د کرکټ شل اوریز نړیوال جام د اتو غوره لوبډلو په پړاو کې نن جمعه د جون په ۲۱مه نېټه د سویلي افریقا او انګلستان ترمنځ سیالي ترسره شوه چې د ۷ منډو په توپیر سویلي افریقا وګټله.

یاده سیالي چې د کابل پر وخت ماښام ۷:۰۰ بجې پیل شوې وه، سویلي افریقا د لومړي وار په کولو سره د ۱۶۴ منډو هدف ټاکلی و.

یادې لوبډلې ته کوانټین ډیکاک ۶۵ او ډیویډ مېلر ۴۳ چټکې منډې کړې وې.

انګلستان لپاره بیا په توپ اچونه کې جوفرا ارچر درې لوبغاړي سوځولي وو.

د انګلنډ لوبډلې د توپوهنې په پاڼۍ کې که څه هم ښه پيل کړی و، خو په ورستیو دوه اورونو کې یې مهم لوبغاړي له لاسه ورکړل او سیالي یې وبایلله.

د یادې لوبډلې په توپوهونکو کې هري بروک ۵۳ او لېوېنګسټن ۳۳ منډې کړې وې.

سویلي افریقا ته بیا رباډا او کشیپ مهاراج دوه دوه لوبغاړي وسوځول.

د یادې سیالۍ تر ګټلو وروسته سویلي افریقا د دوه سیالیو په ګټلو سره په ګروپ کې لومړی مقام ونیو.

د اتو غوره لوبډلو په پړاو کې به بله سیالي د کوربه ویسټ اینډیز او امریکا ترمنځ ترسره شي.

دافغانستان او زمبابوې د کریکټ ټیمونه نن په خپل مینځ کې د لوبلړۍ لومړۍ لوبه کوي.

دغه شل اوریزه لوبه دکابل په وخت د ماښام شپږ بجې د متحدو عربي اماراتو په شارجه کې پیلیږي.

افغان ملي لوبډلې تر دې مخکې په دغه سفر کې بنګله دیش سره ټسټ لوبه مساوي کړې او بنګله او زمبابوې سره د درې اړخیزې لوبلړۍ اتلولي ګټلې ده.

ملګري ملتونه وايي د کابل ښار ودانیزې ساحې په وروستیو لسیزو کې په پام وړ توګه پراخې شوي چې د ښاري پراختیا پلان جوړونې او پانګونې ته اړتیا لري.

د ملګرو ملتونو د بشري میشتیدنې پروګرام ، ( یو ان هبیتات ) د ښارونو د نړیوالې ورځې په درشل وايي کابل کیدلای شي د ملیونو اوسیدونکو لپاره په یو غوړیدلي او پرمختللې ښار بدل شي.

د ښارونو نړیواله ورځ هرکال د اکتوبر په ۳۱مه ، ښاري ژوند ته د پاملرنې ، نړیوالې همکارۍ ته د هڅونې او د ښارونو د تلپاتې پرمختګ د ملاتړ لپاره لمانځل کیږي.

د ورلډ پاپیولیشن ریویو د خپلواک سازمان د شمیرو له مخې د کابل نفوس چې په ۱۹۷۹ کال کې تقریبا یو ملیون اټکل شوی و اوس شاوخوا ۵ ملیونو ته رسیږي.

د پاکستان د بهرنیو چارو وزارت د دوشنبې ورځې (د اکټوبر په ۲۶مه) اعلامیه کې په افغانستان کې د پاکستان په وروستیو بریدونو کې د ملکي وګړو د مرګ‌ژوبلې په اړه د طالبانو حکومت ادعاوې رد کړې او ویې‌ویل چې د دغه هېواد اقدامات د امنیتي ګواښونو پر وړاندې د «مشروع دفاع» په چوکاټ کې ترسره شوې دي.

دا په داسې حال کې ده چې په افغانستان کې د ملګرو ملتونو مرستندوی پلاوي (یوناما) په خپل وروستي راپور کې ویلي، د ۲۰۲۵ کال د اکټوبر له لومړۍ نېټې څخه د ۲۰۲۶ کال د سپټمبر تر ۳۰مې پورې، د افغانستان او پاکستان پر پوله د پوځي پېښو له امله ۵۱۲ ملکي وګړي وژل شوي او ۱،۲۳۶ نور ټپیان شوي دي.

د طالبانو حکومت هم څو ځله ویلي چې د افغانستان په بېلابېلو ولایتونو کې د پاکستان په هوايي بریدونو کې ملکي وګړي وژل شوي او ټپیان شوي دي.

خو د پاکستان د بهرنیو چارو وزارت د دغو بریدونو د جزئیاتو له بیانولو پرته ټینګار کړی چې د دغه هېواد د اقداماتو هدف «ترهګرې ډلې او د هغوی د ملاتړ مرکزونه» و.

