اروپايي ټولنه وايي له داخلي بې ځایه شویو، راستنېدونکو او افغان کډوالو سره مرسته کوي.

اروپايي ټولنې دا خبره د چهارشنبې په ورځ (دسمبر ۱۸) د مهاجرینو د نړیوالې ورځې په مناسبت پر خپل ایکس پاڼې یا پخواني ټویټر لیکلي او ویلي دي، "هر وګړی د خونديتوب او خوندي کور او ژوند مستحق دی".

افغانستان یو له هغو هېوادونو دی چې په نړۍ کې تر ټولو زیات کډوال لري.

شاوخوا پنځه میاشتې وړاندې د کډوالې نړیوال سازمان په یوه راپور کې ویلي وو، له ۲۰۲۰ کال راهیسې شاوخوا اته میلیونه افغانان بېلابېلو هېوادونو ته کډوال شوي دي.

د افغانستان په ۱۲ولایتونو کې د وروښتونو اټکل شوی دی.

د طالبانو تر واک لاندې د ترانسپورت او هوايي چلند وزارت د هوا پیژندنې ریاست چهارشنبې د (حمل ۱۲مه) په هرات، فراه، نیمروز، هلمند، کندهار، ارزګان، زابل، غزنی، میدان وردک، دایکندی، غور، بادغیس، فاریاب، جوزجان، پروان، لوګر، پکتیکا، پکتیا او خوست ولایتونو کې د باران د وریدو اټکل کړی دی.

د باران کچه له لسو تر ۵۰ ملي مترو پورې اټکل شوې ده.

په بیان کې د سالنګونو په ګډون د افغانستان په غربي، جنوبي او جنوب خیتځ ولایتونو کې د سختو بادونو خبرداری هم ورکړل شوی دی.

دا په داسې حال کې ده چې د طالبانو حکومت وايي، د وروستیو وروښتونو او سیلابونو له کبله د افغانستان په بیلابیلو ولایتونو کې ۲۸کسان مړه او ۴۹ نور ټپیان شوي وو.

د ناروې د کډوالو شورا د هغوو افغان کډوالو لپاره د فورې مرستې غوښتنه کړې چې په ایران کې د جګړې د پیل راهیسې بیرته افغانستان ته ستانه شوي دي.

په سیمه کې د دې شورا مشر محمد شفیق پویل وايي،"په ایران د جګړې د پیل راهیسې ۲۸زره افغان کډوال بیرته افغانستان ته راستانه شوي دي".

هغه پر خپلې ایکس پاڼې د سه شنبې په ورځ لیکي،" ډیر شمیر دغو افغان کډوالو خپله ټوله شتمني ایران کې پریښې او په خالي لاس راستانه شوي دي".

د هغه په ټکو،"دغه کډوال سرپناه، پاکو اوبو او د ژوند نورو اساسي خدمتونو ته اړتیا لري".

په ایران کې د جګړې په پیل سره په دې هېواد کې میشتو افغان کډوالو ازادي راډیو سره خبرو کې د خپل بې برخلیک توب په اړه انديښنې شریکې کړي دي.

چین او پاکستان په یو ګډ بیان کې په منځني خیتځ کې دجګړې د سمدستي دریدو غوښتنه کړې ده.

دغه بیان چې پنځه مادې لري د سه شنبې په ورځ د (مارچ۳۱مه) په پیکنګ کې له خبرو اترو وروسته خپور شوی دی.

په بیان کې راغلي، "چین او پاکستان په فوري توګه په منځني خیتځ کې د جګړې د دریدو او د دې جګړې د پراخیدو د مخنیوي لپاره د پراخو هڅو غوښتنه کوي".

په عین حال کې د پاکستان د صدراعظم مرستیال او د بهرنیو چارو وزیر اسحاق ډار د چین د بهرنیو چارو وزیر وانګ يي سره په پیکنګ کې کتلي څو په منځني خیتځ کې د جګړې د پایته رسولو او د سولې په بهیر کې د اسلام اباد د رول په اړه ورسره خبرې وکړي.

د بیان له مخې،"چین او پاکستان له ښکیلو لورو ملاتړ کوي څو د اختلافاتو سوله ییز حل ته ژمن پاتي شي او د خبرو اترو په بهیر کې د زور له کارولو ډډه وکړي".

