ایران وايي چې د خپل اټومي پروګرام د لانجې په اړه به د واشنګټن تر فشار او ګواښ لاندې خبرې ونه کړي. تهران دا څرګندونې وروسته له هغه کوي چې د امریکا ولسمشر ډونالډټرمپ د عراق له لوري له ایران څخه د بریښنا پر پېرلو د معافیت په لغو کولو سره پر تهران فشار زیات کړی دی.

د ایران د بهرنیوچارو وزیر عباس عراقچي نن پر خپله ایکس پاڼه ولیکل، موږ تر فشار او ګواښ لاندې مذاکرات نه کوو.

له دې یوه ورځ مخکې په ملګروملتونو کې د ایران دایمي استازولۍ په یوه بیان کې پخلاینه ترې احساسېده، وویل، تهران د خپل اټومي پروګرام له پلوه د اندېښنو د لیرې کولو لپاره ښايي مذاکراتو ته مخه کړي. ولسمشر ټرمپ د کب یا حوت په ۱۶مه له فاکس نیوز سره په مرکه کې وویل، له ایران سره د دې لپاره چې ایران اټومي وسله ترلاسه نه کړي دوه لارې شته یا توافق او یا پوځي لاره.

د ایران پوځ د دوشنبې په ورځ اعلان وکړ چې پراسرائیل یې د اپریل د میاشتې له اوربند وروسته د بریدونو لومړۍ څپه پای ته رسېدلې، خو خبرداری یې ورکړ چې که اسرائیل پر لبنان خپلو بریدونو ته دوام ورکړي، نو دوی به بیا هم بریدونه پیل کړي.

د رویترز خبري آژانس د راپورله مخې اسرائیل چې نن سهاروختي یې د ایران د بریدونو په وړاندې د ایران په ځینو برخو کې یوشمیرځایونه په نښه کړل، په دې اړه سمدستي غبرګون ندی ښودلی. ایران ویلي وو چې پراسراییل یې توغندویي بریدونه د لبنان د پلازمینې بیروت په څنډو کې د اسرائیلي بریدونو په ځواب کې ترسره کړي دي. تردې مخکې د اسراییل د دفاع وزارت ویاند ویلي و چې له ایران سره یې د شخړو نوی پړاو ښايي څو ورځې دوام وکړي.

په عین حال کې د امریکا ولسمشرډونالډ ټرمپ په خپله ټولنیزه شبکه تروټ سوشال کې په یوه پوست کې لیکلي چې اسراییل او ایران دواړو غوښتل چې سمدستي اوربند وکړي. یوه اسراییلي چارواکي همدارنګه ویلي چې ټرمپ نن د اسراییل له صدراعظم بنیامین نتنیاهو سره خبرې وکړې. د دې خبرو نور جزیات ندي څرګند شوي.

په تهران کې، د ایران د بهرنیو چارو وزارت ویاند اسماعیل بقایي نن دوشنبې وویل چې تهران او واشنګټن په داسې فضا کې پیغامونه تبادله کوي چې پرې "ډیر شک او بې ‌باوري" سیوری غوړولی.

د اسرائیل د دفاع وزارت وايي چې د ایران او اسرائیل ترمنځ د نښتو نوی پړاو ښايي څو ورځې دوام وکړي.

د اسرائیل د پوځ ویاند افی دفرین د دوشنبې په ورځ اعلان وکړ چې د دې هېواد "لسګونو جنګي جټ الوتکو" نن سهار په بریدونو کې د ایران په بیلابیلو سیمو کې د دې هیواد د هوايي مدافعې سیسټمونه په نښه کړي دي.

هغه زیاته کړه چې ایران په وروستیو کې توانېدلی چې د خپلو هوايي دفاعي وړتیاوو یوه برخه، چې د ۴۰ ورځنۍ جګړې په ترڅ کې زیانمنه شوې وه، بیرته "ورغوي".

د نوموړي په خبره د اسراییل په دغو تازه بریدونو کې د هوایي مدافعې دغه سیسټمونه له منځه وړل شوي دي.

تر اوسه ایراني چارواکو د اسرائیل د دغو ادعاوو په اړه غبرګون نه دی ښودلی.

