د متحدو ایالتونو د بهرنیو چارو وزیر مارکو روبیو، د منځني ختیځ په سفر وتلی او اسراییل ته رسیدلی دی.

ښاغلی روبیو، چې د مونشن د امنیتي کنفرانس له ګډون وروسته منځني ختیځ ته روان شوی، پرون (شنبې) ماښام یې د تل‌ابیب په بن‌ګوریون هوایي ډګر کې د اسراییل د باندنیو چارو وزیر ګیدیون سعار هرکلی وکړ.

تمه ده چې د یکشنبې په ورځ د امریکا د بهرنیو چارو وزیر له اسراییلي صدراعظم بنیامین نتانیاهو او نورو جګپوړو چارواکو سره ویني.

د رویټرز د راپور له مخې، د امریکا د بهرنیو چارو وزارت یوه چارواکي څو ورځې وړاندې ویلي و چې مارکو روبیو به د دې سفر په ترڅ کې د حماس د بریدونو د پایلو، او همداراز د غزې د راتلونکې په اړه د ډونالډ ټرمپ د وړاندیز په تړاو خبرې وکړي.

حماس، چې امریکا او اروپايي اتحادیه یې ترهګره ډله ګڼي، تیره اوونۍ اعلان وکړ، چې نور به اسراییلي یرغمل شوي کسان خوشي نه کړي، چې له دې سره د غزې اوربند د ماتېدو له ګواښ سره مخامخ شو.

په داسې حال کې چې دنړۍ مشرانو دایران او امریکا ترمینځ د هوکړې هرکلی وکړ د متحدو ایالاتو ولسشمر وايي که چیرې ایران له هوکړې سره سم چلند ونه کړي نو واشنګټڼ کیدای شي بیا پوځي عملیاتو ته مخه کړي.

دونالد ټرمپ فرانسه کې د جي ۷ یا اوو صنعتي پرمختللیو هیوادونو غونډه کې چې دمصر ولسشمر عبدالفتاح سیسي یې ترڅنګ ولاړ وو خبریالانو ته وویل دغه تفاهم لیک یواځې مقدماتي توافق دی او ګواښ یې وکړ که چیرې ایران هغه څه چې امریکا یې تمه لري ترسره نه کړي نو پوځي عملیات به بیا پیل شي.

ټرمپ هغه رپوټونه چې وايی امریکا به دهوکړې سره سم ایران کې ۳۰۰ ملیارډ ډالر پانګونه وکړي هم رد کړل. خو دايی هم وویل چې واشنګتن به نور هیوادونه ایران کې له پانګونې منع نه کړي.

تمه ده چې دامریکا او ایران استازي دغه تفاهم لیک د راتلونکې جمعې په ورځ سویس کې رسما لاس لیک کړي.

د نړۍ د فوټبال ستوری او د ارجنتین د ټیم کاپیتان لیونل مسي تیره شپه د نړیوال جام په لوبو کې یوځل بیا وځلیده.

د ارجنتین ټیم د الجزایر ټیم ته ۳-۰ ماته ورکړه اوپه دې سره د مسي نوم د نړیوال جام په تاریخ کې یوځل بیا ثبت شو.

۳۸ کلن مسي تیره شپه لومړنۍ لوبغاړی شو چې د نړیوال جام په ۶ دورو کې ګډون کوي.

هغه د تیرې شپې لوبه کې هتریک یا درې ګولونه وکړل او په نړیوالو جامونو کې یې د خپلو ګولونو شمیر ۱۶ ته ورساوه.

مسی دغه راز دنړۍ لومړنۍ هغه لوبغاړی شو چې پنځو پرله پسې سیالیو کې ګولونه کوي.

فرانسه ۱۴ تورن کسان، چې ډېری یې د افغانستان او عراق اتباع دي، مانش کانال کې د کډوالو د یوې کښتۍ د ډوبېدو له پېښې سره په تړاو محاکمه کوي.

