په زابل ولایت کې د طالبانو سیمه‌ییز چارواکي وايي، چې د کابل-کندهار پر لویه لاره د باروړونکي ټېلر او کوچني موټر د ټکر له امله اووه تنه مړه شوي او څلور نور ټپیان دي.

د زابل د امنیه قوماندانۍ د معلوماتو له مخې، پېښه پرون (پنجشنبې) غرمه د کلات ښار په پُل سنګي سیمه کې شوې ده.

په دې پېښه کې څلور ښځې او درې ماشومان مړه شوي، او دوې ښځې او یو نارینه ټپیان شوي دي.

چارواکي وايي چې د پېښې ټول قربانیان د یوې کورنۍ غړي دي.

د کابل – کندهار په لویه لار ډېرې ترافیکي پېښې کېږي او ځینې موټرچلوونکي وايي چې د دې سړک سور تر پخوا کم کړل شوی او له دې کبله ډېرې ترافیکي پېښې کېږي.

په افغانستان کې د پولیو د مخنیوي لپاره سبا (دوشنبه) د واکسین نوی کمپاین پیلېږي.

د واکسین دا کمپاین به په ننګرهار، کونړ، کابل، هرات او فراه ولایتونو کې ترسره شي.

دا کمپاین په داسې حال کې دی چې د ۲۰۲۶ کال له پیل راهیسې په افغانستان کې د پولیو ۱۵ پېښې ثبت شوې دي. تر ټولو وروستۍ یې تېره اوونۍ په اروزګان ولایت کې وه. روغتیايي ادارې له کورنیو غواړي چې خپل ماشومان واکسین کړي.

د افغانستان د کرکټ د ملي لوبډلې کیپتان رحمت شاه د ایرلنډ پر وړاندې په پنځمه یو ورځنۍ لوبه کې ناسوځېدلې ۱۴۳ منډې وکړې او د ۲۹۹ منډو هدف ته په رسېدو کې یې مهم رول ولوباوه.

افغانستان د ۲۲ منډو په لرلو دوه لوبغاړي له لاسه ورکړې وو، خو رحمت شاه او صدیق‌الله اتل د درېیم ویکټ تر بایللو پورې ۲۰۱ منډې جوړې کړې، چې د افغانستان په یو ورځنیو نړیوالو لوبو کې د دې ویکټې تر ټولو ستره ملګرتیا ده. دوی د رحمت شاه او حشمت‌الله شهیدي د ۱۸۴ منډو پخوانی ریکارډ مات کړ.

افغانستان ایرلنډ ته په شپږ ویکټو ماتې ورکړه او د پنځو لوبو لړۍ یې ۴-۰ وګټله.

د ملګرو ملتونو د بشري مرستو د همغږۍ دفتر (اوچا) ویلي، چې د روان میلادي کال له پیل څخه تر اګست میاشتې پورې، په افغانستان کې د طبیعي پېښو له امله له ۹۲ زرو څخه ډېر کسان اغېزمن شوي او ۹۷ کسانو خپل ژوند له لاسه ورکړی دی.

د دغه دفتر په تازه راپور کې، چې د یکشنبې په ورځ، د اګست په ۱۶مه، خپور شوی، راغلي چې په دې موده کې د افغانستان په ۲۰۲ ولسوالیو کې ۳۳۱ کسان ټپیان شوي دي. شاوخوا ۱۰ زره کورونه زیانمن شوي او له ۲ زرو څخه ډېر کورونه په بشپړه توګه ویجاړ شوي دي.

د اوچا د راپور له مخې، په روان کال کې د طبیعي پېښو له امله تر ټولو ډېر زیانونه د افغانستان په ختیځو ولایتونو کې ثبت شوي دي.

د ملګرو ملتونو دغه اداره زیاتوي چې د طبیعي پېښو د اغېزو زیاتوالی د اقلیمي بدلونونو او بشري زیانګالي ترمنځ نږدې اړیکه هم په ډاګه کوي. لسیزو جګړو، د چاپېریال ویجاړي او په زیربناوو کې د پانګونې کمښت، د ډېرو سیمو وړتیا له طبیعي پېښو سره د مقابلې په وړاندې کمزورې کړې دي.

جرمني د سوریایي کډوالو د پناه د حق د لغوه کولو لړۍ ګړندۍ کړې او د ۲۰۲۶ کال په لومړۍ نیمایي کې یې د یو پرڅلورمه برخې هغو کډوالو د خوندیتوب حیثیت لغوه کړی چې پردوسیو یې له سره غورشوی دی.

د جرمني ډي پي اې خبري آژانس د راپورله مخې د مهاجرت او کډوالو لپاره د فدرالي ادارې (BAMF) شمیرې ښيي چې د روان کال په لومړۍ نیمایي کې د ترسره شویو ۸۳۲۰ ارزونو په پایله کې د ۲۳،۲ سلنه سوریایي کډوالو د خونديتوب حیثیت بېرته اخیستل شوی یا لغوه شوی دی.