په بیان کې دواړو هېوادونو د جګړې په جریان کې په هرمز تنګي کې د کښتو د امنیت، د ملکي کسانو او زیربناو پر ساتنې او امنیت هم تاکید کړی دی.

پاکستان د تیرې یکشنبې په ورځ اعلان کړی و چې د امریکا او ایران ترمنځ د خبرو اترو کوربتوب ته چمتو دی.

د امریکا د متحده ایالاتونو د دفاع وزیر پیټ هګسیټ وايي، " راتلونکې څو ورځې د ایران د جګړې د برخلیک د ټاکلو ورځې دي".

هګسیټ د سه شنبې په روځ د (مارچ۳۱مه) په پنټاګون کې په یوې خبرې ناسته کې وویل،"د امریکا جګړه ییز قدرت په زیاتیدو دی".

د هغه په ټکو،" د ایران د جګړې توان د کمیدو په حال کې دی".

هغه وړاندې وویل،" د نړۍ ټول هېوادونه باید د هرمز تنګي د خلاصولو او امنیت په برخه کې ونډه واخلي".

د هغه په ټکو، "دا یوازې د امریکا مسولیت نه دی".

له دې وړاندې د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ سي بي اس نیوز سره په خبرو کې ویلي،"تراوسه په بشپړه توګه چمتو نه دی چې د هرمز تنګي د خلاصولو لپاره د ایران د مجبورولو هڅې پریږدي".

په پېښور کې د سولې يوې جرګې له طالبانو او پاکستان څخه غوښتي چې تاوتريخوالی کم کړي او بېرته خبرو ته را وګرځي.

دا جرګه نن (سې شنبې) په داسي حال کې جوړه شوه چې د دوو هیوادونو ترمنځ د دیورند کرښې په اوږدو کې ترینګلتیا لا هم دوام لري.

له پېښور څخه د ازادي اروپا/ ازادې راډیو د مشال څانګې د خبریال د راپور له مخې، د جرګې ګډونوالو، چې قومي مشران، ديني عالمان، سياسي څېرې او د مدني ټولنې غړیو پکې برخه لرله، له دواړو لورو وغوښتل چې خبرو ته لومړيتوب ورکړي او له نورو پوځي شخړو ډډه وکړي.

د جرګې جوړوونکو وويل چې د پېښور جرګه د خبرو او باور جوړونې لپاره د يوې فضا د رامنځته کولو په هدف دایره شوې ده. دا جرګه د مدني ټولنې له لوري تنظيم شوې وه، چې د پاليسۍ بدلون او ټولنيز يووالی غواړي، او پکې د خيبر پښتونخوا او سرحدي سيمو استازو ګډون کړی و.

د جرګې جوړوونکو له طالبانو هم وغوښتل چې په خپله خوا کې هم ورته جرګه راوبولي، تر څو د تاوتريخوالي د کمولو هڅې پياوړې شي.

د خيبر پښتونخوا په خیبر ولسوالي کې د سرحدي ځواک چارواکي ادعا کوي چې د باړې په اکاخېلو کې پوځ د بې پېلوټه الوتکو په بریدونو کې لږ تر لږه ۱۰ وسلوال وژلي دي.

د سرحدي ځواک (ایف سي) یوه چارواکي، چې له رسنیو سره یې د خبرو اجازه نه لرله، نن (د مارچ پر ۳۱مه) د نوم نه ښوولو په شرط مشال راډیو ته وویل چې دا بریدونه پرون ماښام شوي دي.

چارواکي ادعا کوي چې وسلوال له تېرو څو اوونیو راهیسې د خيبر په باړه سيمه کې ګرځېدل، پر یوه دولتي روغتون یې قبضه کړې وه او د پولیسو سرتېري او ولسي خلک یې په نخښه کول.

تر اوسه کومې وسلوالې ډلې په دې اړه څه نه دي ویلي او نه هم خپلواکو سرچينو د دې دادعا پخلی کړی دی.

بل پلو، د باړې د سیاسي اتحاد مشران وايي چې د مارچ پر ۳۰مه د پوځ له لوري د بې پېلوټه الوتکو په بریدونو کې لږ تر لږه یو ولسي وګړی وژل شوی او درې ماشومان ژوبل شوي دي.

