په افغانستان کې د ملګرو ملتو مرستندویه پلاوی( یوناما) یوه نوې طرحه وړاندې کوي چې هدف یې له نړیوال نظم سره د افغانستان تدریجي ادغام ته لاره هواره شي.

د یوناما مشرې روزا اوتونبایوا پرون په نیویارک کې د ملګرو ملتو امنیت شورا ته وویل چې ملګرو ملتو له طالبانو سره د خبرو اترو لپاره یو منظم چوکاټ چمتو کړی دی چې کولی شي د بشري حقونو، د ښځو د وضعیت او د نړیوالو مکلفیتونو په برخو کې اغیزمنو تعاملاتو ته لاره هواره شي.

د یوناما مشرې ټینګار وکړ چې دا نوښت د ځانګړیو کاري ډلو د تشکیلاتو له لارې د بشري حقونو د حفاظت، د قانون د حاکمیت او د ښځو د حقونو په څیر پر مهمو موضوعاتو تمرکز کوي او هدف یې دا نه دی چې اوسني وضعیت ته مشروعیت ورکړي.

اغلې اوتنبایوا بیا وویل چې په راتلونکو ورځو کې به په دوحه کې غونډې وشي چې هلته به د دغې طرحې جزییات شریک شي.

د یوناما مشرې دا هم وویل چې د بشري حقونو په وضعیت کې له پام وړ پرمختګونو پرته، په ځانګړې توګه د ښځو په وړاندې د محدودیتونو له لرې کولو پرته، نړیوالې ټولنې ته د افغانستان بیرته ستنیدل ممکن نه دي.

د ملګرو ملتونو ځانګړي راپور ورکوونکي ریچارډ بنېټ خبرداری ورکړی چې پراخ محدودیتونه او د نړیوالو مرستو ناڅاپي کمښت اساسي روغتیايي خدمتونو ته د افغان ښځو لاسرسی سخت کمزوری کړی او د هیواد له وړاندې نازک روغتیايي نظام ته یې لا زیات زیان رسولی دی.

ریچارډ بنېټ، چې د افغانستان د بشري حقونو لپاره د ملګرو ملتونو ځانګړی راپور ورکوونکی دی، ټاکل شوې د ښځو او نجونو د روغتیا حق په اړه نن (پنجشنبې) نوی راپور په جنیوا کې د ملګرو ملتو د بشري حقونو شورا ۶۱مې غونډې ته وړاندې کړي.

بنېټ وویل چې د افغانستان روغتیايي سیستم د جګړو، بېوزلۍ او پر بنسټیزو تاسیساتو د کمې پانګونې له امله له کلونو راهیسې کمزوری پاتې شوی؛ خو هغه ټینګار وکړ چې اوسنيو محدودیتونو د ښځو او نجونو لپاره د روغتیايي خدمتونو لاسرسی په بې‌ساري ډول خراب کړی دی.

د هغه په وینا، د دې کړکېچ درې اصلي عوامل دي: د روغتیايي نظام جوړښتي کمزوري، د طالبانو له خوا لګېدلي محدودوونکي سیاستونه، او د نړیوالو مرستو شدید کمښت.

بنېټ وویل چې د بودجې د کمېدو له امله تر ۴۰۰ ډېر روغتیايي کلینیکونه تړل شوي، او د کاري ساعتونو او د کارکوونکو شمېر—په ځانګړي ډول د ښځینه ډاکټرانو، نرسانو او قابلو—په څرګند ډول راکم شوی دی.

د ایران او امریکا ترمنځ د «غیرمستقیمو» خبرو د بل پړاو له پیل وړاندې، د امریکا د بهرنیو چارو وزیر له خبریالانو سره په خبرو کې د ایران له‌خوا د خپل توغندويي پروګرام په اړه د خبرو نه کول «لوی خنډ» وباله.

مارکو روبیو پرون (چهارشنبې، د کب شپږمه) وویل چې د پنجشنبې ورځې خبرې به تر ډېره د ایران پر اتومي پروګرام متمرکزې وي.

هغه د ایران بالستیک توغندي د امریکا لپاره «جدي ګواښ» وباله او خبرداری یې ورکړ چې تهران د داسې توغندیو د جوړولو کار پیل کړی دی چې «په پای کې» به د امریکا خاورې ته ورسېږي.

