په افغانستان کې د ملګرو ملتونو مرستندوی ماموریت ( یوناما) د دوحې بهیر د کاري ډلو د تیرې اونۍ غونډې جزیات نن دوشنبه( د چنګاښ ۱۶) رسنیز کړي دي.

دغه دوه ورځنۍ غونډه کې چې د جون په دیرشمه او د جولای په لومړۍ نیټه ترسره شوه د افغانستان د خصوصي سکتور په ملاتړ او له نشه یي توکو سره د مبارزې پر لارو چارو متمرکزه وه.

د یوناما مشرې روزا اتونبایوا په یوه خبرپاڼه کې ویلي، غونډه کې یې له طالب استازو سره د افغانستان په نړیوالو ژمنو او د ښځو او نجونو د رول په پیاوړتیا خبرې کړې دي.

د دوحې بهیر د کاري ډلو په یاده غونډه کې د ۲۶ هېوادونو استازو ګډون کړی و او د طالبانو ۷ کسیز پلاوی هم ورغلی و.

یوناما د غونډې جزیات نن داسې مهال خپاره کړي چې ماښام مهال د ملګرو ملتونو عمومي اسامبله کې د افغانستان پر وضعیت بحث کیږي.

د کرکټ د نولس کلنو کم عمره لوبډلو د پنځوس اورونو په نړیوال جام کې نن د افغانستان لوبډله خپله لومړۍ لوبه له جنوبي افریقا سره کوي.

دا جام پرون د زیمبابوې او نامیبیا په کوربتوب پیل شو. تیره ورځ ویسټ اینډیز تانزانیا ته د پنځو ویکټو په توپير ماتې ورکړه. بله لوبه د زیمبابوې او سکاټلنډ تر منځ د باران له امله مساوي شوه او په دریمه لوبه کې هند په شپږو ویکټو امریکا ته شکست ورکړ.

نن به په دې نړیوال جام کې پاکستان او انګلستان، همداراز استرالیا او ایرلنډ هم مخامخ شي.

د نولس کلنو د لږ عمره کرکټ د دې نړیوال جام پایلوبه به د فبروري په شپږمه ترسره شي.

په ملګرو ملتو کې د امریکا استازي خبرداری ورکړ چې د امریکا ولسشمر ډونالډ ټرمپ خپلې ژمنې عملي کوي او ښکاره یې ویلي دي چې په ایران کې د وینو د بهیدو د مخنیوي لپاره ټول انتخابونه په میز ورته پراته دي.

مایک والټز د پنجشنبې په ماښام( د جنوري ۲۵ مه) د ملګرو ملتونو د امنیت شورا په بیړنۍ غونډه کې اعلان وکړ چې هېواد یې د ایران د زړورو خلکو ترڅنګ دریدلی دی.

هغه ټینګار وکړ چې په ایران کې د وروستیو اعتراضونو پر ضد د تاوتریخوالي او ځپلو کچه کولی شي د نړۍ د سولې او امنیت لپاره جدي پایلې ولري.

ښاغلي والټز د ایران هغه ادعاوې رد کړې چې وايي دا اعتراضونه د بهرنۍ توطیې برخه ده. نوموړي بیا وویل چې د ایران رژیم اوس تر بل هر وخت کمزوری دی او همدا علت دی چې دا ډول درواغ وایي.

ښاغلي والټز همداراز وویل، د ایران حکومت ادعا کوي چې له امریکا سره خبرو اترو ته چمتو دی، خو کړنې یې بل څه ښيي.

د امنیت شورا د دې غونډې په پیل کې، چې د امریکا په غوښتنه جوړه شوې وه یوشمیر ایراني فعالانو هم خبرې وکړې.

ملګرو ملتو تایید کړه چې د سولې او سیاست په چارو کې د سرمنشي مرستیاله روزمیري ډیکارلو به د جنوري تر اخره افغانستان ته سفر وکړي.

د ملګرو ملتو ویاند سټیفن دوجاریک پرون خبرې غونډې ته په نیویارک کې وویل چې د ترتیباتو له بشپړیدو وروسته به دقیقه نیټه اعلان شي.

دوجاریک د دې سفر د هدف په اړه وویل چې د دووحې پروسیې تعقیبول دی.

دا پروسه د دوه زره درویشتم کال په مې میاشت کې سرمنشي انتونیو ګوتیریش پیل کړې وه.

