د فلسطین د سرې میاشتې ټولنې نن یکشنبه ( د زمري ۱۲مه) اعلان کړی چې د غزې خان یونس کې د دوی پر دفتر د اسراییلو برید کې یې یو کارکوونکی وژل شوی دی.

د فرانس پریس په خبره، دغه برید دوه ورځې وروسته تر هغه کیږي چې د منځني ختیځ لپاره د امریکا ځانګړي استازي سټیف ویټکوف په غزه کې د مرستې رسونې له هغه مرکزه لیدنه وکړه چې متحده ایالتونه یې ملاتړ کوي.

ملګرو ملتونو خبرداری ورکړی چې د غزې له جګړې نژدې دوه کاله وروسته غزه د بشپړې قحطۍ په درشل کې ده.

د غزې د عامې روغتیا وزارت وایي، د اسراییل په جګړه کې تراوسه له شپیته زره او درې سوو څخه زیات کسان وژل شوي، ملګرو ملتونو دغه شمیرې د باور وړ بللې دي.

د امریکا د بهرنیو چارو وزارت سعودي عربستان ته د ۴۸ ایف-۳۵ جنګي الوتکو د احتمالي پلور اجازه ورکړې ده. د دې معاملې ارزښت شاوخوا ۲۴.۳ میلیارد ډالره اټکل شوی دی.

په معامله کې د الوتکو ترڅنګ ۴۹ انجنونه، د اړیکو وسایل، پُرزې او نور ملاتړ کوونکي تجهیزات هم شامل دي.

خو د دې معاملې وروستۍ پرېکړه لا نه ده شوې او باید د امریکا کانګرس یې تصویب کړي. که معامله تصویب شي، سعودي عربستان به په منځني ختیځ کې له اسرائیلو وروسته دوهم هیواد شي چې ایف-۳۵ الوتکې لري.

ریاض وايي، دا پرمختللې جنګي الوتکې به د دغه هېواد دفاعي وړتیا پیاوړې کړي.

اسراییل له یوې لسیزې راهیسي ایف ۳۵ الوتکې لري او په جګړه کې ورڅخه کار اخلي.

د ملګرو ملتونو امنیت شورا د پنجشنبې په ورځ د روسیې او چین د منفي رایو له امله ونه توانېده چې د ایران د اتومي بندیزونو د څارنې د کارپوهانو د پلاوي ماموریت وغځوي.

د امریکا له خوا د وړاندې شوې مسودې هدف دا و چې د دغه پلاوي ماموریت وغځول شي. ټاکل شوې وه چې د پلاوي اوسنی ماموریت د سپټمبر په ۲۶مه پای ته ورسېږي.

مسودې ته د امنیت شورا له ۱۵ غړو څخه ۱۱ غړیو مثبتې رایې ورکړې او دوو هېوادونو سپینه رایه ورکړه، خو روسیې او چین، چې د امنیت شورا دایمي غړي او د ویټو حق لري، ورسره مخالفت وکړ.

روسیې او چین ویلي چې د ایران د بندیزونو د څارنې د دغه میکانیزم د دوام اړتیا نشته او پر هېوادونو یې د سیاسي فشار پر ځای د خبرو او دیپلوماسۍ غوښتنه کړې ده.

امریکا بیا د روسیې او چین پر اقدام نیوکه کړې او ویلي یې دي چې د دغه پلاوي له منځه تلل به د ایران د اتومي فعالیتونو او د بندیزونو د احتمالي سرغړونو په اړه د معلوماتو او څارنې تشه رامنځته کړي.

دا پرېکړه په داسې وخت کې شوې چې د ایران اتومي دوسیه د نړیوالې اتومي انرژۍ ادارې له خوا د ملګرو ملتونو امنیت شورا ته هم استول شوې ده. د دې ادارې د رییس رافایل ګروسي په وینا، دوی له څه باندې یوه کال راهیسې د ایران د اتومي پروګرام په اړه بشپړ معلومات نه لري او د ۲۰۲۵ کال له جون راهیسې یې د ایران په اعلان شویو اتومي تاسیساتو کې د پلټنې او تایید چارې نه دي ترسره کړې.

د ترکیې د استخباراتي ادارې مشر ابراهیم کالین اسلام‌اباد ته سفر کړی.

د ترکیې د دولتي خبري اژانس انادولو د راپور له مخې، کالین افغانستان ته له سفر وروسته د پاکستان پلازمېنې اسلام‌اباد ته تللی او د دې هېواد له صدراعظم شهباز شریف، د پوځ مشر عاصم منیر او د استخباراتي ادارې مشر محمد عاصم ملک سره‌يې کتلي دي.

