د بشري حقونو د څار ادارې فریډم هاوس په خپل کلني راپور کې چې نن یې خپور کړ ویلي دي چې په دوه زره درویشتم کال کې د نړۍ په دوه پنځوس هیوادونو کې سیاسي او مدني ازادۍ کمې شوې دي.

دې ادارې په خپل راپور کې د نړۍ اووه شپيته هېوادونه د سیاسي او د مدني ازادیو په لړ کې ازاد نه دې بللي او څرګندوي چې په دغو هېوادونو کې پنځلس داسې دي چې سیاسي او اجتماعي حقوق پکې تر ټولو په بد حال کې دي.

د سرچینې د ارزونو له مخې، په دغو هېوادونو کې یو هم افغانستان دی.

د فریډم هاوس په کلني راپور کې د افغانستان په اړه د مذهبي ازادیو نقض ته هم اشاره شوې ده او په راپور کې یې راغلي چې طالبانو د پوهنتونونو له کتابخانو هغه کتابونه چې د دوی په حساب له سني اسلام سره سم نه دي، غونډ کړي دي.

د فریډم هاوس په راپور کې پر دې هم اعتراض شوی دی چې په افغانستان کې شیعه له دې راګرځول شوې دي چې په علني ډول خپل مذهبي مراسم ترسره کړي.

ویل شوي چې همداراز د هندوانو د مذهبي مراسمو مخه نیول شوې ده.

فريډم هاوس لیکي چې دوه زره درویشتم، پرله پسې اتلسم کال دی چې په نړۍ کې ازادۍ پکې په کمیدو دي.

د کډوالو نړیوال سازمان (IOM) وايي چې د جنورۍ میاشتې په وروستیو دوو اوونیو کې له پاکستان څخه تر ۳۸ زرو زیات افغانان بېرته خپل هیواد ته ستانه شوي دي.

د ملګرو ملتونو دې ادارې د پنجشنبې په ورځ، د دلو په ۲۳مه، په خپاره کړي راپور کې ویلي چې دغه افغانان، چې کره شمېر یې ۳۸ زره او ۲۰۱ کسانو ته رسېږي، له پنځو لارو افغانستان ته ستانه شوي دي.

د IOM په وینا، د جنورۍ په وروستیو دوو اوونیو کې د ستنوشویو شمیرد مخکینیو دوو اوونیو په پرتله ۲ سلنه کم شوی، خو په زوره د ایستل شویو کسانو شمیر ۷ سلنه زیات شوی دی.

د دې ادارې شمېرې ښيي چې د ۲۰۲۵ کال د اپرېل میاشتې راهیسې تر دې دمه له پاکستان څخه تر ۱ میلیون او ۱۵۵ زرو زیات افغانان بیرته هیواد ته ستانه شوي، چې له دې ډلې له ۱۵۸ زره زیات یې په زوره ایستل شوي کسان دي.

د IOM په خبره، د هغو بیرته ستنو شویو کسانو سره چې ورسره مرکې شوي، ۹۹ سلنه یې ویلي چې په پاکستان کې د نیول کیدو له ویرې یې دا کارکړی دی.

په داسې حال کې چې روسي ځواکونو تیره شپه د اوکراین پر پلازمینه کییف او نورو ښارونو د بالستیک توغندیو بریدونه وکړل د اوکراین ولسمشرولودمیرزیلینسکي هغه راپورونه ردکړل چې وایي، پراوکراین د روسیې د بشپړیرغل د څلورمې کلیزې سره سم به نوموړی د ولسمشرۍ انتخابات یا ټولپوښتنه اعلان کړي.

د کییف ښاروال په دې ښارکې پر یوه خصوصي هستوګنځای د یوه بالستیک توغندي د لګیدو په پیښه کې د لږترلږه دوو کسانو د ټپي کیدو خبره کړې ده.

چارواکو پرجنوبي ښار ادیسه د تیرې شپې په برید کې د ملکي تاسیساتو د ویجاړیدو او لږترلږه د یوه کس د ټپي کیدوخبر ورکړی دی. د اوکراین پریوشمیرنورو ښارونو هم د روسیې په تازه بریدونو کې د مالي زیانونو راپورونه ورکړل شوي دي.

