د جرمني د بهرنیو چارو وزیرې انالینا بیربوک نن دوشنبه د کب (۲۷) مه، په بروکسل کې د اروپايي ټولنې په مشرۍ د بسپنه ورکوونکو تر کنفرانس مخکې ویلي، جرمني د ملګرو ملتونو او ځینو سازمانونو له لارې د سوریې لپاره د ۳۰۰ ملیون یورو د مرستو ژمنه کوي.

بیربوک وویل، د چمتو شویو مرستو له نیمایي څخه ډیر به د سوریې خلکو ته ګټه ورسوي، او دا مرستې به په سوریه کې د انتقالي حکومت پرته ورکړل شي.

د بهرنیو چارو وزارت په وینا، دا مرستې به د خوړو، روغتیا خدماتو او بیړنیو سرپناهو چمتو کولو او همدارنګه د ځانګړي زیان منونکو لپاره د محافظتي اقداماتو لپاره ولګول شي.

هغې زیاته کړه، په اردن، لبنان، عراق او ترکیه کې د سوریې کډوال او کوربه ټولنې به هم ملاتړ ترلاسه کړي.

هغې وویل د اروپایانو په توګه، موږ د سوریې د خلکو، د آزادې او سوله ایزې سوریې لپاره یوځای ولاړ یو.

هغې له انتقالي حکومته هم وغوښتل چې د علويانو ( د شیعه ګانو یوه فرقه) په کلیو کې د سلګونو ملکي وګړو د وژنې په اړه تحقیقات وکړي او هغه کسان چې د دوی لپاره مسؤل دي، حساب ورکړي.

د سوریې په ساحلي سیمه کې د څو ورځو تاوتریخوالي جګړو پر مهال روانه میاشت د لرې کړای شوي ولسمشر بشارالاسد وفادارانو د سوریې د نويو اسلامپالو واکمنانو پر وړاندې جګړه وکړه. د جګړې د څارنې یوې ډلې ویلي چې تر ۱۰۰۰ زیات کسان په دغو نښتو کې وژل شوي دي.

د ۲۰۲۶ کال د نوبل د سولې جایزه د جنوبي افریقا د ۸۵ کلنې حقوقپوهې ناوي پیلای په برخه شوه.

نوموړې چې پخوا د ملګرو ملتونو دبشري حقونو عالي کمشنره وه دغه جایزه ورته د نړیوالو قوانینو څخه د دفاع او په نړۍ کې دسولې لپاره د هلوځلو له کبله ورکړل شوه.

د ناروې د نوبل کمېټې د جمعې په ورځ، د تلې په ۱۷مه، اعلان وکړ چې دغه جایزه اغلې پیلای ته د نړیوالو حقوقي بنسټونو د پیاوړتیا او د جنګي جنایتونو، د بشریت ضد جنایتونو او نسل‌ وژنې د عاملانو د محاسبې په برخه کې د هغې د څو لسیزو فعالیتونو له امله ورکړل شوې ده.

د نوبل کمېټې مشر، یورګن واتنه فریدنس، د جایزې د ګټونکې د نوم د اعلان پر مهال وویل، د سږ کال جایزه داسې کس ته ورکول کېږي چې په نړۍ کې یې د یوه پراخ حقوقي نظام د رامنځته کولو لپاره په «استثنايي زړورتیا او رښتینولۍ» لاره هواره کړې ده.

کمېټې په خپله اعلامیه کې خبرداری ورکړی چې په نړۍ کې د جګړو او شخړو د زیاتېدو له امله، د نړیوالو قوانینو قاضیان او بنسټونه تر بل هر وخت ډېر د سیاسي بریدونو هدف ګرځېدلي دي.

ناوانتم پیلای، چې په ناوي پیلای مشهوره ده، په ۱۹۴۱ کال کې د جنوبي افریقا په دوربان ښار کې په یوې هندي‌الاصله کورنۍ کې زېږېدلې ده. هغې خپل مسلکي فعالیتونه د اپارتاید یا نژادي توپیر د واکمنۍپه دوران کې پیل کړل.