اسلام‌اباد دا نه‌مني چې ګواکې ملکي وګړي په نښه شوي دي.

پاکستان همدارنګه له نړیوالې ټولنې غوښتي چې د پاکستان پر ضد د بریدونو لپاره د افغانستان د خاورې د کارولو د مخنیوي په برخه کې د طالبانو حکومت ځواب ویلو ته اړ کړي، خو طالبانو څو ځله دا تور رد کړی او ویلي یې دي چې اجازه نه‌ورکوي چې د افغانستان خاوره د نورو هېوادونو پر ضد وکارول شي او په پاکستان کې دې د خپلو امنیتي ناکامیو پړه په افغانستان نه‌اچوي.

د بې‌پولې ډاکترانو سازمان وايي، د افغانانو په ګډون پناه غوښتونکي د فرانسې په شمالي ساحلونو کې په سختو شرایطو کې ژوند کوي او له جدي جسمي او رواني ستونزو سره مخ دي.

دغه سازمان د دوشنبې په ورځ «د اکټوبر په ۲۶مه» په یوه راپور کې د فرانسې او بریتانیا د کډوالۍ پر سیاستونو نیوکه کړې او ویلي یې دي چې اوسنیو محدودیتونو بریتانیا ته د پناه غوښتونکو د تګ هڅې نه‌دي درولي، بلکې هغوی یې اړ کړي چې له لا خطرناکو لارو څخه کار واخلي.

د بې‌پولې ډاکترانو سازمان د ملګرو ملتونو د کډوالو عالي کمېشنرۍ د یوې نظرپوښتنې پر بنسټ راپور ورکړی چې افغانان د فرانسې په شمال کې د پناه غوښتونکو له لویو ډلو څخه دي.

د دې نظرپوښتنې له مخې، افغانان د سوډان، اریتریا، اتیوپیا او سومالیا له اتباعو سره یوځای د فرانسې په کاله او ډنکرک سیمو کې د مېشتو پناه غوښتونکو له لویو ډلو څخه شمېرل کېږي.

د دې نظرپوښتنې موندنې ښيي چې ډېری دغو کسانو په خپلو هېوادونو کې د جګړو، تاوتریخوالي او یا هم د سیاسي او مذهبي ځورونې له امله خپل هېوادونه پرېښي دي.

د یکشنبې د ورځې ناوخته د افغانستان او پاکستان ځینې سیمې د ریښتر په کچه ۵ اعشاریه ۲ درجې زلزلې لړزولې دي.

د افغانستان د کورنیو رسنیو د راپورونو له مخې د زلزلې ټکانونه په کابل، ننګرهار او یو شمېر نورو ولایتونو کې احساس شوي، خو تر اوسه د مرګ ژوبلې او زیانونو راپور نه دی ورکړل شوی.

د پاکستان جیو نیوز هم ویلي چې زلزله د خیبر پښتونخوا په ځینو سیمو او ګلګت بلتستان کې احساس شوې ده.

دا په داسې حال کې ده چې د روان کال د وري یا حمل میاشتې په نیمایي کې په بدخشان کې د ۵ اعشاریه ۸ درجې زلزلې له امله، چې ټکانونه یې په کابل او یو شمېر نورو ولایتونو کې هم احساس شوي وو، ۱۲ کسان مړه او څلور نور ټپیان شوي وو.

د ملګرو ملتونو د بشري مرستو د همغږۍ دفتر،اوچا وايي، پر ښځینه مرستندویانو محدودیتونه او نورې ستونزې لا هم په افغانستان کې اړو خلکو ته د بشري مرستو رسولو مخه نیسي.

اوچا د یکشنبې په ورځ، د لړم په دریمه په خپل تازه راپور کې ویلي چې د سپټمبر په میاشت کې په ټول افغانستان کې بشري مرستو ته د لاسرسي په تړاو ۳۰ پېښې ثبت شوې دي چې د اګست په پرتله ۲۷ سلنه کموالی ښيي.

د راپور له مخې، له دغو پېښو ۱۸ یې په بشري فعالیتونو کې د لاسوهنې اړوند وې او ۱۴ پېښې د افغانستان په لوېدیځ کې ثبت شوې دي.

اوچا ویلي، د افغانستان په لوېدیځ کې شاوخوا ۹۰ سلنه سروې شویو مرستندویه بنسټونو ښځو او نجونو ته د خدمتونو په رسولو کې له ستونزو شکایت کړی دی.

د اوچا په خبره چې د طالبانو د محدودیتونو له امله په دې سیمه کې د ۱۳۹ ارزول شویو بشري پروژو له ډلې د ۲۶ پروژو فعالیتونه بند، ځنډول شوي یا محدود شوي او یا یې د پیل مخه نیول شوې ده.

اوچا ټینګار کړی چې بشري مرستو ته باید له خنډ پرته لاسرسی خوندي شي او د ثبت شویو پېښو کموالی د وضعیت د ښه کېدو په معنا نه دی.

