د امریکا د استازو جرګې د بهرنیو اړیکه کمیټه وایي، له افغانستانه د امریکایي ځواکونو تر وتلو او د طالبانو تر واکمنېدو وروسته په منځنۍ او جنوبي اسیا کې د ترهګرۍ د ګواښونو کچه په ډراماتیکه بڼه بدله شوې ده.

دوی ویلي، افغانستان یوځل بیا د ترهګریزو ډلو په پټن ځای بدل شوی دی.

د دغې کمیټې د جنوبي او مرکزي اسیا څانګې مشر بېل هویزنګا پرون پنجشنبه په یوه استماعیه غونډه کې ویلي، د داعش او ټي ټي پي ( تحریک طالبان پاکستان) ګواښونه په تاریخ کې تر ټولو لوړې کچې ته رسیدلي دي.

نوموړي خبرداری ورکړ چې ترهګریزې ډلې په سیمه او نړۍ کې د بریدونو لپاره د خپلو وړتیاوو د لوړولو په حال کې دي.

هغه که څه هم د داعش په وړاندې د طالبانو د بریا د ادعا یادونه وکړه، خو زیاته یې کړه چې داعش لا هم عملیاتي وړتیا لري او وخت ناوخت ملکي کسان او د طالبانو د حکومت غړي هدف ګرځوي.

د طالبانو د حکومت مرستیال ویاند حمدالله فطرت بیا د استازو جرګې دا اندیښنې بې ځایه بللي چې ګواکې افغانستان کې" بهرنۍ ډلې شتون لري او یا چاته خطر متوجه دی".

فطرت زیاته کړې" افغانستان یو واحد او قوي حکومت لري، چې په ټوله جغرافیه بشپړ واک او کنترول لري او هیچاته اجازه نه ورکوي د افغانستان خاوره د چا پر خلاف وکاروي."

د استازو جرګې دغې کمیټې وویل، د ترهګریزو فعالیتونو له کبله ۲۰۲۴ کال پاکستان لپاره تر ټولو خونړی و او په خبره یې امریکا له پاکستان سره په ګډه د دغو ګواښونو د مخنیوي په لارو چارو فکر کوي.

یوشمیرسرچینې په هرات کې د نجونو د زده کړې د دوو ټولنیزو فعالانو د نیول کیدو خبرورکوي.

په هرات کې یوې سرچینې ازادي راډیو ته وویل چې د طالبانو ځایي چارواکو په دې ولایت کې دوه ټولنیزفعالان قدوس خطیبي او فیاض غوري د شنبې په ورځ د کب په اتمه نېټه له غرمې وروسته ونیول.

دې سرچینې، چې د دغو فعالانو نږدې ملګرې ده او د موضوع د حساسیت له امله یې نه غوښتل هویت یې څرګند شي، وویل چې هغوی د نجونو د زده ‌کړو په ملاتړ د ویډیوګانو او پوسټونو د خپرولو له امله نیول شوي دي.

د دې سرچینې په وینا، دا ټولنیز فعالان د هرات د اتمې حوزې په توقیف کې دي او تر شنبې شپې پورې د هغوی د خوشې کېدو هڅو نتیجه ورنکړه.

د دې فعالانو د نیولو موضوع ځینو کورنیو رسنیو هم راپور کړې ده.

د طالبانو حکومت تر دې مخکې هم لسګونه ټولنیز او مدني فعالان د نجونو د زده ‌کړو د ملاتړ او یا د هغوی پر پالیسیو د نیوکو له امله نیولي او بندیان کړي دي.

سیمه ییزچارواکي وایي چې د فاریاب ولایت په څو ولسواليو کې د سیلابونو له امله لارې تړل شوي دي.

د طالبانو ترکنټرول لاندې د باختر خبري آژانس د راپورله مخې په دې ولایت کې د ټولګټو د ادارې ریس مولوي حمیدالله دانش ویلي چې د سیلابونو له امله په ګرزیوان، فردوس او بلچراغ کې مواصلاتي لارې بندې شوې دي. نوموړي د احتمالي زیانونو په اړه څه ندي ویلي خو زیاته کړې یې ده چې د دغو لارو د خلاصیدو لپاره د خلکو په همکارۍ د اړوندو ادارو هڅې پیل شوي دي.

په عین حال کې په بادغیس کې د ورښتونو له امله د پنځو تنو د مړه کیدو راپورونه ورکړل شوي دي. په دغهَ ولایت کې د طالبانو د امنیه قومانداني ویاند صدیق الله صدیقي وایي چې د سیلونو له امله درې تنو د قادس ولسوالي په « شش مني ها» کلي کې او دوو تنو د یوې درې کلنې نجلۍ په شمول د دره بوم په ولسوالي کې ژوند له لاسه ورکړی دی.

