د راپورونو له مخې پاکستانۍ جټ الوتکو په افغانستان کې دننه د تحریک طالبان پاکستان یا ټي ټي پي پرمشکوکو پټنځایونو بریدونه کړي دي. ویل شوي چې دغه بریدونه د پکتیکا ولایت په برمل ولسوالۍ کې د دې ډلې د وسله والو پرپټن ځایونو شوي دي.

تراوسه پورې د پاکستان د حکومت او د طالبانو د حکومت چارواکو په دې اړه رسمي څرګندونې ندي کړي خو د افغانستان لپاره د امریکا پخواني ځانګړي استازي زلمي خلیلزاد د سې شنبې په ورځ په خپله ایکس پاڼه یا پخواني ټویټرکې ویلي چې که په برمل ولسوالۍ کې د پاکستان د درنوهوایي بریدونه لومړني راپورونه سم وي نو ښایي طالبان یې ځواب ورکړي. هغه ویلي چې د جګړې پرځای دواړه هیوادونه یوې داسې موافقې ته اړتیا لري چې دا مسله واضح کړي چې هیڅ یوبه اجازه نه ورکوي چې افراد یا ډلې یې له خاورې د بل د امنیت ګواښلو لپاره کارواخلي او پرهغې ودریږي.

ښاغلي خلیلزا همدارنګه ویلي چې د پاکستان استازی په کابل کې دی اوآیا جنرال منیربه هغه ته اجازه ورکړي چې دا خبرې اترې پیل کړي؟ د ښاغلي خلیلزاد اشاره د افغانستان لپاره د پاکستان ځانګړي استازي محمد صادق خان ته ده چې کابل ته په سفرکې یې د سې شنبې په ورځ د طالبانو د حکومت د کورنیو او بهرنیو چارو له سرپرست وزیرانو سره لیدنې کتنې ترسره کړې. د طالبانو د کورنیو چارو وزارت د سې شنبې په ورځ په خپله ایکس پاڼه یا پخواني ټویټرکې ولیکل چې د سرپرست وزیر سراج الدین حقاني او د صادق خان ترمنځ کتنه کې دواړو خواوو د افغانستان او پاکستان ترمنځ د اړیکو د لا ښه والي او د موجودو ستونزو د حل لپاره پرمهمو موضوعاتو خبرې وکړې او ښاغلي حقاني غوښتنه وکړه چې د امنیتي او سیاسي ستونزو د حل لپاره دې ګډې هڅې چټکې شي. پاکستاني چارواکو په کراتو کراتو ادعا کړې چې د تحریک طالبان ډلې وسله وال د افغانستان له خاورې پرپاکستان د بریدونو لپاره کاراخلي، هغه ادعا چې افغان طالبانو تل ردکړې ده.

د چین په شمال کې د ډبروسکرو په یوه کان کې د ګاز د چاودنې له امله لږ تر لږه ۹۰ تنه مړه شوي دي.

فرانس پریس خبري اژانس د چین د دولتي رسنیو پر اساس راپور ورکړی چې دا پېښه په تېرو ۱۷ کلونو کې د دغه هېواد په کانونو کې تر ټولو ستره غمیزه بلل شوې ده.

د چین دولتي خبري آژانس شینهوا ویلي چې دا پېښه د جمعې په ماښام، (د جوزا په لومړۍ نېټه) د شانشي ولایت د «لیوشېنیو» د ډبروسکرو په کان کې شوې ده.

د راپور له مخې، د چاودنې پر مهال ټولټال ۲۴۷ کارګر تر ځمکې لاندې په کان کې موجود وو.

شینهوا همداراز ویلي چې د ژغورنې ۳۴۵ کارکوونکي سیمې ته استول شوي وو او د هغو ۹ کسانو د موندلو هڅې یې کولې چې لا هم نادرکه ګڼل کېدل.

د جمعې د ورځې دا چاودنه له ۲۰۰۹ کال وروسته د چین په یوه کان کې تر ټولو مرګونې پېښه بلل شوې ده.

