په زاهدان کې د بسیج په نوم د ایران د رضاکار ځواک د اډې قوماندان وژل شوی دی

د سپاه پاسداران د ځمکنيو ځواکونو د قدس سيمه‌ييزې اډې پرون (دوشنبې) خبر ورکړ چې د د دې ځواک د يوې اډې قوماندان په یوه «تروریستي برید» کې وژل شوی دی.

د دې اډې په خبرپاڼه کې د وژل شوي کس نوم «جواد کریم‌کُشته» بلل شوی او ويل شوي چې نوموړی د یکشنبې په ورځ (د زمريږ/ اسد ۵ مه) د زاهدان ښار د شيرآباد سيمې په «امام هادي» جومات کې «د لمونځ کوونکو د امنيت د ساتنې د ماموريت پر مهال» وژل شوی دی.

تر اوسه د دې پېښې په اړه نور جزئيات نه دي خپاره شوي.

د زمري په څلورمه نېټه په زاهدان ښار کې د سيستان او بلوچستان د ولايت د عدليې پر ودانۍ وسله‌وال بريد شوی و.

د «جیش‌العدل» په نوم ډلې، چې ايران او امريکا يې يوه «ترهګره» ډله بولي، د دغه بريد مسووليت پر غاړه واخیست.

د افغانستان لپاره د امریکا شارژدافیر ویلي " د طالبانو او پاکستان ترمنځ له رامنځته شوې جګړې خبر دي" او په خبره یې وضعیت له نژدې څاري.

ډان براون چې دفتر یې په دوحه کې دی دا څرګندونې نن جمعه ( د کب ۸مه) پر خپله ایکس پاڼه کړي دي.

نوموړي امریکایي اتباعو ته خبرداری ورکړی چې په دغسې وضعیت کې افغانستان ته له سفر کولو ډډه وکړي.
د سفر د بندیز په اعلامیه کې راغلي چې افغانستان کې د کورنۍ نارامۍ، جرمونو، ترهګرۍ ، توقیف او اختطاف خطرونه شته دي.

پر امریکا سربیره د قطر، ایران، سعودي عربستان ، ترکیې او یوشمېر نورو هېوادونو چارواکو او ډيپلوماتانو له دواړو لورو د زغم او جوړجاړي غوښتنه کړې.

د پاکستان پوځ وايي چې افغانستان کې یې هوايی بریدونو کې ۲۲ پوځي اهداف په نښه کړي دي.

رویترز خبري اژانس د پاکستان د پوځ د ویاند احمد شریف چودري له قوله رپوټ ورکړی چې ویلي یې دي له تیرې شپې راهیسې په نښتو کې لږترلږه ۱۲ پاکستاني عسکر او ۲۷۴ طالب جنګیالي وژل شوي.

خو په افغانستان کې د طالبانو حکومت وايي دتیرې شپې په ۴ ساعته جګړه کې ۵۵ پاکستاني عسکر وژل شوي دي او د ځینو جسدونه ددوی د ځواکونو لاس ته ورغلي دي او یوشمیر یې ژوندي هم نیول شوي دي.

طالبان وايی په دغو نښتو کې ددوی ۱۳ جنګیالي وژل شوي او ۲۲ نور ټپیان شوي دي.

د ایران او امریکا ترمنځ د غیر مستقیمو خبرو اترو دریم پړاو له شپږ ساعته بحثونو وروسته پای ته ورسېد.

د ایران د بهرنیو چارو وزیر عباس عراقچي د امریکا له ځانګړو استازو ستیف ویټکاف او جرد کوشنر سره دا خبرې د دواړو لورو ترمنځ ( تر ټولو جدي ) وبللې.

عراقچي ویلي، " ښه پرمختګونه مو درلودل، د یوې هوکړې عناصرو ته ننوتو، هم د اټومي حوزې او هم د بندیزونو په برخو کې."

د خبرو دا پړاو پرون پنجشنبه په جینوا کې د عمان او د اټومي انرژۍ نړیوالې ادارې د مشر په منځګړیتوب ترسره شوې.

عراقچي ویلي چې بل پړاو خبرې به شاوخوا یوه اونۍ وروسته ترسره شي.

د کریکټ د نړیوال جام په ۸ غوره پړاو کې نن انګلستان او نیوزلند لوبه لري.

دا لوبه د کابل په وخت ماښام ۶ بجې په کولمبو کې ترسره کیږي.

