محمد مصطفی د فلسطیني ادارې نوی لومړی وزیر ټاکل شوی دی.

مصطفی د فلسطیني ادارې د مشر محمد عباس د اقتصادي چارو سلاکار و.

۶۹ کلن محمد مصطفی چې د امریکا له جورج واشنګټن پوهنتونه فارغ دی د فلسطین د ازادۍ سازمان د اجرایي کمېټې غړی دی.

تر محمد مصطفی مخکې محمد اشتیه د فلسطین لومړی وزیر و.

محمد اشتیه چې پر اسراییل د حماس د اکتوبر ۷مې له برید وروسته یې د ځینو بدلونو غوښتنه کړې وه درې اوونۍ مخکې استعفی ورکړه.

پر اسراییل د امریکا او اروپايي ټولنې له خوا د ترهګر ګڼل شوې ډلې حماس هغه برید د دې لامل شو چې په غزه کې جګړه پیل شي او تر دې دمه پکې څه باندې ۳۱زره کسان ووژل شي.

د فرانسې ولسمشر ایمانویل مکرون وایي، د هرمز تنګي د " خلاصولو" لپاره پوځي عملیات "غیرواقعي" دي او په دې برخه کې د ایران همکاري اړینه ده.

د فرانسپرس خبري آژانس د راپورله مخې مکرون له جنوبي کوریا څخه د کتنې په مهال وویل: "ځینې کسان شته چې د زور او پوځي عملیاتو له لارې د هرمز تنګي د خلاصولو ملاتړ کوي، هغه دریځ چې کله ناکله د متحده ایالاتو له خوا هم مطرح شوی دی." نوموړي دغه دریځ غیرواقعي وباله او ټینګار یې وکړ چې دا ډول عملیات به ډېر وخت ونیسي او هغه کسان به چې له دې تنګي تېرېږي له "ساحلي ګواښونو" سره مخ کړي، په ځانګړي ډول د سپاه پاسداران انقلاب ځواکونو له لوري چې "د پام وړ امکانات او بالستیک توغندي لري."

د فرانسې ولسمشر زیاته کړه: "دا کار یوازې د ایران په همکارۍ ممکن دی". هغه لومړی د اوربند د ټینګښت او د خبرو اترو د بېرته پیلیدو غوښتنه وکړه.

هرمز تنګی، چې د تیلو د لېږد لپاره یو حیاتي مسیر دی، په وروستیو اونیو کې د امریکا او اسرائیل له خوا د ایران پر ضد د جګړې له پیل وروسته عملاً تړل شوی او د نړۍ په کچه یې د اومه تیلو او اړوندو محصولاتو بیې لوړې کړې دي.

د ایران د جګړې په اړه د امریکا د ولسمشرډونالډ ټرمپ د وړمې شپې له وینا وروسته د پنجشنبې په ورځ پرایران د هوایي بریدونو لړۍ روانه وه. ولسمشرټرمپ په دې وینا کې بیا ایران ته ګواښ وکړچې په بریدونو سره به دا هیواد د "حجردورې" ته وګرځوي.

د ایران د پارلمان رئیس محمد باقر قالیباف په ټولنیزو رسنیو کې په یوه پیغام کې وویل: "ایرانیان یوازې د خپل هېواد د دفاع خبره نه کوي، موږ د دې لپاره وینه ورکوو."

په همدې حال کې ایراني رسنیو د امریکا او اسراییل په تازه بریدونو کې په کرج ښار کې د یوه لوی نوي پله چې لا نه و فعال شوی، د زیانمنیدو خبرورکړی. د امریکا ولسمشرډونالډ ټرمپ هم تایید کړه چې متحدو ایالتونو پردغه پله په برید کې لاس درلود او یوځل بیا یې غوښتنه وکړه چې تهران دې له واشنګټن سره د جګړې د پای ته رسولو لپاره یوه هوکړه وکړي.

او همدارنګه یې ویلي چې په دغو بریدونو کې د سپاه پاسداران انقلاب ځواکونو یو جګپوړی قومندان جنرال محمد علي فتح‌علی ‌زاده وژل شوی دی.

د اسراییل دفاعي ځواکونو هم پرون اعلان وکړ چې د تبریز په سیمه کې یې د توغندیو د جزوتام اړوند "د بالستیک توغندیو یو زیرمتون" په نښه کړی دی.

د اسرائیل پوځ د پنجشنبې په سهار وختي اعلان وکړ چې د دې هېواد هوايي دفاعي سیستمونو د ایران له لوري د توغندیو د دوو پړاوونو بریدونو ته ځواب ویلی دی.

د اسرائیلي رسنیو د راپورونو له مخې، د لومړي برید په ترڅ کې د هېواد په مرکزي سیمو کې څو ځایونه په نښه شول او لږ تر لږه څلور کسان د تل ابیب په سیمه کې برسېرن ټپیان شول.

پولیسو هم ویلي چې په څو ځایونو کې د توغندیو د لګېدو پېښې ثبت شوې دي، او ځینو راپورونو د دغو ځایونو شمېر تر ۹ پورې یاد کړی دی.