مالیزیا د هوا د سختې ککړتیا له امله ، په پلازمېنه کوالالمپور او د دغه هېواد په نورو برخو کې ښوونځي تړلي دي.

د هوا ککړتیا په ګاونډي هیواد ، اندونیزیا کې د اورلګېدنو له امله رامینځ ته شوې ده.

د فرانسې خبري آژانس د راپور له مخې، د مالیزیا د پوهنې وزارت اعلان کړی چې په څلورو ایالتونو او دوو فدرالي سیمو کې ټول ښوونځي په بشپړه توګه او د پاهانګ ایالت په یوه برخه کې په جزوي ډول تړل شوي دي.

د ځنګلونو د اورلګېدنو لوګي له څه باندې یوې میاشتې راهیسې د سیمې ښارونه نیولي او د تنفسي ستونزو د زیاتېدو لامل شوي دي.

د جمعې په ورځ، د تلې پر ۱۷مه، وروسته لدې چې په کوالالمپور کې د هوا د ککړتیا شاخص شاوخوا ۱۷۰ ثبت شو، دغه ښار له سنګاپور وروسته د نړۍ دویم تر ټولو ککړ ښار وپېژندل شو.

د مالیزیا صدراعظم انور ابراهیم وویل، د اورلګېدنو د وضعیت په اړه یې د اندونیزیا له ولسمشر پرابوو سوبیانتو سره خبرې کړې دي او د اشین د سازمان د غړو هیوادونړو د چاپیریال د وزیرانو د بېړنۍ غونډې غوښتنه کړې ده.

د مالیزیا د معیارونو له مخې، د هوا د ککړتیا شاخص تر ۱۰۰ لوړ ناسالم، تر ۲۰۰ لوړ ډېر ناسالم او تر ۳۰۰ لوړ خطرناک ګڼل کېږي

ولسمشر ټرمپ وايي د امریکا له منځمهاله ټاکنو مخکې به پر ایران برید ونه کړي. خو په عین حال کې دوو امریکايي ورځپاڼو پر ایران د نویو بریدونو د انتخابونو او په منځني ختیځ کې د امریکا د پوځي حضور د پیاوړتیا په اړه د ارزونو خبر ورکړی دی.

ډونالډ ټرمپ د پنجشنبې په ماښام، د تلې په ۱۶مه ، په خپله ټولنیزه شبکه «تروت سوشیال» کې ولیکل چې «موږ دایران اسلامي جمهوریت سره رغنده خبرې اترې کوو».

هغه زیاته کړه: «زه غواړم ټولو ته روښانه کړم چې، سره له دې چې ایران له اقتصادي او پوځي پلوه په ډېر خراب وضعیت کې دی او سمندري محاصره به په خپل ټول قوت او بشپړ ډول روانه وي، او د هرمز تنګي له لارې هم د تېلو لېږد په بې‌ساري کچه ترسره کېږي، موږ به د امریکا له منځمهاله ټاکنو مخکې چې د نومبر په دریمه ترسره کیږي پر ایران برید ونه کړو.»

خو د ټرمپ له دغو څرګندو څو ساعته وروسته نیویارک ټایمز او وال سټریټ ژورنال ورځپاڼو پر ایران د برید د نویو انتخابونو د ارزونې او په منځني ختیځ کې دامریکا د پوځي حضور د پیاوړتیا رپوټ ورکړ.

نیویارک ټایمز د امریکايي چارواکو له قوله رپوټ ورکړ چې پنتاګون د ولسمشر په امر د ایران د توغندیو او بې پیلوټه الوتکو په زیرمو، د انرژۍ په تاسیساتو او نورو پوځي مراکزو باندې د برید پلانونه جوړ کړي دي.