دا په داسې حال کې چې په ۲۰۲۵ کال کې یوازې د ۳،۷ سلنه سوریایي وګړو د خونديتوب حق لغوه شوی و.

د راپورله مخې د خونديتوب حیثیت هغه وخت لغوه کېږي چې د اصلي هېواد وضعیت په بنسټیز ډول بدل شي.

د ۲۰۲۴ کال په ډسمبر کې د سوریې د پخواني واکمن بشار الاسد له نسکورېدو وروسته سلګونه زره سوریایي کډوال خپل هېواد ته ستانه شوي دي. اکثره دغه کډوال له ترکیې، لبنان او اردن څخه بیرته خپله هیواد ته تللي دي.

د جرمني د حکومت د شمیرو له مخې شاوخوا ۹۳۰ زره سوریایي کډوال په جرمني کې اوسي.

ایران له قطره وغوښتل چې هغه درې ایراني پیلوټان خوشې کړي چې د ایراني چارواکو په وینا، د مارچ په میاشت کې د خپلو جنګي الوتکو له نسکورېدو وروسته د قطري ځواکونو له خوا ژوندي نیول شوي دي.

د ایران د وسله ‌والو ځواکونو یوه قوماندان ویلي، چې دغه درې پیلوټان جواد صالحي، عبدالمجید دشتیان او عمران به روشیان نومیږي او شاوخوا شپږ میاشتې کېږي چې د قطر په بند کې دي.

خو قطر دا ادعا په کلکه رد کړې او ویلي یې دي چې هېڅ ایرانی پیلوټ یې نه دی نیولی. د قطر چارواکي وايي، د دغه هېواد د ژغورنې ځواکونو یوازې د یوه پیلوټ مړی موندلی او ایران تر اوسه د لټون او ژغورنې د عملیاتو د څیړلو په اړه د قطر بلنې ته ځواب نه دی ورکړی.

د ایران قضایه قوې د یکشنبې په ورځ، د زمري په ۲۵مه، اعلان وکړ چې د ۱۴۰۴ کال د پراخو اعتراضونو یو بل معترض نن سهار اعدام شوی دی.

شهرام صادقي د ایران په حکومتي رسنیو کې تورن شوی و چې د تېر کال د اعتراضونو پر مهال یې څو پولیس تر خپل موټر لاندې کړي دي.

د ایران د رسنیو د راپورونو له مخې، د دې پېښې په پایله کې اوه ایراني پولیس "د سر، پښو، لاسونو او سترګو" له برخو ټپیان شوي دي.

خو د شهرام صادقي د محاکمې د څرنګوالي او د هغه د دوسیې د څېړنې د بهیر په اړه خپلواک شواهد او اسناد نه دي خپاره شوي.

د ملګرو ملتونو د راپور له مخې، د روان لمریز کال له پیل راهیسې تر اوسه په ایران کې لږ تر لږه ۵۶ کسان د ملي امنیت اړوندو جرمونو په تور اعدام شوي، چې ۲۷ یې له اعتراضونو سره تړاو لري.

د افغانستان د کرکټ ملي لوبډلې، له آیرلنډ څخه خپله پنځمه او وروستۍ یو ورځنۍ لوبه هم د شپږو ویکټو په توپیروګټله.

د آیرلنډ لوبډلې د اوو لوبغاړو په سوځیدو ۲۸۹ منډې کړې او د افغانستان لوبډلې ته یې د ۲۹۹ منډو هدف ټاکلی و. افغان لوبډلې د څلورولوبغاړو په سوځیدو ۳۰۲ منډې وکړې او ټاکلی هدف یې پوره کړ. تردې مخکې د دواړو لوبډلو ترمنځ لومړنۍ لوبه د باران له امله بې نتیجې پای ته رسیدلې او نورې درې لوبې افغانستان ګټلې وې.

تمه ده چې د افغانستان د کرکټ ملي لوبډله د سپټمبر په میاشت کې د هند پر وړاندې د دریو شل اوریزو سیالیو کوربتوب وکړي. دا لوبې په هند کې ترسره کیږي.

د ملګرو ملتونو د عمومي اسامبلې د ۸۰ مې دورې مشرې، انالینا بیربوک، پرافغانستان د طالبانو د بیاواکمنیدو د پنځمې کلیزې په مناسبت د ښځو او نجونو په وړاندې د دوی پر سیاستونو نیوکه کړې ده.

میرمن بیربوک د شنبې په ورځ، د زمري په ۲۴مه، په خپله ایکس پاڼه کې لیکلي چې طالبانو پنځه کاله مخکې ویلي وو: "موږ ته وخت راکړئ"، خو اوس پنځه کاله تېر شوي او ښځې او نجونې لا هم له زده‌ کړو او په ټولنه کې د ګډون له فرصتونو محرومې دي.

هغې زیاته کړې چې د طالبانو فرمانونه د ښځو او نجونو حقونه نقضوي، د افغانستان اقتصاد او امنیت ته زیان رسوي او د بشري مرستو د رسولو بهیر هم له ستونزو سره مخ کوي.

