د لبنان په جنوب کې د اسرائیل په هوايي حملو کې ۱۶ کسان وژل شوي او د حزب الله ډلې د وسلوالو په راکټي حملو کې یو اسرائیلی وژل شوي دي.

پرونۍ ورځ د لبنان او اسرائیل پر پوله د تېرو څه باندې پنځو میاشتو په جګړه کې تر ټولو خونړۍ ورځ ګڼل شوې ده.

له کله چې د اکتوبر میاشتې له اوومې په غزه کې د اسرائیل او حماس ډلې ترمنځ جګړه پیل شوې، د اسرائیل او لبنان پر پوله د دې جګړې د لا شدت په باب اندېښنې زیاتې شوې دي.

د اسوشېټېډ پریس خبري اژانس د راپور له مخې، د چهارشنبې په ورځ د اسرائیل هوايي حملې د اسلامي ډلې په نوم د لبنان یو سني سیاسي او ملیشه سازمان په نښه کړ چې د حزب الله له شیعه افراطي ډلې سره یوځای د اسرائیل پر خلاف جګړه کوي.

ویل شوي، په دې بمبارۍ کې د حزب الله جګړه مار هم وژل شوي او د امل غورځنګ یا (حركة أمل) په نوم د یوې بلې شیعه ډلې یو ځايي قوماندان هم په وژل شویو کې شامل دی.

د امریکا په تینیسي ایالت کې په اعدام محکومه ښځه کریستا پایک وروسته له هغه روغتون ته یوړل شوه چې د اعدام د اجرا پر مهال تر دوو وژونکو پیچکاریو وروسته هم ژوندۍ پاتې شوه.

کریستا پایک دېرش کاله مخکې د خپلې یوې ټولګیوالې کولین سلیمیر د شکنجې او وژنې په جرم په اعدام محکوم شوې وه.

په تینسي ایالت کې تېر ۲۰۰ کاله په کومې ښځې د اعدام حکم نه و اجرا شوی.

په امریکا کې د ښځو اعدام ډېره سابقه نه لري.

له ۱۹۷۶ کال راهیسې چې د امریکا سترې محکمې اعدامونه پيل کړي په څه باندې ۱۶۰۰ اعدامونو کې یواځې ۱۸ ښځې شاملې دي.

د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ ویلي چې له افغانستانه د راوتلو برخلاف امریکایي ځواکونه په منظمه توګه له عراق څخه ووتل.

سپینې ماڼۍ تېره شپه د ولسمشر ټرمپ بیان خپور کړی دی.

ولسمشر ټرمپ یاده کړې چې له عراق څخه راوتل داسې نه و لکه افغانستان چې ګڼ پوځي تجهیزات او وسایل شاته پرېښودل شول او ۱۳ امریکایي سرتیري هم ووژل شول.

امریکا په افغانستان کې خپل شل کلن پوځي حضور د ۲۰۲۱ کال په اګست کې پای ته ورساوه خو ولسمشر ټرمپ له هغه ځایه د راوتلو په بڼې او رامنځته شویو ګډوډیو باندې له اول سره نیوکې کړي دي.

هغه بیا په خپل تازه بیان کې له عراقه د امریکایي ځواکونو وتل بریالي او منظم بللي چې ورسره د ده په خبره په سیمه کې د امریکایي ځواکونو د څه باندې دوو لسیزو حضور پای ته ورسېد.

امریکا په ۲۰۰۳ کال کې د پخواني ولسمشر جورج ډبلیو بوش په دوره کې په عراق باندې پوځي عملیات پیل کړل.

دا عملیات د دوو نورو پخوانیو ولسمشرانو بارک اوباما او جوبایډن په دوره کې هم تمدید او باالاخره په ۲۰۲۶ کال کې د ولسمشر ټرمپ له خوا په رسمي توګه پای ته ورسېدل.

مسکو ناټو ته خبرداری ورکړی که د روسیې له نورو برخو سره د دغه هېواد د کالینینګراد سیمې د اړیکې د پرې کولو هڅه وکړي، نو مسکو چمتو دی چې اټمي وسله وکاروي.

کالینینګراد د بالتیک سمندر پر غاړه د روسیې یوه سیمه ده چې د دغه هېواد له اصلي خاورې شاوخوا ۶۵۰ کیلومتره واټن او د ناټو د دوو غړو، پولنډ او لیتوانیا، ترمنځ موقعیت لري.

روېټرز د چهارشنبې په ورځ «د میزان په ۸مه» راپور ورکړ چې دغه خبرداری ناټو ته په یوه غیر رسمي ډیپلوماتیک سند کې استول شوی دی.

په سند کې مسکو ویلي چې د کالینینګراد د «منزوي کولو» هر ډول هڅه ښايي د مستقیمې جګړې او حتی د ناټو د غړو هېوادونو د تصمیم‌ګیرۍ په مراکزو د برید لامل شي.

ناټو د دغه سند ترلاسه کول تأیید کړي او ویلي یې دي چې د دې ائتلاف فعالیتونه او پوځي تمرینونه د روسیې لپاره ګواښ نه‌دي.

