د طالبانو د حکومت د بهرنیو چارو وزارت، له سرپرست وزیر امیرخان متقي سره په کابل کې د ایران سفیر او د افغانستان لپاره د دغه هېواد د ولسمشر د ځانګړي استازي حسن کاظمي قمي د کتنې خبر ورکوي.

د دې وزارت مرستیال ویاند حافظ ضیا احمد پرون چهارشنبې په خپله ایکس پاڼه یا پخواني ټویټرکې کښلي چې په دې کتنه کې د دوه اړخیزو اړیکو، سوداګرۍ، ټرانزیټ او په سیمه کې د وروستیو سیاسو تحولاتو په باب خبرې وشوې.

د هغه په وینا، د سیمې له هېوادونو سره د افغانستان اړیکې مخ پر ودې او هغه د ټولې سیمې په ګټه وبلل شوې.

همدارنګه ویل شوي چې ښاغلي متقي افغانستان ته له ایرانه د واردېدونکې برېښنا د زیاتوالي او د چابهار بندر په اړه د پرمختګ ترڅنګ په ایران کې د افغان کډوالو د ځینو ستونزو او د ایران سیستان ته د هلمند سیند د اوبو د رسېدو په اړه هم خبرې وکړې.

په دې اړه چې په ایران کې د افغان کډوالو پرکومو ستونزو خبرې شوي، څه نه دي ویل شوي خو په هغه هېواد کې افغان کډوال د ایران د امنیتي ځواکونو له ناوړه سلوک او له هغه هېواده له په زوره ایستلو نه نیولې، د زده کړې او کار په شمول ډېرو برخو کې له ستونزو سره مخ دي.

د ایران سیستان ته د هلمند سیند د اوبو د رسېدو په اړه چې ایراني چارواکو په دې وروستیو کې د اوبو د ټاکلي حق پر غوښتنې ټینګار کړی، څه نه دي ویل شوي.

د ایران سفارت یا نورو ایراني چارواکو تراوسه د دغې کتنې په اړه څه نه دي ویلي.

په ایران باندې د امریکا او اسراییلو د تازه بریدونو د چمتووالي په اړه د راپورونو له خپرېدو سره هممهاله د ایران د سپاه پاسداران ځواکونو خبر ورکړی چې په هرمز تنګي کې یې په څو کښتیو بریدونه کړي.

د امریکا ولسمشر ډونالډ اعلان کړی چې واشنګتن له تهران سره د خبرو په حال کې نه دی او د جزییاتو له ورکولو پرته یې وویل چې «ډېر ژر به یو څه پېښ شي»

سپاه پاسداران د پنجشنبې په ورځ په یوه اعلامیه کې ادعا کړې چې تېر ماښام یې څلور تېل وړونکې بېړۍ هدف ګرځولي او سوځولي دي. دغو ځواکونو همداراز ادعا کړې چې دری نورې کښتۍ له سمندري ماینونو سره لګېدلي دي.

تر اوسه کومې خپلواکې سرچینې د دغو اوه کښتیو د ډوبېدو خبر نه دی تایید کړی.

د ایران او امریکا د جګړې له پيله ایران هغه کښتۍ چې د دوی له اجازې پرته عمان ته له نږدې لارې له هرمز تنګي تیریږي متخلفې کښتۍ وایي او برید پرې کوي.

د ایران په سیستان – بلوچستان ولایت کې لږ تر لږه ۹ افغان کډوال او یو ایرانی موټر چلوونکی په یوه ټرافیکي پېښه کې وژل شوي.

د ایران دولتي رسنیو د سیستان بلوچستان د لارو د پولیسو د قومندان مهدي خمر په حواله تایید کړې چې د کډوالو موټر د میزان اته ویشتمې د شپې په یوه نیمه بجه له یوه باروړونکي موټر سره لګېدلی.

حال‌وش د ایران د بشري حقونو یوه مدافع سازمان هم د دې پېښې اړوند یوه ویډیو خپره کړې او ویلي یې دي چې د افغان کډوالو موټر له ټکر وروسته اور اخیستی دی.