په ۲۰۰۹ کال کې د چین د شمال ختیځ هیلونګ‌جیانګ ولایت د یوه کان په چاودنه کې ۱۰۸ کسان وژل شوي وو.

د چین ولسمشر شي جینګ پینګ امر کړی چې د ټپیانو د درملنې لپاره دې ټولې ممکنې هڅې وکارول شي، او د دې پېښې په اړه یې د هر اړخیزو څېړنو غوښتنه هم کړې ده.

سي بي ایس نیوز راپور ورکړی چې امریکا پر ایران د بریدونو د نوې لړۍ لپاره چمتووالی نیسي.

دې امریکايي شبکې د شنبې په لومړیو ساعتونو کې د هغو سرچینو له قوله، چې نومونه یې نه دي اخیستل شوي، ویلي چې د نوو بریدونو لپاره تیاری او چمتووالی د جمعې په ورځ نیول شوی دی.

خو په راپور کې راغلي چې د امریکا په وخت د جمعې تر مازیګر پورې لا د ایران پر خاورې د احتمالي نوي برید په اړه وروستۍ پرېکړه نه وه شوې.

هم‌مهاله، د وال ستریټ ژورنال ورځپاڼې یوې خبریالې په خپل راپور کې لیکلي چې د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ د جمعې د ورځې په وروستیو ساعتونو کې د ملي امنیت له سلاکارانو سره غونډه کړې، خو په دې ناسته کې کومه قطعي پرېکړه نه ده شوې.

د سپینې ماڼۍ د دې خبریالې په وینا، ټرمپ په غونډه کې موافقه کړې چې د ډیپلوماسۍ لپاره لا ډېر وخت ته اړتیا شته، خو په عین حال کې جګړې ته د بېرته ستنېدو احتمال لا هم یو انتخاب دی.

د ایران د ملکي هوايي چلند ادارې د جمعې په ورځ په یوه خبرپاڼه کې ویلي چې د ایران د لوېدیځې سیمې فضايي حریم په لنډمهاله توګه بند شوی دی.

دا خبرپاڼه په داسې حال کې خپره شوې چې له یوې خوا د ایران او امریکا ترمنځ د یوې ډیپلوماټیکې حللارې او احتمالي هوکړې لپاره هڅې روانې دي، او له بلې خوا داسې راپورونه هم خپاره شوي چې د امریکا پوځ یو ځل بیا پر ایران د احتمالي بریدونو لپاره چمتووالی نیسي.

د ملکي هوايي چلند ادارې د خبرپاڼې له مخې، د تهران د الوتنو د معلوماتي سیمې په لوېدیځه برخه کې د ټولو مسافرو وړونکو الوتنو جوازونه لغوه شوي دي.

اوس مهال یوازې اته هوايي ډګرونه، چې پکې مهرآباد، امام خمیني، اصفهان او یزد شامل دي، د فعالیت اجازه لري.

د ملګرو ملتونو د بشري حقونو ویاندې خپل هیواد ته د افغانانو پر جبري ستنولو انتقاد وکړ، ویې ویل چې ایستل شوي کسان د ځورونې، ناوړه چلند او د بشري حقونو د نورو سرغړونو له جدي خطر سره مخامخ دي.

شبیا مانټو پرون (جمعه) یوې خبري غونډې ته په وینا کې وویل چې افغان ښځې، سړي او ماشومان له هغو هېوادونو څخه، چې هلته یې د خوندیتوب غوښتنه کړې وه، د خپلې خوښې خلاف بېرته افغانستان ته استول کېږي.

د ملګروملتو د بشري حقونو ویاندې زیاته کړه، د خپلې خوښې خلاف افغانستان ته د افغانانو ستنول هغوی ته جدي خطر پېښولی شي.

د ملګرو ملتونو د کډوالو ادارې د شمېرو له مخې، د روان کال له پیله تراوسه پورې۲۷۰ زره افغانان افغانستان ته ایستل شوي دي، چې ډېری یې له ایران او پاکستان څخه دي. همداراز، لږ شمېر کسان له ترکیې او تاجکستان څخه هم بېرته ستانه کړل شوي دي.