د نن ورځې ګټونکې لوبډله به د څلورو غوره پړاو یا سیمي فاینل ته لاره پيدا کړي.

د پاکستان په شمال لویدیځ کې لږ تر لږه ۲۰ پولیس او ملکیان د وسله والو مخالفانو په بریدونو کې وژل شوي دي.

د خیبر پښتونخوا د پولیسو یوه مسول د پنجشبې په ورځ ( د کب ۷مه) فرانس پریس ته وویل چې پنځلس پولیس او ۵ ملکیان د تېرو ۴۸ ساعتونو په ترڅ کې وژل شوي دي.

د پولیسو دغه چارواکي چې د نوم نه ښودو په شرط یې خبرې کړي ویلي، دې موده کې دوه پولیس د وسله والو له خوا تښتول شوي چې لا یې هم درک نه دی معلوم.

د امریکا او ایران چارواکو نن په جینیوا کې د اتومي پروګرام په اړه د خبرو نوی پړاو پیل کړ؛ هغه خبرې چې د دواړو هېوادونو ترمنځ د پراخې پوځي شخړې د مخنیوي لپاره وروستۍ هڅه بلل کېږي.

د تهران او واشنګټن ترمنځ د خبرو درېیم پړاو په داسې حال کې ترسره کېږي چې د امریکا ولسمشر، ډونالډ ترمپ، د دې امکان ارزونه کوي چې که د ایران د اټومي پروګرام د مهارولو لپاره هوکړه ترلاسه نه شي، نو پر پوځي اقدام به غور وکړي.

اوس مهال د امریکا دوه الوتکه‌وړونکي بېړۍ په داسې واټن کې ځای پر ځای شوي دي چې پر ایران د برید وړتیا لري.

بل لور ته، د ایران د بهرنیو چارو وزیر عباس عراقچ د چهارشنبې په ماښام د عمان له بهرنیو چارو وزیر سره د امریکا او ایران د روانو مذاکراتو په اړه د تهران د وړاندیزونو په باب خبرې کړې دي.

د دیورند کرښې په اوږدو کې په پکتیا او ننګرهار ولایتونو کې د چهارشنبې د ماښام له نښتو وروسته وضعیت ارام دی.

د ننګرهار ولایت په دوربابا ولسوالي کې قومي مشرانو ازادي راډیو ته وویل چې پرون (چهارشنبې) د طالبانو او پاکستاني پوځیانو ترمنځ پر دیورند کرښه نښتې وشوې چې د شپې تر ناوخته یې دوام درلود. همداراز د ننګرهار په مومند درې ولسوالي او د پکتیا په ډنډ پټان ولسوالي کې هم د دیورند کرښې په اوږدو کې نښتې شوي دي.

د افغانستان په ختیځ کې د ۲۰۱ خالد بن ولید قول اردو ویندوی وحیدالله محمدي تایید کړه چې نښتې تایید کړې خو د مرګ ژوبلو په اړه یې څه ونه ویل.

د افغانستان او پاکستان ترمنځ تاوتریخوالی وروسته له هغه بیا زیات شو چې د یکشنبې په ورځ پاکستاني الوتکو په ننګرهار او پکتییکا کې بمبارۍ وکړې او د ملګروملتو په وینا په نتیجه کې یې ۱۳ ملکیان ووژل شول.

د ملګروملتو د ماشومانو د ملاتړ ادارې، یونسیف نن اعلان وکړ چې جاپان د ۴.۴ میلیون ډالرو بشري مرستې ژمنه کړې ده، او په دې پیسو به شاوخوا ۶۰ زره کسانو ته، چې نیمایي یې ماشومان دي، ژوند ژغورونکي خدمات وړاندې شي.

دا مرسته په داسې حال کې کېږي چې بشري کړکېچونه او جبري کډوالۍ زیاتې شوې دي.

یونیسف تایید کړې چې د جاپان له لوري ورکړل شوې دا ۴.۴ میلیون ډالره به د افغانستان هغو خلکو ته د بیړنیو او حیاتي خدمتونو په برابرولو ولګول شي چې د طبیعي پېښو او بیړنیو حالاتو له امله زیانمن شوي دي.

د دې بودجې له لارې به مستقیم ډول ۶۰ زره کسانو ته مرسته ورسېږي، چې له دې ډلې به کابو ۳۰ زره ماشومان د روغتیا، تغذیې او ساتنې مهم خدمات تر لاسه کړي.

