د طالبانو د بهرنیو چارو سرپرست وزیر ادعا کړې چې په دوحه کې د ملګرو ملتونو په کوبه‌توب د افغانستان په اړه د تېرې یکشنبې او دوشنبې ورځو غونډې، خاصه پایله نه درلوده.

ملي راډیو تلوېزیون چې د طالبانو په کنټرول کې دی، پرون ناوخته په خپله ایکس شبکه یا پخواني ټویټر کې خبر ورکړی چې امیر خان متقي دغه څرګندونې په کابل کې د افغانستان لپاره د ملګرو ملتونو د مرستندوی ماموریت یا یوناما له مشرې روزا اوتنبایووا سره په کتنه کې کړې دي.

وړاندې لیکل شوي چې امیر خان متقي تمه ښودلې چې له افغانستان سره د تعامل په اړه غونډې ښې نتیجې ولري.

د یوناما مشرې ویلي، که برخه‌وال هېوادونه سره سلا شي، په دوحه کې به د افغانستان په اړه لا زیاتې غونډې جوړې شي چې د ملګرو ملتونو او طالبانو حکومت ترمنځ ښه تفاهم رامنځته شي.

د ملګرو ملتونو په کوربه توب په دوحه کې پر افغانستان تازه غونډه تېره یکشنبه او دوشنبه جوړه شوې وه چې طالبانو ته هم په کې د ګډون بلنه ورکړل شوې وه، خو طالبانو تر غونډې یوه ورځ مخکې په دې غونډه کې له ګډون انکار وکړ.

د دوحې په مخکېنۍ غونډه کې چې د ۲۰۲۳م کال په مې میاشت کې، هغه هم د ملګرو ملتونو د سرمنشي انټونیو ګوټېرېش په کوربه‌توب جوړه شوې وه، طالبانو ته د ګډون بلنه نه وه ورکړل شوې چې طالبانو یې له امله انتقاد کړی و.

پاکستان ادعا کوي چې په باجوړ کې پر پوځیانو انتحاري بریدکوونکی افغان و.

د روانې فبرورۍ په ۱۶ مه په باجوړ کې د پاکستان د امنیتي ځواکونو پر یوه مرکز په برید کې لږ تر لږه ۱۱ سرتېري ووژل شول. د دې برید مسوولیت ټي ټي پی په غاړه واخیست.

پاکستاني رسنیو نن د خپل هیواد د امنیتي سرچینو د ادعا پر اساس لیکلي چې د دې برید عامل قاري عبدالله نومېده چې د افغانستان د بلخ ولایت اوسېدونکی و.

پاکستان تر دې وړاندې هم د اکثرو بریدونو عوامل افغانان بللي او پر له پسې وايي چې د ټي ټي پي مشران په افغانستان کې دي خو د افغانستان د طالبانو حکومت د پاکستان ادعاوې ردوي او وايي چې پاکستان دې خپلې ستونزې په خپله خاوره کې حل کړي.

د افغانستان د بشري حقونو د وضعیت د څارنې لپاره د ملګرو ملتونو ځانګړي راپور ورکوونکي، ویلي چې د ښځو او نجونو د روغتیا حق په اړه به خپل نوی راپور د ملګرو ملتونو د بشري حقونو د شورا په راتلونکې غونډه کې وړاندې کړي.

ریچارډ بېنټ، د پاکستان له وروستي سفر وروسته په اېکسپاڼه (پخواني ټویټر) لیکلي چې هغه د شورا د ۶۱مې غونډې لپاره چمتووالی نیسي او خپل راپور به د فبرورۍ په ۲۶مه په جینیوا کې د بشري حقونو شورا ته وړاندې کړي.

هغه زیاته کړې چې په پام کې لري چې یوه شفاهي وینا هم وکړي، چې پکې به د بشري حقونو د هغو اندېښمنو پرمختګونو یادونه وکړي چې د ده په وینا د جدي اندېښنې وړ دي.

