د اسراییل دفاع وزیر خپلو جګپوړو پوځي قوماندانانو ته ویلي چې پوځ د یوه داسې پلان پر جوړولو کار کوي چې له مخې یې ډاډ ترلاسه شي چې ایران بیا د اسراییل لپاره ګواښ نه شي جوړولی.

د اسراییلي رسنیو د راپورونو له مخې، ییسرايیل کاتس د چنګاښ په ۱۲مه (جولای ۲مه) د پوځ له لوی درستیز ایال زمیر او د استخباراتو له جګپوړو چارواکو سره په یوه غونډه کې وویل:

«د پوځ بل مأموریت دا دی چې یو دقیق او عملي پلان جوړ کړي تر څو ډاډ ترلاسه شي چې ایران هغه ظرفیتونه او امکانات بېرته ونه شي رغولی چې ویشتل شوي دي.»

همداراز، پرون (جمعه) د دفاع وزارت له خوا د دې غونډې په اړه په خپره شوې خبرپاڼه کې راغلي، ښاغلي کاتس ویلي، د دفاعي ځواکونو لپاره لازمه ده چې «له عملیاتي او استخباراتي پلوه چمتووالی ولري چې پر تهران خپله هوایي برلاسي جاري وساتي او د ایران د اتومي یا توغندويي ظرفیت د بیا رغولو مخه ونیسي.»

ښاغلي کاتس زیاته کړې، هېواد یې د "فعالې دفاع" تګلارې ته ژمن دی، هیڅکله به ایران ته اجازه ورنه کړي چې بېرته په ګواښ بدل شي.

وروسته لدې چې رپوټونو وویل امریکا او ایران د جګړې د پایته رسولو لپاره یوې هوکړې ته نږدې شوي دایران بهرنیو چارو وزارت وویل تهران لا تراوسه د امریکا د وړاندیز د څیړلو په حال کې دی.

دایران دبهرنیو چارو وزارت ویاند اسماعیل بقايی د چهارشنبې په ورځ ایسنا خبري اژانس ته وویل چې دامریکا وړاندیز ترڅیړنې لاندې دی او ایران به له جمع بندی وروسته دخپلو نظریاتو ټکي پاکستاني اړخ ته وسپاري.

په عین حال کې د پاسدارانو ځواکونو ته نږدې تسنیم خبري اژانس د"یوې باخبره سرچینې" له قوله رپوټ ورکړ چې د امریکا وروستي وړاندیز کې ځینې مادې دمنلو وړ نه دي او ایران یې تراوسه ځواب نه دی ورکړی.

فارس خبري اژانس هم ادعا وکړه چې تراوسه هیڅ کوم لیکل شوی نوی پيغام تبادله شوی نه دی او د تفاهم د نږدېوالي په هکله رپوټونه یې رد کړل.

مخکې اکسیوس وبسایټ او رویترز خبري اژانس ویلی وو چې ایران او امریکا د جګړې دپایته رسولو لپاره دیوې پاڼې یو تفاهم لیک منلو ته نږدې سوي دي.

فارس خبري اژانس وايي دغه رپوټونه "په نړیوالو بازارونو د اغیز او په ځانګړې توګه د تیلو دبیو د ټیټولو"لپاره خپاره شوي دي.

د پاکستان صدراعظم وايي د پاکستان او ګڼو وروڼو هیوادونو خصوصا د سعودي عربستان ولیعهد شهزاده محمد بن سلمان غوښتنې ته د ولسمشر ټرمپ له سخاوته ډک ځواب به په دې حساسه مرحله کې سولې، ثبات او سیمه ایزه پخلاینه کې ډیره مرسته وکړي.

شهباز شریف چهارشنبه په خپله ایکسپاڼه هیله څرګنده کړه چې «اوسنی بهیر یوې نهايي هوکړې ته ورسیږي اود سیمې لپاره او له سیمې وراخوا تلپاتې سوله او ثبات تضمین کړي. »

د پاکستان دصدراعظم لخوا دغه څرګندونې وروسته لدې کیږي چې د متحدو ایالاتو ولسمشر دونالد ټرمپ وویل چې هرمز تنګي کې یې د "ازادۍ د پروژې" په نامه عملیات په موقت ډول وځڼډول.

ټرمپ وویل چې دغه پریکړه د پاکستان په غوښتنه شوې ده.

دغه عملیات په یاد تنګي کې د بیړیو د تګ راتګ د اسانتیا لپاره پیل شوي وو.

ایران د امریکا او اسراییلو د پوځي کمپاین په وړاندې غبرګون کې د دې مهم تنګي څخه د بیړیو د تګ راتګ مخه ونیوه او ګواښ یې کړی و چې هره هغه بېړۍ به په نښه کړي چې د ایران له اجازې پرته له تنګي تېرېږي.

د بندیز له کبله زرګونه بېړۍ د تنګي دواړو غاړو ته د څو اوونیو لپاره بندې پاتې شوې او پر نړیوال اقتصاد یې اغېز وکړ.