بیربوک چې څوکلونه یې د جرمني د بهرنیو چارو د وزیرې په توګه دنده ترسره کړې، د خپل پیغام په پای کې لیکلي: "پنځه کاله، پنځه کاله له حده زیات دي."

طالبانو واک ته د بېرته رسېدو په لومړیو کې ژمنه کړې وه چې د ښځو او نجونو حقونه چې د زده کړې حق یې هم پکې شامل دی، د شریعت له مخې رعایتوي او کله چې مناسب چاپریال رامنځ ته شي نو به ورته اجازه ورکړي چې خپلو زده کړو ته دوام ورکړي خو پنځه کاله تیرشول اود طالبانو د اقداماتو څرک نه لګیږي.

د طالبانو د بهرنیو چارو وزارت د تاجکستان د درواز ولسوالۍ په دشتک کلي کې د یوې ښځې د وژل کېدو په غبرګون کې وايي، چې "ورانکاري او فرصت ‌طلبه کسان" هڅه کوي چې د دواړو هېوادونو په پوله کې ناامني او بې ‌ثباتي رامنځته کړي.

د دې وزارت ویاند عبدالقهار بلخي د شنبې په ورځ، د زمري په ۲۴مه، په ایکسپاڼه کې په دې اړه چې دغه ورانکاري او فرصته طلبه کسان څوک دي، نورڅه ندي ویلي خو د دغې ښځې له کورنۍ او د تاجکستان له خلکو سره یې خواخوږي څرګنده کړې ده.

"اسیا پلس" رسنۍ راپور ورکړی چې یوه امیندواره ښځه د پنجشنبې په ورځ د درواز ولسوالۍ په دشتک کلي کې د مرمۍ د لګېدو له امله مړه شوې ده.

د تاجکستان د بهرنیو چارو وزارت د جمعې په ورځ، د زمري په ۲۳مه، له افغانستان سره په سرحدي سیمو کې د وروستیو پېښو، د یوه ملکي وګړي د وژل کېدو او د استوګنیزو کورونو د ویجاړېدو په غبرګون کې د طالبانو حکومت ته اعتراضي یاد داشت استولی و.

خو د بهرنیو چارو وزارت ویاند د بدخشان په نُسي ولسوالۍ کې د وروستیو نښتو په اړه، پرته له دې چې جزیات وړاندې کړي، ویلي چې یوشمیرکسان هڅه کوي چې "بې ‌نظمي رامنځته کړي" څو د سیمې او د دواړو هېوادونو پر امنیتي وضعیت منفي اغېز وکړي. خو د هغه په خبره چاته به اجازه ورنکړي چې د افغانستان له خاورې د بې ‌نظمۍ د رامنځته کولو یا د امنیت د ګواښلو لپاره کار واخیستل شي.

د لبنان پر جنوبي سیمو د اسرائیل د شنبې د ورځې په هوایي بریدونو کې لږ تر لږه ۹ کسان وژل شوي او ۹ نور ټپیان شوي دي. د لبنان د روغتیا وزارت په وینا، په وژل شویو کسانو کې درې ماشومان او دوه ښځې هم شامل دي.

د اسرائیل پوځ په یوه اعلامیه کې ویلي چې " په نبطيه او انصار سیمو کې د حزب ‌الله ترهګرې ډلې بنسټیز تاسیسات" یې په نښه کړې دي. پوځ زیاته کړې چې دا اقدام "د حزب‌الله ترهګرې ډلې له خوا د اسرائیلي سرتېرو پر وړاندې د عملیاتو" په غبرګون کې شوی، چې د علي الطاهر په لوړو کې ترسره شوی و.

خو د لبنان صدراعظم نواف سلام ویلي چې په وژل شویو کسانو کې اووه تنه "پوځي اهداف" نه وو او له اسرائیل یې غوښتي چې دغه بریدونه پای ته ورسوي.

د اسرائیل او حزب‌الله ترمنځ نښتې په جون میاشت کې د شوې هوکړې له وخت راهیسې کمې شوې دي، خو د لبنان په جنوب کې د اسرائیل بریدونه لا هم په پرله‌ پسې توګه دوام لري.

حزب‌الله د اسرائیل او امریکا له خوا د ترهګرې ډلې په توګه پېژندل کېږي، خو اروپايي اتحادیې یوازې د دې ډلې پوځي څانګه په تور لېست کې شامله کړې نه سیاسي څانګه یې. د حزب‌الله استازي د لبنان په پارلمان کې حضور لري.

ټاکل شوې چې لبنان او اسرائیل د راتلونکې میاشتې په لومړیو کې د امریکا په ملاتړ د خبرو نوی پړاو په روم کې ترسره کړي.

دغه خبرې به د حزب‌الله د بې‌ وسلې کولو، د لبنان له جنوب څخه د اسرائیلي ځواکونو د تدریجي وتلو او په دې سیمه کې د لبنان د پوځ د ځای پر ځای کولو پر موضوعاتو متمرکزې وي.