د کډوالو لپاره د ملګروملتونو لویه کمیشنري وايي چې په تېره نوامبر میاشت کې شاوخوا ۱۲۰۰ افغان کډوال په پاکستان کې نیول شوي دي.

UNHCR په یوه تازه راپور کې چې پرون خپور شو ویلي چې دا په سږني کال کې د افغان کډوالو د نیونو تر ټولو لوړه شمېره ده. د راپور له مخې پاکستاني امنیتي ځواکونو د روان ۲۰۲۴ کال له پیله له ۸۵۰۰ ډېر افغانان نیولي دي.

په ۲۰۲۳ کال کې چې پاکستاني چارواکو ناڅاپه له دې هېواده د افغان کډوالو د جبري ایستلو بهیر پیل کړ، له دېرش زرو زیات افغانان په زندانونو کې اچولي وو، چې د UNHCR په وینا نژدې ۲۶۳۰۰ یې غیرقانوني او له ۴۳۰۰ ډېر نور هغه افغان کډوال وو، چې په دې هېواد کې د استوګنې قانوني اسناد یې درلودل.

بلخ کې د هوايي برید له رپوټونو وروسته د طالبانو حکومت وايي چې د پاکستاني الوتکو لور ته یې ډزې کړي دي.

حماد وصال د الفتح د ۲۰۹ قول اردو ویاند پرته له جزییاتو طلوع نیوز ته ویلي چې دافع هوا ځواکونه د پاکستاني الوتکو لور ته ډزې کوي او له خلکو یې غوښتي چې اندیښمن نه اوسي.

مخکې لدې، بلخ کې د طالبانو د والي ویاند عطاء الله زید ازادي راډیو ته ویلي وو چې نن شپه کومه پیښه نه ده شوې .

د پاکستان حکومت تراوسه په دې هکله څه نه دي ویلي.

ځینو داخلي رسنیو د منابعو په وینا رپوټ ورکړی وو چې بلخ کې هوايي بریدونه شوي دي.

پاکستان مخکې ویلي وو چې اوربند نن دوشنبه د شپې تر دولسو بجو دوام کوي.

اکسیوس رسنۍ راپور ورکوي چې د امریکا د ولسمشر مرستیال د اسراییلو له صدراعظم سره ایران سره د احتمالي توافق پر جزییاتو خبرې کړې دي.

د «اکسیوس» وېب‌پاڼې د دوشنبې په ورځ، د کب په درېیمه، د یوې باخبره سرچینې له قوله راپور ورکړی چې د امریکا د ولسمشر مرستیال جې ډي وینس ، په ټیلیفوني اړیکه کې د اسراییلو له صدراعظم بنیامین نتانیاهو سره، د ایران سره د مذاکراتو د پیل هڅو په اړه خبرې کړې دي.

د سرچینې په وینا، دواړو لورو همدارنګه د امریکا او اسراییلو او ایران ترمنځ د جګړې د پای ته رسولو لپاره د یوه احتمالي توافق پر جزییاتو سلا مشورې کړې دي.

تر دې مخکې د امریکا ولسمشر دونالد ټرمپ ، د ایران او امریکا ترمنځ د «رغنده مذاکراتو» خبر ورکړی و او ویلي یې وو چې واشنګټن له همدې امله د هرمز تنګي د تړل کیدلو له کبله د ایران د برېښناکوټونو په نښه کول، تر پنځو ورځو پورې ځنډولي دي څو د خبرو پایله روښانه شي.

د ایران د اسلامي جمهوریت چارواکو، او لدې ډلې دپارلمان رئیس محمد باقر قالیباف ، چې نوم یې امریکا سره د خبرو اترو د لوري په توګه د «یو اسرائیلي چارواکي» له خوا یاد شوی، له امریکا سره د مذاکراتو خبره رد کړې.

اکسیوس مخکې لیکلي و چې د ایران او امریکا ترمنځ منځګړي هڅه کوي چې د همدې اوونۍ تر پایه په اسلام اباد کې د قالیباف او د تهران د نورو چارواکو او بل لورته د امریکا د ځانګړي استازي سټیف ویټکاف ، د ټرمپ د زوم جارید کوشنر او جې ډې وینس ترمنځ د خبرو ترتیبات برابر کړي.

