د افغانستان پخواني ولسمشر اشرف غني د کمکي اختر په مناسبت په خپل پیغام کې له ګاونډیو هیوادونو څخه د میلیونونو افغانانو پر ایستلو اندېښنه ښوولې ده.

ښاغلي غني ویلي چې نور ګاونډي هیوادونه د افغان کډوالو په ساتلو کې ګټه نه ویني نو په هیڅ هیواد کې افغان کډوال ځای نه لري.

ده همداراز د نړۍ سیاسي تحولاتو ته په اشارې ویلي چې هغه نړیوال نظم، چې له ۸۰ کلونو راهیسي واکمن و، د بدلون په حال کې دی، تمدنونه خپل تعریفونه او خپلې ګټې بدلوي او په دې منځ کې هغه هیوادونه خپلې بیړۍ ساحل ته رسولی شي چې د ده په وینا سم ماڼوګان لري.

ښاغلي غني په روانو بدلیدونکو حالاتو کې یووالی ضروري بللی دی.

اشرف غني د ۲۰۲۱ کال د اګست په ۱۵ مه د طالبانو له واک ته رسیدو څو ساعته مخکې له هیواده ووت او په ازبکستان کې د یوې شپې له تیرولو وروسته متحده عربي اماراتو ته لاړ چې لا هم په ابوظهبي کې اوسي.

روسیې د اوکراین د لوېدیځ پر لور یو نوی اټومي وړتیا لرونکی بالستیک توغندی، چې څو جنګي سرګلولې لري، توغولی دی.

دا برید د توغندیو او بې‌پیلوټه الوتکو د هغو پراخو حملو برخه وه چې ګڼ اوکرایني ښارونه، په ځانګړي ډول پلازمېنه کیف، یې وځپل.

په دې بریدونو کې لږ تر لږه څلور کسان وژل شوي او لسګونه نور ټپیان شوي دي.

د روسیې دفاع وزارت د جنورۍ په ۹مه وویل چې د «اورېشنیک» په نوم دا توغندويي حمله د اوکراین د یوې ادعا شوې ډرون حملې په غبرګون کې شوې، چې ګواکې د تېر دسمبر په وروستیو کې یې د ولسمشر ولادیمیر پوتین استوګنځای په نښه کړی و. کیف دا ادعا رد کړې ده او د امریکا د استخباراتو مرکزي ادارې (CIA) هم دا تور ناسم بللی دی.

د اوکراین هوايي ځواک تر نیمې شپې لږ مخکې خبرداری ورکړی و چې ښايي د روسیې له «کاپوستین یار» ازمیښتي مرکز څخه توغندی وتوغول شي. وروسته یې په یوه خبرپاڼه کې وویل چې روسیې یو ډېر چټک بالستیک توغندی توغولی دی.

د طالبانو د مالیې وزارت اعلان وکړ چې د ځینو توکو او مېوو پر ګمرکي تعرفو کې زیاتوالی راغلی دی.

دې وزارت د پنجشنبې په ورځ (۱۸ جدی) په یوه خبرپاڼه کې ویلي، پر وارداتي مېوو لکه ناک، انګورو او توتۍ یا سټرابېري باندې ۸۰ سلنه ګمرکي تعرفه لګول شوې ده.

افغانستان په خپله د مېوو یو صادروونکی هیواد دی خو بیا هم ځینې مېوې له ګاونډیو هیوادونو څخه واردوي.

د طالبانو د مالیې وزارت همداراز ویلي چې پر پلاستيکي بوټونو ګمرکي تعرفه له ۳۰ سلنې څخه ۵۰ سلنې ته لوړه شوې او پر پټاکۍ او کاغذباد تعرفه له ۱۰ سلنې څخه ۸۰ سلنې ته زیاته شوې ده.

د خبرپاڼې له مخې، دا تعرفې د ګډې بین‌الوزارتي کمېټې له لوري د کورني صنعت د ملاتړ په هدف ټاکل شوې دي.

د امریکا ولسمشر د پنجشنبې په ماښام د مشهد ښار د اعتراضونو یو ویډیویي راپور بیا خپور کړ او ویې لیکل: «د ایران دوهم لوی ښار د معترضانو تر کنټرول لاندې دی.»

ډونالډ ټرمپ دا راپور په خپلې ټولنیزې شبکې «ټروت سوشل» کې شریک کړ او ویې لیکل: «له یو میلیون څخه زیات خلک راټول شوي دي. د ایران دوهم لوی ښار د معترضانو تر ولکې لاندې دی؛ حکومتي ځواکونو ښار پرېښی دی.»

د پنجشنبې په ماښام (۱۸ جدی) د پلازمېنې تهران ترڅنګ، د ایران په لسګونو لویو او وړو ښارونو کې خلکو پراخ او بې ساري اعتراضونه وکړل.