دا هغه موضوع ده چې ډونالډ ټرمپ هم د روانې اوونۍ په ترڅ کې کانګرس ته په خپله وینا کې ورته اشاره کړې وه.

روبیو په دوام کې د لنډواټنه بالستیک توغندیو په اړه خبرې وکړې چې د هغه په وینا، تهران همدا اوس هم په زرګونو داسې توغندي لري او دا د سیمې په کچه د امریکا ګټو ته «ګواښ» ګڼل کېږي.

هغه وویل: «دوی زرګونه لنډ واټنه توغندي لري چې کولی شي په سیمه کې د امریکا پوځي اډو، سعودي عربستان، قطر، بحرین او متحده عربي اماراتو ته ورسېږي. دا همدا اوس زموږ لپاره ګواښ دی.»

سعودي عربستان په پام کې لري چې که پر ایران د امریکا د برید له کبله د تېلو په عرضه کې خنډ یا کمی رامنځته شي، نو د تېلو صادرات به زیات کړي.

دا خبره رویټرز خبري اژانس د چهارشنبې په ورځ، (د کب شپږمه) د دوو باوري سرچینو په قوله کړې ده.

یاد اژانس همداراز ادعا کړې چې اوپک‌پلس به—چې د اوپک غړي هېوادونه او روسیه پکې شامل دي—احتمالاً په دې غور وکړي چې د اپرېل میاشتې لپاره د ورځې ۱۳۷ زره بېرله تېلو تولید زیات کړي.

پر دې اقدام په داسې حال کې بحث روان دی چې د دوبي د موسم د لوړېدونکې تقاضا موده رانژدې کېږي او له بلې خوا د امریکا او ایران ترمنځ کړکېچونو د تیلو بیې لوړې کړې دي.

رویټرز زیاتوي چې د اوپک‌پلس اته تولیدوونکي هېوادونه—سعودي عربستان، روسیه، متحده عربي امارات، قزاقستان، کویټ، عراق، الجزایر او عمان—ټاکل شوې ده د مارچ په لومړۍ نېټه غونډه وکړي.

له درې میاشتې ځنډ وروسته د تولید د زیاتوالي بیا پیل به ریاض او ځینو نورو هېوادونو لکه متحده عربي اماراتو ته دا زمینه برابره کړي چې په نړیوال بازار کې خپله ونډه زیاته کړي.

په داسې حال کې چې د ایران مرکچي پلاوی امریکا سره د دریم پړاو خبرو اترو لپاره جینیوا ته خوځیدلی، د ایران ولسمشر مسعود پزشکیان وايی خبرو اترو کې یو "ښه لید لوری" ویني.

د ایران رسنیو د چهارشنبې په ورځ (د فبروري ۲۵) راپور ورکړ چې بهرنیو چارو وزیر عباس عراقچي دایراني پلاوي په مشرۍ دخبرو لپاره د سویس جنیوا ته روان شوی دی.

ټاکل شوې ده چې دا خبرې اترې نن (پنجشنبه، د فبروري ۲۶) پیل شي.

دغه غیرمستقیمي خبرې چې حساسې بلل شوي دي، په داسې وخت کې ترسره کیږي چې متحدو ایالاتو د ایران جنوب ته سمندر کې یوه لویه جنګي بیړۍ ځای پر ځای کړې ده چې چمتو ده که چیرې ولسمشر ډونالډ ټرمپ پریکړه وکړي نو برید پیل کړي.

د امریکا ولسمشر یوه اونۍ مخکې ایران ته لس ترپنځلسو ورځو وخت ورکړ چې امریکا سره یوې اټومي هوکړې ته ورسیږي.

د مخدرو موادو او جرمونو په وړاندې د ملګرو ملتونود مبارزې د دفتر مشر پولیک اوک سیري د طالبانو د حکومت د کورنیو چارو وزارت معین شیخ عبدالرحمن منیر سره ولیدل.

د طالبانو ترواک لاندې باختر خبري اژانس د چهارشنبې په ورځ رپوټ ورکړ چې د کورنیو چارو وزارت معین په غونډه کې له دغه نړیوال چارواکي د سرحدونو دلاښه کنټرول لپاره د مجهزو سکنرونو غوښتنه کړې ده.