ایران کې مخکې هم د افغان کډوالو د موټرو د ټکر مرګونې پېښې شوي.
اکثر قاچاقبران په داسې پېښو کې ګرم بلل کېږي چې کډوال له خرابو لارو یا په ډېر سرعت لیږدوي او لازم احتیاط نه کوي.

د افغانستان او زیمبابوې د کرکټ ملي ټیمونه سبا جمعه د درې اړخیز ټورنمنټ پایلوبه کوي.

دا لوبه به په شارجې کې مازیګر څلور بجې پیل شي.

افغانستان، زیمبابوې او بنګله دیش د یو ورځنیو نړیوالو لوبو درې اړخیز ټورنمنټ د افغانستان په کوربه توب جوړ شوی.

افغانستان لومړۍ دوه لوبې له زیمبابوې او بنګله دیش په لوی توپير وګټلې.

له بنګله دیش سره لوبه د چهارشنبې په ماښام وشوه چې پکې بنګله دیش په ۴۲ اورونو کې د ټولو لوبغاړو په سوځېدو ۱۶۰ منډې وکړې.

افغانستان ټاکل شوی هدف په ۳۶ اورونو کې د دریو لوبغاړو په سوځېدو پوره کړ.

راشد خان د سیالې لوبډلې د څلورو لوبغاړو په سوځولو د افغانستان تر ټولو غوره توپ‌اچوونکی و.

رحمت شاه د ۶۷، حشمت‌الله شهیدي د ۳۵ او ابراهیم ځدراڼ د ۳۴ منډو په جوړولو کې د افغانستان په بریا کې مهم رول ولوباوه.

یوه امریکایي قاضي د فیسبوک، انسټاګرام او وټسپ په مالکې کمپنۍ متا باندې ۲۵ میلیارد ډالره جریمه لګولې ده.

دا د امریکا په تاریخ کې له لویو مالیاتي سزاوو ګڼل کېږي.

مِتا د نړۍ د یوه شتمن او د فیسبوک د بنسټګر مارک زوکربرګ له خوا تاسیس شوې ده.

مِتا تورنه ده چې د فیسبوک د میلیونونو کاروونکو شخصي اطلاعات یې له یوې بلې شخصي کمپنۍ سره شریک کړي دي.

قاضي فرانسیس متیو په خپل حکم کې فیسبوک له کلونو راهیسې په سرغړونو تورن کړی او د ۲۵ میلیارد ډالرو جریمه یې پرې لګولې ده.

مِتا دا پرېکړه نه ده منلې او ډاډ یې ښوولی چې د بیا کتنې په پړاو کې به قضیه وګټي.

د ترکمنستان د ګازو دولتي شرکت «ترکمن‌ګاز» مشر مقصد بابایف ویلي چې هېواد یې پلان لري په ۲۰۲۶ کال کې د ټاپي نل‌لیکې له لارې افغانستان ته د طبیعي ګازو لېږد پیل کړي.

د ترکمنستان رسنیو د چهارشنبې په ورځ راپور ورکړ چې د سرحداباد او هرات ترمنځ د نل‌لیکې د جوړولو چارې روانې دي او د دې نل‌لیکې د لېږد کلنۍ وړتیا ۳۳ میلیارده متر مکعبه ګاز ده.

بابایف ویلي، د ټاپي پروژه به د انرژۍ د لېږد ترڅنګ د سیمه‌ییزو اقتصادي همکاریو په پیاوړتیا کې هم مهم رول ولوبوي.

د ترکمنستان او افغانستان د ګازو دولتي شرکتونو هم هرات ته د ګازو د لېږد په برخه کې د همکارۍ تفاهم‌لیک لاسلیک کړی دی.

بابایف همداراز ویلي، ترکمنستان د ګازو د صادراتو د لارو د پراخولو، د تولیدي ټکنالوژۍ د عصري کولو او د میتان ګازو د خپرېدو د کمولو هڅې هم کوي.

