د طالبانو د حکومت د لوړو زده کړو یو چارواکی وایي، ګاونډي هېوادونه چې نن د ځان او خپلې خاورې دفاع کوي، لامل یې د پوهنتونونو وده ده.

د طالبانو د حکومت د ازموېنو د ملي ادارې مشر عبدالباقي حقاني، په غیر مستقیم ډول پر اسراییلو د ایران برید ته په اشارې وویل، د افغانستان د پوهنتونونو وړتیا هم باید لوړه شي.

هغه زیاته کړه:

" ګاونډیو هېوادونو که خپل ولس خودکفا ګرځولی دی او نن له خپل ولس څخه دفاع کولای شي، له خپل نظام څخه دفاع کولای شي، نن له خپلو سرحدانو نه دفاع کولای شي، نن د خپل یوه مظلومیت ځواب ویلی شي، وجه یې دا ده چې د دوی پوهنتونونه داسې حد ته رسېدلي چې نظام ته یې څه کړي دي، همدغه پوهنتونونه دي چې یو ملک د دونیا له هېوادونو سره سیال کوي."

نوموړی داسې مهال د پوهنتونونو د وړتیا پر لوړولو ټینګار کوي چې له تېر نژدې یو نیم کال راهیسې په افغانستان کې د نجونو پر مخ د پوهنتونو دروازې تړل شوې دي.

حقاني نن د افغان-امریکایي پوهنتون چې اوس د اسلامي پوهنتون په نوم فعالیت کوي، د ماسټرۍ او دوکتورا د ازموېنو د پيل په غونډه کې، دا څرګندونې وکړې، خو د نجونو د پوهنتونونو او ښوونځیو بندېدا او له دې کبله رامنځته شوې تعلیمي او تحصیلې تشې ته یې کومه اشاره ونه کړه.

د طالبانو حکومت په کابل او بلخ ولایتونو کې دوه تنه په عام محضر کې په درو وهلي دي.

د طالبانو د سترې محکمې په خبرپاڼه کې چې نن دوشنبې د (جنورۍ په ۵مه) خپره شوې، راغلي:
"یوه ښځه په کابل کې د "نامشروع اړیکو" په تور او یو نارینه په بلخ ولایت کې د "زنا" په تور په ۳۹ درو وهل شوي دي".

د طالبانو حکومت په تیرو پنځو ورځو کې په بیلابیلو ولایتونو کې شاوخوا لس کسان په عام محضر کې په درو وهلي دي.

د طالبانو سترې محکمې له دې وړاندې ویلي چې په تیر ۲۰۲۵کال کې شپږ تنه اعدام او ۱۱۱۸نور کسان د بیلابیلو جرمونو په تور په درو وهل شوي دي.

ملګرو ملتونو او د بشري حقونو نړیوالو سازمانونو په ځلونو له طالبانو غوښتي چې په عام محضر کې سزاوې بندې کړې.

دغو سازمانونو د طالبانو له خوا علني سزا له ټولو بشري او انساني حقونو او اصولو سرغړونه یاده کړې ده.

پاکستان او چین یو ځل بیا د طالبانو پر حکومت غږ کړی چې یو ټولشموله سیاسي چوکاټ رامنځته او منځلارې پالیسي غوره کړي.

په هغه خبرپاڼه کې چې د پاکستان د بهرنیو چارو وزارت نن دوشنبې د (جنوري ۵مه) خپره کړې راغلي، " د پاکستان د صدراعظم مرستیال او بهرنیو چارو وزیر اسحق ډار د چین د بهرنیو چارو له وزیر وانګ سره په بیجنیګ کې په خبرو اترو کې له طالبانو غوښي چې د وسله والو د له منځه وړلو لپاره دې د تایید وړ کار وکړي".

دغو دوو چارواکو ویلي، "له نړیوالې ټولنې سره به په ګډه د طالبانو حکومت وهڅوي څو یو ټولشموله سیاسي چوکات رامنځته کړي".

تراوسه د طالبانو حکومت د چین او پاکستان وروستیو څرګندونو ته غبرګون ښودلی نه دی، خو له دې وړاندې يې په ځلونو ویلي چې د افغانستان خاوره د هیڅ کوم هېواد په ضد نه کارول کیږي، او په حکومت کې يې ټولو لږکیو ته ځای ورکړی دی.

بل پلو، پاکستان له مودو راهیسې ادعا لري چې په دې هېواد کې د ناامنیي سرچینې په افغانستان کې خوندي ځایونه لري.