وروسته له هغې چې د ایران اسلامي جمهوریت د یکشنبې د ورځې ناوخته د لبنان د حزب‌ الله پر ضد د اسرائیل د بریدونو په ځواب کې پر اسرائیل د توغندویو بریدونه وکړل، اسرائیل هم د دوشنبې سهار وختي په بریدونو کې د ایران په لوېدیځ، مرکزي او جنوب کې ځینې ځایونه په نښه کړل.

د ایران او اسرائیل ترمنځ وروستیو نښتو په سیمه کې د کړکېچ د پراخېدو په اړه اندېښنې زیاتې کړې دي.

د ملګروملتونو امنیت شورا نن دوشنبې د افغانستان په اړه غونډه کوي.

په دې غونډه کې به چې د کابل په وخت د ماښام شپږنیمې بجې پیلیږي، د افغانستان لپاره د ملګروملتونو د سرمنشي د ځانګړې استازې مرستیاله او د یوناما سرپرست مشره جورجیت ګانیون د افغانستان د وضعیت په اړه درې میاشتنۍ راپور وړاندې کړي. په پام کې ده چې امنیت شورا راتلونکې اونۍ په یوه بله غونډه کې د افغانستان لپاره د ملګروملتونو د مرستندویه ماموریت، یوناما د غځیدو په اړه بحث وکړي. دغه ماموریت د امنیت شورا په وروستۍ غونډه کې د څلورو میاشتو لپاره غځول شوی چې د اعتبارموده یې د روانې جون میاشتې په اولسمه نیټه پای ته رسیږي.

د افغانستان په اړه د ملګروملتونو د امنیت شورا د ننۍ غونډې په درشل کې د ملګروملتونو مرستندویه ادارو په دې هیواد کې د سخت بشري وضعیت ترڅنګ د اړو کسانو د لاسنیوي لپاره د کافي بودیجې د نشتوالي خبرداری ورکړی. د دغو ادارو په خبره په افغانستان کې لوږه او خوارځواکي بیساري حد ته رسیدلې ده.

په یمن کې حوثي یاغیانو، چې د ایران له ملاتړ څخه برخمن دي، د دوشنبې په ورځ پر اسراییل د توغندويي برید خبر ورکړ او اعلان یې وکړ چې د سره سمندرګي له لارې د اسراییلي کشتیو تګ راتګ منع کوي.

حوثیانو د اسراییل او حماس د جګړې پر مهال څو ځلې د اوبو په ډې مهمه لاره کې سوداګریزې کشتۍ په نښه کړې وې او ګڼ شمېر ترانسپورتي شرکتونه یې اړ کړي وو چې د افریقا د وچې له جنوبي برخې څخه اوږده بدیله لاره غوره کړي.

دا ګواښ په داسې حال کې مطرح کېږي چې د هرمز تنګی، چې د فارس خلیج اصلي تګلاره او د سیمې د هېوادونو د انرژۍ د صادراتو مهمه لار ده، د ایران په وړاندې د اسراییل او امریکا د جګړې په ترڅ کې د ایران له خوا تړل شوی دی.

د حوثیانو په اعلامیه کې راغلي: "موږ په سره سمندر ګي کې د اسراییل د سمندري تګ راتګ پر وړاندې بشپړ او هر اړخیز بندیز اعلانوو" او "د دې اعلامیې له خپرېدو سره سم، د دښمن ټول خوځښتونه زموږ د وسله ‌والو ځواکونو لپاره مشروع پوځي هدفونه ګڼل کېږي."

حوثیان، چې د مارچ په میاشت کې د ایران په ملاتړ د منځني ختیځ جګړې ته داخل شول، د ایران او امریکا ترمنځ د نازک اوربند له پیل راهیسې تر اوسه د اسراییل پر ضد د کوم توغندویي برید ادعا نه وه کړې.

د اسراییل پوځ مخکې په خپل ټیلیګرام چینل کې لیکلي وو: "له یمن څخه د اسراییل خاورې پر لور د یوه توغندي توغول کېدل تشخیص شوي او د هوايي دفاع سیسټمونه د دې ګواښ د شنډولو لپاره په عمل بوخت دي."

د افغانستان د فوټبال ملي ټيم د څلوراړخیزو سیالیو پای لوبې ته ووت.