غیردولتي بنسټ «نیټ بلاکس» چې د سایبري امنیت او د انټرنیټ د حاکمیت وضعیت څاري، په یوه تازه راپور کې، چې تېره شپه یې خپور کړ، ویلي چې په ایران کې انټرنیټ له ۱۲ ساعتونو څخه په بشپړ ډول بند شوی.

د دې بنسټ د معلوماتو له مخې، د انترنیټ له نړیوالې شبکې سره د ایران د انترنیټ ارتباط د عادي حالت یوازې ۱ سلنې ته راکم شوی دی.

نیټ بلاکس ټینګار کړی چې د ایران اسلامي جمهوریت چارواکو انټرنیټ د پراخو اعتراضونو د ځپلو او د تاوتریخوالي په اړه د راپورونو د خپرېدو د مخنیوي لپاره بند کړی دی.

له بلې خوا د امریکا د بهرنیو چارو وزارت په خپله ایکسپاڼه کې په فارسي ژبه یو پیغام خپور کړی او ویلي یې دي چې د ایران اسلامي جمهوریت رژیم د خلکو د غږ د چوپولو لپاره انټرنیټ په بشپړه توګه بند کړی دی.

په دغه پیغام کې ویل شوي چې که څه انټرنیټ ته د ایرانیانو لاسرسی بند شوی خو د انترنیټ په شان اړیکې د انسانانو اراده نه شي بدولی. دغه مرکز د ایران خلکو ته په خطاب کې لیکلي: «نړۍ لا هم تاسو اوري او ویني.»

د پاکستان او افغانستان ترمنځ دوه‌اړخیزه سوداګري د تېر کال پرتله ۵۳ سلنه کمه شوې ده.

پاکستاني رسنیو نن راپور ورکړ چې د افغانستان او پاکستان ترمنځ سوداګري د ۲۰۲۴–۲۵ مالي کال د لومړۍ نیمایي په ترڅ کې له ۱.۲۶ میلیارد ډالرو څخه د روان مالي کال (۲۰۲۵–۲۶) په همدې موده کې ۵۹۴ میلیون ډالرو ته راټیټه شوې ده. د دې کمښت اصلي لامل د دواړو ګاونډیو هېوادونو ترمنځ د لارو بندېدل بلل کېږي.

د ۲۰۲۵–۲۶ مالي کال له جولای څخه تر دسمبر پورې، د افغانستان او پاکستان ترمنځ د تحارتي مالونو دوه‌اړخیزه سوداګري په څرګند ډول راکمه شوې ده. په پاکستان کې رسمي سرچینو «نېشن» ورځپاڼې ته ویلي چې افغانستان ته د پاکستان صادرات د تېر کال د همدې مودې پرتله ۵۵ سلنه کم شوي، چې له ۷۵۴ میلیون ډالرو څخه ۳۳۶ میلیون ډالرو ته راښکته شوي دي.

همداراز، له افغانستان څخه د پاکستان واردات هم د تېر کال پرتله ۴۹ سلنه کم شوي او له ۵۰۷ میلیون ډالرو څخه ۲۵۸ میلیون ډالرو ته رسېدلي دي.

د همدې بدلونونو له امله، د دواړو هېوادونو مجموعي سوداګري د تېر کال پرتله ۵۳ سلنه کمه شوې ده.

د سوریې دفاع وزارت د جمعې په ورځ د حلب په څو سیمو کې له کورد جنګیالیو سره تر څو ورځنیو مرګونو نښتو وروسته اوربند اعلان کړ.

د فرانسې خبري اژانس په وینا، وزارت په یوه بیان کې وویل: "د استوګنې سیمو کې د پوځي نښتو د زیاتوالي د مخنیوي لپاره، اعلان کوي چې د حلب د شیخ مقصود، اشرفیه او بینظیر سیمو شاوخوا به د سهار له ۳:۰۰ بجو څخه اوربند نافذ شي."

په حلب کې د سوریې حکومتي ځواکونه په تیرو څو ورځو کې د کوردانو په مشرۍ له ډیموکراټیکو ځواکونو (RDF) سره په جګړه بوخت وو، په نښتو کې لږترلږه ۲۱ کسان وژل شوي دي.

دواړه خواوې یو بل د جګړې په پیل ملامتوي.

مسکو او پاریس د لوړې کچې بندیانو تبادله وکړه.

روسیې پرون پنجشنبه ( د جدي ۱۸مه) فرانسوی څیړونکی لاورېنټ ویناتیر خوشې کړ او فرانسې بیا روسی باسکیټبالر دانیل کساتکین ازاد کړ.