اسرائیلي رسنیو دا هم ویلي چې ځینې زیانونه ښايي د خوشه‌يي بمونو (کلستر بمونو) د کارولو له امله وي، هغه موضوع چې تر دې وړاندې هم ایران او اسرائیل یو بل پرې تورن کړي دي.

له دې بریدونو څه کم دوه ساعته وروسته، د اسرائیل پوځ اعلان وکړ چې د توغندیو دوهم پړاو هم توغول شوی، چې له امله یې د اسراییل په شمالي او مرکزي سیمو کې د خطر زنګونه وغږېدل.

خو په دوهم پړاو کې د مرګ ژوبلې یا زیانونو په اړه سمدستي راپور نه دی خپور شوی.

د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ وايي،"د ناټو له پوځي تړونه پر وتو غور کوو".

ولسمشر ټرمپ دا خبره نن چهارشنبې ډیلي ټلګراف ورځپانې سره مرکه کې کړې.

هغه ناټو پوځي تړون یو "کاغذي پرانګ" بللی او زیاته کړې ده چې له اوږدې مودې راهیسې په دې تړون "باور" نه لري.

په عین حال کې د امریکا د بهرنیو چارو وزیر مارکو روبیو ویلي،"موږ باید دا وڅیړو چې ایا ناټو خپل ماموریت په سمه توګه ترسره کوي یا په یو اړخیز سازمان بدل شوی دی".

د روبیو په ټکو،" امریکا له ناټو سره مرسته کوي، خو کله چې موږ خپلو شریکانو ته اړتیا ولرو، دوی اډې او هوايي حریمونه پر موږ تړي".

ولسمشر ټرمپ له مخکې په ځلونو د ناټو له پوځي تړونه د وتو خبرداری ورکړی و.

پر ایران د امریکا له برید وروسته، د ناټو یو شمیر هېوادونو له هغې ډلې اسپانیايې او ایټالیايي اجازه ورنه کړه چې له هوايي حریمونو يې پر ایران بریدونه وشي.

د ایران د بهرنیو چارو وزیر عباس عراقچي وايي،" له امریکا سره هیڅ ډول مذاکرات روان نه دي او تهران د جګړې د پایته رسیدو په اړه د واشنګټن ۱۵ماده ییز وړاندیز ته ځواب نه دی ورکړی".

هغه چې نن چهارشنبې الجزیزه تلویزیوني شبکې سره خبرې کولې وویل،"موږ د امریکا له خوا پیغامونه ترلاسه کړي، ځیني يې مستقیم او ځیني يې په سیمه کې د خپلو دوستانو له لارې، هرکله چې اړتیا وه دغو پیغامونو ته به ځواب ورکړو".

د عراقچي په ټکو،"له امریکا سره د مذاکراتو هیڅ چانس نشته".

خو هغه وړاندې وویل،"د منځني ختیځ لپاره د امریکا د ځانګړي استازي سټیو ویتکاف په مرسته له امریکا سره ځیني پیغامونه تبادله شوي دي".

پاکستان تیره اونۍ اعلان کړی و چې د امریکا او ایران ترمنځ د منځګړیتوب لپاره چمتو دی.

هغهمهال دوه پاکستاني چارواکو ویلي و،"اسلام اباد د جګړې د پایته رسیدو په اړه د امریکا ۱۵ماده ییز وړاندیزونه ایران ته سپارلي دي".

خو عراقچي وايي،" پر امریکا باور صفر دی او ایران به اوربند ته غاړه کېنیږدي".

د هغه په ټکو، ایران د جګړې پای او غرامت غواړي.

ایراني رسنۍ وايي، په تهران کې د امریکا پخوانی سفارت بمبار شوی.

د ایران مهر خبري اژانس نن چهارشنبې د یو راپور په خپرولو سره د بمبارۍ مسول "اسراییل" ګڼلی دی.

د تهران ټایمز مسول مدیر محمد صرفي د دې راپور په تایید سره ویلي،"په تهران کې د امریکا پر پخواني سفارت د برید پیغام دا دی چې امریکا ایران ته له ستنیدو ناهیلې شوې ده".

په تهران کې د امریکا پخوانی سفارت چې د طالقاني په سیمه کې واقع دی له ۱۳۵۸کال راهیسې د ایران په واک کې دی.

د دغه سفارت ودانۍ د یرغمل شویو امریکايي ډپیلماټانو او د امریکا او ایران ترمنځ د اړیکو له پرې کیدو وروسته په ۱۳۶۰کال کې سپاه پاسدارانو ځواکونو ته وسپارل شوه.

د اسراییلو پوځ وايي، د لبنان لپاره د ایران د قدس ځواکونو د انجینري څانګې مشر مهدي وفايي وژل شوی دی.

پوځ نن چهارشنبې د (اپریل اوله) په یو بیان کې ویلي،"وفايي د سې شنبې په ورځ د محلاتو پر ښار په بریدونو کې په نښه شوی دی".