د افغانستان لپاره د بریتانیا ځانګړی استازی وايي چې له زده کړو څخه د نجونو د محرومیت دوام د افغانستان راتلونکې ته تاوان رسوي.

ریچارډ لینډسي د دوشنبې په ورځ (د حمل درېیمه) په خپله ایکس پاڼه لیکلي چې د افغانستان د نوي تعلیمي کال له پیل سره به د زده کړې له حق څخه د میلیونونو نجونو محرومیت دوام ومومي.

هغه د زده کړې ته د ټولو پر لاسرسي ټینګار کړی او ویلي یې دي چې د ښځو او نجونو له زده کړو محرومول د افغانستان راتلونکې زیانمنوي او د هېواد ټول قشرونه شاته ساتي.

تر دې مخکې، ریچارډ بنېټ، د افغانستان د بشري حقونو لپاره د ملګرو ملتونو ځانګړی راپور ورکوونکي ویلي وو چې د طالبانو له خوا د نجونو او ښځو پر زده کړو محدودیتونه د منلو وړ نه دي.

په همدې حال کې، په کابل کې د ځینو ښوونځیو مدیرانو ازادي راډیو ته ویلي چې ټاکل شوې د افغانستان په سړو سیمو کې نوی تعلیمي کال د وري په شپږمه نېټه پیل شي.

د کډوالو لپاره د ملګرو ملتونو د عالي کمیشنرۍ ویاند خبرداری ورکړی چې په ایران کې جګړه په جدي توګه پر هغو افغان کورنیو اغېزکړی چې ژوند یې د ورځني کار پورې تړلی دی.

د دې ادارې د افغانستان څانګې د دوشنبې په ورځ، د حوت په درېیمه نېټه، په خپلې اېکس پاڼه لیکلي چې دا حالت کولی شي دغه کډوال مجبور کړي چې بېرته افغانستان ته ستانه شي، په داسې حال کې چې په افغانستان کې د بیا ادغام ظرفیت ډیر کمزوری دی.

له دې مخکې، په ایران کې ځینو افغان کډوالو ازادي راډیو ته ویلي وو چې جګړې د هغوی ورځنی ژوند ګډوډ کړی دی.

د کډوالۍ نړیوال سازمان (IOM) د شمېرو له مخې، د امریکا او اسراییلو له خوا پر ایران د بریدونو له پیل وروسته، د مارچ میاشتې په لومړیو دوو اونیو کې له ۷۰ زرو څخه زیات افغانان له ایران څخه خپل هېواد ته ستانه شوي دي.

د امریکا ولسمشر دونالډ ټرمپ د دوشنبې په ورځ وویل چې متحده ایالاتو له ایران سره ښې او ګټورې خبرې کړې دي او هغه پوځ ته امر کړی چې د ایران پر برېښنا کوټونو او د انرژۍ پر بنسټیزو تاسیساتو هر ډول پوځي بریدونه د پنځو ورځو لپاره وځنډوي.

د رویترز خبري آژانس د راپورله مخې ټرمپ دا پرېکړه وروسته له هغې کړې چې ایران ګواښ وکړ که متحده ایالات د ایران د برېښنا شبکه په نښه کړي، نو دوی به د اسراییل د برېښنا د تولید فابریکې او هغه تاسیسات چې د خلیج په سیمه کې امریکایي اډو ته برېښنا برابروي، هدف وګرځوي.

ټرمپ په خپله ټولنیزه رسنۍ تروټ سوشل کې په یوه بیان کې وویل چې متحده ایالاتو له ایران سره په تیرو دوو ورځو کې په منځني ختیځ کې د شخړو د پای ته رسولو لپاره "جدي او ګټورې خبرې" ترسره کړي دي. هغه ولیکل: "ما د جګړې وزارت ته لارښوونه کړې ده چې د ایران پر برېښنا کوټونو او د انرژۍ پر بنسټیزو تاسیساتو هر ډول پوځي بریدونه د پنځو ورځو لپاره وځنډوي چې دا کار د روانو غونډو او خبرو اترو د بریالیتوب لپاره کیږي. "

ټرمپ ویلي چې خبرې اترې به د اونۍ په اوږدو کې دوام وکړي. ولسمشرټرمپ د یکشنبې په ورځ ګواښ کړی و چې که ایراني چارواکي په ۴۸ ساعتونو کې د هرمزتنګی په بشپړډول پراننیزي، نو د ایران د انرژۍ تاسیسات به نښه کړي او هغه به له مینځه یوسي.