د مالدیف په کوربه توب په دې څلوراړخیزو سیالیو کې د افغانستان، پاکستان، بنګله دیش او مالدیف ټیمونو ګډون کړی دی.

افغانستان تردې مخکې مالدیف ته ماتې ورکړې او له بنګله‌ دېش سره یې لوبه مساوي کړې وه خو د یکشنبې په ورځ یې پاکستان ته لوبه صفر دوه وبایلله. خو له دې سره سره افغانستان د څلورو امتیازونو په ترلاسه کولو سره په جدول کې دوهم ځای غوره کړی او پایلوبې ته یې لار وموندله.

افغانستان به په پای لوبه یا فاینل کې د راتلونکې چهارشنبې په ورځ له پاکستان سره مخامخ شي.

د اسرائیل پوځ وویل چې د دوشنبې په ورځ د جون په ۸ مه سهار وختي یې د ایران د رژیم اړوند ځینې هدفونه په نښه کړل. دا بریدونه د تهران له خوا پر اسرائیل د ترسره شویو بریدونو په غبرګون کې وشول. دا لږ وروسته له هغې چې د امریکا ولسمشرډونالډ ټرمپ ویلي وو چې دې به د اسراییل له صدراعظم بنیامین نتنیاهو څخه وغواړي چې دا ډول بریدونه ونه کړي.

د اسرائیل دفاعي ځواکونو (IDF) د جون په ۸ مه سهار په ایکسپاڼه کې ولیکل: "د اسرائیل هوايي ځواک شیبه مخکې د ایران په لوېدیځ او مرکزي برخو کې د ایران د ترهګر رژیم اړوند پوځي هدفونه وویشتل." خو سمدستي یې نور جزئیات وړاندې نه کړل.

د ایران دولتي ټلوېزیون راپور ورکړ چې د تهران، کرج، تبریز او اصفهان په ګډون د هېواد په بېلابېلو ښارونو کې د چاودنو غږونه اورېدل شوي دي. په دې اړه نور جزیات ندي خپاره شوي.

دا بریدونه وروسته له هغې وشول چې ایران د اپرېل له ۸ مې راهیسې، د یو نازک اوربند له نافذېدو وروسته، په لومړي ځل تیره شپه پر اسرائیل د توغندیو یو لړ بریدونه ترسره کړل. ایران ویلي چې دا بریدونه د بیروت پر ضد د تل ابیب د پوځي حملو په ځواب کې شوي دي.

د ایران له دغه اقدام سره سره د امریکا ولسمشرډونالډ ټرمپ ویلي وو چې له تهران سره یوه هوکړه "ډیره نژدې" ده چې اوربند په سوله ییز جوړجاړي بدل شي. هغه زیاته کړه چې نه غواړي چې پراسراییل د ایران توغندیز بریدونه د سولې بهیر له خطر سره مخ کړي.

ټرمپ له فاکس نیوز سره په خبرو کې وویل چې دی د لبنان پر ضد د اسرائیل له بریدونو څخه "خوښ نه دی". د اېکسیوس (Axios) د راپور له مخې، هغه همدارنګه ویلي چې د ایران توغندیزو بریدونو " چا ته زیان ندی پیښ کړی" او دی هیله مند دی چې اسرائیل به ځوابي برید ونه کړي."

د یکشنبې په ماښام په اسراییلو باندې د ایران د توغندیو د برید له اعلان وروسته، د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ د اکسیوس له خبریال سره په یوه تلیفوني مرکه کې وویل: "زه همدا اوس بي بي (بنیامین نتانیاهو) ته زنګ وهم او ورته وایم چې غچ وانخلي. دواړو خواوو خپل کار کړی دی. اسراییل خپل برید کړی او ایران خپله حمله کړې. د بل برید اړتیا نشته."

ډونالډ ټرمپ په مرکه کې زیاته کړه: "د ایران بریدونو هیچا ته زیان نه دی رسولی. زه هیله لرم چې اسراییل غچ وانخلي. که بي بي (بنیامین نتانیاهو) ځواب ورکړي، نو دا به دوام ومومي لکه په تیرو ۴۷ کلونو کې، یا حتی په تیرو ۳۰۰۰ کلونو کې او همداسې به دوام ومومي."