اسلام اباد د واشنګټن او تهران ترمینځ منځګړیتوب کوي.

د امریکا او ایران ترمینځ د جګړې د پایته رسیدولپاره نویو هیلو سره د چهارشنبې په ورځ په نړیوالو بازارونو کې د خامو تېلو بیې راټیټې شوې.

د فرانسپرس خبري اژانس د راپور له مخې، د شمالي بحیرې د برنټ نړیوال معیار تېلو بیه ۶.۲ سلنه راکمه شوه او د هر بیرل بیه ۱۰۳.۰۴ امریکايي ډالرو ته راښکته شوه. همدارنګه، د لوېدیځ ټکساس منځني (WTI) تیل هم ۶.۴ سلنه راټیټ شو او د هر بیرل بیه یې ۹۵.۶۸ ډالرو ته کوزه شوه.

افغانستان کې د نجونو د زده‌ کړو فعال مطیع‌الله ویسا، د ۲۰۲۶ کال د "ازادۍ" جایزې ګټونکی شو.

ددغې جایزې د ګټلو لپاره د ۷۵ هیوادونو، ۱۸۷۰۸ ځوانانو مطیع الله ویسا ته رایه ورکړه.

مطیع‌الله ویسا دغه راز دقطر د امیر شیخ تمیم بن حمد آل ثاني لخوا د فساد پر ضد مبارزې د «نوښت او مشارکت» برخه کې هم جایزه ترلاسه کړې ده.

د لیبرته (آزادۍ) جایزه هر کال د ۱۵ څخه تر ۲۵ کلونو ځوانانو له خوا هغو کسانو یا سازمانونو ته ورکول کېږي چې د آزادۍ لپاره مبارزه کوي.

مطیع‌الله ویسا د ۱۴۰۲ کال د وري په میاشت کې د طالبانو د حکومت له خوا ونیول شو او څو میاشتې یې په زندان کې تېرې کړې. طالبانو هغه تورن کړ چې «د دولت خلاف فعالیتونه» کوي، خو هغه ټول تورونه رد کړي دي.

د ۲۰۲۱ کال اګست میاشت کې واک ته د طالبانو له ستنیدو وروسته ، په افغانستان کې د شپږم ټولګي څخه پورته نجونې له زده‌کړو څخه بې برخې شوې دي.

د متحدو ایالاتو ولسمشر وايي هرمز تنګي کې د بیړیو د تګ راتګ د اسانتیا لپاره د " دازادۍ د پروژې" ترعنوان لاندې عملیات وروسته له هغې “د لنډ وخت لپاره وځنډول شول”، چې په وینا یې “ ایراني استازو سره د بشپړ او وروستي تړون په لور ستر پرمختګ” وشو.

ډونالډ ټرمپ د مې په ۶مه په خپله ټولنیزه شبکه ټروت سوشیل کې په یوه پوسټ کې وویل چې دا پرېکړه د پاکستان په غوښتنه چې د امریکا او ایران ترمنځ د خبرو منځګړیتوب کوي، شوې ده.

امریکا دا پروژه د دې لپاره پیل کړې وه چې د هرمز تنګي له لارې سوداګریز تګ راتګ چې دایران لخوا درول شوی وو بېرته عادي کړي.

د بندیز له کبله زرګونه بېړۍ د تنګي دواړو غاړو ته د څو اوونیو لپاره بندې پاتې شوې او پر نړیوال اقتصاد یې اغېز وکړ.

ایران د امریکا او اسراییلو د پوځي کمپاین په وړاندې غبرګون کې د دې مهم تنګي څخه د بیړیو د تګ راتګ مخه ونیوه او ګواښ یې کړی و چې هره هغه بېړۍ به په نښه کړي چې د ایران له اجازې پرته له تنګي تېرېږي.

د ټرمپ لخوا اعلان وروسته له هغې وشو چې د امریکا د بهرنیو چارو وزیر مارکو روبیو په یو خبري کنفرانس کې وویل چې د ایران پر ضد د امریکا پوځي کمپاین، چې “ایپیک فیوري” (Epic Fury) نومېږي، پای ته رسېدلی دی.

افغانستان کې د طالبانو د حکومت د کانونو او پټرولیم وزیر هدایت الله بدري د عینکو دمس د کان له قراردادي کمپنیو غوښتي چې د پروژې عملي چارې پیل کړي .

د کانونو او پیټرولیم وزارت خبرپاڼه کې راغلي چې دواړو لورو د پروژې په چارو کې په راغلې ځنډ خبرې کړي او د MCCT چینايي کمپنۍ عمومي رئیس ډاډ ورکړئ چې د معدنکاري ځڼدمنې شوې چارې به ترسره شي.

د عینک د مسو کان د لوګر ولایت په محمداغې ولسوالۍ کې دی او د زېرمو ارزښت یې شاوخوا ۵۰ میلیارد ډالره اټکل کېږي.

دا پروژه اوولس کاله مخکې قرارداد شوې خو تر دې دمه یې د استخراج په چارو کې د پام وړ پرمختګ نه ترسترګو کیږي.