د هند د بهرنیو چارو وزارت اعلان کړی چې د ماشومانو د واکسیناسیون د پروګرام د پیاوړتیا لپاره یې ۲۰ ټنه ضروري طبي مواد، چې په بېلابېلو واکسینونو پورې اړوند دي، کابل ته لېږلي دي.

د دغه وزارت ویاند رندر جیسوال پرون (جمعه) وویل افغانستان ته استول شوي مواد د BCG، تیتانوس او ډیفتریا له واکسینونو سره تړاو لري او هیواد یې غواړي چې په راتلونکي کې نور طبي وسایل هم کابل ته واستوي.

ده زیاته کړې، هند دا اندازه طبي تجهیزات او د واکسیناسیون لازم مواد د افغانستان د ماشومانو د ملي معافیت د پروګرام د ملاتړ لپاره لېږلي دي.

ده دا اقدام د افغانستان د روغتیايي سکتور د اړتیاوو د پوره کولو په برخه کې یو مهم ګام بللی دی.

د نوموړي په وینا، په دې محموله کې د BCG، تیتانوس او ډیفتریا واکسینونو د چمتو کولو لپاره ځانګړي وچ مواد شامل دي، چې د ماشومانو د روغتیا او د هغوی د بدن د معافیت د کچې د لوړولو لپاره مهم ګڼل کېږي.

هند تر دې وړاندې هم افغانستان ته په ځلونو واکسینونه او نور طبي وسایل لېږلي دي.

د اذربایجان د ولسمشر سلاکار او د ولسمشرۍ ماڼۍ د بهرنیو اړیکو د چارو مشر حکمت حاجی‌یف ویلي، اذربایجان او افغانستان اوږدې تاریخي، فرهنګي او دودیزې اړیکې لري او دواړه هېوادونه غواړي په بېلابېلو برخو کې خپلې همکارۍ پراخې کړي.

د اذري رسنیو د راپور له مخې، حاجی‌یف پرون جمعه (د مې په ۲۲مه) په باکو کې د نړیوال ښاري فورم ترڅنګ خبریالانو ته وویل، د اذربایجان دیپلوماتیکه استازولي په کابل کې لا هم د سفیر په کچه فعاله ده.

هغه زیاته کړه: «زموږ د هېوادونو او ولسونو ترمنځ تاریخي، فرهنګي او دودیزې اړیکې موجودې دي.»

نوموړي کابل ته د اذربایجان د صدراعظم د مرستیال سفر د تېر کال سفر ته هم اشاره وکړه او ویې ویل، په هغه سفر کې د دواړو هېوادونو ترمنځ د اقتصادي او سوداګریزو همکاریو پر فرصتونو خبرې شوې وې.

حاجی‌یف وویل، اذربایجان له افغانستان سره د همکاریو لپاره ډېر فرصتونه ویني، په ځانګړي ډول د خلکو ترمنځ د اړیکو پراختیا مهمه بولي.

هغه همداراز یادونه وکړه چې اوس مهال یو شمېر افغان محصلان په اذربایجان کې زده‌کړې کوي او د زده‌کړو برخه یې د دواړو هېوادونو ترمنځ د راتلونکو همکاریو لپاره له مهمو ظرفیتونو وبلله.

د افغانستان د کډوالو ښځینه کرکټ لوبډله به روان دوبی انګلستان ته سفر وکړي او څو لوبې به ترسره کړي.

دا لوبډله له هغو افغان لوبغاړو جوړه ده چې په ۲۰۲۱ کال کې د طالبانو تر بیا واکمنېدو وروسته له هېواده وتلې او ډېری لوبغاړي یې اوس په استرالیا کې اوسي.

د انګلستان او وېلز کرکټ بورډ ویلي، د دې سفر لپاره یې د تمرین معیاري اسانتیاوې برابرې کړې دي. ټاکل شوې ده چې لوبغاړې د جولای په پنځمه د شل اوریز نړیوال جام پایلوبه هم په لارډز لوبغالي کې له نژدې وګوري.

