د ایران مذهبي مشر ایات الله علي خامنه ای وايي، "د ایران ولس به د تپل شوې جګړې او سولې پر وړاندې په کلکه ودریږي".

هغه نن چهارشنبې د ایران خلکو ته په یوه ویډیویي پیغام کې وویل، "ایران به هیڅ کله د اسراییلو د بریدونو ته تسلیم نشي".

هغه په دې ویډیویي پیغام کې له اسراییلو سره جګړې ته د "تپل شوې جګړې" نوم ورکړ.

خامنه ای په دې پیغام کې د امریکا د ولسمشر ډونالډ ټرمپ هغوو څرګندونو، چې د ایران د بشپړې تسلیمي غوښتونکی شوی و، په ځواب کې وویل، "هغه هوښیار کسان چې ایران او د ایران ولس پیژنې هیڅ کله له دې ولس سره په ګواښونکې ژبه خبرې نه کوي، د ایران ولس چاته نه تسلیمیږي".

هغه خبرداری ورکړ چې " د ایران او اسراییلو په جګړه د امریکا هر ډول پوځي دخالت" به "بې له شکه نه جبرانیدونکې پایلې ولري".

نن شپږمه ورځ ده چې د ایران او اسراییلو ترمنځ جګړه روانه دی او دواړو خواوو ته درانه تلفات اوښتي دي.

د اسراییل پوځ د یکشنبې په ورځ اعلان وکړ چې د لبنان په جنوب کې یې خپل ځمکني عملیات نورو سیمو ته هم پراخ کړي او ځواکونه یې له لیتاني سیند څخه اوښتي دي. پوځ په یوه بیان کې وویل: د دغه هېواد "د پام وړ شمېر" ځمکني ځواکونو د "مخکینۍ دفاعي کرښې" د پراخولو لپاره تعرضي عملیات پیل کړي او دا عملیات اوس ډېرو نورو سیمو ته غځېدلي دي.

دغه بیان دوه ورځې وروسته له هغې خپریږي چې د اسرائیل صدراعظم بنیامین نتانیاهو وویل چې د اسرائیل ځواکونه د لیتاني سیند څخه چې د اسرائیل او لبنان د ګډې پولې شاوخوا ۳۰ کیلومتره شمال ته موقعیت لري، تېر شوي دي.

په ورته وخت کې، د اسرائیل د دفاع وزیر ایسرائیل کاتز اعلان وکړ چې د دې هېواد پوځ د لبنان په جنوب کې د شقیف په نوم څوکه چې د منځنۍ پېړۍ لرغونې ستراتیژیکه کلاده، نیولې او د هغې پر سر یې د اسرائیل بیرغ پورته کړی. هغه دغه سیمه "د الجلیل د ښارګوټو او د اسرائیلي ځواکونو د امنیت لپاره له مهمو ستراتیژیکو نقطو" څخه وبلله.

د اسرائیل او د ایران ملاتړې حزب ‌الله ترمنځ اوربند د اپرېل له ۱۷ په رسمي ډول نافذ شوی، خو په عمل کې نه دی مراعات شوی او دواړه لوري پر یو بل د سرغړونې تورونه لګوي.

د لبنان صدراعظم نواف سلام د شنبې په ورځ اسرائیل تورن کړ چې د لبنان په جنوب کې د "سوځول شوې ځمکې سیاست" عملي کوي. د لبنان د روغتیا وزارت په وینا د مارچ له دویمې نېټې راهیسې د اسرائیل په بریدونو کې له ۳ زرو ۳۷۱ څخه ډېر کسان وژل شوي دي.