طالبانو له واک ته رسیدو وروسته د زده کړو د لومړني حق په شان د ښځو د بشري حقونو ګڼې سرغړونې کړي دي.

د بشري حقونو د شورا دا غونډه په داسې حال کې دایریږي چې نړیواله ټولنه لا هم پر دې بحث کوي چې د افغانستان د بشري حقونو له بحران سره څنګه چلند وشي.

طالبانو ویلي چې د بندي امریکايي وګړو په اړه له متحدو ایالتونو سره په خبرو بوخت دي او د حل لارې لټوي.

د طالبانو ویاند ذبیح‌الله مجاهد په یوه غږیز بیان کې چې د دولتي ملي ټلویزیون له لارې خپور شو، وویل: «موږ په دې موضوع له امریکایانو سره خبرې کوو او د حل لارې تر بحث لاندې دي.»

دا څرګندونې وروسته له هغې وشوې چې د افغانستان لپاره د امریکا د چارو سرپرست، ډان براون، چې مرکز یې په دوحه کې دی، وویل طالبان لا هم بندیان د امریکا او نورو هېوادونو پر وړاندې د خبرو اترو د فشار د وسیلې په توګه کاروي.

هغه په اېکسپاڼهکې لیکلي: «نړیواله ټولنه باید له طالبانو سره د دغو ناوړه تاکتیکونو له امله حساب کتاب وکړي.»

امریکايي چارواکو ویلي چې دوه امریکايي وګړي، ډینس کویل او محمود شاه حبیبي، د طالبانو په بند کې دي. کویل ۶۴ کلن دی، د ژبپوهنې څېړونکی او د پوهنتون استاد دی او نژدې یو کال کېږي چې بندي دی. محمود شاه حبیبي د ۲۰۲۲ کال په اګست کې په کابل کې نیول شوی، خو تر اوسه یې د اوسېدو ځای نه دی روښانه شوی او طالبان یې هم په اړه بې خبري څرګندوي.

د یرغمل شوو کسانو د چارو لپاره د امریکا د ولسمشر ځانګړي استازي، اډم بوهلر، مخکې خبرداری ورکړی و چې طالبان باید هغه څه پای ته ورسوي چې نوموړي د یرغمل نیولو ټول ډولونه بللي دي.

همداراز، د ولسمشر ډونالډ ټرمپ مرستیال سلاکار، سباستیان ګورکا، ویلي چې ولسمشر تمه لري طالبان د تښتونو او یرغمل نیولو لړۍ ودروي، که نه نو له عواقبو سره به مخامخ شي.

ملګرو ملتونو اعلان کړی چې د مصنوعي ځیرکتیا په برخه کې یې یو نوی پلاوی جوړ کړی، تر څو پر ټکنالوژۍ د انسان کنټرول پیاوړی کړي.

د ملګرو ملتونو سرمنشي انتونیو ګوترش د هند په نوې ډیلي کې یوې غونډې ته وویل چې نړۍ په ډېر چټک ډول نامعلومې خوا ته روانه ده او اړتیا ده چې د وېرې او احساساتو پر ځای واقعیتونو ته پام وشي.

هغه زیاته کړه چې د «مصنوعي ځیرکتیا د نړیوال علمي پلاوي» لپاره ۴۰ غړي ټاکل شوي دي. د هغه په وینا، علمي مدیریت کولی شي دا ټکنالوژي لا خوندي او عادلانه کړي.

دا په داسې حال کې ده چې د مصنوعي ځیرکتیا له ګټو سره سره، ځینې جدي اندېښنې هم شته، لکه د کارونو له منځه تلل، آنلاین ناوړه ګټه اخیستنه او د برېښنا لوړ مصرف.

ټاکل شوې ده چې د نړۍ مشران به نن د ملګرو ملتو تر چتر لاندې د نوې ډیلي د مصنوعي ځیرکتیا د غونډې په پای کې د دې ټکنالوژۍ د خطرونو او فرصتونو په اړه خپل ګډ دریځ وړاندې کړي.