په عین حال کې د اوکراین ولسمشرولودیمیرزیلینسکي د فایننشل ټایمز ورځپاڼې هغه راپور ردکړچې ګواکې دی په پام کې لري چې د فبرورۍ په ۲۴ د ولسمشرۍ انتخابات او ټولپوښتنه یا ریفرانډم اعلان کړي. هغه وویل دا ډیره مهمه نیټه ده، د جګړې څلورکاله پوره کیږي، د هغې جګړې چې د ده په خبره یو زیات شمیرخلکو د هیواد د دفاع لپاره خپل ځانونه قربان کړي دي.

د برلین د فلمونومشهور نړیوال فستیوال نن پنجشنبې د افغان فلم جوړونکې شهربانو سادات له خوا په جوړ شوي فلم پرانیستل کیږي.

د برلینالي فیستیوال اعلامیه وايي د «No Good Men» په نوم فلم به د فستیوال پرانیستونکی فلم وي.

دا فستیوال د نړۍ له مهمو سینمایي فیستوالونو څخه ګڼل کېږي. د «نو ګوډ مېن» د فلم ډایرکټره شهر‌بانو سادات په ۲۰۲۱ کال کې له افغانستانه وتښتېده او اوس په هامبورګ کې ژوند کوي.

د برلینالي فیستوال په اعلامیه کې د دې فستیوال د مشرې، تریشیا توتیل، له قوله ویل شوي چې: "شهربانو سادات د نړۍ په سینما کې له تر ټولو هیجانوونکو غږونو څخه یوه ده."

شهربانو سادات له دې وړاندې هم د خپلو فلمونو « لیوه او پسه» او «روزنتون» له لارې د نړۍ په نورو معتبرو فلمي فستیوالونو کې ګډون کړی دی.

د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ د چهارشنبې په ورځ په سپینه ماڼۍ کې د اسرائیل له صدراعظم بنیامین نتانیاهو سره تر لیدنې وروسته اعلان وکړ چې له ایران سره خبرې اترې باید دوام ومومي او یوې موافقې ته رسیدل د ده غوره لومړیتوب دی.

ولسمشرټرمپ په خپلې ټولنیزې شبکې «ټروټ سوشیال» کې له نتانیاهو او د هغه د پلاوي له نورو غړیو سره کتنه «ډېره ښه» وبلله او زیاته یې کړه: زما له ټینګارپرته چې له ایران سره باید خبرې دوام ومومي"هیڅ وروستۍ پرېکړه ونه شوه، تر څو څرګنده شي چې ایا یوې موافقې ته د رسېدو امکان شته که نه."

ټرمپ زیاته کړه چې د اسرائیل صدراعظم ته یې ویلي، که داسې یوه موافقه ترلاسه شي، "دا به زموږ غوره انتخاب وي."

د امریکا ولسمشر داهم وویل چې که له ایران سره موافقه ونه شي، "باید ولیدل شي چې پایله به یې څه وي."

ولسمشرټرمپ د ایران پراټومي تاسیساتو د امریکا وروستیو بریدونو ته په اشاره وویل چې "تېر ځل ایران پرېکړه وکړه چې موافقه ونه کړي او د ‘نیمې ‌شپې چټک’ د عملیاتو هدف وګرځېد چې د هغوی لپاره یې ښه پایله نه لرله. ټرمپ زیاته کړه، دی هیله من دی چې دا ځل به ایران ډېر منطقي او مسؤلانه چلند وکړي.

د اسرائیل صدراعظم بینامین نتانیاهو د سه‌ شنبې په ورځ امریکا ته له سفر مخکې وویل چې له ډونالډ ټرمپ سره په خبرو کې به له ایران سره د مذاکراتو موضوع د ده اصلي لومړیتوب وي.

بېلابېلو رسنیو راپور ورکړی چې نتانیاهو د امریکا له ولسمشر سره په لیدنه کې د ایران د توغندیز پروګرام په اړه د واشنګټن د لا زیات سخت دریځ غوښتنه کړې ده.