نړۍ ددې په تمه ده چې د امریکا ولسمشردونالډ ټرمپ به له ایران سره د اوسني اوربند د غځولو لپاره د وړاندیز شوې هوکړې په اړه څه غبرګون وښيي. دا په داسې حال کې ده چې د امریکا له خوا د هوايي بریدونو د بیا پیلولو ګواښونه دوام لري. د راپورونو له مخې، ټرمپ لا تر اوسه وروستۍ پرېکړه نه ده کړې او د وړاندیز شویو شرایطو په اړه یې د لا سختو بدلونونو غوښتنه کړې ده. سپینې ماڼۍ د شنبې د ورځې ترناوخته پورې هیڅ رسمي څرګندونې ندي کړي. یوه ورځ مخکې د سپینې ماڼۍ په ځانګړې خونه کې ټرمپ له خپلو امنیتي سلاکارانو سره غونډه پای ته ورسوله. دا غونډه له تهران سره د یوې احتمالي هوکړې په اړه وه چې هدف یې د ۶۰ نورو ورځو لپاره د نازک اوربندغځول، د هرمزتنګې بیرته پرانیستل او د ایران پر بندرونو د امریکا د محاصرې پای ته رسول وو.

د دغې هوکړې مخې، پرنورو سختو او پېچلو مسئلو، لکه د ایران د یورانیمو د غني کولو حق او د هغه ټولیز اټومي پروګرام او همدارنګه پر تهران د بندیزونو د نرمولو د احتمال په اړه به په همدې ۶۰ ورځو کې خبرې اترې کیږي.

څو امریکایي رسنیو د شنبې په ورځ راپورورکړچې ولسمشرټرمپ د هوکړې په شرایطو کې د څو بدلونونه غوښته کړې چې ښې کار لاپاتې دی.

نیویارک ټایمز او اکسیسوس د هغو چارواکو په حواله چې له دغو خبرو اترو خبر دي، جلا جلا راپور ورکړی چې د ټرمپ غوښتنې د هوکړې د شرایطو لا سختولو اړوندې دي او دغه نوي جزئیات بېرته تهران ته د غور لپاره استول شوي دي.

له ایراني اړخه د دې هیواد د مذهبي مشر مجتبي خامنه یي یوه سلاکارمحسن رضایي پرولسمشرټرمپ تور پورې کړی چې هغه "د درېیم ځل لپاره له ډیپلوماسۍ سره خیانت کوي"؛ ځکه چې د ایران پر بندرونو لګېدلی سمندري بندیز یې لا هم نه دی ختم کړی او د خبرو اترو پر مهال یې هغه څه مطرح کړي چې نوموړي یې "له حده زیاتې غوښتنې" بللې دي.

د اروپایي کلبونو د اتلولۍ په پایلوبه کې د فرانسې پاریس سنت جرمان لوبډلې د انګلستان ارسنل لوبډلې ته ماته ورکړه.

دا مسابقه شنبه ( د جون ۳۰ مه) په بوداپست کې ترسره شوه . په ټاکلي وخت کې لوبه یو د یو په وړاندې مساوي شوه. بیا په اضافي دیرش دقیقو کې هم لوبه مساوي شوه او خبره پنلټي ته ورسیده. په پنلټي کې پاریس سنټ جرمنان څلور د درې په وړاندې ارسنل ته شکست ورکړ.

د اروپایي کلبونو ترمنځ اتلولي له نولس سوه پنځه پنځوسم کال راهیسې پيل شوې چې په پيل کې د اروپا کلب په نوم پیژندل کیده او اوس یې نوم ( یو اي فا چمپینز لیګ) دی.

پروسږکال هم پاریس سنت جرمنان لوبډلې دا اتلولي خپله کړې وه.

د امریکا د متحد ایالتونو دفاع وزیر( جګړې وزیر) وایي، که له ایران سره د روغې جوړې موافقه ونه شي، امریکا د جګړې بیا پیلیدو ته چمتو ده.

پیټ هګسټ د شنبې په ورځ( د مې ۳۰) په سنګاپور کې یوې امنیتي غونډې ته د خبر پر مهال دا هم وویل چې ولسمشر ډونالډ ټرمپ په ښې موافقې پسې ګرځي داسې موافقه چې ایران کله هم د اټومي وسلو څښتن نه شي.

د هګسټ تر دې څرګندونو یوه ورځ مخکې ولسمشر ټرمپ په تروت سوشل کې د ایران د غني شویو یورانیمو پر له منځه وړلو ټینګار وکړ او څرګنده یې کړه چې هرمز تنګي باید ژر تر ژره پرانیستل شي او ایران هلته ایښي مایونونه لرې کړي.

