه ډېرې نورې پېښې لا هم تر څېړنې لاندې دي.

د راپورله مخې په ایران کې د جنورۍ د میاشتې په ۸ او ۹، ګڼ شمېر خلک سړکونو ته راووتل څو د اسلامي جمهوریت د استبدادي مشرتابه پر ضد لاریونونه وکړي.

د امریکا متحده ایالات وايي چې په ایران کې وروستي لاریونونه د رژیم د "ناسم مدیریت" له امله وشول او نه د کومې بهرنۍ لاسوهنې له کبله چې تهران یې ادعا کوي.

دغه لاریونونه چې د اسلامي رژیم په وړاندې په وروستیو کلونو کې ترټولو ننګونکي بلل شوي پکې د ځپل شویو اعتراض کونکو شمیرې مخ په زیاتیدو دي.

د متحده ایالاتو د بهرنیو چارو وزارت د چهارشنبې په ورځ په خپلې فارسي ژبې ایکسپاڼه کې وویل چې دغه اعتراضونه، چې د تیرې میاشتې په وروستیو کې پیل شول، "د کلونو ظلم او ځپنې وروسته د ایراني ولس یو حتمي پاڅون" وو.

د ایران د ولسمشرمسعود پزشکیان په شمول ایراني چارواکو لاریونوال،«تروریست» او «بلواګر» بللي او د مظاهرو په مهال درنه مرګ ژوبله یې چې تراوسه یې رسمي ارقام نه دي خپاره شوي، اسرائیلي عواملو ته منسوب کړې.

د امریکا د بهرنیو چارو وزارت وايي، د ایراني چارواکو لخوا دا هڅه چې بهرني حکومتونه ملامت ګڼي او لاریونوال مجرمان معرفي کوی، د واقعیت د بدلولو لپاره د خندا وړه هڅه ده.

په ایران کې وروستي لاریونونه د ډیسمبرپه ۲۸ مه د بهرنیواسعارو په وړاندې د ایراني ریال د بیساري رالویدو او ګراني په وړاندې د تهران له بازاره پیل شول چې وروسته د هیواد ګڼو ولایتونو ته وغځیدل او هغو د ایران د اسلامي جمهوریت د رژیم پر وړاندې د یوه پراخ احتجاج بڼه غوره کړه.

په امریکا کی میشت د بشري حقوقو سازمان ، HRANA د دغو لاریونو په ترځ کې د ۴۵۱۹ کسانو وژل تایید کړي خو په ټوله کې د ۹۰۴۹ کسانو احتمالي وژل کیدل ترڅیړنې لاندې دي. د راپورونوله مخې ۵۸۱۱ تنه نور ټپیان او ۲۶۳۱۴ تنه هم نیول شوي دي.

د هسپانیا په شمال ختیځ د کاتالونیا په سیمه کې پرون سې شنبې د مسافر وړونکي اورګاډي په یوه بله پېښه کې یوکس مړ او ۳۷ نور ټپیان شول. دا پېښه دوه ورځې وروسته له هغې رامنځته شوه چې د دې هېواد په جنوب کې د دوو ګړندیو اورګاډو د ټکرپه مرګونې پېښه کې لږ تر لږه ۴۲ کسانو خپل ژوند له لاسه ورکړ.

د سیمه‌ ییزو بیړنیو خدمدتو ادارې ویلي چې په پرونۍ پیښه کې مړشوی کس د اورګاډي چلوونکی و. د ځایي رسنیو له‌ خوا خپاره شوي شوې انځورونه ښيي چې د اورګاډي مخکینۍ برخه سخته زیانمنه شوې ده.

دې ادارې وویل چې د رودالیس شبکې په آر ۴ کرښه کې یواستنادي دیوال د سخت باران او توپان له امله هغه مهال پر یوه مسافر وړونکي اورګاډي چې د تیریدو په حال کې وو، راولوید. د چارواکو په وینا پردې لاره د اونۍ په کاري ورځو کې په اورګاډو کې ډیرخلک تګ راتګ کوي.

له دې مخکې د تیرې یکشنبې په ورځ د کوردوبا ولایت ادموز ښارته نژدې د دوو ګړندویو مسافروړونکو اورګاډو د ټکر په پیښه کې نژدې ۴۲ کسانو خپل ژوند له لاسه ورکړ. کارپوهانو وایي چې پرپټلۍ د یوې نښلیدونکې وسیلې د خرابوالي له امله ښایي یواورګاډی له پټلۍ وتلی او له بل سره یې ټکر کړی وي.

د امریکا د متحد ایالتونو ولسمشر یو ځل بیا وویل چې لاهم هغه انتخاب د میز پر سر دی چې پر ایران به برید کوي.

ډونالډ ټرمپ د سې شنبې په ورځ په سپینه ماڼۍ کې د خبرې غونډې پرمهال دا هم وویل چې اونۍ مخکې د چهارشنبې او پنجشنبې په ورځو د ایران د اسلامي جمهوریت چارواکو غوښتل د لاریون کوونکو اته سوه اووه دیرش تنه اعدام کړي، خو د ده له خبرداري وروسته ایران دا کار ونه کړ.

د امریکا ولسمشر بیا وویل چې د ایران چارواکو ته یې وویل، که دا کسان اعدام شي دا به د دوی لپاره ډیره بده شي چې له دې خبرداري وروسته دوی نیولي معترضین اعدام نه کړل.

د امریکا ولسمشر بیا وویل چې دی نه پوهیږي چې په راتلونکې کې به د ایران چارواکي څه وکړي خو د اوس لپاره یې د دې کسانو له اعدامولو لاس اخیستی دی.

تمه ده چې نن د سویس په داووس ښار کې د نړیوالې اقتصادي غونډې ترڅنګ د امریکا د متحد ایالتونو ولسمشر د یوشمیر هیوادونو له چارواکو سره د ګرینلډ په تړاو خبرې وکړي.

ولسمشر ډونالډ ټرمپ پرون د دې غونډې خبره وکړه خو دا یې ونه ویل چې په دې ناسته کې به کوم مشران برخه اخلي.

د ګرینلډ لوی ټاپو چې د امریکا خاورې ته څیرمه پروت دی، ډنمارک اداره کوي او اروپایي مشرانو له دې سره مخالفت کړی دی چې دا ټاپو د امریکا برخه شي، خو د شنبې په ورځ ولسمشر ټرمپ خبرداری ورکړ چې د فبروري له لومړۍ نیټې به د ډنمارک او اوو نورو اروپایي هیوادو پر وارداتو لس فیصده تعرفه لوړه کړي او که چیرته بیا هم دوی د ګرینلنډ په برخه کې د امریکا غوښتنې نه منلې نو د جون له لومړۍ نیټې به دا تعرفې پنځه ویشت فیصدو ته لوړې شي.

ټاکل شوې ده چې نن به ولسمشر ډونالډ ټرمپ د داووس نړیوالې غونډې ته وینا هم وکړي.