د الوتنو د څار ویبپاڼې په باور د ایران او اسراییل د جګړې له امله د افغانستان پر فضا نړیوال پروزاونه نږدې پنځه برابره زیات شوې دي.

د دې ویبپاڼې د راپور له مخې پخوا به هره ورځ شاوخوا پنځوس الوتنې د افغانستان له سره تېریدې چې نن سبا یې شمیره دوه سوه اتیاوو ته رسیدلې ده.

له تیرې یوې اونۍ راهیسې د ایران هوایي حریم د جګړې له امله بند شوی دی.

هره الوتکه چې د یوه هیواد پر فضا تیریږي د هغې د وزن له مخې محاسبه کیږي چې څو ډالره باید ورکړي. د ملکي هوایي چلند د نړیوال سازمان(ICAO) د اصولو له مخې په ځینو مواردو کې دا فیس تر زر ډالرو زیاتیږي.

افغانستان د مسافر وړونکو او کارګو الوتکو له درکه چې پر فضا یې تیریږي د هرې الوتکې پر سر له څلور سوه تر اته سوه ډالرو پورې ترانزیټ فیس ترلاسه کوي.

د فوټبال د نړیوال جام په نیمه پایلوبو کې فرانسه له هسپانیې او انګلستان له ارجنتاین سره لوبیږي.

په لومړۍ نیمه پایلوبه کې به سه شنبه ماخوستن فرانسه له هسپانیې سره مخ شي.

د دوی لوبه د افغانستان په وخت د شپې یوولس نیمې پيلیږي.

فرانسه او هسپانیه په اروپا کې له دوو سرسختو سیالو ټيمونو ګڼل کېږي خو د هسپانیې د بریاوو شمېر ترې زیات دی.

دواړه ټیمونه ګڼ ستوري لوبغاړي لري له هغې ډلې فرانسه کې کیلیان امباپه او عثمان دمبله او په هسپانیې کې لامین یامال او مایکل اوریازابل د یادولو دي.

فرانسې په منځلوبو کې مراکش او هسپانیې هم بلجیم ته ماته ورکړې وه.

په دویمه نیمه پایلوبه کې د چهارشنبې په ماخوستن د نړۍ مدافع اتل ارجنتاین له انګلستان سره مخ دی.

انګلستان په منځلوبو کې ناروې له مخې لرې کړه او ارجنتاین هم سویس ته ماته ورکړې وه څو په دویمه نیمه پایلوبه کې له یو بل سره مخ شي.

د قطر د پخواني امیر شیخ حمد بن خلیفه آل ثاني د جنازې مراسم د یکشنبې په ماښام ترسره شول.

شیخ حمد د یکشنبې په ورځ په ۷۴ کلنۍ کې ومړ.

د هغه د مړینې په سبب په قطر کې څلور ورځې ملي ماتم اعلان شوی او ټولې ادارې تړلې دي.

شیخ حمد په ۱۹۹۵ کال کې د یوې کودتا له لارې واک ترلاسه او قطر یې په نړۍ کې د طبیعي ګازو په یوه لوی صادروونکي هېواد بدل کړ.

د نړۍ او سیمې ګڼو هېوادونو د هغه په مړینې خواشیني ښوولې.
د افغانستان پخواني جمهور رییس حامدکرزي په دې اړه په یوه بیان کې ویلي چې د شیخ حمد په دوره کې قطر له افغانستان سره دوستانه اړیکې وپاللې او له افغانستان سره یې د پام وړ مرستې وکړې.

د طالبانو حکومت هم د قطر د پخواني امیر په مړینې خواشیني ښوولې.

شیخ حمد آل ثاني په ۲۰۱۳ کال کې واک خپل زوی شیخ تمیم بن حمد آل ثاني ته پرېښود.

په جرمني کې تېر یوه میاشت ۹۹ کسان په رودونو او سیندونو کې ډوب او مړه شوي.

د جرمني د ژوند ژغورنې فدراسیون د یکشنبې په ورځ په دې اړه یوه اعلامیه خپره کړې.

د اعلامیې په اساس چې اکثر ډوب شوي کسان نارینه و.
په جرمني کې د یوې میاشتې په لړ کې د ۹۹ کسانو ډوبېدل او مړینه له ۲۰۰۳ کال راهیسې لوړه شمېره ګڼل کېږي.

اکثرو خلکو د سختې ګرمۍ په سبب د لمبا په هدف ځانونه سیندونو او رودونو ته اچولي و خو ډوب شوي او بېرته ژوندي نه دي راوتلي.

ځینې ځوانان بیا د الکولو یا نورو مخدره موادو له کارولو وروسته ځانونه اوبو ته اچولي.

جرمني کې تېره جون میاشت د هوا تودوخه د سانتي ګراد په کچه تر ۴۱ درجو اوښتې وه.

د ظاهر قدیر ورور قهار قدیر وايي چې په ورور باندې یې لګېدلي تورونه سیاسي او غیرعادلانه دي.

عبدالظاهر قدیر چې پخوا د افغانستان د ولسي جرګې لومړی مرستیال و د جمعې په ورځ له کینیا امریکا ته انتقال شوی.