د امریکا د بهرنیو چارو وزیر مارکو روبیو د پاکستان د بهرنیو چارو له وزیر اسحاق ډار سره په واشنګتن کې لیدلي.

مارکو روبیو په خپله ایکس پاڼه لیکلي چې له ډار سره په لیدنه کې یې د منځني ختیځ د سولې د ټینګښت لپاره د پاکستان د رول ستاینه کړې.

هغه زیاته کړې چې دواړو د امریکا او پاکستان د ښه امنیت او سوکالۍ لپاره د رغنده ملګرتیا په غښتلي کولو سلا وکړه.

اخوا بیا د پاکستان د بهرنیو چارو وزارت لیکلي چې اسحاق ډار له مارکو روبیو سره په خبرو کې اندېښنه ښوولې چې وسله والې ډلې له افغان خاورې پر دوی بریدونه کوي.

په بیان کې زیاته شوې چې ډار د روانو امنیتي ننګونو سره د مقابلې لپاره د ترهګرۍ ضد همکارۍ د پیاوړتیا پر اړتیا ټینګار وکړ.

د طالبانو دفاع وزیر محمد یعقوب مجاهد بیا پرون په مسکو کې د یوه نړیوال امنیتي کنفرانس په ترڅ کې ځینې لوري تورن کړل چې هڅه کوي افغانستان ناامنه وښيي او خپلې امنیتي ستونزې پرې وتپي.

طالبانو مخکې هم په وار وار رد کړې چې له افغان خاورې د پاکستان یا نورو هېوادونو پر ضد وسله والې ډلې فعالیت کوي.

د ایران بهرنیو چارو وزارت دمتحدو ایالاتو د ولسمشر دونالد ټرمپ څرګندونو ته غبرګون کې وویل چې ددواړو هیوادونو ترمینځ هوکړه تراوسه نهايی شوې نه ده.

خو د وزارت ویاند اسماعیل بقايی د جمعې په ورځ دا هم وویل چې د پیغامونو تبادله دوام لري.

ولسمشر ټرمپ مخکې ویلي وو چې د جګړې د پایته رسولو هوکړه باید د هرمز تنګي پرانیستلو اود اټومي زیرمو له مینځه وړلو ته شامله وي.

خو دایراني رسنیو د رپوټونو په اساس ښاغلي بقايي د هرمز تنګې په هکله چې دایران او عمان په اوبو کې دی وویل چې دغه دواړه هیوادونه باید داسې لارې چارې غوره کړې چې هم یې خپلې ګټې او امنیت وساتل شي او هم نړیوالې ټولنې ته د بیړۍ چلولو د خوندیتوب ډاډ ورکړي.

بقايي ویلي چې هرمز تنګی د ایران او عمان دی.

دامریکا ولسشمر او ددغه هیواد د خزانه داري وزیر په دې وروستیو کې عمان ته ګواښ وکړ چې د هرمز تنګي د کنټرول او ورڅخه د تیریدونکو بیړیو نه د مالیې اخیستو هڅه دې نه کوي.

لدې مخکې یوې ایرانۍ سرچینې هم رویترز خبري اژانس ته ویلي وو چې دتهران او واشنګټن ترمینځ یو تفاهم شوی خو نهايي شوی نه دی او هوکړه د اټومي موادو له مینځه وړلو ته نه شاملیږي.

د ډنمارک استخباراتو د جمعې په ورځ وویل د نړیوالو تحولاتو ارزیابي یې چه ترسره کړې، تهران په دغه هیواد کې ترهه ګریزو ګواښونو کې ډیر رول لري.

د استخباراتو مشر فین بورخ اندرسن وايي چې ددغو ګواښونو ماهیت په دې وروستیو کلونو کې بدل شوی دی.

نوموړي په یوه اعلامیه کې ویلي چې تیرکال دولتي عاملانو په ترهه ګریزو ګواښونو کې ډیر رول درلوده او دا خبره په ځانګړي ډول د ایران په اړه صدق کوي چې اسرائیلی او یهودي منافعو اواروپا او ډنمارک کې دایران درژیم مخالفینوته ګواښونه جوړوي.