دا پېښه د ۲۰۲۱ کال نومبر میاشت کې شوې چې په کې ۲۷ کډوال ،مانش کانال کې د کښتۍ دډوبېدو له امله مړه شول.

د فرانسې څارنوالانو د سې‌شنبې په ورځ، د جوزا په ۲۶مه، اعلان وکړ چې دغه ۱۴ کسان د انسان دقاچاق، غیرعمدي قتل او په یوې منظمې جرمي شبکې کې د غړیتوب په تور تر عدلي تعقیب لاندې دي.

د چارواکو په وینا، تورن کسان د کډوالو د لېږد لپاره د موټر چلولو څخه نیولې د غیرقانوني سفرونو تر تنظیمولو پورې د دې عملیاتو په بېلابېلو برخو کې دخیل وو .

د دې پېښې ډېری قربانیان عراقي کردان وو، او داسې انګېرل کېږي چې څلور نور کسان لا هم ورک دي.

فرانسوي چارواکو تر اوسه د دې محاکمې د پیل دقیقه نېټه نه ده اعلان کړې.

فرانسه لا هم د هغو کډوالو لپاره یوه مهمه لار ده چې هڅه کوي د مانش کانال له لارې ځانونه بریتانیا ته ورسوي.

هند پنځه ټنه نور ضروري درمل کابل ته سپارلي .

د هند د بهرنیو چارو وزارت ویاند راندیرجیسوال د چهارشبنې په ورځ خپله ایکسپاڼه کې ولیکل چې دغه درمل د افغانستان د خلکو د روغتیايي اړتیاو د پوره کولو لپاره استول شوي دي.

هغه زیاتوي چې هند دیادو درملو په لیږلو سره یوځل بیا د افغانستان له ولس سره د خپلو بشري مرستو پر دوام ټینګار کوي.

هند تردې مخکې د غبرګولې په لومړۍ نیټه د کوچنیانو د واکسین اړوند ۲۰ ټڼه درمل کابل ته لیږلي وو.

نوې ډهلې په دې وروستیو کلونو کې څو ځله افغانستان ته واکسینونه ، درمل او طبي تجهیزات لیږلي دي.

هند او افغانستان کې د طالبانو حکومت دې وروستیو کې په خپل مینځ کې سیاسي او اقتصادي اړیکې پراخې کړي.

د امریکا لخوا د سمندري محاصرې له پیل راهیسې، د ایران د خامو تېلو لومړنۍ تیل وړونکې درې بېړۍ د هرمز تنګي څخه تېرې شوې دي.

دا خبره د چهارشنبې په سهار د بېړیو د څارنې یوې وېبپاڼې اعلان کړه.

دا په داسې حال کې ده چې ټاکل شوې د را تلونکې جمعې په ورځ ، د ایران او امریکا لوړپوړي استازي د جګړې د پای ته رسولو لپاره په سویس کې یوه هوه کړه لاسلیک کړي.

د «ټانکر ټرېکرز» (Tanker Trackers) په نوم وېبپاڼه، چې د تېلو د زېرمه کولو او د نفتي محمولو د لېږد بهیر څاري، د سپوږمکۍ د انځورونو او ډیجیټلي معلوماتو پر بنسټ، «په تېرو دوو میاشتو کې د ایران د خامو تېلو لومړنی صادرات» تأیید کړي دي.

یادې وېبپاڼې په ایکسپاڼه لیکلي چې لږ تر لږه د ایران د ملي نفت‌ وړونکو بېړیو شرکت اړوند دوو ټانکرونو په ټولیز ډول ۳.۸ میلیونه بېرله خام تیل بار کړي او خپلو ټاکل شویو مقصدونو ته روان دي.

ټانکر ټرېکرز همدارنګه خبر ورکړی چې درېیم ایرانی نفت‌وړونکی ټانکر هم د امریکا د سمندري محاصرې له ساحې څخه تېر شوی دی.