خبر زیاتوي چې ښاغلي سیري د نشه یې توکو په وړاندې د لاس ته راوړونو ستاینه کړې او د سکنرونو د برابرولو په برخه کې یې د همکارۍ ژمنه کړې.

د مخدرو موادو او جرایمو په وړاندې دملګرو ملتونو د مبارزې دفتر (UNODC) تیره میاشت په یو راپور کې وویل چې افغانستان کې له مصنوعي مخدرو موادو او د طبي درملو څخه د ناوړه استفادې ترڅنګ ، دودیز مخدر موادهم ډیر کارول کیږي.

د ګوګل تکنالوژي کمپنۍ وايي چین پورې د هکرانو د یوې مرتبطې ډلې فعالیت یې شڼډ کړی دی.

دغه ډله د UNC2814 او د «Gallium»گالیوم په نومونو پیژندل کیدله.

د ګوګل یو چاروکي چارلي سنایدر رویترز خبري اژانس ته ویلي د هکرانو دغې ډلې په ۲۴ هیوادونو کې ۵۳ بنسټونو ته تایید شوی لاسرسې درلوده او د شنډیدو په مهال ددې احتمال هم وو چې لږترلږه ۲۲ نورو هیوادونو کې بنسټونو ته لاسرسی پیدا کړي.

ګوګل کمپنۍ وايي د دغو هکرانو د ګوګل کلاود پروژو په تړلو او د حسابونو او انټرنټي زیربنا به نا کاره کولو سره یې ددوی فعالیت درولی دی.

ګوګل وايی دهکرانو دغې ډلې د سالت تایفون «Salt Typhoon» په نامه د هکري کمپاین څخه چې متحدود ایالاتو چین ته منسوب کړی جلا فعالیت کاوه.

په متحدو ایالاتو کې د چین سفارت دغو ډلو سره د چین هرډول ارتباط رد کړی او ویلي چې دغه هیواد د هک او سایبري بریدونو مخالف دی.

حمد الله فطرت د طالبانو د حکومت مرستیال ویاند دچهارشبنې په ورځ په خپله ایکسپاڼه ولیکل چې د هندوانو او سیکانو د شورا رئیس منجیت سنګ لامبه د ریاست الوزراء د دفتر عمومي رئیس ډاکټر ملا عبدالواسع سره په غونډه کې د غصب شویو ځمکو او ملکیتونو ، برښنا او دیوناني طبابت د جواز ترڅنګ ، د کابل شوربازار کې د درمسال په اړه چې د سړک د نقشې لاندې راغلی خپلې ستونزې او وړاندیزونه شریک کړل.

خبر زیاتوي چې ډاکټر ملا عبدالواسع ورغلي پلاوي ته ډاډ ورکړی دی چې ستونزې او غوښتنې به یې له اړوندو ادارو او مسئولینو سره شریکې کړي.

د طالبانو حکومت مخکې ویلي وو چې د هندوانو او سیکانو د هغو جایدادونو او ملکیتونو د ازادولو لپاره چې د تیرو حکومتونو په مهال غصب شوي د عدلیې وزارت لخوا یو ځانګړی کومیسیون جوړ شوی دی.

د بښنې نړیوال سازمان تیر کال په خپل راپور کې د هندوانو او سیکانو په شمول په افغانستان کې د لږکیو د حقوقو د نقض خبره کړې وه.

د افغان هندوانو او سیکانو اقلیت چې پخوا کلونو کې یې شمیر لسګونو زرو کسانو ته رسیده پلازمینه کابل او نورو لویو ښارونو کې کار اوبار او تجارت کاوه خو د تیرو درې لسیزو د جګړواو ناکراریو له امله ددوی ګڼ شمیرکسان له افغانستانه بهرته کډه شول.

د سویډن حکومت وايي نیت لري په دغه هیواد کې په جرایمو د محکوم شویو کډوالو اخراج ته زور ورکړي.

سویډني چارواکي وايي هرهغه جرم چې سزا یې له نقدي جریمې اوچته وي باید د اخراج لامل شي.

د فرانسې خبري اژانس رپوټ ورکوي چې د سویډن د کډوالو د چارو وزیر یوهان فورسل د چهارشنبې په ورځ وویل بهرني مجرمان له مودو راهیسې په دغه هیواد کې ساتل شوي دي.