په ۲۰۲۵ کال کې له ایران او پاکستان څخه تر ۲.۸ میلیونه زیات افغانان هېواد ته راستانه شوي، چې ۶۰ سلنه یې ښځې او ماشومان دي. دې چارې پر بشري مرستو او خدمتونو لا زیات فشار راوستی دی.

پرله‌پسې کړکېچونو د افغانستان د ماشومانو د ساتنې سیستمونه کمزوري کړي دي. د یونیسف د راپور له مخې، د ۲۰۲۵ کال له جنورۍ څخه تر نوومبر پورې یوازې یا له کورنیو بېل شوي ۱۳ زره ۸۹ ماشومان پېژندل شوي، چې دا د تېر کال پرتله ۵۰ سلنه زیاتوالی ښيي.

د مطبوعاتو د ازادۍ نړیوالو ډلو له پاکستان څخه غوښتي چې د افغان خبریالانو نیول او شړل سمدستي ودروي، او خبرداری یې ورکړی چې که هغوی بېرته واستول شي، له جدي ګواښونو سره به مخامخ شي.

د رسنیو د ازادۍ او د بشري حقونو د نړیوالو بنسټونو یوه ائتلاف د چهارشنبې په ورځ د پاکستان صدراعظم شهباز شریف ته په یوه لیک کې د هغو افغان خبریالانو د نیولو او ایستلو د سملاسي درولو غوښتنه کړې چې دا مهال په پاکستان کې مېشت دي.

په لیک کې د وروستیو نیونو پر زیاتوالي ژوره اندېښنه څرګنده شوې ده.

د لیک لاسلیک کوونکو خبرداری ورکړی چې په زوره ستنول، دا خبریالان د نیول کېدو، تاوتریخوالي او ان د مرګ له خطر سره مخامخولی شي.

دغو بنسټونو له اسلام‌اباد څخه غوښتي چې د نه ستنولو اصل ته درناوی وکړي او د کډوالو او له خطر سره مخ رسنیزو کارکوونکو پر وړاندې خپلې نړیوالې ژمنې پوره کړي.

دا غوښتنه په داسې حال کې کېږي چې پاکستان په خپله خاوره کې د افغان کډوالو نیونې او ایستنې زیاتې کړي دي، چې له امله یې تر دې دمه زرګونه افغانان نیول شوي یا ایستل شوي دي.

د راپورونو له مخې، په تېر یوه کال کې له ایران او پاکستان څخه تر درې میلیونه ډېر افغان کډوال بېرته ستانه شوي دي، چې ډېری یې په زوره ایستل شوي دي.

د ملګرو ملتونو ځانګړي راپور ورکوونکي ریچارډ بنېټ خبرداری ورکړی چې پراخ محدودیتونه او د نړیوالو مرستو ناڅاپي کمښت اساسي روغتیايي خدمتونو ته د افغان ښځو لاسرسی سخت کمزوری کړی او د هیواد له وړاندې نازک روغتیايي نظام ته یې لا زیات زیان رسولی دی.

ریچارډ بنېټ، چې د افغانستان د بشري حقونو لپاره د ملګرو ملتونو ځانګړی راپور ورکوونکی دی، ټاکل شوې د ښځو او نجونو د روغتیا حق په اړه نن (پنجشنبې) نوی راپور په جنیوا کې د ملګرو ملتو د بشري حقونو شورا ۶۱مې غونډې ته وړاندې کړي.

بنېټ وویل چې د افغانستان روغتیايي سیستم د جګړو، بېوزلۍ او پر بنسټیزو تاسیساتو د کمې پانګونې له امله له کلونو راهیسې کمزوری پاتې شوی؛ خو هغه ټینګار وکړ چې اوسنيو محدودیتونو د ښځو او نجونو لپاره د روغتیايي خدمتونو لاسرسی په بې‌ساري ډول خراب کړی دی.

د هغه په وینا، د دې کړکېچ درې اصلي عوامل دي: د روغتیايي نظام جوړښتي کمزوري، د طالبانو له خوا لګېدلي محدودوونکي سیاستونه، او د نړیوالو مرستو شدید کمښت.

بنېټ وویل چې د بودجې د کمېدو له امله تر ۴۰۰ ډېر روغتیايي کلینیکونه تړل شوي، او د کاري ساعتونو او د کارکوونکو شمېر—په ځانګړي ډول د ښځینه ډاکټرانو، نرسانو او قابلو—په څرګند ډول راکم شوی دی.