د کریکټ په نړیوال شل اوریز جام کې افغانستان د خپل ګروپ وروستۍ لوبه له کاناډا څخه په ۸۲ منډو وګټله او له دې جام سره یې مخه ښه وکړه.

افغان لوبډلې کاناډا ته ۲۰۱ منډې هدف ورکړ چې تر ټولو ډېرې یعنې ۸۷ منډې په کې د ابراهیم ځدراڼ وې.

کاناډا په ټولو شلو اورونو کې د ۸ لوبغاړو په سوځېدو ۱۱۸ منډې وکړې.

افغانستان په خپل ګروپ کې ۴ لوبې وکړې چې نیوزلنډ او جنوبي افریقا ته یې لوبې بایلودې، خو له متحده عربي اماراتو او کاناډا څخه یې وګټلې.

د پاکستان د بهرنیو چارو وزارت په اسلام اباد کې د طالبانو یو ډيپلومات احضار کړی او د باجوړ د برید په اړه یې خپل اعتراض ورته وړاندې کړی دی.

دغه وزارت د پنجشنبې په ورځ په یوه اعلامیه کې وویل چې د چهارشنبې په ورځ یې د افغانستان د سفارت مرستیال احضار او خپل ( پیاوړی احتجاج) یې ور واوروه.

پاکستاني چارواکي وایي چې د باجوړ موټر بم او ډله ییز برید چې ۱۱ پاکستاني سرتیري په کې ووژل شو، د تحریک طالبان پاکستان له خوا شوی دی.

هغه برید د فبرورۍ په ۱۶مه شوی و.

پاکستان تل تور پورې کوي چې تحریک طالبان پاکستان د افغانستان له خاورې پر دوی دا ډول بریدونه پلانوي، خو د طالبانو حکومت دا تورونه په کلکه ردوي او وایي، ټي.ټي.پي د پاکستان کورنۍ مسله ده.

د پاکستان د پنجاب ایالات چارواکي وایي چې نن پنجشنبې به شل افغانان بیرته خپل هیوادته ستانه کړي.

د دې ایالت د کورنیو چارو وزارت په یوه بیان کې وویل چې د ۲۰۲۳ کال په وروستیو کې چې له پاکستانه د افغان کډوالو د ایستلو بهیرپیل شوی، تراوسه له دوه ملیونه زیات افغانان بیرته خپل هیوادته ستانه کړای شوي دي. د بیان له مخې یوازې له پنجاب ایالت څخه له یونیم لک زیات بې اسناده افغانان ایستل شوي دي. د کورنیو چارو وزارت په وینا ټول هغه افغان اتباع چې په دې ایالت کې د اوسیدو قانوني اسناد نه لري، ایستل کیږي. د راپورله مخې په پنجاب کې د بې اسناده کسانو د ساتلو ۳۷ مرکزونه فعال دي چې اوس مهال ۶۹ افغان اتباع پکې ساتل کیږي چې د دوی ۲۰ به یې نن بیرته خپل هیوادته واستول شي.

د افغانستان تکواندو لوبغاړې او د ښځو د حقونو فعالې مرضیه حمیدی د بشري حقونو او ډموکراسۍ لپاره د جینیوا په اتلسمه غونډه کې د ۲۰۲۶ کال د ښځو د حقونو نړیواله جایزه ترلاسه کړه.

دا جایزه د چهارشنبې په ورځ د سلواغې په ۲۹ د افغانستان د ښځو د حقونو د ملاتړ لپاره د هغې ژمنتیا ته د درناوي په پار ورکړل شوه.

اغلې حمیدي پر افغانستان د طالبانو له بیا واکمنیدو وروسته فرانسې ته کډه شوې ده.

طالبانو په تېرو څلورو کلونو کې ښځې په ډېرو دولتي ادارو کې له کار کولو منع کړې دي.

طالبانو همدارنګه له شپږم ټولګي څخه پورته نجونې ښوونځیو ته له تلو راګرځولي او پوهنتونونه یې هم د نجونو او ښځو پر مخ تړلي دي.