تهران د ولسمشرټرمپ د دغو وروستیو څرګندونو په اړه تراوسه غبرګون ندی ښودلی.

د ماشومانو د ملاتړ لپاره د ملګرو ملتونو وجهي صندوق، یونیسف وایي، تیر۲۰۲۵ کال کې یې د شریکانو په مرسته په افغانستان کې ۲،۱ ملیون وګړو ته پاکې اوبه برابرې کړي دي. د دې صندوق چارواکي تاج الدین اویوال د مارچ په ۲۲ د اوبو د نړیوالې ورځې په مناسبت یوه پیغام کې ویلي چې دغو هڅو یې له ماشومانو سره د سالمې روغتیا په برخه کې مرسته کړې او هم یې میندو ته د دې زمینه برابره کړي چې د خپلو کورنیو ښه پالنه وکړي. یونیسف دغه څرګندونې داسې مهال کوي چې د سره صلیب نړیوالې کمیټې پرون یکشنبې د اوبو د نړیوالې ورځې په مناسبت په یوه راپور کې وویل چې" په افغانستان کې اوبو ته لاسرسی په سختېدو " دی. دې کمیټې ویلي چې د اوبو کموالي د افغانانو ورځنی ژوند متاثره کړی دی. د دې کمیټې په وینا د ورښت کموالي، د نفوس زیاتوالي او له ګاونډیو هېوادونو د کډوالو راستنېدنې د افغانستان تر ځمکې لاندې اوبه له ډېر فشار او بې دریغه استفادې سره مخامخې کړي دي.

د افغانستان او پاکستان ترمنځ د لنډ مهاله اوربند پای ته رسیدو ته په ورنژدې کیدو سره د پاکستان د بهرنیو چارو وزیر اسحاق ډار وایي هیواد یې لا هم د "ترهګرۍ د ګواښ د له منځه وړلو" لپاره ټینګ ژمن دی. کابل او اسلام آباد تېره چهارشنبه اعلان وکړ چې د کوچني اختر په مناسبت به نښتې ودوري او د دوشنبې شپې تر نیمایي پورې به لنډمهاله اوربند رعایت کړي.

اسحاق ډار د پاکستان د ورځې په مناسبت په خپل پیغام کې څرګنده کړه چې د کړکیچ په اړه یې د هېواد دریځ نه دی بدل شوی او پاکستان د افغانستان دننه اقدامات د دې لپاره چې ټاکلی هدف ترلاسه شي.

د طالبانو د حکومت مرستیال ویاند حمدالله فطرت ویلي چې پاکستانیو ځواکونو د کونړولایت د ناړۍ ولسوالیو پرځینو برخو بریدونو کړي چې په نتیجه کې یې یوکس وژل شوی او بل ټپي شوی دی. پاکستاني چارواکو تراوسه د دغې ادعا په اړه څه ندي ويلي.

د پاکستان صدراعظم شهباز شریف هم د پاکستان د ورځې په مناسبت په خپل پیغام کې وویل چې د افغانستان دننه پوځي عملیات "د ترهګرۍ پر ضد زموږ د ملي عزم نښه ده." هغه زیاته کړه: "موږ به هېڅکله اجازه ورنه کړو چې زموږ د هېواد سولې او امنیت ته زیان ورسېږي."

که څه هم یوشمیرهیوادونو د دواړو لورو ترمنځ د شخړو د پای ته رسولو لپاره د یوه تلپاتې اوربند د ټینګیدو لپاره د هڅو خبر ورکړی خو دانده څرګنده چې ایا د لنډ مهاله اوربند له پای ته رسیدو سره به دواړه لوري په نښتو لاس ونیسي او که به بیا پراخو شخړو ته مخه کړي.

د متحده ایالاتو د بهرنیو چارو وزارت په منځني ختیځ کې د روانې جګړې له امله په نړۍ کې خپلو اتباعو ته یو تازه احتیاطي خبرداری صادر کړی دی.

دې وزارت په ټولنیزه شبکه ایکس کې په یوه پیغام کې له امریکايي اتباعو غوښتي چې "په ټوله نړۍ او په ځانګړي ډول په منځني ختیځ کې له لا زیات احتیاط څخه کارواخلي."

