لږ تر لږه اته کسان پر اوکراین د روسیې په هوايي حملو کې وژل شوي او ګڼ نور ټپیان شوي.

د اوکراین ولسمشر ولودیمیر زیلینسکي بېګا پر خپله ایکس پاڼه ولیکل چې، د روسیې دا هوايي حملې پر خرسون، زاپوريژیا او سومي ښارونو شوې دي.

د ښاغلي زیلینسکي په وینا د خرسون په مرکز کې پر یوه مارکېټ په پرونۍ حمله کې د ۶ کسانو مړینه او د ۶ نورو ټپي کېدل تایید شوي دي.

د ۲۰۲۶ کال د نوبل د سولې جایزه د جنوبي افریقا د ۸۵ کلنې حقوقپوهې ناوي پیلای په برخه شوه.

نوموړې چې پخوا د ملګرو ملتونو دبشري حقونو عالي کمشنره وه دغه جایزه ورته د نړیوالو قوانینو څخه د دفاع او په نړۍ کې دسولې لپاره د هلوځلو له کبله ورکړل شوه.

د ناروې د نوبل کمېټې د جمعې په ورځ، د تلې په ۱۷مه، اعلان وکړ چې دغه جایزه اغلې پیلای ته د نړیوالو حقوقي بنسټونو د پیاوړتیا او د جنګي جنایتونو، د بشریت ضد جنایتونو او نسل‌ وژنې د عاملانو د محاسبې په برخه کې د هغې د څو لسیزو فعالیتونو له امله ورکړل شوې ده.

د نوبل کمېټې مشر، یورګن واتنه فریدنس، د جایزې د ګټونکې د نوم د اعلان پر مهال وویل، د سږ کال جایزه داسې کس ته ورکول کېږي چې په نړۍ کې یې د یوه پراخ حقوقي نظام د رامنځته کولو لپاره په «استثنايي زړورتیا او رښتینولۍ» لاره هواره کړې ده.

کمېټې په خپله اعلامیه کې خبرداری ورکړی چې په نړۍ کې د جګړو او شخړو د زیاتېدو له امله، د نړیوالو قوانینو قاضیان او بنسټونه تر بل هر وخت ډېر د سیاسي بریدونو هدف ګرځېدلي دي.

ناوانتم پیلای، چې په ناوي پیلای مشهوره ده، په ۱۹۴۱ کال کې د جنوبي افریقا په دوربان ښار کې په یوې هندي‌الاصله کورنۍ کې زېږېدلې ده. هغې خپل مسلکي فعالیتونه د اپارتاید یا نژادي توپیر د واکمنۍپه دوران کې پیل کړل.

مالیزیا د هوا د سختې ککړتیا له امله ، په پلازمېنه کوالالمپور او د دغه هېواد په نورو برخو کې ښوونځي تړلي دي.

د هوا ککړتیا په ګاونډي هیواد ، اندونیزیا کې د اورلګېدنو له امله رامینځ ته شوې ده.

د فرانسې خبري آژانس د راپور له مخې، د مالیزیا د پوهنې وزارت اعلان کړی چې په څلورو ایالتونو او دوو فدرالي سیمو کې ټول ښوونځي په بشپړه توګه او د پاهانګ ایالت په یوه برخه کې په جزوي ډول تړل شوي دي.

د ځنګلونو د اورلګېدنو لوګي له څه باندې یوې میاشتې راهیسې د سیمې ښارونه نیولي او د تنفسي ستونزو د زیاتېدو لامل شوي دي.

د جمعې په ورځ، د تلې پر ۱۷مه، وروسته لدې چې په کوالالمپور کې د هوا د ککړتیا شاخص شاوخوا ۱۷۰ ثبت شو، دغه ښار له سنګاپور وروسته د نړۍ دویم تر ټولو ککړ ښار وپېژندل شو.

د مالیزیا صدراعظم انور ابراهیم وویل، د اورلګېدنو د وضعیت په اړه یې د اندونیزیا له ولسمشر پرابوو سوبیانتو سره خبرې کړې دي او د اشین د سازمان د غړو هیوادونړو د چاپیریال د وزیرانو د بېړنۍ غونډې غوښتنه کړې ده.

د مالیزیا د معیارونو له مخې، د هوا د ککړتیا شاخص تر ۱۰۰ لوړ ناسالم، تر ۲۰۰ لوړ ډېر ناسالم او تر ۳۰۰ لوړ خطرناک ګڼل کېږي

ولسمشر ټرمپ وايي د امریکا له منځمهاله ټاکنو مخکې به پر ایران برید ونه کړي. خو په عین حال کې دوو امریکايي ورځپاڼو پر ایران د نویو بریدونو د انتخابونو او په منځني ختیځ کې د امریکا د پوځي حضور د پیاوړتیا په اړه د ارزونو خبر ورکړی دی.

ډونالډ ټرمپ د پنجشنبې په ماښام، د تلې په ۱۶مه ، په خپله ټولنیزه شبکه «تروت سوشیال» کې ولیکل چې «موږ دایران اسلامي جمهوریت سره رغنده خبرې اترې کوو».