دا خبرداری په داسې وخت کې ورکړل شوی چې د روسیې او اروپايي هېوادونو ترمنځ ترینګلتیا په دې وروستیو کې زیاته شوې ده.

د بریتانیا صدراعظم د چهارشنبې په ورځ «د میزان په ۸مه» اروپايي اتحادیې ته د دې هېواد د بېرته ستنېدو احتمال د «واقعي انتخاب» په توګه مطرح کړ.

انډي برنهام د بریتانیا لومړنی صدراعظم دی چې له برېګزېټ وروسته په ښکاره ډول اروپايي اتحادیې ته د دغه هېواد د ستنېدلو خبره کوي.

هغه له بي‌بي‌سي سره په خبرو کې ویلي چې چمتو دی له بروکسل سره د لندن د اړیکو په اړه د ټولو انتخابونو ګټې او زیانونه په دقت وڅېړي او که د بریتانیا اکثریت وګړي یې وغواړي، نو اروپايي اتحادیې ته د دغه هېواد د ستنېدلو وړاندیز به وکړي.

د یوې نظر پوښتنې نتایج چې درې میاشتې مخکې ترسره شوې ښيي چې که ټول‌پوښتنه وشي، ۵۵ سلنه رأیه ورکوونکي به اروپايي اتحادیې ته د خپل هېواد د بېرته ستنېدو لپاره رأیه ورکړي.

بریتانیا د ۲۰۲۰ کال په جنورۍ کې له یوې ټول‌پوښتنې وروسته په رسمي ډول له اروپايي ټولنې ووتله.

د امریکا د پوځ مرکزي قوماندانۍ سینټکام د چهارشنبې په ورځ، د تلې په ۸ اعلان وکړ چې د عراق په شمال کې د اربیل له هوايي اډې څخه د امریکايي ځواکونو او پوځي تجهیزاتو د ایستلو بهیر بشپړ شوی دی.

دې قوماندانۍ ویلي، په دې سره په عراق کې د داعش پر ضد د "نه ماتېدونکي هوډ" په نوم د امریکا پوځي ماموریت پای ته رسېدلی او اوس د واشنګټن او بغداد اړیکې د دوه اړخیزو دفاعي همکاریو پړاو ته داخلېږي.

د امریکا د مرکزي قوماندانۍ په وینا، د کردستان د پیشمرګه ځواکونو په ګډون عراقي امنیتي ځواکونه اوس دا وړتیا لري چې په خپلواکه توګه د دغه هېواد امنیتي ګواښونه مدیریت کړي.

خو د "نه ماتېدونکي هوډ" ګډ عملیاتي ځواک خپل فعالیت ته دوام ورکوي او مرکز یې اردن ته لېږدول شوی دی. امریکايي ځواکونه به په سوریه کې له ائتلافي او د سوریې له ځواکونو سره یوځای د داعش پر ضد عملیاتو ته دوام ورکړي.

د اربیل هوايي اډه په عراق کې د داعش پر ضد د امریکايي او ائتلافي ځواکونو د عملیاتو له مهمو مرکزونو څخه وه او د شاوخوا ۱۵۰۰ امریکايي او ائتلافي سرتېرو یوه لویه برخه پکې مېشته وه.

د امریکا د بهرنیو چارو وزارت د سې شنبې په ورځ د تلي په ۷ د ایران "ساها" هوايي شرکت او دوه روسي شرکتونه "یاکوفلف" او "اېم جي فلوټ" تحریم کړل.

دغه وزارت وايي، دا شرکتونه د ایران لپاره د پوځي تجهیزاتو په برابرولو او د وسلو په لېږد کې لاس لري.

د امریکا د بهرنیو چارو وزارت په وینا، روسي "یاکوفلف" شرکت یاک-۱۳۰ ډوله روزنیزې او جنګي الوتکې تولیدوي او د ایران لپاره یې د غوښتل شویو ۲۴ الوتکو نږدې ټولې سپارلې دي.

دغه راز، "اېم جي فلوټ" شرکت له ایران څخه روسیې ته د بالستیک توغندیو او د هوايي مدافعې له سیسټمونو سره د اړوندو تجهیزاتو په لېږد کې په لاس لرلو تورن شوی دی. د ایران "ساها" هوايي شرکت هم د وسلو او پوځي تجهیزاتو د لېږد له کبله د بندیزونو په نوملړ کې شامل شوی دی.

په ورته وخت کې د امریکا د خزانې وزارت په څو هېوادونو کې لس نور کسان او بنسټونه هم د ایران دفاع وزارت ته د وسلو او پوځي پرزو د برابرولو په تور تحریم کړي دي.

واشنګټن وايي، دا بندیزونه د ټرمپ ادارې د هغه کمپاین برخه ده چې هدف یې پر ایران د اقتصادي فشار زیاتول او له نړیوال مالي او سوداګریز نظام سره د تهران د اړیکو محدودول دي.

د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ یو ځل بیا ویلي چې له ایران سره جګړه به ډېر ژر پای ته ورسېږي او له هغې وروسته به د تېلو بیې هم راټیټې شي.