په افغانستان کې ښځې او نجونې ورزشي کلپونو، تفریحي پارکونو او ښځینه حمامونو ته هم له تلو منع شوي او هم نشي کولای چې له محرم پرته لیرې سفرونه وکړي.

سره له دې چې په افغانستان کې د ښځو او نجونو پر وړاندې محدودیتونه زیات شوي، د طالبانو حکومت ادعا کوي چې د اسلامي شریعت په چوکاټ کې د ښځو ټول حقوق تأمین دي.

د ملګرو ملتونو د بشري مېشتېدو پروګرام (يو اېن هېبېټېټ) وايي چې په ۲۰۲۵ کال کې د افغانستان په ۲۸ ولايتونو کې له ۳۱ زره څخه زيات کسان د ناڅاپي سېلابونو له امله زيانمن شوي دي.
دې ادارې نن پنجشنبه (۳۰ دلو، ۱۹ فبروري) په اېکس شبکه کې په يوه بیان کې وليکل چې په افغانستان کې اقليمي اغیزې په زياتېدو دي.

د افغانستان بېلابېلو ولايتونو په وروستيو کلونو کې د مرګونو او ويجاړوونکو سېلابونو شاهدان پاتې شوي دي. دا هیواد د هغو لسو هېوادونو له ډلې څخه دی چې د اقليمي بدلون پر وړاندې تر ټولو زيات زيانګالي دي.

په برلین کې چارواکو د چهارشنبې په ورځ وویل چې جرمني ته د هغو افغانانو د لیږدولو بهیر نژدې په بشپړیدو دی چې دې هیواد منلي دي.

د جرمني د کورنیو چارو وزارت یوې ویاندې وویل چې د افغانستان لپاره د منلو فدرالي پروګرام شاوخوا ۲۳۰ کسان او د پخوانیو محلي کارکونکو او د هغوی د خپلو خپلوانو په ګډون شاوخوا پنځوس کسان، دا مهال په پاکستان کې جرمني ته د سفر لپاره انتظار باسي. دې ویاندې زیاته کړه چې جرمني ته دهغوی د لیږدولو پروګرام به په چټکۍ عملي شي.

د جرمني ډي پي اې خبري آژانس د راپورله مخې دې چارواکې همدارنګه وویل چې کیدای شي هره ورځ شمیرې بدلې شي ځکه د یوشمیرکسانو پردوسیو د محکمو په ګډون پر ځینو بهیرونو کې کار روان دی.

په تیره ډسمبرمیاشت کې د جرمني حکومت له ۶۵۰ څخه زیاتو افغانانو ته خبر ورکړ چې دا هیواد به یې ونه مني. دا هغه کسان دي چې د بشري حقونود دلایلو له مخې یې جرمني ته د تلو غوښتنلیکونه ورکړي وو.

د دې پرېکړې له لغوه کېدو سره، هغوی ته وړاندیز وشو چې له پاکستان څخه بېرته افغانستان ته په ستنېدو کې مرسته ترلاسه کړي یا بل هېواد ته ولاړ شي. په دې وړاندیز کې مالي مرسته هم شامله وه.

له دغوافغانانو د استوګنې پخوانی ملاتړ، لکه په مېلمستونونو کې یې استوګنځای پای ته رسول کېږي.

د کورنیو چارو وزارت وویل چې دا پرېکړه هم پر هغو کسانو تطبیقېږي چې د پاکستان په پلازمېنه اسلام‌اباد کې مېشت دي او هم پر هغو کډوالو چې له پاکستان څخه بېرته افغانستان ته ایستل شوي دي.

په وروستیو کې، د جرمني حکومت د چارټر او منظمو الوتنو له لارې هغه افغانان جرمني ته ولېږدول چې د طالبانو له واکمنۍ څخه پاکستان ته تښتېدلي وو. تېره اوونۍ، د فدرالي منلو پروګرام په چوکاټ کې ۴۷ کسان برلین ته ورسېدل.