هغه زیاته کړه: «زه غواړم ټولو ته روښانه کړم چې، سره له دې چې ایران له اقتصادي او پوځي پلوه په ډېر خراب وضعیت کې دی او سمندري محاصره به په خپل ټول قوت او بشپړ ډول روانه وي، او د هرمز تنګي له لارې هم د تېلو لېږد په بې‌ساري کچه ترسره کېږي، موږ به د امریکا له منځمهاله ټاکنو مخکې چې د نومبر په دریمه ترسره کیږي پر ایران برید ونه کړو.»

خو د ټرمپ له دغو څرګندو څو ساعته وروسته نیویارک ټایمز او وال سټریټ ژورنال ورځپاڼو پر ایران د برید د نویو انتخابونو د ارزونې او په منځني ختیځ کې دامریکا د پوځي حضور د پیاوړتیا رپوټ ورکړ.

نیویارک ټایمز د امریکايي چارواکو له قوله رپوټ ورکړ چې پنتاګون د ولسمشر په امر د ایران د توغندیو او بې پیلوټه الوتکو په زیرمو، د انرژۍ په تاسیساتو او نورو پوځي مراکزو باندې د برید پلانونه جوړ کړي دي.

با خبره کسانو ویلي یو انتخاب دادی چې د درې ورځو لپاره شدید او لنډ مهاله عملیات ترسره شي. دغه پلان د تیرې جمعې په ورځ په کیمپ ډیویډ کې څیړل شوی دی.

د امریکا د بهرنیو چارو وزیر، مارکو روبیو، وايي چې روسیه او اوکراین پوځي بن‌بست سره مخ دي او امکان لري د دغه وضعیت د ماتولو لپاره له دواړو لورو څخه یو جګړې ته زور ورکړي.

د فرانسې د خبري اژانس د راپور له مخې، روبیو د پنجشنبې په ورځ «د تلې په ۱۶مه» پرتګال ته د خپل سفر پر مهال خبرداری ورکړ چې د مسکو او کي‌یف ترمنځ د جګړې هر ډول زیاتوالی ښايي د دواړو هېوادونو جګړه په یوه پراخې او د هغه په وینا، «خورا خطرناکې» سیمه‌‌ییزې شخړې بدله کړي.

د روسیې او اوکراین جګړه له ۲۰۲۲ کال راهیسې چې روسیې پر اوکراین بشپړ یرغل وکړ، روانه ده.

د پولنډ د «لشچیدول-نوویني» ښار په یوه لومړني ښوونځي کې یوه ۱۵ کلن تنکي ځوان د پنجشنبې په ورځ «د تلې په ۱۶مه» د ښوونځي ۳۷ کلنه سرپرسته د چاقو په ګزار ووژله او یو ښوونکی او د ښوونځي مدیر یې ټپیان کړل.

د فرانسې خبري اژانس د راپور له مخې، د پولنډ پولیسو ویلي چې دغه تنکی ځوان له برید وروسته نیول شوی دی.

یوه ورځ مخکې هم د پولنډ د «اوستروویکا» ښار په یوه لېسه کې په چاقو برید شوی و چې په پایله کې یې نهه کسان ټپیان شوي وو.

پولیسو په بل ښار کې یو ۱۷ کلن تنکی ځوان هم نیولی چې ویلي یې و، غواړي په خپل ښوونځي کې «د پام وړ کار» ترسره کړي.

پولیسو د هغه په کور کې دوه چاقوګان موندلي دي.

د پولنډ صدراعظم، ډونالد توسک، د دغو بریدونو په اړه وویل چې د ټولنیزو شبکو او وېډیويي لوبو له لارې د «تاوتریخوالي فرهنګ» خپرېدل پر تنکیو ځوانانو اغېز کړی دی.

د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ د کانګرس له منځمهاله ټاکنو مخکې پر ایران د بریدونو په اړه پر ځینو انتخابونو غور کوي.

امریکايي رسنیو اکسوس او اتلانتیک پرون چهارشنبې د امریکايي چارواکو په حواله راپور ورکړی چې ولسمشر ټرمپ د پنټاګون او په منځني خیتځ کې د امریکا د مرکزي قومندانۍ (سنټکام) له چارواکو سره پر ایران د بریدونو د بیا پیل لپاره پر ځینو انتخابونو غوره کوي.

خو چارواکو ویلي چې لا تراوسه کومه نهایي تصمیم نه دی نیولی شوی.

د اکسوس په خبره، سنټکام ته څو ورځې وړاندې امر شوی و چې پر ایران د بریدونو لپاره لازمې تیارۍ ونیسي.

امریکايي چارواکو ویلي د دې احتمال شته چې دغه بریدونو د اکټوبر په ۲۷مه او یا هم د نوامبر په دریمه له سره پیل شي.

د اکسوس په ټکو، ښايي په بریدونو کې د ایران د انرژۍ تاسیسات او د اټومي پروګرام د غني کیدو مرکزونه په نښه شي.

ولسمشر ټرمپ له دې مخکې خبرداری ورکړی و چې ډير ژر به د ایران په اړه یو نهایی تصمیم ونیسي.