د جي۷ هېوادونو مشرانو د اوکراین د ځمکني بشپړتیا په شمول ددغه هیواد څخه په خپل ملاتړ ټینګار وکړ او موافقه یې وکړه چې د روسیې پر جنګي اقتصاد به فشار لا زیات کړي.

دغو مشرانو د چهارشنبې په ورځ په یوه ګډه اعلامیه کې وویل:
"په دې ترځ کې به موږ پر روسیې خپل بندیزونه نور هم سخت کړو، چې د نفتو او ګازو پر سکټورونو بندیزونه هم پکې شامل دي."

دغو مشرانو د فرانسې په ایویان ښار کې د خپلې غونډې په ترځ کې په جلا توګه ،د امریکا او ایران ترمنځ د شوې هوکړې هرکلی وکړ او ویې ویل چې دوی چمتو دي چې د پلي کېدو لپاره یې همکاري وکړي.

د جي۷ ، یا اوو صنعتي پرمختللیو هېوادونو مشرانو وویل چې هڅې به وکړي چې د انرژۍ د انتقال لپاره ګڼې لارې رامینځ ته شي ، دهرمز د تنګي په لارو اتکا کمه، او دانرژۍ زیرمې زیاتې شي .

دامریکا متحد ایالات، بریتانیه، فرانسه ، جرمني ، ایتالیا ، کانادا او جاپان د جي۷ غړي هیوادونه دي.

د امریکا د متحده ایالاتو ولسمشرډونالډ ټرمپ د سې شنبې په ورځ اعلان وکړ چې له ایران سره هوکړه به د "څېړنې" لپاره د امریکا کانګرس ته واستوي.

ټرمپ په فرانسه کې د جي اوه د سرمشریزې ترڅنګ د متحده عربي اماراتو له مشرمحمد بن زاید النهیان سره د کتنې پر مهال خبریالانو ته وویل: "ما یې هېڅکله هم پراستولو فکر نه و کړی، حتی یو ځل هم نه، خو زه به دا کار وکړم. زه به یې کانګرس ته ولېږم. دا نظر مې خوښ دی."

تردې مخکې د کانګرس ځینو جمهوريپالو غړیو د دغې هوکړې د متن د بیاکتنې غوښتنه کړې وه.

ټرمپ همدارنګه ژمنه وکړه چې له ایران سره د هوکړې متن به "په راتلونکو یوې یا دوو ورځو کې" په عامه توګه خپور کړي، او ان دا یې هم وویل چې امکان لري ټول سند به د کامرې مخې ته ولولي.

ټرمپ زیاته کړه چې"د دې (سند) محتوا دا ده: ایران به هېڅکله اټومي وسلې ترلاسه نکړي."

ایران او امریکا د جګړې د پای ته رسولو تفاهم‌ لیک چې یو عمومي سند دی او د امریکا د ولسمشر د مرستیال جي ډي ونس په ټکو په "یو نیم مخ" کې ترتیب شوی، د غبرګولي په ۲۴ په برېښنايي ډول لاسلیک کړی او ټاکل شوې چې د غبرګولي په ۲۹ په سویس کې د دواړو هېوادونو د لوړپوړو چارواکو په حضور کې په حضوري ډول هم لاسلیک شي.

برونو لیمارکي چې نوی د افغانستان لپاره د بشري چارو د همغږه کونکي په توګه د ملګرو ملتونو د سرمنشي د ځانګړې استازې د مرستیال په توګه ټاکل شوی، د سې شنبې په ورځ د غبرګولي په ۲۶ په کابل کې خپله دنده په رسمي توګه پیل کړه.

د افغانستان لپاره د ملګروملتونو مرستندویه ماموریت یوناما پرخپله ویبپاڼه لیکلي چې د نوموړي ټاکنه د ملګرو ملتونو د سرمنشي انتونیو ګوتېرېش لخوا شوې او هغه د اندریکا راتوات ځای ناستی شوی دی.