ټرمپ د سې شنبې په ورځ په واشنګټن کې په یوه وینا کې له ایران سره جګړه د خپل حکومت له مهمو اقداماتو وبلله او د ایران وضعیت یې "ډېر خراب" وباله.

په همدې حال کې د ایران د بهرنیو چارو وزیر عباس عراقچي ویلي، تهران د جګړې د پای ته رسولو لپاره د خپل وړاندیز په اړه د امریکا رسمي ځواب ته منتظر دی.

د امریکا مرستیال ولسمشر جي‌ ډي ونس هم ویلي، له ایران سره یوې موافقې ته رسېدل ممکن دي، خو ټینګار یې کړی چې واشنګټن به په راتلونکو دوو میاشتو کې د تهران د څرګندونو پر ځای د هغه عملي اقدامات په پام کې نیسي.

د اوکراین چارواکي وايي، پر کییف او شاوخوا سیمو د روسیې د توغندیو او بې‌پیلوټه الوتکو په بریدونو کې لږ تر لږه درې کسان چې یو ماشوم هم پکې دی، وژل شوي دي.

د کییف والي تیمور تکاچینکو د چهارشنبې په ورځ د سپټمبر پر ۳۰مه وویل، د کییف په سیمه کې د روسیې تر یوه بل توغندیز او ډرون برید وروسته د یوه ماشوم مړی له کنډوالو را وایستل شو.

د هغه په وینا، په بریدونو کې شخصي کورونو، ګودامونو، موټرو او زیربناوو ته زیان رسېدلی او په ځینو ځایونو کې اورونه هم لګېدلي دي.

تکاچینکو خبرداری ورکړی چې پر کییف سیمه بریدونه لا هم روان دي او له خلکو یې غوښتي چې د هوايي برید خبرداری جدي ونیسي او په خوندي ځایونو کې پاتې شي.

د اوکراین هوايي ځواک ویلي، روسیې د شپې له خوا پر اوکراین څو بالستیک توغندي او ۱۸۸ بې‌پیلوټه الوتکې کارولې، چې د بریدونو اصلي هدف یې د کییف سیمه وه.

د ملګرو ملتونو د کډوالو عالي کمېشنرۍ «یو اېن اېچ سي ار» خبرداری ورکړی چې د بودجې د سخت کمښت له امله په نړۍ کې نږدې ۸،۳ ملیونه کډوال او نور جبري بې‌‌ځایه شوي کسان ښايي له اړینو مرستو بې‌برخې شي.

دې کمېشنرۍ د سې شنبې په ورځ وویل، روان کال د کډوالو د ملاتړ لپاره ۸،۵ میلیارده ډالرو ته اړتیا لري، خو د جولای تر پایه‌یې یوازې ۳۲ سلنه بودجه ترلاسه کړې وه.

«یو اېن اېچ سي ار» وايي، د بودجې دوامداره کمښت په نړۍ کې د کډوالو د ملاتړ او خوندیتوب خدمات له جدي ګواښ سره مخامخ کړي دي.

د ملګرو ملتونو د کډوالو ادارې د شمېرو له مخې، د ۲۰۲۵ کال تر پایه په نړۍ کې شاوخوا ۱۱۷،۸ میلیونه کسان په جبري ډول له خپلو کورونو بې‌ځایه شوي و.

دا شمېر په ۲۰۲۴ کال کې ۱۳۲،۲ میلیونه او تر ټولو لوړې کچې ته رسېدلی و.

له دغو بې‌ځایه شویو کسانو څخه ۳۵،۶ میلیونه کډوال‌یې د «یو اېن اېچ سي ار» تر پوښښ لاندې دي.

د دغو کډوالو شاوخوا دوه پر درېیمه برخه‌یې د افغانستان، سوریې، سوډان، اوکراین او ونزوئلا وګړي دي.

د ایران او امریکا ترمنځ د خبرو په اړه د بېلابېلو راپورونو له خپرېدو او له هرمز تنګي څخه د تېلو د لېږد د زیاتېدو په تړاو، د سې ‌شنبې په ورځ «د تلې/ میزان په اوومه» د نړۍ په بازارونو کې د تېلو بیې ښکته او پورته شوې.

د برنټ اومه تېلو د یوه بېرل بیه د سې شنبې په سهار ۱۰۷ ډالرو ته لوړه شوه، خو د ورځې په منځ کې بېرته ۱۰۳ ډالرو او ۹۰ سېنټو ته راکمه شوه.

د فرانس‌پرېس خبري اژانس د راپور له مخې د امریکا د ولسمشر ډونالد ټرمپ هغه څرګندونې هم د تېلو د بیو په راټیټېدو کې اغېزمنې وې چې ویلي یې دي، له ایران سره به خبرې اترې روانه اوونۍ هم دوام وکړي.

د تېلو په بیو کې دا بدلونونه په داسې حال کې دي چې په امریکا کې د ۱۰ کلنو دولتي پورپاڼو د سود کچه ۵ اعشاریه ۲۲ سلنې ته لوړه شوې ده.

دا په نږدې ۲۰ کلونو کې د دغو پورپاڼو د سود تر ټولو لوړه کچه بلل کېږي.