قزاقستان وايي، افغانستان ته یې په تېرو شاوخوا ۸ میاشتو کې ۳ میلیون ټنه غنم صادر کړي دي.

د قزاقستان رسنیو پرون (جمعه) د خپل هیواد د کرنې وزارت د چارواکو په قول وویل، چې

افغانستان ته د غلو صادرات له ۱.۳ میلیون ټنو څخه ۳ میلیون ټنو ته رسېدلي چې دا ۲ اعشاریه ۳ سلنه زیاتوالی ښيي.

دې هیواد په مجموع کې د ۲۰۲۵ کال د سپټمبر له میاشتې څخه د ۲۰۲۶ کال د مې تر ۲۰مې پورې بېلابېلو هیوادونو ته ۱۱.۷ میلیون ټنه غله صادره کړې ده.

د راپور له مخې، ازبکستان ته صادرات ۳۹.۵ سلنه لوړ شوي او له ۳.۵ میلیون ټنو څخه ۴.۸ میلیونه ټنو ته رسېدلي دي.

همداراز قرغیزستان ته صادرات یو نیم برابر زیات شوي، چې له ۲۹۷ زره ټنو څخه ۴۵۷ زره ټنو ته لوړ شوي دي.

دغه راز ترکمنستان ته صادرات هم ۴۷.۷ سلنه ډېر شوي او له ۱۳۰ زره ټنو څخه ۱۹۲ زره ټنو ته لوړ شوي دي.

د پاکستان د پوځ مشر فیلډ مارشال عاصم منیر د جمعې په ورځ ایران ته ولاړ.

ایراني رسنیو د پنجشنبې په ورځ ویلي و چې ټاکل شوې وه منیر تهران ته سفر وکړي، خو دغه سفر ۲۴ ساعته ځنډېدلی و.

د امریکا د بهرنیو چارو وزیر مارکو روبیو، چې د ناټو د بهرنیو چارو وزیرانو په غونډه کې د ګډون لپاره سویډن ته تللی، هم ویلي چې واشنګټن د پاکستان د پوځ له قوماندان سره په اړیکه کې دی او تمه کېږي چې هغه به ډېر ژر تهران ته ورسېږي.

ځینې رسنۍ وايي چې تهران ته د عاصم منیر سفر د مذاکراتو د «پرمختګ» نخښه ده. روبیو هم د امریکا او ایران ترمنځ په خبرو اترو کې د ځینو پرمختګونو خبر ورکړی، خو زیاته کړې یې ده چې لا هم وروستۍ هوکړه نه ده شوې.

دبشري حقوقو لپاره د ملګرو ملتونو ستر کمشنر والکر تورک وايي افغان پناه غوښتونکي داسې یوه هیواد ته ستنول کیږي چې هلته له جدي خطر سره مخ دي.

هغه د جمعې په ورځ یوه اعلامیه کې وویل چې له کوربه هیوادونو څخه دافغان پناه غوښتونکو د ستنولو بهیر د بشري حق او دپناه اخیستو له نړیوالو قوانینو سرغړونه ګڼل کیږي.

هغه وايي : "افغان ښځې، نارینه او کوچنیان له هغو هیوادونو ستنول کیږې چې دوی هلته د پناه اخیستو په لټه کې وو او اړ کیږې چې د جدي خطر په ګاللو له خپلې خوښې پرته افغانستان ته ستانه شي. "

سره لدې چې افغانستان کې د طالبانو حکومت وايي چې د ټولو افغانانو حقوق تامین شوي خو د ملګرو ملتونو د تیرکال رپوټونو وویل چې ځینې هغه افغانان چې افغانستان ته ستنول شوي،د چارواکو له خپلسرو نیونو ، شکنجې او ناوړه چلند سره مخ شوي دي.

دپناه غوښتونکو لپاره د ملګرو ملتونو دسترې کمشنرۍ شمیرې ښيي چې سږ میلادي کال شاوخوا ۲۷۰ زره افغانان له پاکستان او ایران څخه افغانستان ته اخراج شوي دي.