تمه ده د امریکا د کانګرس منځمهاله ټاکنې په راروانه نوامبر میاشت کې ترسره شي.

پر اوکراین د روسیې د بې پیلوټه الوتکو په بریدونو کې لږترلږه ۲۵کسان وژل شوي او یو شمیر نور ټپیان دي.

اوکرایني چارواکو ویلي چې په دې بریدونو کې د خلکو د استوګنې کورونه او د انرژۍ تاسیسات په نښه شوي دي.

د اوکراین ولسمشر ولادیمیر زلنسکې بیا پر روسیې د ځوابي بریدونو خبره کړې ده.

په وروستیو کې روسیې پر اوکراین خپلو بریدونو ته زور ورکړی او له بهرنیو ډېپلماټانو يې غوښتي چې د پلازمینې کییف په ګډون د اوکراین له ښارونو ووځي.

د هند د سینما مشهور لوبغاړی نانا پاټیکر د ۷۵کلونو په عمر ومړ.

هندي رسنیو لیکلي چې هغه نن سهار وختي په خپل کور کې د زړه د حملې له کبله ساه ورکړې ده.

د هند صدراعظم نریندرا مودي پر خپلې ایکس پاڼې د پاټیکر د مړینې په اړه له احساساتو ډک پیغام خپور کړی او ویلي دي چې د نوموړي مړینې داسې تشه رامنځته کړې چې ډکول به يې ستونزمن وي.

نانا پاټیکر د هندي او مراټهي سینما د پیژندل شویو لوبغاړو له ډلې و.

هغه خپل هنري سفر په ۱۹۷۸کال کې پیل کړی و چې نږدې پنځه لسیزې يې دوام ورکړ.

نانا پاټیکر په فلمونو کې د مرکزي رول سربیره د یو شمیر فلمونو ډایریکټري کړې او څو فلمونو ته يې سندرې ویلي دي.

فرانسوي ساینس‌پوه هانري کاګان او جاپاني ساینس‌پوه کنسو سوای په ګډه د ۲۰۲۶ کال د کیمیا د نوبل جایزه وګټله.

د نوبل کمېټې د چهارشنبې په ورځ اعلان وکړ چې دواړو ساینس‌پوهانو ته دا جایزه د نامتقارن عضوي ترکیب په برخه کې د غیر خطي اغېزو او ځان‌کټالیز د کشف له امله ورکړل شوې ده.

د دوی څېړنو د مالیکولونو د هندسې په اړه د پوهې په پراختیا او د درملو په جوړولو کې مهم رول لوبولی دی.

د نوبل دا جایزه به چې ۱۲ میلیونه سویډني کرونه، یا شاوخوا ۱،۲ میلیون ډالره کېږي، د دواړو ترمنځ ووېشل شي.

دوی به د ډسمبر په ۱۰مه په ستاکهولم کې د نوبل مډالونه ترلاسه کړي.

د نوبل د سولې له جایزې پرته چې په اسلو کې ورکول کېږي، نورې ټولې د سویډن په ستاکهولم کې ورکول کېږي.

اسرائیل د چهارشنبې په ورځ، د تلې په ۱۵مه، د حماس د اکتوبر د اوومې د برید دریمه کلیزه د یاد غونډو په جوړولو سره ونمانځله.

د قربانیانو کورنیو په چوپتیا کې د وژل شویو کسانو یاد ته درناوی وکړ، او ځینو نورو د خپلو عزیزانو د خوښې موسیقۍ په غږولو سره د هغوی یاد تازه کړ.

حماس چې د امریکا متحده ایالات او اروپايي ټولنه یې د یوې ترهګرې ډلې په توګه پیژني، د ۲۰۲۳ کال د اکتوبر په ۷ پراسراییل برید وکړچې په نتیجه کې یې په اسراییل کې تر ۱۲۰۰ ډېر کسان ووژل شول او شاوخوا ۲۵۱ کسان غزې ته یرغمل یووړل شول. له دغه برید وروسته اسرائیل پر غزې پراخ پوځي عملیات پیل کړل. په غزه کې د روغتیايي چارواکو د شمېرو له مخې، د اسرائیل په بریدونو کې تر ۷۰ زرو ډېر کسان وژل شوي دي. ملګرو ملتونو دا شمېرې په خپلواکه توګه نه دي تایید کړې.

د فرانس پرېس خبري اژانس د راپور له مخې، په اسراییل کې د دغه برید د دریمې کلیزې د یاد له مراسمو سره په یوه وخت، اسراییل پرغزې تازه بریدونه کړي دي. په غزه کې چارواکي وايي، د شپې په دغو بریدونو کې لږ تر لږه دوه کسان وژل شوي دي.

د راپورله مخې د اکتوبر د اوومې د برید د قربانیانو درېیمه کلیزه داسې مهال نمانځل کېږي چې اسرائیل پارلماني ټاکنو ته نږدې شوی او په تېرو درېیو کلونو کې د صدراعظم بنیامین نتانیاهو کړنې د انتخاباتي سیالیو له مهمو موضوعاتو څخه دي.