په بادغیس کې له طبیعي پېښو سره د مبارزې ریاست وایي چې د سیلونو له امله د دغو ځاني تلفاتو ترڅنګ خلکو ته مالي زیانونه اوښتې دي او یوشمیر زراعتي مځکې تخریب شوې دي.

د طالبانو د بهرنیو چارو وزیر امیرخان متقي د متحده عربي اماراتو د صدراعظم له مرستیال او بهرنیو چارو وزیر عبداله بن زاید ال-نهیان سره د افغانستان او پاکستان پر وضعیت خبرې وکړې.

د طالبانو د بهرنیو چارو د وزارت په خبرپاڼه کې راغلې دي چې د دواړو هیوادو د بهرنیو چارو وزیرانو د شنبې په ورځ د ټیلفوني مکالمې په ترڅ کې د افغانستان او امریکا پر روابطو هم خبرې کړې دي.

په خبرپاڼه کې د متقي په وینا راغلي دي چې افغانستان غواړي له پاکستان سره ستونزې د تفاهم او خبرو له لارې حل کړي.

د خبرپاڼې له مخې د متحده عربي اماراتو د بهرنیو چارو وزیر وویل چې د افغانستان او پاکستان ترمنځ تاوتریخوالی د هیڅ لورې په ګټه نه دی او ژمنه یې وکړه چې هیواد به یې په دې برخه کې مرسته وکړي. عبدالله بن زاید ال نهیان چې هیواد یې د مارچ په څلرویشتمه د طالبانو له زندانه د دینس کویل په نوم د یوه امریکایي په خوشي کیدو کې مرسته کړې وه، وویل د افغانستان او امریکا اړیکي مهمې دي او هیواد به یې په دې برخه کې هم خپلو همکاریو ته ادامه وکړي.

ټاکل شوې ده چې د سې شنبې په ورځ د خیبرپښتونخوا په مرکز پېښور کې د یوې جرګې په ترڅ کې د افغانستان او پاکستان تر منځ د روغې جوړې پر لارو چارو خبرې وشي.

د پاکستان جیو تلویزیون پرون( د مارچ ۲۸ مه) د دې جرګې د جوړیدو خبر ورکړ.

دا اعلان په داسې وخت کې شوی دی چې د پاکستان پوځ د روژې میاشتې له پیله د غضب للحق په نوم د افغانستان دننه عملیات کوي او تور پورې کوي چې افغان طالبان د تحریک طالبان پاکستان ډلې ملاتړ کوي. افغان طالبان دا تور ردوي او وایي چې د دوی حکومت د هیڅ ګاونډي هیواد په چارو کې مداخله نه کوي.

د خبر له مخې د سې شنبې د ورځې په جرګه کې سیاسي مشرانو، قبایلي مشرانو، دیني عالمانو، د مدني ټولنې استازیو، سوداګرو او د رسنیو استازیو ته د ګډون بلنه ورکړل شوې ده.

په بادغیس کې د ورښتونو له امله پنځه تنه مړه شوې دي. په دغهَ ولایت کې د طالبانو د امنیه قومانداني ویاند صدیق اله صدیقي وایي چې د سیلونو له امله درې تنو د قادس ولسوالي په « شش مني ها» کلي کې او دوو تنو د یوې درې کلنې نجلۍ په شمول د دره بوم په ولسوالي کې ژوند له لاسه ورکړی دی.

په بادغیس کې له طبیعي پېښو سره د مبارزې ریاست وایي چې د سیلونو له امله د دغو ځاني تلفاتو ترڅنګ خلکو ته مالي زیانونه اوښتې دي او یوشمیر زراعتي مځکې تخریب شوې دي.

د بارانونو له امله د هرات-کندهار لویه لار هم پرون د لنډ وخت لپاره بنده شوه.

په کونړ کې د طالبانو د حکومت ځایي چارواکي ادعا کوي چې تېرو ۲۴ ساعتونو کې د پاکستان له لوري نژدې ۵۰۰ توغندي د دغه ولایت په بېلابېلو سیمو لګیدلي دي.

کونړ کې د طالبانو د حکومت د امنیه قومندانۍ ویاند فرید دهقان نن شنبه ( د حمل ۷مه) کورنیو رسنیو ته ویلي چې دغه توغندي پر مرکز اسعد اباد او دغه راز ناړۍ، شلتن، مرورې او سرکاڼو ولسوالیو لګیدلي دي.

خبر کې راغلي چې دغو بریدونو ملکیانو ته د سر او مال زیان اړولی، خو د مرګ ژوبلې کره شمېر نه دی ورکړل شوی.