د طالبانو د کانونو او پترولیم وزارت د تیر ۱۴۰۴ کال په زمري میاشت کې وویل چې د عینک د مسو د کان د اکتشاف او استخراج تړون یې د پنځلسو نورو کلونو په مخه تمدید کړ.

د طالبانو د اطلاعاتو او کلتور وزارت تیرکال مرغومي میاشت کې وویل چې چینايي شرکت د مس عینک کان د لرغونو اثارو د خوندي کولو لپاره یوه طرحه ورسپارلې ده.

متحده عربي اماراتو سه شنبه( د مې ۵ مه) ماښام ادعا وکړه چې له ایرانه د توغندیو او ډورن الوتکو برید پرې شوی دی.

د متحد عربي اماراتو دفاع وزارت په ایکسپاڼه کې په یوه بیان کې ویلي دي چې د دوی هوایي دفاع سیستمونه په پرله پسې ډول د توغندیدو او ډرونونو د شنډولو هڅې کوي.

په دبۍ کې تیر ماښام د خطر زنګ هم ووهل شو.

تر دې مخکې د دوشنبې په ورځ متحده عربي اماراتو ویلي و چې د ایران له لورې درې توغوندي پرې توغول شوي او څلورم یو په اوبو کې غورځیدلی.

د دوشنبې په ورځ د اماراتو په فجیره کې د تیلو په صنعتي سیمه کې د ډرون الوتکو د برید له امله تر اورلګیدو وروسته د درې کسانو د ټپي کیدو راپورونه ورکړل شول، چې دا حملې په نړیواله کچه وغندل شوې او ایران بیا وروسته وویل چې دوی دا بریدونه نه دي کړي.

ټاکل شوې ده چې د اتریش د بهرنیو چارو وزیر بیاته ماینل رایزینګر او د دغه هیواد د کورنیو چارو وزیر ګرهارد کارنر پنجشنبه( د مې ۶ مه) له ازبکستان سره د افغان کډوالو په تړاو یو تړون لاسلیک کړي.

د اتریش حکومت غواړي له خپلې خاورې یوشمیر افغانان د ازبکستان له لارې افغانستان ته واستوي.

د اتریش د بهرنیو چارو وزیر وویل، له ازبکستان سره تړون « د یوې ثابتې او عادلانه پناه غوښتنې د پالیسۍ» د یوې برخې په توګه د کډوالو د ایستلو لپاره شرایط رامنځته کوي.

د اتریش حکومت دې هڅې ته د « منظم مهاجرت د سیاست» نوم ورکړی دی خو د بشري حقونو یو شمیر بنسټونو د دې اقدام د بشري اغزیو په تړاو اندیښنه ښکاره کړې ده.

په بلاروس کې د پاور لیفټینګ په نړیوالو سیالیو کې شپږ افغان لوبغاړي برخه اخلي.

دا سیالۍ نن( د مې ۶ مه) پيلیږي او تر یکشنبې دوام کوي.

د طالبانو د المپیک، بدني روزنې او سپورټ عمومي ریاست سه شنبه( د اپریل ۵ مه) خبر ورکړ چې د افغانستان د پاورلیفټینګ شپږ لوبغاړي او یو روزونکی بلاروس ته ولاړل.

د پاور لفټینګ نړیوال فدراسیون تر چتر لاندې تر سلو ډیر هیوادونه دي، چې تمه ده د بلاروس په لوبو کې د شاوخوا پنځوسو هیوادونو لوبغاړي ګډون وکړي.

پر اوکراین د روسیې په بریدونو کې لږ تر لږه دوه ویشت کسان وژل شوي دي.

رویټرز اژانس د اوکرایني چارواکو په وینا خبر ورکړ چې د دې بریدونو په ترڅ کې دولس تنه په زاپروژیا کې وژل شوي او شپاړس نور ټپيان شوي دي، همداراز پنځه تنو د اوکراین په ختیځ کې د کراماتورسک په ښار کې خپل ژوند له لاسه ورکړی دی او پنځه تنه هم په پولتاوا سیمه کې وژل شوي دي.

د اوکرایین ولسمشر ولادیمیر زیلینسکي په یوه پیغام کې چې په ټیلګرام کې یې خپور کړ اندیښنه ښکاره کړه چې ښایي د تلفاتو شمیر زیات شي.

دا بریدونه د سې شنبې په ورځ څو ساعته مخکې تر دې وشول چې د اوکراین له لورې اعلان شوی اوربند پيلیږي.

کییف د سې شنبې د شپې له دولس بجو وروسته د اوربند د پیلیدو وړاندیز کړی دی. تر دې مخکې مسکو د دوشنبې په ورځ ویلي و چې د مې په اتمه او نهمه، یعني د جمعې او شنبې په ورځو به اوربند وي. دا هغه ورځې دي چې په دوهمه نړیواله جګړه کې د نازي جرمني پر وړاندې د شوروي اتحاد د بریا جشن لمانځل کیږي او پوځي رسم ګذشت ترسره کیږي.