په کراچۍ بندر کې د افغان سوداګرو ایسار مالونه لیلام ته اېښودل شوي دي.

افغان سوداګر محمد نبي افغان ازادي راډیو ته تایید کړه چې د پاکستان حکومت د خپل تاوان د پوره کولو لپاره د افغان سوداګرو مالونه لیلام کړي دي.

د افغان په خبره، په لیلام شویو کانتینرونو کې ساختماني مواد، خوارکي توکې، د موټرو پرزې، د موټرو روغنیات او یو شمیر نور توکي شامل دي.

ښاغلي افغان ازادي راډیو ته وړاندې وویل چې که څه هم د پاکستان حکومت افغان سوداګرو ته د دې مالونو د لیلام په اړه خبر ورکړی وو، خو لارې بندي وې او افغان سوداګر ونه توانیدل چې خپل مالونه افغانستان ته راورسوي.

دا روښانه نه ده چې د افغان سوداګرو څومره کانتیرونه لیلام ته اېښودل شوي دي.

د پاکستان او د طالبانو حکومت تراوسه د دغو مالونو د لیلام په اړه په رسمي توګه څه نه دي ویلي.

پاکستان د روان کال په پیل کې له دې هېواده د افغان سوداګرو د ترانزیتي توکو د ایستلو اجازه ورکړې وه.

د افغانستان د سوداګرۍ او صنایعو خونې هغه مهال ویلي و چې د افغان سوداګرو نژدې شپته سلنه بند کانتینرونه بیرته خپلو اصلي هېوادونو ته چې توکې ترې راوارد شوي وو، ستانه کړای شوي دي.

د افغانستان د کرکټ ملي ټیم د کرکټ د نړیوالې شورا د یو ورځینو لوبو په تازه درجه بندۍ کې اووم مقام خپل کړی دی.

په دې درجه بندۍ کې افغان لوبډلې د ۹۴نومرو په ترلاسه کولو سره اووم ځای ترلاسه کړی او په جدول کې د انګلستان له ملي ټیمه مخکې شوی دی.

هند د جدول په سر کې ځای لري او ورپسې د نیوزلینډ، سویلي افریقا، پاکستان، اسټرالیا او سریلانکا ټیمونه په ترتیب راغلي دي.

له دې مخکې د افغانستان د کرکټ د ملي ټیم دوه ستورو راشدخان او عظمت الله عمرزي د کرکټ د نړیوالې شورا په درجه بندۍ کې لومړي مقامونه خپل کړي وو.

د کډوالۍ نړیوال سازمان او د ملګرو ملتونو د کډوالو لویې کمېشنرۍ په یوه ګډ راپور کې ویلي چې د اکتوبر له ۱۱مې تر ۱۷مې پورې په پاکستان کې ۵۱۷ افغانان نیول شوي او ۴۹۹ نور له دغه هېواده شړل شوي دي.

د راپور له مخې، چې د شنبې په ورځ خپور شو، په همدې موده کې ۳ زره او ۸۸۳ افغانان د تورخم، چمن او بهرامچې له لارو افغانستان ته ستانه شوي چې ۸۳ سلنه یې بې‌اسناده وو.

راپور زیاتوي چې د نیول کېدو وېره د بې‌اسناده افغانانو او د افغان تابعیت کارت لرونکو د بېرته ستنېدو اصلي لامل و.

د شمېرو له مخې، د ۲۰۲۳ کال د سپټمبر له ۱۵مې څخه د ۲۰۲۶ کال د اکتوبر تر ۱۷مې پورې، له پاکستانه څه باندې ۲.۷۴ میلیونه افغانان بېرته خپل هېواد ته ستانه شوي دي.

په افغانستان کې د ملګرو ملتونو د ماشومانو د ملاتړ صندوق (یونیسف) خبرداری ورکړی چې د اقلیمي بدلونونو، وچکالۍ، د اوبو د اړتیاوو زیاتېدو او د اوبو د سرچینو د ناسم مدیریت له امله په افغانستان کې د اوبو کړکېچ مخ په زیاتېدو دی.

په افغانستان کې د یونسیف استازي، تاج‌الدین اویوالې، د شنبې په ورځ وویل چې ماشومان او ټولنې د دې کړکېچ له پایلو سره ورځ تر بلې ډېرې مخ کېږي.

یونیسف د روان کال په جون کې ویلي و چې په افغانستان کې له ۸.۸ میلیونو ډېر ماشومان د وچکالۍ، سېلونو او سختې ګرمۍ په ګډون د اقلیمي بدلونونو له لږ تر لږه درېیو ګواښونو سره مخ دي.

یونیسف ټینګار کړی چې د اوبو د کمښت د مخنیوي لپاره دوامداره مالي مرستو، د اقلیمي بدلونونو پر وړاندې د مقاومت وړ اسانتیاوو او د اوبو د سرچینو غوره مدیریت ته اړتیا ده.