د امریکا د بهرنیو چارو وزارت هغو افغانانو ته چې په ۲۰۲۱ کال کې پرافغانستان د طالبانو له بیا واکمنیدو وروسته یې قطرته لیږدولي او له څوکلونوراهیسې هلته میشت دي، د بیرته ستنولو په بدل کې هغوی ته د پیسو د ورکړې بهیرپیل کړی دی. دا خبره د جنوبي اومرکزي آسیا لپاره د بهرنیو چارو وزارت یوه لوړپوړي چارواکي پاول کاپورپرون چهارشنبې د امریکا د کانګرس غړیو ته په یوه غونډه کې وکړه. د رویترز خبري آژانس د راپورله مځې دې چارواکي ویلي چې دغه بهیرد دې لپاره پیل شوی چې چارواکي غواړي هغه کمپ چې دغه افغانان پکې مشت دي د مارچ میاشتې ترپایه وتړي. د راپورله مخې د امریکا د پوځي اډې په دې کمپ له ۱۱۰۰ ډیرافغانان ساتل کیږي. د دغو افغانانو چې ډیری یې په افغانستان کې له امریکایي ځواکونو سره کارکړی او له دې ویرې چې طالبان ترغچ وانخلي قطرته لیږدول شوي، د بیامیشتیدو بهیریې په تیرکال کې د ولسمشرټرمپ ادارې وځنډاوه.

ښاغلي کاپور وویل چې شاوخوا ۱۵۰ کسانو دا وړاندیز منلی خو ویلي یې دي چې نه پوهیږي چې افغانستان ته د بیرته ستنیدو په صورت کې به له دوی سره څه پیښیږي. هغه زیاته کړه چې موږ نه غواړو چې افغانان په زوره بیرته هیوادته ستانه کړو.

دې چارواکي همدارنګه وویل چې متحدو ایالتونو له درېیمو هېوادونو سره هم د هغوی د بیا مېشتېدو په اړه خبرې کوي.

د پخوانیو سرتیرو او مدافع ډلو څخه جوړه د افغان ایواک په نوم ډلې مشرشاون وان ډایور رویترز ته وویل چې د لیږدول شویو اصلي غړي ته د ۴۵۰۰ ډالرو او د کورنۍ بل هرغړي ته یې د ۱۲۰۰ ډالر وړاندیز کیږي.

ډیموکراټانو پر دې پرېکړه نیوکه کړې او دا یې د افغان متحدینو پر وړاندې خیانت بللی.

د جرمني د جیولوژۍ سروې ادارې د افغانستان په شمال کې د یوې زلزلې خبرورکړی دی.

دې ادارې ویلي چې د دغې زلزلې چې قدرت یې د ریښتر په کچه ۴،۳ درجې ثبت شوی، مرکز یې د بدخشان د مرکز فیض آباد په ۶۷ کیلومترۍ کې وو.

دغه زلزله چې مرکز یې ترځمکې ۵۳ کیلومتره لاندی ثبت شوی، په سیمه ییز وخت بیګا د شپې شاوخوا دولس نیمې بجې شوې. تراوسه یې د زیانونو راپورونه ندي ورکړل شوي خو ویل شوي چې هغه له پولې اخوا د تاجکستان په کولاب سیمه کې چې د دې زلزلې مرکز ته نژدې سیمه ده، احساس شوې.

په افغانستان کې ترټولو خونړۍ زلزله د ریښترپه کچه ۶ درجې د تیرکال په دوبي کې په ختیځ کې وشوه چې ترټولو ډیرځاني او مالي زیانونه یې په کونړولایت کې واړول.

د فلسطیني ادارې رئیس محمود عباس له متحدو ایالاتو او نړیوالې ټولنې وغوښتل چې د اسرائیلو د پلان په وړاندې چې غواړي په لویدیځه غاړه باندې خپله ولکه ټینګه کړې "پریکنده غبرګون" څرګند کړي.

د فرانسې دخبري اژانس خپل رپوټ کې زیاتوي چې محمود عباس ناروې ته دسفر په ترځ کې د چهارشبنې په ورځ وویل چې په دې هکله یې دناروې صدراعظم یوناس ګار استوره سره خبرې کړي دي .