با خبره کسانو ویلي یو انتخاب دادی چې د درې ورځو لپاره شدید او لنډ مهاله عملیات ترسره شي. دغه پلان د تیرې جمعې په ورځ په کیمپ ډیویډ کې څیړل شوی دی.

د پناه غوښتونکو لپاره د ملګرو ملتونو ستره کمشنرۍ ( UNHCR) وايي سږ کال څه دپاسه ۵۸۰ زره افغان کډوال له ایرانه افغانستان ته ستانه شوي دي .

یاده اداره زیاتوي چې په دغو کسانو کې چې د جنورۍ له لومړۍ نیټې د اکتوبر تر دریمې ستانه شوي ، ۸۵ سلنه یې اخراج یا ډیپورټ شوي دي.

د ملګرو ملتونو دغه اداره وايي تیرکال هم له ایرانه ته ۱.۹ ملیونه کسان افغانستان ته ستانه شوي و چې اکثریت اخراج شوي و.

دغه اداره وايي د راستنېدونکو کسانو دا لویه کچه په افغانستان کې پر بنسټیزو خدمتونو، کورونو او د روزګار پر لارو چارو فشار زیاتوي، د بې‌ثباتۍ او نورو هېوادونو ته د کډوالۍ د دوام خطرونه لوړوي.

په ورته وخت کې د کډوالۍ نړیوال سازمان (IOM) ویلي دي، چې یواځې د روان زېږدیز کال په لومړنیو درېیو میاشتو کې ۴۳۹ زره افغان کډوال له پاکستان څخه خپل هېواد ته ستانه شوي دي، چې لس سلنه یې اخراج شوي.

د افغانستان او بنګله دیش د کریکټ د ملي ټیمونو ترمینځ په ابوظبي کې ټیسټ لوبه روانه ده.

پچه بنګله دیش وګټله او بیټنګ یې غوره کړ.

د بنګله دیش ټیم تراوسه په ۳۱ اورونو کې ۱۵۲ منډې کړي او یو لوبغاړی یې سوځیدلی دی.

د افغانستان د کریکټ بورډ له اعلان سره سم روانه ټیسټ لوبه د اکتوبر په دیارلسمه پای ته رسیږي. له هغې وروسته د افغانستان ، زمبابوې او بنګله دیش ټیمونه د اکتوبر له ۱۷ تر ۲۳ پورې د (ODI) یا د یو ورځنیو نړیوالو لوبو په لوبلړۍ کې سره مخامخ کیږي.

د اسیا د کرکټ شورا د ۲۰۲۶ کال د ۱۹ کلنو د اسیا جام د ۵۰ اوریزو سیالیو د لوبو مهالوېش اعلان کړ.

دغه سیالۍ د عمان په کوربه‌توب ترسره کېږي.

افغانستان د دغو سیالیو په «بي» ګروپ کې له سریلانکا، بنګله‌دېش او مالیزیا سره دی.

په «اې» ګروپ کې د هند، پاکستان، متحده عربي اماراتو او نیپال د کرکټ لوبډلې شاملې دي.

د ۲۰۲۶ کال د ۱۹ کلنو د اسیا جام دغه سیالۍ چې اته لوبډلې به په‌کې ګډون کوي، د نومبر په پنځمه پیلېږي او د همدې میاشتې تر ۱۴مې به دوام وکړي.

د افغانستان د بزکشۍ ملي فدراسیون د افغانستان د بزکشۍ د غوره لیګ د اتم پړاو د پیل نېټه اعلان کړه.

دغه سیالۍ د ډسمبر په شپږمه، د کابل ښار د «یکه توت» په بزکشۍ میدان کې پیلېږي او د دغه فدراسیون په وینا، بهرني چاپندازان به هم په‌کې ګډون وکړي.

تر اوسه د سیالیو د پای د نېټې او دا چې د کومو هېوادونو چاپندازان به په‌کې ګډون کوي، په اړه معلومات نه‌دي ورکړل شوي.