دغه راز د ډنمارک د ګاونډي هیواد ،سویډن ، امنیتي ادارې هم ایران تورن کړ چې د اسرائيلي منافعو پر ضد د زورزیاتي ډکو اعمالو لپاره په دغه هیواد کې د جنایتکارو ډلو څخه کار اخلي خو تهران دا تور رد کړی دی.

د ډنمارک داستخباراتو او امنیت اداره وايی په وروستیو کلونو کې دایران، امریکا او اسرائیلو ترمینځ د کړکیچ زیاتوالي او په ځانګړې توګه دتیرکال دکب په نهمه په ایران باندې دامریکا او اسرائیلو بریدونو د لویدیځو هیوادونو په وړاندې ګواښونو باندې اغیز کړی دی.

د ناټو عمومي منشي نن وویل چې د روسیې بې پروا چلند د ټولو لپاره خطر دی.

مارک روټه نن وروسته تر دې دا خبره وکړه چې له اوکراین سره نژدې د رومانیا پر یوه ښار تیره شپه د روسیې له لورې یو ډرون ولګید.

مارک روټه څرګنده کړه چې ناټو د خپلو متحدینو د خاورې د هر اینچ دفاع ته چمتو ده.

تر دې څرګندونو مخکې د رومانیا دفاع وزارت په یوه اعلامیه کې وویل چې تیره شپه د روسیې یو ډرون د دانیوب سیند پر غاړه د ګالاټي په ښار کې د استوګنې پر یوې ودانۍ ولګېد.

د رومانیا د چارواکو په وینا دا ودانۍ له خلکو تشه شوې ده او لږ تر لږه دوه تنه برسیرن ټپيان شوې دي.

د امریکا مرستیال ولسمشر وايي چې واشنګټن تر اوسه له ایران سره وروستۍ موافقې ته نه دي رسیدلي، خو دواړه خواوې ورته نژدې دي.

جي ډي ونس د پنجشنبې په ورځ خبریالانو ته وویل:

« زه دا تضمین نشم کولی چې موږ به یوې موافقې ته ورسیږو، خو زه اوس مهال مثبت احساس کوم»

د هغو سرچینو په وینا چې له اکسیوس او رویټرز سره یې خبرې کړې، متحده ایالات او ایران د پنجشنبې په ورځ یوې موافقې ته ورسیدل چې اوربند وغځوي او په هرمز تنګي کې د بار وړلو محدودیتونه لرې کړي.

ښاغلي ونس وویل چې له تهران سره په خبرو اترو کې د اختلاف څو ټکي وو چې په هغوی کې د ایران د غني شویو یورانیمو او د یورانیمو د زیرمه کولو مساله هم شامله وه.

د امریکا مرستیال ولسشمر بیا وویل، دا تر اوسه څرګنده نه ده چې ولسشمر به کله دا متن لاسلیکوي او تر دې دمه په متن کې ځیني بدلونونه پکار دي.

ښاغلي ونس زیاته کړه چې متحده ایالتونه دا دریځ لري چې د تهران اټومي پروګرام په بشپړ ډول شاته وغورځي.

رومانیا پر روسیې تور لګولی چې د اوکراین پولې ته نژدې یې د رومانیا په خاوره کې پر یوې جګې ودانۍ ډرون لګیدلی دی.

رومانیا دې پېښې ته د«غیرمسوولانه تاوتریخوالي» نوم ورکړی دی.

د رومانیا دفاع وزارت نن ( د مې ۲۹ مه) په یوه اعلامیه کې وویل چې تیره شپه ډرون د دانیوب سیند پر غاړه د ګالاټي په ښار کې د استوګنې پر یوې ودانۍ ولګېد.

د رومانیا د چارواکو په وینا ودانۍ له خلکو تشه شوې ده او لږ تر لږه دوه تنه برسیرن ټپيان شوې دي.

روسیې تر اوسه د دې پېښې په اړه څه نه دي ویلي.