په مسکو کې د طالبانو د حکومت سفیر ګل حسن حسن ، ولسمشر ویلادیمیرپوتین ته خپل باورلیک وړاندې کړ.

روسیه یواځنی هیواد دی چې د طالبانو حکومت یې په رسمیت پیژندلی دی.

ښاغلی حسن د روان هجري شمسي کال په چنګاښ میاشت کې په مسکو کې سفیر وټاکل شو.

ولسمشر پوتین د پنجشنبې په ورځ په کرملین کې د ۳۴ هیوادونو د سفیرانو د باورلیکونو د منلو په مراسمو کې وویل چې هیواد یې یو متحد، خپلواک، او سوله ییز افغانستان غواړي چې له جګړې، ترهګرۍ او د مخدرو موادو له قاچاق څخه پاک وي.

د افغانستان پاسپورټ د لسم پرله پسې کال لپاره د نړۍ په کچه ترټولو کم اعتباره پاسپورټ وپیژندل شو.

د هنلي د موسسې د طبقه بندي په اساس د افغانستان پاسپورت دهیوادونو د پاسپورټونو د اعتبار په لیست کې ترټولو ټیټه درجه کې راغلی دی.

د دغې ارزونې له مخې ، د افغانستان د پاسپورټ لرونکي یواځې ۲۴ هیوادونو ته کولای شي پرته له ویزې سفر وکړي.

له افغانستان وروسته ، د سوریې ، عراق ، یمن ، پاکستان اوڅو نورو هیوادونو پاسپورټونو ترنورو کم اعتبار لري.

د پاکستان پاسپورټ لرونکي یواځې ۳۱ هیوادونو ته پرته له ویزې سفر کولای شي.

خو بلخوا د سنګاپور پاسپورت د لیست په سر کې دی او د دغه پاسپورټ لرونکي ۱۹۲ هیوادونو ته پرته له ویزې سفر کولای شي.

هنلي موسسه وايی د نړۍ د ترټولو پیاوړي او کمزوري پاسپورت ترمینځ واټن په وروستیو کلونو کې زیات شوی.

دغه موسسه هرکال د نړۍ د بیلابیلو هیوادونو پاسپورټونه د بې ویزې سفر د امکان او د هوايی ترانسپورت د نړیوالې ټولنې د معلوماتو په اساس ارزیابي کوي.

د پاکستان د بهرنیو چارو وزارت وايی د تروریستي بریدونو د مخنیوي لپاره له افغانستان سره د سرحداتو تړل له امنیتي اړخه یوه لاس ته راوړنه ګڼل کیږي.

د پاکستان د بهرنیو چارو د وزارت ویاند طاهر اندرابي د پنجشنبې په ورځ (د مرغومې په ۲۵ مه) په اسلام اباد کې خبریالانو ته وویل چې د دواړو هیوادونو د پولو له تړل کیدو سره سوداګري ته زیان اوښتی خو که چیرې د دغې پریکړې په نتیجه کې د تروریستی بریدونواو تلفاتو مخه نیول شوي وي نو له امنیتي اړخه دا کار د توجیه وړ دی.

ښاغلي اندرابي ټینګار وکړ چې په وینا یې له افغانستان څخه را ټوکیدونکی تروریزم د دواړو هیوادونو ترمینځ یواځنۍ لانجمنه مسئله ده.

هغه زیاته کړه چې پاکستان د اړیکو رغول غواړي خو په دې شرط چې د افغانستان خاورې څخه د تروریستي بریدونو لپاره کار وانخیستل شي.

په افغانستان کې د طالبانو حکومت د اسلام اباد دا تورونه په مکرر ډول رد کړي او ویلي یې دي چې هیچاته اجازه نه ورکوي چې دافغانستان له خاورې بل هیواد ته ګواښ متوجه کړي.

د ډیورند د کرښې په اوږدو کې د دواړو هیوادونو د ځواکونو ترمینځ د تیراکتوبر د یوولسمې له سختو نښتو وروسته د پاکستان او افغانستان ترمینځ ټولې تجارتي لارې تړل شوي دي.

سره لدې چې د دواړو هیوادونو استازیو د اختلافاتو د حل لپاره په دوحه ، استانبول او ریاض کې خبرې وکړې خو کومه مشخصه نتیجه یې نه ده ورکړې او تجارتي لارې تراوسه هم بندې پاتې دي.

