د ملګرو ملتونو د مهاجرت نړیوال سازمان (IOM) د دوشنبې په ورځ وویل چې یوازې د جون په میاشت کې له ایران څخه تر ۲۳۰ زره ډېر افغانان افغانستان ته ستانه شوي، چې زیاتره یې په زور له ایران څخه ایستل شوي دي.

د راپورونو له مخې، په وروستیو اوونیو کې له ایرانه د افغانانو د ایستلو بهیر خورا چټک شوی، ځکه چې ایران ټولو بې اسناده افغان کډوالو ته د جولای تر شپږمې نیټې د وتلو ضرب‌الاجل ټاکلی دی.

خو د مهاجرت نړیوال سازمان وايي چې په جون کې د ایستل شویو افغانانو شمېر د ایران د حکومت د ضرب الاجل تر ټاکلې نېټې زیات دی.

د دې ادارې ویاند، عزیز آغا، پرون (دوشنبې) فرانس پریس خبري اژانس ته وویل: د جون له لومړۍ تر ۲۸ نېټې پورې، ۲ لکه ۳۳ زره۹۴۱ تنه له ایرانه افغانستان ته ستانه شوي، چې د هغو په منځ کې یولکو ۳۱ زره,۹۱۲ کسان یوازې د جون د ۲۱ او ۲۸ ترمنځ په اوونۍ کې ثبت شوي دي.

نوموړي زیاته کړه: «له جنورۍ را په دې خوا، ۶ لکه ۹۱ زره کسان افغانستان ته ستانه شوي، چې ۷۰ سلنه یې په زوره شړل شوي دي.»

د مهاجرت د نړیوال سازمان په وینا، د تېرې اوونۍ په ځینو ورځو کې دا شمېر تر ۳۰ زره کسانو پورې رسېدلی و.

د امریکا د ولسمشر مرستیال جې ډي ونس هیله ښودلې چې اسلام اباد کې له ایراني لوري سره خبرې به یې مثبتې وي.

د رویټرز د راپور له مخې ونس دغه څرګندونې نن جمعه پاکستان ته له روانېدو مخکې کړې دي.

د امریکا او ایران خبرې سبا شنبه په اسلام اباد کې ترسره کیږي.

فرانس پریس لیکلي چې دغه خبرې به د وروستیو څو پړاوونو په څېر، غیر مستقیمې وي، یعنې دواړه لوري به بېلابېلو خونو کې کیني او پاکستاني منځګړي به یې پيغامونه سره تبادله کوي.

د ایران د بهرنیو چارو وزارت مرستیال سعید خطیب زاده پرون وویل چې د دوی د پارلمان مشر محمد باقر قالیباف ممکن د ایراني پلاوي مشري وکړي.

د امریکا او ایران خبرې سبا شنبه په اسلام اباد کې ترسره کیږي.

که څه هم پاکستان پنجشنبه او جمعه په دغه هېواد کې رخصتي اعلان کړې وه او داسې خبر خپور شو چې خبرې به د جمعې په ورځ کیږي، خو څو لویدیځو رسنیو لیکلي چې دواړه لوري سبا د حمل ۲۲مه غونډه کوي.

فرانس پریس لیکلي چې دغه خبرې به د وروستیو څو پړاوونو په څېر، غیر مستقیمې وي، یعنې دواړه لوري به بېلابېلو خونو کې کیني او پاکستاني منځګړي به یې پيغامونه سره تبادله کوي.
په اسلام اباد کې د امریکایي او ایراني مرکچیانو خبرو ته چمتوالی نیول شوی او په دغه ښار کې امنیتي تدابیر جدي شوي دي.

د امریکا او ایران د مرکچیانو نوملړ لا هم په رسمي توګه نه دی اعلان شوی.

اوکراین او روسیې د ارتودوکس د ایسټر جشن پر مهال ۳۲ ساعته اوربند باندې موافقه کړې ده.

د اوکراین ولسمشر ولادمیر زلنسکي پرون د اپریل نهمه وویل چې د رخصتۍ پر مهال د اوربند وړاندیز دوی څو ځله تکرار کړی دی.

د زلنسکي له دې خبرو څو ساعته مخکې د روسیې ولسمشر ولادمیر پوتین خپلو سرتیرو ته لارښوونه وکړه چې د ایسټر د رخصتۍ پر مهال ډز بند وکړي.

اوربند به د اپریل د ۱۱مې د ماذدیګر له ۴ بجو د اپریل د ۱۲مې ورځې تر پای پورې نافذ وي.