د افغانستان د سوداګرۍ او پانګونې خونه وایي چې د پاکستان د سوداګرۍ او صنعت له فدراسیون سره یې د دواړو هېوادنو ترمنځ د تګ راتګ لارو پر خلاصون خبرې کړې دي.

دغې خونې پرون یکشنبه ( د جدي ۱۴مه) یوه خبرپاڼه کې ویلي چې دواړو لورو یوه انلاین غونډه کې وروستی وضعیت څیړلی دی.

په خبرپاڼه کې د افغانستان د سوداګرۍ او پانګونې خونې د مشر عاطف اکرام په حواله راغلي چې د بندرونو تړل، د دواړو هېوادونو په زیان دي.

د افغانستان او پاکستان ترمنځ د تګ راتګ او سوداګرۍ لارې نژدې درې میاشتې مخکې د دواړو هېوادونو د پوله ساتو تر جګړې وروسته وتړل شوې.

تر دې وړاندې د افغانستان او پاکستان د سوداګرۍ ګډې خونې ویلي چې دواړو لورو ته سوداګرو د لارو د بندوالي له کبله درانه زیانونه ګاللي دي.

د طالبانو حکومت بیا مخکې ویلي، تر هغو چې پاکستاني لوری د دغې لارې د دایمي خلاصون ژمنې ورنه کړي، لارې به خلاصې نه کړي.

د ترکيې رسنیو راپور ورکړی چې ددغه هیواد پولیسو ۳۲ افغان مهاجرین نیولي دي.

راپور کې ویل شوي چې د دیاربکر ښار پولیسو د جمعې ورځې په عملیاتو کې دغه افغان مهاجرین چې د فاضلاب په یوه ټانکر کې پټ شوي وو، وپیژندل او ونیول.

پولیسو نیول شوي مهاجرین د طبي معایناتو وروسته د بهرنیو اتباعو د لیږد مرکزونو ته استولي دي.

راپور کې ویل شوي چې د غیرقانوني افغان مهاجرینو په ګډون، پنځه نور کسان د انساني قاچاق په تور نیول شوي دي.

د ترکیې د مهاجرت ادارې په دې ورستیو کې وویل چې په تیر میلادي کال کې ۴۲ زره غیرقانوني افغان کډوال په دغه هیواد کې نیول شوي. اکثر افغان کډوال خصوصا ځوانان د خطر په ګاللو سره هڅه کوي د ترکیې له لارې اروپا ته ولاړ شي.

په افغانستان کې د طالبانو حکومت وايي چې د جمعې په ورځ نږدې ۱۷۰۰ افغان کډوال له ایران او پاکستان څخه خپل هیواد ته ستانه کړای شوي دي .

د طالبانو د حکومت مرستیال ویاند حمدالله فطرت د شنبې په ورځ په خپله ایکسپاڼه ولیکل چې له دوی څخه ۱۴۴۷ تنه له پاکستان څخه د تورخم او سپین بولدک له لارې اخراج شوي، او ۲۴۲ نور له ایران څخه د نیمروز او اسلام کلا له لارې ایستل شوي دي.

هغه دا هم اعلان وکړ چې له ایران او پاکستان څخه راستنیدونکو ځینو کډوالو کورنیو سره مرسته کیږي.

د مهاجرت نړیوال سازمان (IOM) په دې وروستیو کې وویل چې یوازې په یوه اونۍ کې په پاکستان کې ۲۰۶۳ افغان کډوال نیول شوي او بندیان شوي دي.

له ایران او پاکستان څخه د افغان کډوالو ایستل په ۲۰۲۵ کال کې په چټکۍ سره دوام درلود، او د ملګرو ملتونو د کډوالو د عالي کمیشنرۍ د احصایو له مخې، په ۲۰۲۵ کال له پاکستان څخه د ایستل شویو کډوالو شمیر له یو ملیون څخه واوښت.

د تخار په چاه اب ولسوالۍ کې د سیمې د خلکو او د سرو زرو د کان د یوه استخراجي شرکت د مسوولینو تر منځ اخ او ډب شوی.

په خواله رسنیو په خپرو شویو ویډیوګانو کې ښکاري چې د سیمې خلک څو موټر په ډبرو وهي او په وړاندې یې د دغو معترضینو د لرې کولو لپاره هوايي ډزې کېږي.
سیمه ییزو رسنیو راپور ورکړی په ډزو کې د سیمې یو کس ټپي شوی او وروسته د معترضینو له خوا د ډبرو د ویشتلو له امله د کان کیندنې د شرکت څو کارکوونکي ژوبل شوي.