خو د افغانستان د بزکشۍ د غوره لیګ په اووم پړاو کې د تاجکستان، قرغزستان او قزاقستان چاپندازانو ګډون کړی و.

د امریکا د بهرنیو چارو وزیر، مارکو روبیو، وايي چې روسیه او اوکراین پوځي بن‌بست سره مخ دي او امکان لري د دغه وضعیت د ماتولو لپاره له دواړو لورو څخه یو جګړې ته زور ورکړي.

د فرانسې د خبري اژانس د راپور له مخې، روبیو د پنجشنبې په ورځ «د تلې په ۱۶مه» پرتګال ته د خپل سفر پر مهال خبرداری ورکړ چې د مسکو او کي‌یف ترمنځ د جګړې هر ډول زیاتوالی ښايي د دواړو هېوادونو جګړه په یوه پراخې او د هغه په وینا، «خورا خطرناکې» سیمه‌‌ییزې شخړې بدله کړي.

د روسیې او اوکراین جګړه له ۲۰۲۲ کال راهیسې چې روسیې پر اوکراین بشپړ یرغل وکړ، روانه ده.

د پولنډ د «لشچیدول-نوویني» ښار په یوه لومړني ښوونځي کې یوه ۱۵ کلن تنکي ځوان د پنجشنبې په ورځ «د تلې په ۱۶مه» د ښوونځي ۳۷ کلنه سرپرسته د چاقو په ګزار ووژله او یو ښوونکی او د ښوونځي مدیر یې ټپیان کړل.

د فرانسې خبري اژانس د راپور له مخې، د پولنډ پولیسو ویلي چې دغه تنکی ځوان له برید وروسته نیول شوی دی.

یوه ورځ مخکې هم د پولنډ د «اوستروویکا» ښار په یوه لېسه کې په چاقو برید شوی و چې په پایله کې یې نهه کسان ټپیان شوي وو.

پولیسو په بل ښار کې یو ۱۷ کلن تنکی ځوان هم نیولی چې ویلي یې و، غواړي په خپل ښوونځي کې «د پام وړ کار» ترسره کړي.

پولیسو د هغه په کور کې دوه چاقوګان موندلي دي.

د پولنډ صدراعظم، ډونالد توسک، د دغو بریدونو په اړه وویل چې د ټولنیزو شبکو او وېډیويي لوبو له لارې د «تاوتریخوالي فرهنګ» خپرېدل پر تنکیو ځوانانو اغېز کړی دی.

یوناما وايي، طالبانو د روان کال له جولای تر سپټمبر میاشتې په کابل او هرات ولایتونو کې ۵۲ ښځې او یوه نجلۍ نیولي او توقیف کړي دي.

د افغانستان لپاره د ملګروملتونو مرستندی ماموریت یوناما نن پنجشنبې د یوې اعلامیې په خپرولو سره د طالب چارواکو له خوا د دغو ښځو د نیولو په اړه اندېښنه ښودلې ده.

یوناما ویلي، دا ښځې د مناسب حجاب او محرم نه درلودو په څې په بېلابېلو دلایلو نیول شوي دي.

د اعلامیې له مخې، دا ښځې د څو ساعتونو لپاره په توقیف کې ساتل شوي او بیرته خوشي شوي دي.

یوناما وړاندې ویلي چې د طالب چارواکو له خوا د ښځو د وهلو، لفظي توهین او تهدید موارد يې هم ثبت کړي دي.
یوناما له طالبانو غوښتي چې د ښځو پر وړاندې جنستي تبعیض پایته ورسوي.

په وروستیو کې داسې راپورونه خپاره شول چې د طالبانو د امربالمعروف او نهی المنکر وزارت کارکوونکي د هرات په ګډون په یو شمیر ولایتونو کې ښځې او نجونې د مناسب حجاب د نه درلودو له کبله نیسي او زنداني کوي.