د اتریش په جنوب کې پرون شنبې یو ۱۴ کلن هلک هغه مهال مړ او پنځه تنه نورټپیان شول چې یو کس پر خلکو د چاړې ګوزارونه وکړل.

د پولیسو په وینا، مشکوک کس یې چې ۲۳ کلن دی، د فیلاخ په ښار کې نیولی دی. د پولیسو په وینا، هغه د سوریې تبعه دی چې په اتریش کې قانوني استوګنه لري. د پیښې ټول قربانیان نارینه ښودل شوي او ویل شوي چې دوه کسان سخت ټپیان شوي او د درې نورو ټپونه برسیرن دي.

د پولیسو ویاند، راینر دیونیسیو، وویل چې د برید انګیزه سمدستي نه ده څرګنده. هغه زیاته کړه چې پولیس د بریدګر سابقه څیړي او زیاته یې کړه چې "موږ باید انتظار وباسو ترڅو چې باوري معلومات ترلاسه کړو."

د اتریش پولیسو ویلي چې یوه ۴۲ کلن سړي چې د خوراکي توکو د لیږدولو یوه شرکت سره کارکوي او هغه هم د سوریې تبعه دی، هغه مهال د حالت د لاخرابیدو په مخنیوي کې مرسته وکړه چې خپل موټر یې د مشکوک کس پرلور وروست.

پولیسو وویل چې دا لا روښانه نه ده چې مشکوک کس دا برید په یوازې سر کړی که نه، او دوی د نورو احتمالي مشکوکو کسانو لټون ته دوام ورکړی.

وروسته له هغې چې په ډسمبرمیاشت کې په سوریه کې د بشاراسد رژیم ړنګ شو، د اتریش په ګډون یو شمیر اروپایي هېوادونو اعلان وکړ چې د سوري وګړو د پناه غوښتنې پرېکړې یې ترهغو چې د هیواد سیاسي وضعیت څرګند شي، ځنډولې دي.

د تېلو بیه وروسته له هغه په کم‌ساري ډول لوړه شوه چې د امریکا ولسمشر اعلان وکړ، د ایران سمندري محاصره ښايي تر هغې دوام وکړي چې یوې هوکړې ته ورسېږي. د دې خبر تر خپرېدو وروسته د هر بېرل تېلو بیه ۱۲۶ ډالرو ته ورسېده.

دا له ۲۰۲۲ کال راهیسې په نړیوالو بازارونو کې د تېلو تر ټولو لوړه بیه ده. هغه مهال چې روسیې پر اوکراین یرغل وکړ، د برنت تېلو بیه له ۱۲۰ ډالرو واوښته او د لنډ مهال لپاره ۱۳۹ ډالرو ته هم ورسېده.

اوس، د امریکا او اسراییلو له خوا له ایران سره د جګړې له پیلېدو شاوخوا دوه میاشتې وروسته، د چهارشنبې په ورځ (د ثور ۹مه)، د ډونالډ ټرمپ له څرګندونو سره سم چې د ایران سمندري محاصره ښايي اوږده شي، د برنت تېلو بیه په ۲۴ ساعتونو کې ۱۳ سلنه لوړه شوه.

د چهارشنبې د ورځې تر غرمې وروسته، د جون میاشتې لپاره د برنت هر بېرل تېل د ۵.۱۶ سلنې په زیاتوالي ۱۱۷ ډالرو ته ورسېدل، چې دا هم د وروستي نازک اوربند له اعلان وروسته تر ټولو لوړه کچه بلل کېږي.

د بې پولې خبریالانو ټولنې په خپل تازه راپور کې ویلي چې افغانستان د ۲۰۲۶ کال د رسنیو د ازادۍ په نړیوال شاخص کې د ۱۸۰ هېوادونو په منځ کې ۱۷۵م ځای لري.

یاد بنسټ د رسنیو ازادي د پنځو شاخصونو—سیاسي، اقتصادي، حقوقي، ټولنیز او امنیتي—له مخې ارزوي. په سیاسي شاخص کې، چې پر رسنیو د حکومت د نفوذ او د تحریري خپلواکۍ کچه سنجوي، افغانستان په ۲۰۲۶ کال کې ۱۵۸م ځای خپل کړی، چې دا د تېر کال د ۱۶۳م ځای پرتله یو څه ښه والی ښيي، خو لا هم پر رسنیو د سخت کنټرول څرګندونه کوي.