له طبیعي پېښو سره مبارزې ملي اداره وايي چې د بارانونو، سېلونو، د غرونو د ښويېدو او تندر له امله په تېرو څه باندې ۲۴ ساعتونو کې د افغانستان په بېلابېلو ولايتونو کې ۱۴ تنه مړه شوي دي.

دې ادارې نن سې‌شنبه (۱۱ حمل) په ایکسپاڼه کې په يو پوسټ کې ويلي چې ۱۷ نور کسان ټپيان شوي او شاوخوا ۴۸۰ کورونه په بشپړ او يا جزوي ډول ويجاړ شوي دي.

په خبر کې زياته شوې چې د دغو پېښو له امله تر ۶۰۰ زياتې کورنۍ زيانمنې شوې دي.

طالبانو د دوشنبې په ورځ ويلي و چې په تېرو څلورو ورځو کې لږ تر لږه ۲۸ کسان د سختو بارانونو او سېلونو له امله په ۲۵ ولايتونو کې مړه شوي او ۴۹ نور ټپيان شوي دي.

ټاکل شوې ده چې د افغانستان د فوټبال ملي لوبډله په خپله وروستۍ سیالي کې د آسيا جام د غوراوي سياليو په چوکاټ کې نن شپه د سوریې د فوټبال له ملي لوبډلې سره مخامخ شي.

د افغانستان فوټبال فدراسیون اعلان کړی چې دا لوبه به د سې‌شنبې په شپه (۱۱ حمل) د کابل په وخت د ماښام ۸:۴۵ بجې په شهزاده عبدالله الفیصل لوبغالی کې، چې په جدې ښار کې موقعيت لري، پيل شي.

د افغانستان ملي لوبډلې تېره لوبه د پنجشنبې په ورځ (۶ حمل) پر میانمار ۲ -۱ بایللې وه.

د تورخم دروازه نن غرمه له پاکستان څخه خپل هیواد ته د افغان کډوالو د ستنېدو لپاره پرانیستل شوه.

په ننګرهار کې طالب چارواکو هم تایید کړه چې د تورخم دروازه د کډوالو پر مخ بېرته پرانېستل شوې ده.

د ننګرهار د اطلاعاتو او کلتور رياست د اطلاعاتو آمر قريشي بدلون ويلي چې دا لاره نن سې‌شنبه (۱۱ حمل) يوازې هغو کډوالو ته پرانیستل شوې چې له پاکستان څخه افغانستان ته راستانه کېږي.

د تورخم دروازه د تېرې اوونۍ د پنجشنبې په ورځ هم د کډوالو د ستنېدو لپاره پرانیستل شوې وه، خو په نامعلوم علت څو ساعته وروسته بېرته د پاکستان له لوري وتړل شوه.

د افغانستان او پاکستان ترمنځ د تګ راتګ لارې، چې تورخم هم پکې شامل دی، له څو مياشتو راهيسې د ترانزيټ او د مسافرو د تګ راتګ پر مخ بندې دي.

په کاپيسا ولايت کې د طالبانو د طبيعي پېښو پر وړاندې د مبارزې ادارې رئيس محمد صابر احمد ويلي چې د وروستيو سېلونو له امله په دې ولايت کې شاوخوا ۴۰ کورونه او سلګونه جريبه کرنيزه ځمکه ویجاړه یا زيانمن شوې ده.

د هغه په وينا، دغه کورونه د مرکز کاپيسا په شاوخوا کليو لکه کوز بلوچ‌خېل، بر بلوچ‌خېل، چوني، محمودخېل، قصابان، هروکي او کره‌تاز کې يا په بشپړ ډول ويجاړ شوي او يا هم جزوي زيان ورته اوښتی دی.

نوموړي زياته کړې چې د کورونو تر څنګ، په دې ولايت کې په بېلابېلو ولسواليو کې سلګونه جريبه کرنيزه ځمکه او لسګونه د اوبو ويالې هم له منځه تللې دي.

په وروستۍ کابو یوه اوونۍ کې د افغانستان په ګڼو ولایتونو کې شدید بارانونه اورېدلي او له کبله یې د سرومال تاوانونه اوښتي دي.

د لومړنيو شمېرو له مخې، په تېرو پنځو ورځو کې د سختو بارانونو، سېلابونو، د مځکې ښوییدو او تندر له امله په بېلابېلو ولايتونو کې لږ تر لږه ۲۸ تنه مړه او ۴۹ نور ټپيان شوي دي.