پاکستاني لوري که څه هم په دې اړه تبصره نه ده کړې، خو د دفاع وزیر یې خواجه اصف ویلي چې پر افغانستان به د دوی بریدونه تر هغو دوام ولري چې خپل هدفونه ترلاسه کړي.

د غزني په خوګیاڼو ولسوالۍ کې د ماین چاودنې ۴ ماشومان وژلي دي.

د طالبانو تر واک لاندې باختر اژانس نن شنبه دغه خبر خپور کړی دی، خو د پیښې د کره وخت په اړه یې څه نه دي ویلي.

وړاندې راغلي چې دغو ماشومانو پر یوې ناچاودې وسیلې لوبې کولې چې تر چاودنې وروسته یې دوتنه ځای په ځای ووژل شول او دوه ټپيانو وروسته روغتون کې سا ورکړه.

د افغانستان په یوشمېر سیمو کې لا هم د تېرو جګړو د مهال ماینونه او ناچاوده توکي پاته دي چې وخت ناوخت د ملکیانو ژوند ګواښي.

افغانستان کې د طالبانو حکومت او ازبکستان د دواړو هیوادونو د سوداګري شورا د تاسیس هوکړه لاسلیک کړه.

دافغانستان د سوداګرۍ او پانګونې خونې د جمعې په ورځ وویل چې دغه هوکړه د پنجشنبې په ورځ په تاشکند کې د افغانستان اوازبکستان د سوداګرۍ د شورا په لومړنۍ غونډه کې لاسلیک شوه.

د افغانستان او ازبکستان چارواکي ددغې شورا تاسیس د دواړو هیوادونو داقتصادي همکاریو لورته یو مهم ګام ګڼي او هیله څرګندوي چې ددوی ترمینځ د تجارتې تبادلې اندازه راتلونکو کلونو کې له ۱.۶۸ ملیارډو ډالرو څخه ۵ ملیارډو ډالرو ته لوړه شي.

تر دې مخکې ، د افغانستان د سوداګرۍ او پانګونې خونې ددواړو هیوادونو ترمینځ د سوداګري او ترانزیتي اړیکو د پراختیا خبر ورکړی وو.

دخونې چارواکو ویلي وو چې داموالو په لیږد او ترانزیت کې اسانتیاوو او دغه راز د ګمرکي موانعو لیرې کولو د تجارتي تبادلې د پراختیا لپاره زمینه برابره کړې ده.

ازبکستان په تیرې لیندۍ میاشتې کې افغانستان سره خپله پوله چې له ۲۰۲۱ کال راهیسې تړل شوې وه رسما بیا پرانیسته .

هرات کې د طالبانو د حکومت چارواکي وايي سرله نن شنبې د اسلام کلا بندر ته دبهرنیو ترانزیتي وسایطو پرته له ویزې او روډ پاس تګ راتګ ، پیلیږي.

اعلامیه وايي د جمعې په ورځ هغې غونډه کې چې د هرات د والي مولانا اسلامجار ترڅنګ دبهرنیو چارواو ټولګټو وزارتونو استازو او د غه راز د اسلام کلا د کمیساري ، ګمرک او ترانسپورت چارواکو برخه درلوده په دې اړه د کابینې د پریکړې د تطبیق په هکله خبرې وشوې.

د طالبانو د حکومت چارواکي وايي دغه پریکړه څه دپاسه زرو کسانو ته د ورځني کار زمینه برابروي او د کرایو ،ترانسپورتي لګښتونو او داجناسو د بیو په راټیټولو کې به هم رول ولري.

د بشري حقونو د څار سازمان په کابل کې د معتادانو د درملنې پر مرکز د پاکستان د هوايی برید په اړه خپل تحقیقات خپاره کړي او ویلي چې دا پېښه ښايي جنګي جرم وپېژندل شي.

د دې سازمان د اسیا څانګې مرستیالې، پتریشیا ګوسمن، ویلي:

«موجود شواهد ښيي چې د پاکستان هوايي برید په کابل کې پر یوه پېژندل شوي روغتیايي مرکز، چې لسګونه ناروغان یې ووژل، غیرقانوني و.»

د دې سازمان په وینا، دا برید پر یو لوی درملیز کمپلکس شوی چې له ۲۰۱۶ کال راهیسې یې د ناټو په پخواني اډه کې فعالیت درلود. د دې مرکز د یوه کارکوونکي په وینا، درې ودانۍ — د خوړو تالار، د استوګنې ودانۍ چې شاوخوا ۴۵۰ ناروغان پکې وو، او یوه د ساتنې خونه — په نښه شوې دي.

تر دې وړاندې ملګروملتو او د بخښنې نړیوال سازمان هم دا برید پر روغتیايي مرکز بللی و.