په پیغام کې راغلي: "د هوايي حریم موقتي تړل کېدل ښايي د سفرونو د ګډوډۍ لامل شي. د امریکا ډیپلوماتیک تأسیسات، ان له منځني ختیځ څخه بهر هم په نښه شوي دي."

د امریکا د بهرنیو چارو وزارت همدارنګه خبرداری ورکړی چې د ایران ملاتړي ډلې ښايي په بهر کې د امریکا ګټې یا له متحده ایالاتو سره تړلي ځایونه او یا هم په ټوله نړۍ کې امریکايي اتباع په نښه کړي.

دې وزارت په خپله وېب‌ پاڼه کې همدارنګه ویلي چې د هغو امریکايي اتباعو د مرستې لپاره چې غواړي منځنی ختیځ پرېږدي او بېرته امریکا ته ولاړ شي، "یو تاریخي اقدام" کوي.

وزارت زیاته کړې چې د چارټر الوتنو اسانتیا برابروي او د امنیتي وضعیت له مخې به د لا ډېرو ظرفیتونو برابرولو ته دوام ورکړي.

د هرمز تنګي د پرانستلو لپاره د امریکا د ولسمشر ډونالډ ټرمپ له خوا ایران ته د سخت ګواښ د ضرب ‌الاجل په نږدې کېدو سره، د اسراییل پوځ خپلو وګړو ته خبرداری ورکړی چې د ایران او حزب ‌الله پر وړاندې به جګړې څواونۍ نور هم دوام وکړي.

د پوځ ویاند، جنرال ایفي ډفرین، د یکشنبې په ورځ د مارچ په ۲۲مه وویل: "د اسراییل وګړو، موږ د ایران او حزب ‌الله پر وړاندې د جګړې نورې څو اونۍ هم مخې ته لرو." هغه زیاته کړه: "د هرې ورځې په تیریدو سره، موږ(تهران کې) ترهګر رژیم لا ډېر کمزوری کوو. موږ به اجازه ورنه کړو چې دا رژیم یا د هغه ملاتړي د اسراییل وګړي یا د اسراییل د دولت موجودیت وګواښي."

ډفرین همدارنګه وویل چې په لبنان کې د حزب ‌الله پر وړاندې ځمکنۍ عملیات به په راتلونکې اونۍ کې لا زیات شدت ومومي.

په همدې حال کې تهران ته د ولسمشرټرمپ ضرب الاجل په څو ساعتونو کې پای ته رسیږي. ټرمپ د مارچ په ۲۱مه د واشنګټن پر وخت د ماښام په ۷:۴۴ بجو په اعلان کړي ضرب الاجل کې له تهران څخه وغوښتل چې د ۴۸ ساعتونو په موده کې د هرمز تنګی “په بشپړه توګه پرانیزي”، که نه نو له سختو پایلو سره به مخ شي. ټرمپ ګواښ کړی چې که تهران په دې موده کې د هرمز تنګی په بشپړه توګه پراننیزي نو د امریکا متحده ایالات به د دوی بېلابېل برېښناکوټونه په نښه او له منځه یوسي. دا اقدام په منځني ختیځ کې د روانې جګړې په لړ کې چې له مخکې له کنټروله د وتلو له ګواښ سره مخامخ ده، د کړکېچ لوی زیاتوالی بلل کېږي.

په داسې حال کې د دوشنبې په شپه د افغانستان او پاکستان ترمنځ لنډ مهاله اوربند پای ته رسیږي، تراوسه په پراخه کچه د شخړو د بیا پیلیدو راپورونه ندي ورکړل شوي. خو د طالبانوحکومت ویلي چې پاکستان په دې موده کې له اوربند څخه سرغړونه کړې ده.

د طالبانو د حکومت مرستیال ویاند حمدالله فطرت ویلي چې پاکستانیو ځواکونو د کونړولایت د ناړۍ ولسوالیو پرځینو برخو بریدونو کړي چې په نتیجه کې یې یوکس وژل شوی او بل ټپي شوی دی. پاکستاني چارواکو تراوسه د دغې ادعا په اړه څه ندي ويلي.

په عین حال کې د نړیوال کړکیچ ډلې خبرداری ورکړی چې د افغانستان او پاکستان ترمنځ د نښتو زیاتوالی د دواړو هیوادونو ترمنځ د اوږدمهاله او خطرناکه تاوتریخوالي د دورې احمتال زیاتوي.