د امریکا ولسمشر، له اوپک څخه د متحده عربي اماراتو د وتلو د پرېکړې هرکلی وکړ.

ډونالډ ترمپ په یوه خبري ناسته کې ویلي: «زما په اند دا ډېره ښه پرېکړه ده. محمد بن زاید آل نهیان ډېر هوښیار دی او ښايي غوښتل یې خپله لاره غوره کړي.»

ټرمپ زیاته کړې چې باور لري دا بدلون به په پای کې د پیټرولو، تېلو او نورو شیانو د بیو په راټیټولو کې مرسته وکړي.

متحده عربي اماراتو د سې‌شنبې په ورځ اعلان وکړ چې د همدې اوونۍ له جمعې څخه به له اوپک او اوپک پلس څخه ووځي. کارپوهان دا پرېکړه ډېره ناڅاپي نه بولي، ځکه د اماراتو د تېلو د تولید وړتیا تر هغې اندازې لوړه ده چې اوپک ورته ټاکلې ده.

ټرمپ همداراز ویلي چې د اماراتو دا پرېکړه ښايي اوپک ته ستونزې جوړې کړي.

د امریکا د سنا جرګې ۲۲ غړو د ډونالډ ټرمپ له ادارې غوښتي چې د کانګو دیموکراتیک جمهوریت ته د افغان کډوالو د لېږلو له هر ډول احتمالي پلان څخه لاس واخلي. دوی خبرداری ورکړی چې دا اقدام به هغو افغانانو ته جدي خطر پېښ کړي چې پخوا یې له امریکايي پوځیانو سره همکاري کړې ده.

سناتورانو د بهرنیو چارو وزیر مارکو روبیو ته په استولي لیک کې ویلي، داسې راپورونه شته چې په قطر کې مېشت تر زرو زیات افغانان ښايي کانګو ته ولېږدول شي. د دوی په وینا، ډېری دغه کسان پخواني ترجمانان او د امنیتي ځواکونو همکاران دي، چې له ۲۰۲۱ کال وروسته ورته د خوندي ژوند ژمنه شوې وه.

دوی ټینګار کړی چې دا ډول اقدام به «ظالمانه او خیانت» وي، ځکه یاد کډوال افغانستان ته د ستنېدو له ګواښ سره مخامخ دي او یا داسې هېواد ته لېږدول کېږي چې په خپله له بشري بحران سره لاس او ګرېوان دی. سناتورانو له امریکايي ادارې غوښتي چې دا ډول پلانونه ودروي او د افغان متحدانو پر وړاندې خپلې ژمنې عملي کړي.

د ژغورنې نړیوالې کمېټې (IRC) له اروپايي هیوادونو څخه افغانستان ته د ډېر شمېر افغان کډوالو پر بېرته ستنولو اندېښنه وښوده.

دې بنسټ پرون (چهارشنبې) په یوه بیان کې ویلي، شاوخوا ۴۰ سلنه افغانان له سختې لوږې کړېږي او لږ تر لږه ۱۷ میلیونه خلک د خوړو له کمښت سره مخامخ دي. سربېره پر دې، د جګړو، وچکالۍ او طبیعي پېښو له امله بې‌ځایه کېدا دوام لري، او روغتیايي سیستم هم تر سخت فشار لاندې دی.

د ژغورنې د نړیوالې کمېټې په وینا، په اروپايي اتحادیه کې د کډوالۍ د محدودولو له پالیسۍ وروسته، زرګونه افغانان د دې اتحادیې له غړیو هیوادونو څخه د ایستل کېدو له خطر سره مخامخ دي، او تر ۲۰۲۵ کال پورې تر ۲۲ زره زیاتو کسانو ته د وتلو امر شوی دی. دغه بنسټ خبرداری ورکوي چې د دغو کسانو ستنول به د افغانستان بشري ناورین لا ژور کړي.

د ژغورنې د نړیوالې کمېټې چارواکو ټینګار کړی چې افغانستان ته ستنېدل د ثبات معنا نه لري، بلکې ستنېدونکي به له لوږې، بې‌کارۍ او د اساسي خدماتو له نشتوالي سره مخامخ شي، په ځانګړي ډول ښځې او نجونې چې لا هم له زده‌کړو، کار او روغتیايي خدمتونو محرومې دي.