د امریکا عدلیې وزارت د لوی څارنوال تاد بلانچ په حواله لیکلي: «په داسې حال کې چې عبدالظاهر قدیر ځان د افغانستان د یوه سیاسي مشر په توګه معرفي کاوه احتمالاً یې د یوه جرمي تشکیل رهبري کوله او د خطرناکه او روږدوونکو مخدرو او درنو وسلو په کاروبار لګیا و»

خو عبدالقهار قدیر په خپله فیسبوک پاڼه زیاته کړې چې عدالت باید د حقایقو، شواهدو او قانون په اساس تامین شي نه د سیاسي فشار له لارې.

ظاهر قدیر د ۲۰۲۵ کال په مې کې د کینیا په پلازمینه نایروبي کې نیول شوی و او تر څه باندې یو کال وروسته امریکا ته ولیږدول شو.

دی د جمعې په ورځ په نیویارک کې محاکمې ته حاضر کړای شو چېرته چې پرېکړه وشوه تر بلې محکمې په بند کې وي.

که چېرته په هغه لګېدلي تورونه ثابته شي لږ تر لږه په لس کاله بند محکومېدی شي.

د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ د یکشنبې په ورځ وویل چې متحده ایالاتو په هرمز تنګي کې په کښتیو باندې د وروستیو حملو په غبرګون په ایران سخت ګوزارونه کړي.

هغه له سي ان ان سره په یوه تلیفوني مرکه کې ویلي چې "موږ پرون شپه دوی سخت ووهل."

هغه دا هم وویل چې متحده ایالات او ایران د شنبې په ورځ "یوې موافقې ته ډېر نږدې وو".

د متحده ایالاتو پوځ ویلي چې دوی په هرمز تنګي کې په یوې باروړونکې کښتۍ د سپاه پاسداران د شنبې ورځې د برید په غبرګون د ایران لږ تر لږه ۱۴۰ پوځي اهداف په نښه کړل.

په ورته وخت کې، د هرمز تنګي د وضعیت په اړه متضاد راپورونه ورکول کېږي.

د دغه تنګي په اړه د ایران څارونکې ادارې ویلي چې "کښتیو ته اجازه نشته چې دا مهال له لارې تیرې شي،" مګر د امریکا ولسمشر سي ان ان ته وویل چې "زموږ له نظره تنګی خلاص دی."

د امریکا مرکزي قومندانۍ (سینټکام) هم اعلان وکړ چې دا مهم تنګی خلاص دی او ایران هیڅ کنټرول نه پرې لري.

د طالبانو د حکومت د مالیې وزارت پر حکمي، معنوي او حقیقي اشخاصو لس سلنه مالیات راکم کړي دي.

د طالبانو د حکومت د ریاست‌الوزرا اقتصادي مرستیال مولوي عبدالسلام حنفي نن په کابل کې په یوې خبرې ناسته کې د دغو مالیاتو د کمیدو خبر ورکړ.

د مالیې وزارت د نوې پریکړې له مخې،" له کانونو پرته نور ټول معنوي او حکمي اشخاص، روغتونونه او روغتیایي مرکزونه اړ دي چې د خپلو عایداتو لس سلنې مالیه حکومت ته ورکړي".

دا ټاکلې اندازه له دې مخکې شل سلنه وه.

د طالبانو د حکومت مالیه وزارت د هغوو کسانو مالیه هم دې وروسته معافوي چې کلنۍ عاید يې ۱۲۰ زره افغانۍ وي.

پخوا دا اندازه ۶۰ زره افغانۍ وه.

مالیې وزارت د ملکیتونو د لېږد مالیه هم له یو سلنې صفر اعشاریه پنځه سلنې ته راښکته کړې ده.

سلام حنفي د مالیاتو کمیدل د خصوصي سکتور وده او د خلکو د ژوند د شرایطو بهتره کیدل یاد کړل.

د امریکا مشهور سیاستوال او د کانګرس جمهوري غوښتونکی غړی لینډسي ګراهام پرون ماښام د ۷۱کالونو په عمر ومړ.

د هغه د رسنیو دفتر نن یکشنبې د یو بیان په خپرولو سره ویلي،" ګراهام پرون ماښام د یوې لنډې او ناڅاپي ناروغۍ له کبله ومړ".

ګراهام د امریکا په بهرني سیاست کې اغیزمن کس و چې د افغانستان په مسایلو کې يې فعاله ونډه درلوده.

هغه له افغانستانه د امریکايي ځواکونو د وتو له پریکړې سره مخالف و او په ځلونو يې د دغو ځواکونو د وتلو د پایلو په اړه خبرداری ورکړی و.

هغه د ایران کلک مخالف او د ټرمپ له نژدې کسانو څخه و.