د اولوف کریسټرسن په مشرۍ ښي اړخي حکومت، چې د دیموکراتانو لخوایې ملاتړ کیږي، د پولیسو صلاحیتونه زیات کړي او وړاندیز یې کړی چې د جرمي مسؤلیت عمر له ۱۵ څخه ۱۳ کلونو ته راټیټ کړای شي.

نوی قانون څارنوالانو ته صلاحیت ورکوي چې اخراج د سزاګانو یوه برخه کړي ، او تمه کیږي چې هر کال شاوخوا ۳۰۰۰ کسان اخراج شي، چې د غه شمیره د اوسنۍ اوسط شمیرې څخه شاوخوا شپږ چنده زیاته ده.

دغه قانون به د سپتمبر له لومړۍ نیټې نافذ شي، خو لومړی به د سویډن د مقننه شورا لخوا وڅیړل شي. سویډن کلونو راهیسې د تاوتریخوالي ، منظمو جرمونو او د مجرمو ډلو ترمینځ نښتو کې د زیاتوالي په وړاندې مبارزه کوي.

پاکستاني رسنیو راپور ورکړی چې د صوابۍ د پولیسو د مرکزي قرارګاه مرستیال مشرې الینا شکیل پرون له برکای کمپ څخه د لیدنې پرمهال افغان کډوالو ته خبرداری ورکړ چې د پاکستان حکومت رسما دا کمپ بند کړی دی.

مېرمن شکیل له ټولو کډوالو غوښتي دي چې د اسلام آباد له پالیسیو سره سم د کډوالو د خپلې خوښې ستنېدو په چاره کې له چارواکو سره همکاري وکړي.

د پاکستان حکومت له ۲۰۲۳ کال راهیسې د افغان کډوالو جبري ایستل پیل کړي خو په وروستیو میاشتو کې یې دا لړۍ چټکه کړې ده.

د تېرکال د سپټمبر په ۲۵مه د پاکستان د ایالتونو او سرحدونو چارو وزارت په یوه رسمي مکتوب کې خبرداری ورکړ چې په خیبرپښتونخوا، سند او پنجاب کې د افغان کډوالو شپاړس کمپونه تړل کېږي.

ډېری دا کمپونه د اتیایمې لسیزې په لومړیو کې جوړ شوي او تراوسه هم هلته لسګونه زره کډوال ژوند کوي.

په پاکستان کې وروسته له دې چې د دې هېواد الوتکو پر افغانستان هوايي برید وکړ، کلک امنیتي تدابیر نیول شوي دي.

د رویټرز خبري آژانس د راپور له مخې د پاکستان د کورنیوچارو وزارت مرستیال طلال چودري نن وویل، پر ننګرهار او پکتیکا ولایتونو د شنبې ورځې له حملو وروسته په پاکستان کې چارواکو امنیتي تدابیر پیاوړي کړي او لسګونه مشکوک کسان یې نیولي دي.

ښاغلی چودري زیاتوي چې کله هم دوی په افغانستان کې، د ده په وینا پر وسله والو ډلو برید کړی نو هغو غبرګون ښودلی. چودري رویټرز ته ویلي چې پاکستاني امنیتي ځواکونه د تیارسۍ په حال کې دي څو د احتمالي بریدونو مخنیوی وکړي.

په پاکستان کې په وروستیو کې څو تروریستي حملې وشوې. په دې ترڅ کې د سه شنبې په ورځ د خیبرپښتونخوا په کوهاټ او د پنجاب په بهکر سیمو کې حملې وشوې چې په یوه کې پنځه پولیس او دوه ملکیان او په دوهمه کې دوه پولیس ووژل شول.

د پاکستان حکومت وايي دا حملې د پاکستاني طالبانو په ګډون هغه ډلې کوي چې مرکزونه یې په افغانستان کې دي، خو د طالبانو حکومت وايي هېڅ یوې ډلې ته اجازه نه ورکوي چې د کوم هېواد امنیت وګواښي او وايي پاکستان دې د خپلو ناکامیو پړه پر افغانستان نه اچوي.

دا په داسې حال کې ده چې طالبانو او پاکستاني چارواکو پرون تایید کړه چې ځواکونو یې تېره شپه د ډیورنډ کرښې په اوږدو کې نښتې کړې دي.