یاد بنسټ له نړیوالې ټولنې غوښتي چې د مرستو کچه زیاته کړي او د افغانستان روان بشري بحران ته جدي پاملرنه وکړي، نه دا چې پر دې حالت سترګې پټې کړي.

افغانستان کې دطالبانو د حکومت د ترانسپورت وزارت د هواپیژندنې ریاست په ۹ ولایتونو کې د باران او سیلاونو اټکل کړی دی.

په نورستان، کونړ، ننګرهار، لوګر، پکتیا ، میدان وردګ ، بغلان، تخار، او بدخشان کې نن پنجشنبې د شدیدو بارانونو ، تلندې او برښنا اټکل شوی دی.

دباران کچه له ۱۰ تر ۲۰ ملي میترو اټکل شوې ده.

په وروستیو اونیو کې افغانستان کې د بارانونو او سیلابونو له امله سلګونه کسان مړه او ټپیان شوي دي.

لندن کې د یو کس لخوا د چاقو په برید کې دوه یهودان ټپیان شول.

ټپیان چې یویې ۷۶ کلن او بل ۳۴ کلن دی په روغتون کې تر درملنې لاندې دي او وضعیت یې ثابت دی.

پولیس ویلي ۴۵ کلن مهاجم چې هڅه یې وکړه په پولیسانو هم برید وکړي نیول شوی دی.

د مارک رولي په نوم د پولیسو یو افسر وویل مشکوک برید ګر د جدي زور زیاتي او رواني ستونزو سابقه لري.

د امریکا ددفاع وزارت ، پنتاګون ،یوه چارواکي وویل چې ایران سره ددغه هیواد د جګړې لګښت تراوسه ۲۵ ملیارډو ډالرو ته رسیدلی دی.

دا لومړی ځل دی چې ددغې جګړې د لګښتونو رسمي شمیره خپریږي.

د راډیو فردا ، د ازادي راډیو د ایران د څانګې د رپوټ په اساس دامریکا ددفاع وزارت دمالي چارو مدیر جولز هرست د استازو دجرګې پوځي کمیټې ته ویلي دي چې ددغه لګښت ډیره برخه په مهماتو شوې ده .

امریکا د کب په نهمه په ایران بریدونه پیل کړل. اوس مهال ددواړو هیوادونو ترمینځ یونازک اوربند دوام لري.

د متحدو ایالاتو ولسمشر دونالد ټرمپ وايي نیت لري چې د ایران سمندري محاصرې ته ترهغو دوام ورکړي چې تهران دخپل اټومي پروګرام په اړه د امریکا د اندیښنو دلیرې کولو لپاره هوکړه وکړي.

دونالد ټرمپ د چهارشنبه په ورځ اکسیوس ویبسایت ته وویل : " محاصره تریو بریده د بمباردمان په پرتله ډیره اغیزناکه ده، ددوی وضعیت به نورهم ناوړه کړي او وبه نشي کړای چې اټومي وسله ولري. "

ټرمپ د ایران وړاندیز چې په کې له اټومي خبرو مخکې لومړی د هرمز تنګي د پرانیستلو او دمحاصرې دلیرې کولو غوښتنه شوې رد کړی دی.

د روانې اونۍ پیل کې رپوټ ورکړل شو چې ایران د پاکستان له لارې واشنګتڼ وړاندیز لیږلی دی.

دغه وړاندیز وروسته لدې وشو چې ټرمپ ایراني اړخ سره خبرو لپاره پاکستان ته د خپلو استازو سفر لغو کړ.

د افغانستان دبشري حقوقو لپاره د ملګرو ملتونو ځانګړی راپور ورکونکی ریچارد بینټ د اندیښنې په څرګندولو سره وايي د طالبانو د «مبلغینو قانون» د بشر د حقوقو د نړیوالو قوانینو خلاف دی او داسې ښکاري چې د حنفي مذهب په ګټه تبعیض کوي.

ریچارد بینټ چهارشنبې د (غويی په نهمه) په خپله ایکسپاڼه ولیکل : «دبشر حقوق د مذهبي او قومي اقلیتونو ملاتړ کوي. »

هغه زیاته کړه چې ددغه قانون یوه بشپړه څیړنه روانه ده.

افغانستان کې د طالبانو د حکومت د عدلیې وزارت د سه شنبې په ورځ وویل چې دطالبانو مشر هبت الله اخوند زاده د «مبلغینو قانون» توشیح کړی چې په اساس یې «مبلغ باید مسلمان او حنفي مذهبی وي.»