د انادولو د راپور له مخې، د ترکیې او پاکستان ترمنځ اړیکې او په سیمه کې امنیتي وضعیت د خبرو اترو اجنډا وه.

کالین د چهارشنبې په ورځ افغانستان ته سفر کړی و.

هغه په کابل او کندهار کې له یو شمېر لوړپوړو طالب چارواکو سره وکتل.

ترکیې او طالب سرچینو تأیید کړې وه چې په دغو کتنو کې د امنیتي او استخباراتي همکاریو، سیمه‌ییز ثبات، د ترهګرۍ او قاچاق پر وړاندې د مبارزې او په سیمه کې د وروستیو تحولاتو په اړه خبرې شوې وې.

په ایران د ټرافیکو پولیس وايي، په ورځني ډول د ټرافیکي پېښو له کبله لږترلږه ۵۰ کسان مړه کېږي.

د ایران د ټرافیکو پولیسو مرستیال احمد کرامي اسد وايي "په روانه سنبلې میاشت کې له ښاري سیمو بهر پر سړکونو په ټرافیکي پېښو کې ۱،۶۱۰ کسانو ژوند بایللی دی".

د ایران روغتیايي ادارې وايي، په روان کال کې د ټرافیکي پېښو له کبله ۱۹ زره ۵۴۰ کسان مړه شوي دي.

د ایراني چارواکو په خبره، د سړکونو غیر معیاري جوړښت او د موټر چلولو ناسم فرهنګ د ټرافیکي پېښو د زیاتېدو عمده لاملونه دي.

د امریکا ولسمشر ډونالد ټرمپ وايي، کاناډا ته د اروپايي ټولنې اړونده غړیتوب ورکول د خندا وړ اقدام دی.

هغه د چهارشنبې په ورځ وویل "که چېرته دا اقدام له امریکا سره د دښمنۍ له امله شوی وي، پر اروپايي ټولنې به لوړې تعرفې وضعه کړي".

د ټرمپ په ټکو، "خو که دا اقدام د ښه نیت له مخې شوی ورسره ستونزه نه‌لري".

اروپايي ټولنې د ټرمپ څرګندونو ته په غبرګون کې ویلي چې دا وړاندیز کاناډا سره د ښو اړیکو په نیت ترسره شوی او د هېڅ هېواد خلاف نه‌دی.

د چهارشنبې په ورځ د اروپا د کمېسیون رئیسې اورزلا فون درلاین یوه طرحه وړاندې کړه چې له مخې يې په اروپايي ټولنه کې کاناډا ته د دې ټولنې اړونده غړیتوب ورکړل شي.

د دې وړاندیز پلي کېدل د اروپايي ټولنې د غړو هېوادونو تأیید ته اړتیا لري.

د کاناډا صدراعظم مارک کارني له امریکا سره د اړیکو له ترینګتیا وروسته هڅه کوي له اروپايي ټولنې سره خپلې اړیکې پراخه کړي.

د امریکا عدلیې وزارت خبر ورکړی چې د داعش خراسان ډلې غړی محمد شریف الله په شلو کلونو بند محکوم شو.

محمد شریف الله د ۲۰۲۱ کال د اګست په ۲۶مه د کابل د هوايي ډګر د ابې دروازې د خونړۍ بمي چاودنې په تړاو نیول شوی.

دی امریکا ته انتقال او هلته یې د محاکمې پروسه روانه وه.

په شلو کلونو حبس باندې د هغه د محکومېدو پرېکړه پرون محکمې کړې او د امریکا عدلیې وزارت یې په اړه اعلامیه خپره کړې ده.

د امریکا د عدلیې وزارت په اعلامیه کې د ملي امنیت په چارو کې د لوی څارنوال مرستیال جان اې. ایزنبرګ په حواله راغلي چې: «شریف الله نږدې یوه لسیزه د ترهګرۍ د یوې وحشتناکې لړۍ په مرکز کې تېره کړه؛ هغه په ټوله نړۍ کې پر ملکي وګړو د بریدونو لپاره مهم ملاتړ چمتو کاوه او په پای کې یې د 'ابي ګېټ' (Abbey Gate) په پېښه کې د امریکا د پوځ د ۱۳ سرتېرو او لسګونو نورو کسانو په وژنه کې همکاري وکړه.»
د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ کله چې کانګرس ته د داعش خراسان ډلې د دغه غړي د نیولو اعلان کاوه هغه یې د ابې ګېټ د بمي برید یو طراح یاد کړ.