دا په داسې حال کې ده چې د راپورونو له مخې د منځني ختیځ د شخړو له پيله د اوکراین او روسیې جګړه د لویدیځ له پامه لویدلې ده.

د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ په هرموز تنګي کې د ایران پر چلند نیوکه کړې ده.

ټرمپ پر خپله ټولنیزه پاڼه (تروت سوشیل) دغه نیوکه کړې او په یوه ډول یې تهران ته خبرداری ورکړی دی.

هغه په دغه پوست او د دوه ساعتونو په ترڅ کې په دې اړه خپلې دریمې لیکنې کې ویلي " ایران له هرموز تنګي د تیلو د تېریدو په برخه کې ډېر بد او غیر محترمانه چلند پيل کړی دی."

هغه وړاندې خبرداری ورکړی چې " دا هغه هوکړه نه ده چې مونږ کړې وه."

د هغه شرکت د معلوماتو له مخې چې د بیړیو تګ راتګ ثبتوي، د ایران او امریکا د لنډمهالي اوربند له پيله یوازې ۱۰ بیړۍ له هرموز تنګي تیرې شوي.

ټرمپ ټینګار کړی چې د هرموز تنګي له خلاصېدو سره باید نړیوالو بازارونو ته زیاته اندازه تېل ورسیږي.

د اروپايي اتحادیې د بهرنۍ پالیسۍ مسوولې کایا کالاس ټینګار کړی چې له ایران سره د اوربند تړون باید لبنان ته هم وغځول شي، او خبرداری یې ورکړی چې د اسرائیل دوامداره بریدونه کولی شي دا تړون کمزوری کړي.

هغې د پنجشنبې په ورځ (وري ۲۰) په ایکسپاڼه کې لیکلي: «د اسرائیل اقداماتو د امریکا او ایران ترمنځ اوربند تر سخت فشار لاندې راوړی دی. دا اوربند باید لبنان ته هم وغځول شي.»

د لبنان د روغتیا وزیر ویلي چې د چهارشنبې په ورځ د اسرائیل په هم‌مهاله هوايي بریدونو کې په بیروت او نورو سیمو کې د وژل شویو شمېر تر ۲۰۰ تنو اوښتی او له زرو زیات کسان ټپیان شوي دي.

تر دې وړاندې د فرانسې ولسمشر امانوئل مکرون هم ویلي و چې په هر معتبر اوربند کې لبنان هم باید شامل وي او له امریکا او ایران یې غوښتي وو چې دا تړون په ټولو جبهو، په ځانګړي ډول لبنان کې، مراعت کړي.

د بریتانیا د بهرنیو چارو وزیرې ایوېت کوپر هم ویلي چې د بحران د پراخېدو د مخنیوي لپاره باید لبنان هم د اوربند برخه شي.

خو د امریکا د ولسمشر مرستیال جې ډي ونس ویلي چې په دې اوربند کې لبنان شامل نه دی او دا ډول برداشت د خبرو اترو د بهیر د ناسم فهم له امله دی.

د هوا پېژندنې ادارې خبرداری ورکړی چې د افغانستان په ۲۶ ولایتونو کې د شدید باران د اورېدو او ناڅاپي سېلونو د راوتلو د احتمال اټکل کړی دی.

د دې ادارې د وړاندوینې له مخې، فاریاب، سرپل، بادغیس، هرات، فراه، غور، هلمند، کندهار، زابل، اروزګان، دایکنډي، بامیان، غزني، میدان وردک، لوګر، پکتیا، خوست، پکتیکا، ننګرهار، لغمان، پنجشېر، کاپیسا، پروان، بغلان، سمنګان او تخار به د جمعې په ورځ (۲۱ حمل) د شدیدو بارانونو، تندر او برېښنا، نسبي تېزو بادونو او ناڅاپي سېلونو شاهدان وي.

د باران اندازه په بېلابېلو سیمو کې له ۱۰ تر ۴۰ ملي‌متره پورې اټکل شوې ده. د هوا پېژندنې ادارې په وینا، په لوړو او سړو سیمو کې د واورې ورېدو احتمال هم شته.

په همدې حال کې، د طبیعي پېښو پر وړاندې د چمتووالي ادارې ویلي چې د وري یا حمل له ۶ راهیسې د شدیدو بارانونو، سېلونو او د غرونو د ښویېدو له امله لږ تر لږه ۱۵۷ کسان مړه شوي او ۲۲۹ نور ټپیان دي.