محمود عباس داهم ویلي چې د ناروي صدراعظم سره یې د یهودي ښارګوټیو د اوسیدونکو د زورزیاتي او دهغو ۴ ملیارډو ډالرو د کنګل کیدو په هکله خبرې کړي چې د اسرائیلو لخوا فلسطینیانو ته تخصیص شوي وو.

محمود عباس خبریالانو ته وویل : "دغو جدي سرغړونو ته باید دامریکا او نړیوالې ټولنې لخوا پریکنده ځواب ځکه وویل شي چې د ولسشمر ټرمپ د هلوځلو مخه نیسي او د نړیوالو قوانینو څرګنده سرغړونې ګڼل کیږي."

داسرائیلو امنیتي کابینې دیکشنبې په ورځ یو لړ اقدامات تصویب کړل چې اسرائیلوته اجازه ورکوي ترڅو خپل کنټرول هغو سیمو ته وغځوي چې د اوسلو د ۱۹۹۰ کال تړون سره سم د فلسطینانو د خودمختارې ادارې ترکنټرول لاندې دي.

د ۲۰۲۶ شل اوریز نړیوال جام د سیالیو په دوام کې د پنجشنبې په ورځ د سیریلانکا ټیم د عمان په وړاندې ، نیپال د ایټالیا او د هند ټیم د نامیبیا په وړاندې لوبې کوي.

پرون د افغانستان ملي ټیم په دوهم سوپر اور کې لوبه جنوبي افریقا ته وبایلله ، دغه راز پرون داسترالیا ټیم ایرلند ته د ۶۷ رنزونو په توپیر او ویسټ انډیز د انګلستان ته د دیرشو رنزونو په توپیر ماته ورکړه.

د جام وروستۍ لوبه ټاکل شوې د راتلونکې مارچ میاشتې په اتمه وشي.

دایران بهرنیو چارو وزیر عباس عراقچي وايی دایران د توغندیو وسله "امریکا سره د خبرو موضوع نه ده او نه به وي."

عراقچي د چهارشنبې په ورځ دیوه حکومتي لاریون په ترځ کې ټینګار وکړ چې په ټکو یې هیڅوک نه شي کولای دایران په توغندیو تعرض وکړي.

خو دجرمني بهرنیو چارو وزیر یوهان واده پول د چهارشنبې په ورځ وویل د اټومي پروګرام سربیره ، د ایران د بالستیک توغندیو د پراختیا پروژه هم دایران او امریکا ترمینځ دخبرو یوه بله موضوع ده.

د عمان پلازمینه مسقط کې دمتحدو ایالاتو او ایران ترمینځ دخبرو یو پړاو ترسره شوی او دبل پړاو نیټه ترواسه نه ده څرګنده.

د پاکستان دفاع وزیر وايي پاکستاني ځواکونه به له روژې مخکې په ټکو یې افغانستان کې په تروریستانو بریدونه وکړي.

خواجه اصف پاکستاني رسنۍ ARY سره په مرکه کې چې د چهارشنبې په ورځ خپره شوه وویل که چیرې دغه عملیات وځنډول شي نو تاوان به یې ډیر وي.

خو هغه زیاته کړه چې دا یې خپل شخصي نظر دی او د تایید شویو معلوماتو په اساس دا خبره نه کوي.

افغانستان کې د طالبانو حکومت تراوسه د پاکستان د دفاع وزیر دغو څرګندونو په هکله غبرګون نه دی ښودلی خو د دریاست الوزرا اقتصادي مرستیال ملا عبدالغني برادر دیکشنبې په ورځ کابل کې یوې غونډې ته وویل چې افغانستان نه غواړي چاته ضرر ورسوي خو په ټکو یې که څوک نا پاک نیت ولري نو مناسب ځواب به ورکړل شي او تاریخ دا خبره ثابته کړې ده.

پاکستان ادعا کوي چې د تحریک طالبان پاکستان مشرانو افغانستان کې پناه اخیستې او له هغه ځایه پاکستان کې بریدونه تنظیموي خو کابل تل دا تور رد کړی او وايي چې هیچا ته اجازه نه ورکوي چې دافغانستان خاوره دنورو خلاف وکاروي.