ویناتېر چې جینوا کې د بشري خبرو اترو د یوه مرکز سلاکار دی، د مسکو د یوې محکمې له خوا په ۲۰۲۴ کال کې د جاسوسۍ او بهرنۍ اجنټ په تور په ۳ کاله حبس محکوم شو.

فرانسې هغه مهال پر خپل دغه تبع د جاسوسۍ تور رد کړ.

روسی باسکټبالر دانیل چې د امریکا له خوا د هکرانو له یوې ډلې سره په اړیکو تورن و، تېر کال جون کې د پاریس هوایي ډګر کې د امریکا په غوښتنه ونیول شو.

نوموړي هم پر ځان لګول شوی تور رد کړی دی.

د جرمني د هوا پیژندنې ادارې په راتلونکو دوو ورځو کې ددغه هیواد په ختیځ ، شمال او منځنیو سیمو کې د سختو توپانونو او واورې اټکل کړی دی.

له دغه اعلان وروسته په جرمني کې واکمن ګوند خپله کلنۍ مهمه غونډه لغوه کړه.

د جمعې په ورځ به د هامبورګ او برمن ښارونو ځیني ښوونځي ، اودغه راز د نیدرزاکسن ایالت په ځینو برخو کې ښوونځي رخصت وي او انلاین تدریس به وشي.

اروپا د سړې هوا له څپې سره مخ ده او د واورو او بادونو له کبله د فرانکفورت په هوايی ډګر کې ځینې الوتنې لغو یا ځنډمنې شوي دي.

د جرمني د ریلګاډي کمپنۍ هم له مسافرو غوښتي چې د ریلګاډو د حرکت تاخیر ته امادګي ولري.

چارواکو له خلکو غوښتي چې که ممکن وي له غیر ضروري سفرونو ډډه وکړي.

د هوا پیژندنې اداره وايی د باد شدت به د جمعې په ورځ ترټولو لوړې کچې ته ورسیږي او وروسته به په تدریج کم شي.

اروپايي اتحادیه او د «اکسیپت» تحقیقاتي موسسه په افغانستان کې د اوبو د بحران او د خلکو په ژوند د اقلیمي بدلونونو د اغیزو د څیړنې لپاره انلاین غونډه کوي.

اروپايي اتحادیې د پنجشنبې په ورځ ( دمرغومي په ۱۸ مه) په خپله ایکسپاڼه ولیکل چې یاده غونډه د جنوري په ۲۱مه دایریږي.

دغه راز اکسیپت موسسې په خپل ویبسایت لیکلي دي چې په غونډه کې په کابل د ځمکې لاندې اوبو د کمښت او کلیوالي سیمو خصوصا د هلمند د سیند د حوزې سیمو ته د اوبو د کمښت دبحران غځیدل څیړل کیږي.

دغونډې تنظیموونکي وايی چې دغه بحران د ۳،۵ ملیون کسانو د ژوند چارې ګواښي.

افغانستان دنړۍ له هغو هیوادونو څخه دی چې د اقلیم له بدلون څخه سخت متاثر شوي دي او دغه هیواد په روان کال کې هم د ورښت له کموالي سره مخ دی.

د افغانستان د خبریالانو مرکز په ارزګان ولایت کې د طالبانو لخوا د ذیروح اجسامو په عکاسي اود تصویرونو په نشر باندې بندیز غندي او دبیان دازادي او ازادو رسنیو د اصولو خلاف کار یې بولي.

مرکز د پنجشنبې ورځې په اعلامیه کې وویل چې دارزګان دامربالمعروف او نهی عن المنکر ادارې په دغه ولایت کې د ذیروحو اشیاوو فیلم اخسیتل او خپرول منع کړي دي.

له دغه دستور سره سم ،د ارزګان داطلاعاتو او فرهنګ ریاست د ارزګان تلویزیون راډیو ته اړولی دی.

محلي خبریالان هم له عکاسي او دتصویرونو له خپرولو منع شوي دي.

اعلامیه وايي چې د ارزګان د اطلاعاتو او فرهنګ ریاست د مرغومي د ۱۷مې په مکتوب کې ویلي دي چې دغه لارښود د امربالمعروف د قانون د اولسمې مادې په اساس صادر شوی او رسنۍ باید له عکاسي ډډه وکړي.

دافغانستان د خبریالانو مرکز له طالبانو غواړي چې په خپله دغه پریکړه دې بیرته واخلي.

دافغانستان د خبریالانو د مرکز د معلوماتو په اساس ، ارزګان څلورویشتم ولایت دی چې د ذیروحو اجسامو د تصویرونو خپرول رسما په کې منع شوي دي.

تردې مخکې دا ممنوعیت په ۲۳ نورو ولایتونو کې اعلان شوی دی.