د ایران د بهرنیو چارو وزیر عباس عراقچي وایي چې د عمان د بهرنیو چارو له وزیرسره په کتنه کې یې د هرمزتنګي له لارې په خوندي ډول د کشتیو د تګ راتګ د مناسبو میکانیزمونو په اړه نظریات تبادله کړل. د رویترز د راپورله مځې هغه دا خبره د شنبې په ورځ پرخپل ټلګرام چینل کې کړې خو په دې اړه یې نورجزیات ندي ورکړي. د ایراني رسنيو د راپورله مخې نوموړی د یوه دولتي پلاوي په مشرۍ د شنبې په ورځ عمان ته د دې لپاره تللی چې د هغه هیواد له چارواکو سره د سیمې، په ځانګړې ډول د هرمز تنګي د وضعیت په اړه خبرې وکړي.

تردې سفریوه ورځ مخکې بلومبرګ راپورورکړی و چې عمان له هغو کشتیو د فیس اخیستو سره چې د هرمز تنګي له لارې تګ راتګ کوي، خپل کلک مخالفت ملګروملتونو ته وړاندی کړی دی. د ایران او امریکا ترمنځ د شوې هوکړې له مخې به ایران او عمان دواړه د هرمزتنګي له لارې د کشتیو تګ راتګ تنظیموي.

د امریکا د پوځ یوه پلاوي د لبنان په پلازمینه بیروت کې د دې هیواد د پوځ له چارواکو سره په کتنه کې د اشغال شوې سیمې له یوې «ازمایښتي سیمې» څخه د اسرائیلي ځواکونو د وتلو د عملي کولو پر څرنګوالي خبرې وکړي. دا خبره د لبنان یوه پوځي چارواکي د شنبې په ورځ فرانسپرس خبري آژانس ته وکړه. د امریکا په منځګړیتوب د لبنان او اسراییل ترمنځ د تیرې میاشتې د هوکړې له مخې به اسراییل په تدریجي ډول د لبنان په جنوب کې له هغو سیمو څخه خپل ځواکونه باسي، چې هلته یې د ایران له ملاتړ څخه برخمنې شیعه ډلې، حزب‌ الله، پر ضد ځای پر ځای کړي وو.

د دغې هوکړې د یوې برخې په توګه، د لبنان پوځ به چې له اوږدې مودې راهیسې یې واک محدود دی، د دوو کوچنیو ازمایښتي سیمو بشپړ کنټرول په غاړه واخلي.

د دغه چارواکي په خبره د امریکا مرکزي قومندانۍ سینټکام به له دواړو هیوادونو سره د دغو سیمو د کنټرول د لیږد چاري همغږي کوي.

دغه هوکړه چې حزب الله ردکړې اسراییل مکلف نه بولي چې د ځواکونو د ایستلو لپاره مهالویش وټاکي او اسراییلي چارواکو ویلي چې ځواکونه به یې د لبنان د خاورې لس کیلومتره دننه هغو سیمو کې چې د حزب الله وسله وال فعال دي، امنیتي زون کې پاتې شي.

د افغانستان د احصایې او معلوماتو ملي اداره وايي چې د هیواد نفوس ۳۷،۲ ملیونو ته رسیدلی چې دا د تیرکال په پرتله ۲،۲ سلنه زیاتوالی ښیي.

د دې ادارې ویاند محمد حلیم رفیع ویلي چې د ټول نفوس۵۱ سلنه نارینه او ۴۹ سلنه یې ښځې جوړوي. دغې ادارې د افغانستان د وګړو شمیر د جولای د یولسمې د نفوسو د نړیوالې ورځې په مناسبت خپورکړی خو هغه د ملګروملتونو د نفوسو د ادارې له شمیرو سره توپیرلري. دغې ادارې تیر۲۰۲۵ کال د افغانستان د نفوسو شمیرڅه کم ۴۴ ملیونه ښودلی خو د ملګروملتونو د اټکل له مخې د روان ۲۰۲۶ کال ترنیمایي پورې د افغانستان د نفوسو شمیر۴۵ ملیونو ته رسیدلی.

د افغانستان د احصایې او معلوماتو د ملي ادارې په خبره شاوخوا ۷۰ سلنه وګړي، چې نږدې ۲۶ میلیونه کسان کېږي، په کلیوالو سیمو کې ژوند کوي، په داسې حال کې چې ۲۶ سلنه یعنې ۹،۸ میلیونه کسان په ښاري سیمو کې مېشت دي او پاتې ۴ سلنه یې کوچيان دي.

کابل لا هم د هېواد تر ټولو ګڼ مېشتی ولایت دی، چې نفوس یې ۶،۴ ملیونه ښودل شوی. ورپسې هرات د شاوخوا ۲و۴ میلیونه اوسېدونکو په لرلو سره دویم تر ټولو ګڼ مېشتی ولایت بلل کېږي.

د ملګروملتونو عمومي منشي انتونیو ګوتیریش په یوه بیان کې ټینګارکړی چې ځوانان د نړۍ د نفوسو لویه برخه جوړوي او د بشر راتلونکې هم په دې پورې تړلې چې د هغوی پر روزنې، روغتیا، کار او پیاوړتیا څومره پانګونه کیږي. افغانستان هم یو له هغو هیوادونو دی چې د نفوس زیاته برخه یې ځوانان دي.