د سیمې خلکو ویلي چې له دوی سره له همغږۍ پرته د کان کیندنې یوه شرکت د کار د پیل په هدف خپل ماشینونه او وسایط راوړي وو.

د طالبانو چارواکو لا د دې پېښې په تړاو څه نه دي ویلي.

مخکې له دې هم د افغانستان په شمال په تېره تخار او بدخشان کې د سرو زرو د کانونو پر سر لانجې پېښې شوي دي.

د طالبانو په حکومت باندې نیوکې کېږي چې په بې رویې شکل د سرو زرو او نورو قیمتي ډبرو د ایستلو لپاره لاس په کار شوي او په قراردادونو کې یې هم ډېر ستنډرډونه له پامه غورځولي دي.

په نړۍ کې د کرکټ د یو ورځنیو سیالیو په نهو غوره لوبغاړو کې دری د افغانستان دي.

د کرکټ نړیوالې شورا پرون د ۲۰۲۵ کال پر مهال د نړۍ د غوره لوبغاړو نوملړ اعلان کړی دی.

راشدخان د یو ورځنیو بالرانو لومړی مقام ګټلی.

عظمت الله عمرزی په الرونډرانو کې لومړی مقام او محمد نبي بیا په الرونډرانو کې دریم مقام لري.

راشدخان همداراز په شل اووریزو سیالیو کې د بالرانو دریم مقام ساتلی دی.

د طالبانو سترې محکمې اعلان وکړ چې د نوي میلادي کال په لومړۍ ورځ یې اته تنه په رزګان، بلخ او ننګرهار کې د غلا، لواطت، شخصي حریم ته د ننوتلو، زنا او الحکولي مشروباتو د پلورلو په تور په عام محضر کې په درو وهلي دي.

د طالبانو د سترې محکمې په وینا دغو کسانو ته د نهه دیرش درو سربیره هر یو ته تر دوو کلونو پورې د بند سزا ورکړل شوې ده.

تر دې مخکې پرون د طالبانو سترې محکمې په یوه بیان کې وویل چې په دوه زره پنځه ویشتم کال کې په افغانستان کې د دوی د دولت له لورې شپږ تنه اعدام شوې دي او یو زر یو سل او اتلس تنه نور په مختلفو تورونو په عام محضر کې په درو وهل شوې دي.

د ملګرو ملتو په ګډون د بشري حقونو نړیوالو موسسو بیا بیا له طالبانو غوښتې دي چې په عام محضر کې له اعدامونو او خلکو ته له سزا ورکولو لاس واخلي، ځکه چې دا ډول سزاګانې د بشري حقونو له نړیوالو اصولو سره سمې نه دي.

په قطر کې د طالبانو سفیر سهیل شاهین یو ځل بیا له ملګرو ملتو وغوښتل چې د ملګرو څوکۍ د دوی حکومت ته وسپاري.

سهیل شاهین د پنجشنبې په ورځ وویل چې د ملګرو ملتو په سازمان کې د افغانستان څوکۍ ترلاسه کول له څو پلوه طالبانو ته مهم دي؛ یو به نړیوال مشروعیت ترلاسه کړي، بل به د افغانستان کنګل شوي پیسې دوی ته وسپارل شي او نړیوالو مرستو ته به لاسرسۍ پیدا کړي.

له تیرو څه باندې څلورو کلونو راهیسې چې طالبانو بیاځلي کابل نیولی دی، ورته غوښتنه له ملګرو ملتونو کوي، خو ملګري ملتونه له دوی څخه غواړي چې بشري حقونه په ځانګړي ډول د ښځو او نجونو حقونه رعایت کړي او یوه ټولشموله حکومت ته لار پرانیزي.

په افغانستان کې د وروستیو ورښتونو او سیلونو له امله د قربانیانو شمیر اوولسو ته ورسید.

په قربانیانو کې د یوې کورنۍ هغه پنځه تنه هم شامل دي چې په هرات ولایت کې د خپلو کور د چت د نړیدو له امله یې د پنجشنبې په ورځ ساه ورکړه.

د طالبانو له طبیعي پیښو سره د مبارزې ملي ادارې د پنجشنبې په ورځ په یوه بیان کې وویل چې د ځاني تلفاتو ترڅنګ د ورښتونو او سیلونو له امله دوه سوه څلور اویا کورونه بشپړ ویجاړ شوي او نژدې یو زر پنځه سوه شپیته کورونه په جزیي ډول تخریب شوې دي.

په افغانستان کې د تیرو څلورو ورځو په ترڅ کې د ورښتونو له امله د شاوخوا دولس سوه څارویو د له منځه تللو خبرونه هم خپاره شوې دي.