نوموړی به په دې هېواد کې د ملګرو ملتونو د ټولو ادارو، صندوقونو او پروګرامونو چارې همغږي کوي او د افغانستان لپاره د ملګرو ملتونو د مرستندویه ماموریت (UNAMA) د همغږې شوې پراختیايي برخې مشري به پر غاړه لري.

لېمارکي له دې مخکې په ملګرو ملتونو کې د مشرتابه څو دندې ترسره کړي چې تر ټولو وروستۍ دنده یې په کانګو دیموکراتیک جمهوریت کې د ملګرو ملتونو د ثبات ماموریت لپاره د سرمنشي د مرستیال ځانګړي استازي په توګه وه، او همدارنګه له ۲۰۲۲ څخه تر ۲۰۲۶ پورې یې د همدې هیواد لپاره د بشري مرستو د همغږي کوونکي په توګه دنده ترسره کړې.

نوموړی داسې مهال په افغانستان کې نوې دنده پیلوي چې د ملګروملتونو امنیت شورا د دوشنبې په ورځ د افغانستان لپاره د یوناما ماموریت د یوه کال لپاره وغځواوه.

جرمني د سې‌ شنبې په ورځ شاوخوا ۳۰ افغانان، چې یو شمېر یې په جنایي جرمونو محکوم شوي وو، له لایپزیګ هوايي ډګر څخه کابل ته ډیپورټ کړل. د راپورونو له مخې په دغو کسانو کې د قتل، جنسي تېري او نورو جرمونو محکومان هم شامل وو. بلخوا په هوايي ډګر کې لسګونو کسانو د دې پرېکړې پر ضد اعتراض وکړ. دا په داسې حال کې ده چې ټاکل شوې د طالبانو یو پلاوی راتلونکې اونۍ بروکسل ته سفر وکړي او له اروپايي چارواکو سره افغانستان ته د افغان کډوالو د بېرته ستنولو پر موضوع خبرې وکړي.

د ملګرو ملتونو د ماشومانو د ملاتړ صندوق یونیسف وايي چې په افغانستان کې له ۸،۸ میلیونو ډېر ماشومان له هم مهاله لږ تر لږه درې اقلیمي خطرونو لکه سېلابونو، وچکالۍ، د تودوخې څپو او د دوړو توپانونو له ګواښ سره مخ دي.

یونیسف په یوه راپورکې چې د سې شنبې په ورځ د غبرګولي په ۲۶ یې په خپله ایکس پاڼه خپور کړی، ویلي چې له ۷۵ سلنې څخه ډېر ماشومان د وچکالۍ، له نیمایي څخه زیات د سختې ګرمۍ او شاوخوا ۱،۷ میلیونه ماشومان د سېلابونو له خطر سره مخ دي.

په راپور کې ویل شوي چې افغانستان د ماشومانو د زیانګالۍ له پلوه په جنوبي آسیا کې د اقلیمي بدلون پر وړاندې په لوړه کچه کې دی.

دې ادارې ټینګار کړی چې اقلیمي بحران د خوړو د کمښت، د خوارځواکۍ او د روغتیايي خدماتو د کمزورتیا سره یو ځای د ماشومانو ژوند او راتلونکی په جدي ډول ګواښي.

یونیسف د اقلیمي بدلون پر وړاندې د مقاومت لرونکو ښوونیزو، روغتیايي او ټولنیزو خدماتو د سمدستي پانګونې غوښتنه کړې او ټینګار یې کړی چې له دې اقداماتو پرته به ماشومان لا زیات له زیانګالي سره مخ شي.

یونیسف دغه خبرداری داسې مهال ورکوي چې د افغانستان په بېلابېلو ولایتونو کې وروستیو سېلابونو سلګونه کورنۍ زیانمنې کړې دي.