د امریکا د استازو جرګې پرون پر روسیې د بندیزونو د زیاتېدو او د ایران د بندیزونو د تمدید طرحه تصویب کړه.

دا طرحه د لاسلیک لپاره ولسمشر ډونالډ ټرمپ ته استول شوې ده.

په دغو بندیزونو کې یو شمېر روسي چارواکي، بانکونه او بنسټونه، او همدارنګه هغه بهرني اشخاص او شرکتونه شامل دي چې د دغه هېواد د دفاعي سکتور ملاتړ کوي.

د استازو جرګې همدارنګه پر ایران لګول شوي بندیزونه تر ۲۰۳۱ کال پورې وغځول.

پر ایران بندیزونه د "ایران د بندیزونو د قانون" له مخې وغځول شول؛ دغه بندیزونه د ایران د انرژۍ سکتور په نښه کوي او پر هغو بهرنیو شرکتونو او اشخاصو د بندیزونو د لګولو اجازه ورکوي چې د ایران د تېلو او ګازو له صنعت سره په پانګونو او راکړو ورکړو کې ښکېل وي.

په داسې حال کې چې د ایران له ملاتړه د برخمنو حوثیانو او سعودي عربستان ترمنځ نښتو زوراخیستی، مصر او متحده عربي اماراتو له سعودي عربستان څخه خپل ملاتړ اعلان کړی دی.

حوثیانو د چهارشنبې په ورځ د وږي په ۲۵ ادعا وکړه چې د مأرب ولایت په سیمه کې یې د عملیاتو پر مهال د سعودي عربستان یوه "اېف-۱۵" جنګي الوتکه نسکوره کړې ده. خوسعودي د دې خبر ترخپریدو پورې دغه ادعا نده تایید کړې.

د حوثیانو پوځي ویاند یحیی سریع پر سعودي عربستان تور ولګاوه چې په وروستیو ورځو کې یې د یمن په بېلابېلو سیمو سلګونه هوايي بریدونه کړي دي.

دا ادعا څو ساعته وروسته له هغې مطرح شوه چې د سعوي عربستان په مشرۍ ایتلاف اعلان وکړچې د دې هیواد د هوایي مدافعې ځواکونو د حوثیانو یوه بې پیلوټه الوتکه چې د مکې ښاریې په نښه کړی و، هوایي حریم ته یې له ننوتو مخکې له منځه یوړه. حوثیانو په بریدونو کې د مکې او نورو سپیڅلو ځایونو د په نښه کولو ادعاوې ردکړي دي.

قطر خبرداری ورکړی چې که د یمن باب‌‌المندب تنګی عملاً وتړل شي، دا به نړیوالې سوداګرۍ ته جدي پایلې ولري.

د قطر د بهرنیو چارو وزارت د سې ‌شنبې په ورځ وویل، نړۍ د هرمز تنګي له تړل کېدو وروسته نه‌شي کولای چې د یوه بل مهم سمندري مسیر د تړل کېدو شاهد واوسي.

د ایران ملاتړې حوثي ملېشې اوس دې تنګي ته نږدې د یمن پر څو ساحلي سیمو او ټاپوګانو کنټرول لري چې له امله‌یې پر سوداګریزو بېړیو د بریدونو اندېښنې زیاتې شوې دي.

باب‌‌المندب سور سمندر له عدن خلیج سره نښلوي او په عادي شرایطو کې د نړۍ شاوخوا ۱۰ سلنه سمندري سوداګري له دې تنګي تېرېږي.

د امریکا د فضايي ځواکونو په اعلامیه کې راغلي: « متحده ایالتونه په مدار کې د فضا د کنټرول داسې وسلې لري چې د دښمن له خصمانه اقداماتو څخه د ګډو ځواکونو د دفاع وړتیا لري»

دا لومړی وار دی چې متحده ایالتونو په فضا کې د وسلو د لرلو خبره تایید کړې.

متحده ایالتونو په ۲۰۱۹ کال کې د وسله وال پوځ د شپږمې خپلواکې څانګې په توګه د فضايي ځواکونو د تشکیل خبر ورکړ چې دندې یې د ګواښونو مخنیوی او ځمکنیو او هوايي ځواکونو ته د عملیاتي ملاتړ برابرول یاد شوي.