د ایران د اټومي انرژۍ د ادارې رئیس د یورانیمو د غني کولو له محدودولوسره مخالفت کړی او ویلي یې دي چې «د غني کولو د پروګرام محدودول یوازې هغه هیلې دي چې ګور ته به یې یوسي».

د راپورونو له مخې، محمد اسلامي د پنجشنبې په ورځ (وری۲۰) په تهران کې د یوې غونډې په څنډه کې چې د پخواني مشر علي خامنه‌يي د وژل کېدو د څلوېښتي په مناسبت جوړه شوې وه، ټینګار کړی چې «هیڅ قانون او هېڅ څوک» نشي کولی د غني کولو پروګرام مخه ونیسي.

دا په داسې حال کې ده چې ټاکل شوې د پاکستان په منځګړتوب د ایران او امریکا ترمنځ خبرې ترسره شي. امریکا د جګړې د پای ته رسېدو لپاره د ایران د یورانیمو د غني کولو بندول یو شرط بللی، خو د ایران اړخ وايي چې د هر تړون یوه برخه به د ایران د غني کولو د حق منل وي.

له پولو پاک افغانستان ادارې اعلان کړی چې د پولیو یا د ماشومانو د ګوزڼ ضد واکسین نوی کمپاین به د دوشنبې په ورځ (حمل۲۴) په ۳۲ ولایتونو کې پیل شي. دغه بنسټ د پنجشنبې په ورځ (وري ۲۰) په یوه پیغام کې ویلي چې دا کمپاین په بامیان او دایکنډي ولایتونو کې د سړې هوا له امله ځنډېدلی دی.

ویل شوي چې د کمپاین په ترڅ کې به ماشومانو ته ویټامین اې هم ورکړل شي.

دې بنسټ له کورنیو غوښتي چې خپل ماشومان واکسین کړي.

د دې دورې د واکسین کېدونکو ماشومانو شمېر نه دی ښودل شوی.

تر اوسه د روان میلادي کال په ترڅ کې په افغانستان کې د پولیو کومه مثبته پېښه نه ده ثبت شوې، خو د نړیوال روغتیا سازمان د راپور له مخې، په ۲۰۲۵ کال کې لږ تر لږه ۹ مثبتې پېښې ثبت شوې وې.

افغانستان او پاکستان یوازیني هېوادونه دي چې لا هم پکې د پولیو ویروس په بشپړه توګه له منځه نه دی تللی. پولیو یوه ساري ویروسي ناروغي ده چې درملنه نه لري او یوازې واکسین کولای شي ماشومان ترې وساتي.

دا ویروس د ملا تیر مهم عصبي رګونه زیانمنوي او د بدن د فلج سبب کېږي.

ټاکل شوې چې د افغانستان د اوولس کلنو فوټبال ملي لوبډله د منځنۍ اسیا د ۲۰۲۶ کال د سیالیو په دوام کې سبا د تاجکستان له لوبډلې سره مخامخ شي.

دا سیالي به د شنبې په ورځ (۲۲ حمل) د کابل پر وخت د ماسپښین په ۱:۳۰ بجه په تاشکند ښار کې پیل شي.

په پرونۍ لوبه کې ازبکستان افغانستان ته درې پر صفر ماتې ورکړه.

د دې سیالیو په دوهمه لوبه کې افغانستان له ترکمنستان سره صفر پر صفر مساوي شو او تر دې مخکې یې له قرغیزستان څخه دوه پر یو ماتې خوړلې وه.

په دې سیالیو کې د افغانستان تر څنګ د ازبکستان، ترکمنستان، قرغیزستان او تاجکستان لوبډلې ګډون لري.

له پېښو سره د مبارزې ملي ادارې نن اعلان وکړ چې د افغانستان په وروستیو سېلونو کې ۱۵۷ تنه مړه شوي ۱۲۹ ژوبل شوي او ۹ تنه بې درکه دي.

د وروستیو دوو اوونیو د سېلونو د مرګ ژوبلو د شمېر په اړه له پېښو سره د مبارزې د ادارې له اعلان سره هممهاله سېف دي چلډرن ویلي چې وروستیو شدیدو سېلونو او ورښتونو ماشومان سخت اغیزمن کړی دي.

له بلې خوا د ملګرو ملتونو د بشري مېشتېدنې پروګرام (یو این هبیتات) هم د چهارشنبې په ورځ پر خپله ایکسپاڼه لیکلي چې په ۲۰۲۶ کال کې ۴،۲ میلیونه خلک په افغانستان کې بیړنۍ سرپناه او غیر خوراکي توکو ته اړتیا لري او وروستي سیلونه دا اړتیاوې نورې هم زیاتوي.