د انرژۍ د نړیوالې ادارې مشر فاتح بیرول خبرداری ورکړی چې د منځني ختیځ د کړکېچ او د هرمز تنګي د بیا تړل کېدو د احتمال له امله، د تېلو او انرژۍ نړیوال بازار ښايي په ۲۰۲۷ کال کې هم عادي حالت ته راونه‌ګرځي.

دا خبرداری په داسې حال کې ورکړل شوی چې د سې‌شنبې په ورځ د برنټ تېلو بیه په هر بېرل کې نږدې ۱۱۲ ډالرو ته ورسېده.

د روېټرز د راپور له مخې، دا په تېرو پنځو میاشتو کې تر ټولو لوړه بیه وه.

د ورځې په پای کې د برنټ تېلو بیه ۱۰۸.۷۹ ډالرو او د امریکا د لوېدیځ ټکزاس د تېلو بیه ۱۰۱.۷۹ ډالرو ته راکمه شوه.

بیرول په لندن کې د تېلو د صنعت یوې غونډې ته وویل، د دې لپاره هېڅ باوري نښه نه‌ویني چې په ۲۰۲۷ کال کې به د انرژۍ بازار عادي حالت ته راوګرځي.

هغه خبرداری ورکړ چې د هرمز تنګي یو ځل تړل شوی او بیا هم تړل کېدای شي.

نوموړي زیاته کړه چې په منځني ختیځ کې د څو کړکېچونو یوځای کېدل د انرژۍ پر بازار جدي اغېزې لرلی شي.

د راپورونو له مخې، د ایران او امریکا ترمنځ د کړکېچ د زیاتېدو اندېښنې د تېلو د بیو د لوړېدو له مهمو عواملو څخه دي.

د امریکا ولسمشر ډونالد ټرمپ ویلي چې له ایران سره جګړه به ډېر ژر پای ته ورسېږي، خو د ایران چارواکي ټینګار کوي چې له واشنګټن سره هوکړه د تهران د شرطونو په پوره کېدو پورې تړلې ده.

د کښتیو د تګ راتګ د څار شرکت «کپلر» د معلوماتو له مخې، د منځني ختیځ د تېلو صادرات د اکټوبر تر ۱۸مې په پای ته رسېدونکې اوونۍ کې هره ورځ له ۲۴ میلیونو بېرلو واوښتل، خو د هرمز تنګي له لارې د تېلو لېږد لا هم تر هغه وخت ټیټ دی چې جګړه نه‌وه پیل شوې او هره ورځ شاوخوا ۱۴ میلیون بېرلو ته رسېږي چې د پخوانۍ کچې ۸۲ سلنه جوړوي.

ترکیې، قطر، پاکستان او اندونیزیا د چهارشنبې په ورځ په دوحه کې د «بدر تفاهم‌لیک» په نوم د دفاعي همکاریو تړون لاسلیک کړ.

د ترکیې د دفاع وزارت په وینا، د دې تړون هدف د پوځي تولیداتو، دفاعي وړتیاوو، تخنیکي روزنې، څېړنې او ټکنالوژۍ په برخو کې د همکاریو پراخول او د څلورو هېوادونو د دفاعي صنعتونو ترمنځ همغږي پیاوړې کول دي.

د ترکیې د دفاعي صنایعو د ادارې مشر هلوک ګورګون ویلي، دغه تړون به د ګډو تولیدي پروژو او ټکنالوژۍ د پراختیا لپاره د ستراتېژیکو همکاریو بنسټ برابر کړي.

د افغانستان د کرکټ ملي لوبډلې د درې اړخیزو یو ورځنیو سیالیو په دوهمه لوبه کې بنګله‌دېش ته په اوو وېکټو ماتې ورکړه او پایلوبې ته‌یې لار وموندله.

بنګله‌دېش په ۴۱.۲ اورونو کې د ټولو لوبغاړو په سوځېدو ۱۶۰ منډې جوړې کړې.

افغانستان ټاکل شوی هدف په ۳۶ اورونو کې د درېیو لوبغاړو په سوځېدو پوره کړ.

راشد خان د سیالې لوبډلې د څلورو لوبغاړو په سوځولو د افغانستان تر ټولو غوره توپ‌اچوونکی و.