ټرمپ زیاته کړه: "موږ له ایران سره وروستۍ معاملې ته ډیر نږدې یو. دا به یوه ښه معامله وي. زه نه غواړم چې دا بهیر د هغه څه له امله چې اوس پیښیږي له منځه لاړ شي."

دا پیښه څو ساعته وروسته له هغه وشوه چې اسراییلي پوځ د بیروت په سویل کې د ضاحیه سیمه په نښه کړه، او ایران ګواښ وکړ چې د برید ځواب به ورکړي.

یوې ایراني سرچینې هم رویټرز ته وویل چې "ایران به د اسراییلو هر برید ته په ډیر سخت ځواک سره ځواب ورکړي."

د اسراییلو پوځ اعلان کړی چې تر دې دمه یې د ایران لخوا توغول شوي ټول توغندي شنډ کړي دي.

د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ وايي له ایران سره احتمالي تړون به د تهران د کنګل شویو شتمنیو د سمدستي خوشې کیدو لامل نشي.

ولسمشر ټرمپ له ان بي سره په یوه مرکه کې چې یکشنبه خپره شوه د ایران کنګل شویو شتمنیو ته په اشارې وویل: «که چېرته مناسب چلند وکړي بیا به یې په اړه خبرې وکړو.»

دا وروسته له هغه چې د ایران د رهبر پوځي سلاکار محسن رضايي د جمعې په ورځ له سي ان ان CNN سره په یوه مرکه کې ټینګار وکړ چې هوکړې ته د رسېدو لپاره باید امریکا د ایران ۲۴ میلیارد ډالره کنګل شوې شتمني خلاصه کړي.

ټرمپ دا هم وویل که تهران د درې میاشتنۍ جګړې د پای ته رسولو لپاره هوکړې ته ورسیږي نو واشنګټن به له ایران سره د خورا غني شویو یورانیمو د زیرمو د راټولولو او له منځه وړلو لپاره همکاري وکړي.

هغه زیاته کړه چې امریکا د ایران د اټومي فعالیتونو د څارنې وړتیا لري.

طالب چارواکو د ملګرو ملتونو د کارکوونکې فرشتې عمادي د مړینې په اړه تر لومړنیو پلټنو وروسته ویلي چې هغې ځان وژنه کړې ده.

په کابل کې د طالبانو امنیه قومندانۍ ویاند خالد ځدراڼ یکشنبه ناوخته په یوه بیان کې ویلي چې : د لومړنیو څېړنو په اساس د پنځلسمې حوزې اړوند یوې سیمه کې فرشتې ځان زندۍ کړی.

هغه ویلي د پېښې نور جزییات د عدلي طب د تحقیقاتو تر بشپړېدو وروسته خپرېږي.

ځدراڼ ادعا کړې چې په ځینو رسنیو کې په دې اړه [آوازې] ناسمې دي.

فرشته عمادي د ملګرو ملتونو کارکوونکې وه چې د مرګ خبر یې یونسیف د جمعې په ورځ تایید کړ.

په رسنیو کې د ښځو د حقونو د ځینو فعالانو په حواله راغلي و چې فرشته عمادي د ناپېژاندو وسله والو په برید کې وژل شوې.

د افغانستان او هند په یواځینۍ ټیسټ لوبه کې افغان لوبډله په لومړۍ پاڼۍ کې ۴۵۱ منډې شاته ده.

هند په خپل اول دور کې چې شاوخوا یوه نیمه ورځ یې دوام وکړ د ۸ لوبغاړو په تاوان ۵۶۴ منډې وکړې.
افغانستان یکشنبه غرمه مهال لوبه پیل کړه چې د ورځې تر پایه یې ۱۱۳ منډې وکړې خو ۵ لوبغاړي یې له لاسه ورکړل.

د افغانستان لپاره په توپ وهنه کې یواځې رحمت شاه ښه وځلېد چې ناسوځېدلی پاتې او ۴۳ منډې یې کړي. هغه یواځینی افغان لوبغاړی شو چې په ټیسټ کې یې ۱۰۰۰ منډې هم پوره شوې.

په بالنګ کې بیا چټک بالر محمد سلیم د هند شپږ لوبغاړي سوځولي.

سلیم په یواځې سر ۲۷ اورونه کړي او ۱۴۰ منډې یې هم ورکړي.