د پوځ په ټکو،" وفايي په تیرو شلو کلونو کې د قدس ځواکونو د انجینري څانګې د مشر په توګه په سوریه او لبنان کې د ځمکې لاندې تاسیساتو جوړولو د پروژو مدیریت کاوه او د حزب الله او بشارالاسد د حکومت لپاره يې د ځمکې لاندې بنسټونه رامنځته کړي وو".

د پوځ په بیان کې راغلي،" مهدي وفايي په لبنان کې په لسهاوو هغه پروژې مدیریت کړې چې د ځمکې لاندې د پرمختللو وسلو د زیرمه کولو لپاره کارول کیدې".

د اسراییلو پوځ وايي، د وفايي وژل کیدل به د حزب الله ډلې د ځمکې لاندې تاسیساتو جوړولو وړتیا کمه کړي.

له دې مخکې د ایران پر محلاتو ښار د بریدونو راپورونه ورکړل شوي وو.

چین او پاکستان په یو ګډ بیان کې په منځني خیتځ کې دجګړې د سمدستي دریدو غوښتنه کړې ده.

دغه بیان چې پنځه مادې لري د سه شنبې په ورځ د (مارچ۳۱مه) په پیکنګ کې له خبرو اترو وروسته خپور شوی دی.

په بیان کې راغلي، "چین او پاکستان په فوري توګه په منځني خیتځ کې د جګړې د دریدو او د دې جګړې د پراخیدو د مخنیوي لپاره د پراخو هڅو غوښتنه کوي".

په عین حال کې د پاکستان د صدراعظم مرستیال او د بهرنیو چارو وزیر اسحاق ډار د چین د بهرنیو چارو وزیر وانګ يي سره په پیکنګ کې کتلي څو په منځني خیتځ کې د جګړې د پایته رسولو او د سولې په بهیر کې د اسلام اباد د رول په اړه ورسره خبرې وکړي.

د بیان له مخې،"چین او پاکستان له ښکیلو لورو ملاتړ کوي څو د اختلافاتو سوله ییز حل ته ژمن پاتي شي او د خبرو اترو په بهیر کې د زور له کارولو ډډه وکړي".

په بیان کې دواړو هېوادونو د جګړې په جریان کې په هرمز تنګي کې د کښتو د امنیت، د ملکي کسانو او زیربناو پر ساتنې او امنیت هم تاکید کړی دی.

پاکستان د تیرې یکشنبې په ورځ اعلان کړی و چې د امریکا او ایران ترمنځ د خبرو اترو کوربتوب ته چمتو دی.

د امریکا د متحده ایالاتونو د دفاع وزیر پیټ هګسیټ وايي، " راتلونکې څو ورځې د ایران د جګړې د برخلیک د ټاکلو ورځې دي".

هګسیټ د سه شنبې په روځ د (مارچ۳۱مه) په پنټاګون کې په یوې خبرې ناسته کې وویل،"د امریکا جګړه ییز قدرت په زیاتیدو دی".

د هغه په ټکو،" د ایران د جګړې توان د کمیدو په حال کې دی".

هغه وړاندې وویل،" د نړۍ ټول هېوادونه باید د هرمز تنګي د خلاصولو او امنیت په برخه کې ونډه واخلي".

د هغه په ټکو، "دا یوازې د امریکا مسولیت نه دی".

له دې وړاندې د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ سي بي اس نیوز سره په خبرو کې ویلي،"تراوسه په بشپړه توګه چمتو نه دی چې د هرمز تنګي د خلاصولو لپاره د ایران د مجبورولو هڅې پریږدي".

د خيبر پښتونخوا په خیبر ولسوالي کې د سرحدي ځواک چارواکي ادعا کوي چې د باړې په اکاخېلو کې پوځ د بې پېلوټه الوتکو په بریدونو کې لږ تر لږه ۱۰ وسلوال وژلي دي.

د سرحدي ځواک (ایف سي) یوه چارواکي، چې له رسنیو سره یې د خبرو اجازه نه لرله، نن (د مارچ پر ۳۱مه) د نوم نه ښوولو په شرط مشال راډیو ته وویل چې دا بریدونه پرون ماښام شوي دي.

چارواکي ادعا کوي چې وسلوال له تېرو څو اوونیو راهیسې د خيبر په باړه سيمه کې ګرځېدل، پر یوه دولتي روغتون یې قبضه کړې وه او د پولیسو سرتېري او ولسي خلک یې په نخښه کول.

تر اوسه کومې وسلوالې ډلې په دې اړه څه نه دي ویلي او نه هم خپلواکو سرچينو د دې دادعا پخلی کړی دی.

بل پلو، د باړې د سیاسي اتحاد مشران وايي چې د مارچ پر ۳۰مه د پوځ له لوري د بې پېلوټه الوتکو په بریدونو کې لږ تر لږه یو ولسي وګړی وژل شوی او درې ماشومان ژوبل شوي دي.