طالبانو په ننګرهار کې اتلس تنه نیولي دي. دا کسان په شنیوارو ولسوالي کې په دې تور نیول شوې دي چې په پاکستاني روپیو یې راکړه ورکړه کوله.

په ننګرهار کې د پولیسو د بیان له مخې چې نن خپور شوی دی، نیول شوي کسان به عدلي او قضایي ادارو ته وسپارل شي.

د طالبانو د نوي قانون له مخې په افغانستان کې په بهرنیو اسعارو په ځانګړي ډول پاکستاني روپیو پیرل او پیرودل منع دي.

وروسته تر دې چې د اکتوبر په میاشت کې د طالبانو او پاکستاني ځواکونو ترمنځ د ډیورنډ کرښې په اوږدو جګړه وشوه او لارې بندې شوې، د کابل او اسلام اباد اړیکي لږ ډيرې ترینګلي شوې دي او په افغانستان کې د پاکستاني روپیو پر راکړه ورکړه بندیز سخت شوی دی.

د امریکا متحد ایالتونو د افغانستان په ګډون د پنځه اویا هیوادونو اتباعو ته د کډوالۍ د ویزو بهیر دروي.

د ویزو د نه ورکولو دا امر به د جنوري له یو ویشتمې پلی شي.

د امریکا د بهرنیو چارو وزارت د چهارشنبې په ورځ په ایکسپاڼه کې دا خبر ورکړ، خو د هیوادونو بشپړ لست تر اوسه نه دی خپور شوی.

د ځینو رسنیو په وینا په هغو هیوادونو کې چې وګړیو ته به یې د کډوالۍ ویزې نه ورکول کیږي، د افغانستان، پاکستان او سومالیا نومونه یاد شوې دي.

د ننګرهار په بټي کوټ ولسوالي کې یوې چاودنې څوارلس تنه ټپيان کړې دي.

په ننګرهار کې د طالبانو امنیه قومانداني نن وویل چې دا کسان د چهارشنبې په ماسپښین د بټي کوټ ولسوالي په سپین خور سیمه کې د ګازو د یوې ډبې د چاودنې له امله ټپيان شوې دي.

د سرچنې په وینا د ګازو دا ډبه په یوه هوټل کې چاودلې او ټول ټپيان د هوټل کارکوونکي دي.

د دې پیښې ټپيان روغتیایي مرکزونو ته انتقال شوې دي.

د افغانستان کرکټ بورډ د یوې نوې پالیسۍ له مخې د افغانستان د کرکټ غوره لوبغاړي لکه راشد خان کولی شي چې په کال کې په دریو بهرنیو تجارتي لیګونو کې ولوبوي، خو په کورنیو سیالیو کې یې ګډون هم حتمي دی.

کرکټ بورډ پرون چهارشنبې په یوه بیان کې وویل چې دغه پریکړه د بورډ په کلنۍ عمومي غونډه کې شوې او هدف یې دادی چې

"د لوبغاړو فزیکي روغتیا او ذهني هوساینه خوندي شي".

په بیان کې همدارنګه ویل شوي چې "دا اقدام د لوبیدو د فشار د مدیریت لپاره شوی او غواړي ډاډ ترلاسه کړي چې لوبغاړي د ملي لوبو لپاره په ښه وضعیت کې وي."

د بیان له مخې ټول لوبغاړي باید د افغانستان د غوره لیګ پنځو ټیمونو لپاره چې ټاکل شوې لوبې یې د ۲۰۲۶ کال په اکتوبر کې په متحده عربي اماراتو کې پیل شي، حاضروي.

د آل رونډر ستوری راشد خان د هند، متحده عربي اماراتو، امریکا، جنوبي افریقا او انګلستان د کرکټ په لیګونو کې لوبیږي.

د هغه نورهمکاران، نوراحمد، مجیب الرحمان، رحمن الله ګربز او ځوان لوبغاړی الله محمد غضنفر هم په نړۍ کې په څو لیګونو کې لوبېږي.

د رویترز په وینا په نورو هیوادونو کې هم ورته محدودیتونه شته. پاکستان خپلو مهمو قراردادي لوبغاړوته د پاکستان له غوره لیګ څخه بهریوازې دوو بهرنیو لیګونو کې د لوبیدو اجازه ورکړې، پداسې حال کې چې هند خپل قراردادي نارینه لوبغاړي نه پریږدي چې په هیڅ یوه بهرني لیګ کې برخه واخلي.