رحمت شاه د ۶۷، حشمت‌الله شهیدي د ۳۵ او ابراهیم ځدراڼ د ۳۴ منډو په جوړولو کې د افغانستان په بریا کې مهم رول ولوباوه.

افغانستان چې په خپله لومړۍ لوبه کې یې هم زېمبابوې ته ماتې ورکړې وه، د اکټوبر په ۲۳مه به د دغو سیالیو په پایلوبه کې یو ځل بیا له زېمبابوې سره مخ شي.

په ورته وخت کې، د افغانستان د کرکټ تر ۱۹ کلونو کشرې لوبډلې هم پرون د بنګله‌دېش تر ۱۹ کلونو کشرې لوبډلې ته په ۴۳ منډو ماتې ورکړه.

په دې ۵۰ اوره سیالۍ کې افغان لوبډلې، خپل سیال ټیم ته ۲۳۸ منډې هدف ټاکلی و، بنګالي لوبغاړو په پیل کې ډېر ښه بېټنګ وکړ او تر ډېرو برلاسي ښکارېدل، خو د لوبې په وروستیو اورونو کې د افغان باولرانو ښه توپ اچونه سبب شوه چې بنګالي لوبغاړي یو په بل پسې وسوځېږي.

تر دې وړاندې لومړۍ ۵۰ اوره سیالي بنګله‌دېش ګټلې وه، خو دوهمه مساوي شوې وه.

د روغتیا نړیوال سازمان په افغانستان کې د پولیو یا د ګوزڼ د شپږو نویو پیښو خبر ورکوي.

د دې سازمان د ختیځې مدیترانې سیمه‌ ییز دفتر پر خپله وېبپاڼه لیکلي چې دغه نوې پیښې روانه اونۍ رپوټ شوي چې درې په کندهار، دوه په ننګرهار او یوه د کابل په موسهي ولسوالۍ کې دي.

له دغو نویو پیښو سره سږکال په افغانستان کې د پولیو د پیښو شمیر ۴۲ ته ورسید.

د روغتیا نړیوال سازمان وايي په ټوله کې سږ ۲۰۲۶ میلادي کال کې تراوسه د پولیو ۴۸ پیښې ثبت شوي چې ۴۲ په افغانستان او ۶ پاکستان کې دي.

په تیر ۲۰۲۵ کال کې د پولیو ۵۲ موارد ثبت شوي وو چې ۲۱ په افغانستان او ۳۱ پاکستان کې و.

افغانستان او پاکستان د نړۍ په سطحه هغه دوه هیوادونه دي چې د پولیو وایروس په کې تراوسه له مینځه نه دی وړل شوی.

پولیو یا ګوزڼ ځانګړې درملنه نلري او یوازې په واکسین یې مخنیوی کیدای شي.

د ازبکستان دفاع وزارت له روسیې سره د ګډو پوځي تمریناتو د پیلیدو خبر ورکوي.

په هغه خبرپاڼه کې چې د سې شنبې په ورځ د تلې په ۲۸ د دغه هېواد د حکومت پر رسمي وېبپاڼه خپره شوې ویل شوي چې د " ۲۰۲۶ همکارۍ" په نوم دغه ګډ پوځي تمرینونه د سې شنبې په ورځ د ازبکستان د ترمذ په پوځي تمریناتي ډګر کې پیل شوي او یوه اونۍ به دوام وکړي.

د روسیې دفاع وزارت هم په خپل رسمي ټلېګرام چینل کې ویلي چې روسي ځواکونه په دغو ګډو پوځي تمرینونو کې د ګډون لپاره ازبیکستان ته استول شوي دي.

خو دواړو هېوادونو په دغو تمرینونو کې د ګډون کوونکو روسي او ازبیک ځواکونو د شمېر او څرنګوالي په اړه معلومات نه دي ورکړي.

ازبکستان له افغانستان سره ګډه پوله لري او د ازبیکستان او روسیې چارواکو وخت ناوخت د دغې پولې په اوږدو کې د وسله ‌والو ډلو د فعالیتونو او د نشه ‌يي توکو د قاچاق په اړه اندېښنې څرګندې کړې دي.