د اسراییل صدراعظم بینامین نتنیاهو پرون دوشنبې ژمنه وکړه چې د حماس پر وړاندې به چې امریکا او اروپایي ټولنه یې د یوې ترهګرې ډلې په توګه پېژني، جګړې ته دوام ورکړي.

نوموړي دغه ژمنه داسې مهال وکړه چې پرون په غزه کې د وژل شویو له سلو د زیاتو فلسطینیانو لپاره د ویر مراسم نیول شوي وو.

د غزې د روغتیایي چارواکو په وینا دوی د شپې له خوا د اسراییل په هوایي بریدونو کې وژل شوي وو.

نتنیاهو د خپل لیکود ګوند له مقره وکیلانو ته وویل چې تراوسه ډېره لیرې ده چې جګړه دې پای ته ورسېږي.

نتنیاهو هغه راپورونه چې ګواکې حکومت به یې په بشپړه توګه د جګړې د بندولو اعلان وکړي او ده هغه د رسنیو ګونګوسې وبللې، رد کړل.

د اسراییل صدراعظم زیاته کړه اسراییل به له پوځي فشارونو پرته د پاتې یرغمل شویو په خوشې کولو کې بریالی نه شي.

د راپورونو له مخې تراوسه له سلو زیات یرغمل له سخت دریځې حماس ډلې سره دي.

دې ډلې د اکټوبر په اومه د اسراییل پر جنوبي ښارګوټو په برید کې ۱۲۰۰ کسان ووژل شول او شاوخوا ۲۴۰ یې یرغمل کړل.

حماس څو اوونۍ مخکې له اسراییل سره د موقت اوربند په ترڅ کې د اسراییل له زندانونو د یو شمېر فلسطیني بندیانو د خوشې کېدو په بدل کې په لسګونو یرغمل آزاد کړل.

د امریکا د بهرنیو چارو وزیر مارکو روبیو د پاکستان د بهرنیو چارو له وزیر اسحاق ډار سره په واشنګتن کې لیدلي.

مارکو روبیو په خپله ایکس پاڼه لیکلي چې له ډار سره په لیدنه کې یې د منځني ختیځ د سولې د ټینګښت لپاره د پاکستان د رول ستاینه کړې.

هغه زیاته کړې چې دواړو د امریکا او پاکستان د ښه امنیت او سوکالۍ لپاره د رغنده ملګرتیا په غښتلي کولو سلا وکړه.

اخوا بیا د پاکستان د بهرنیو چارو وزارت لیکلي چې اسحاق ډار له مارکو روبیو سره په خبرو کې اندېښنه ښوولې چې وسله والې ډلې له افغان خاورې پر دوی بریدونه کوي.

په بیان کې زیاته شوې چې ډار د روانو امنیتي ننګونو سره د مقابلې لپاره د ترهګرۍ ضد همکارۍ د پیاوړتیا پر اړتیا ټینګار وکړ.

د طالبانو دفاع وزیر محمد یعقوب مجاهد بیا پرون په مسکو کې د یوه نړیوال امنیتي کنفرانس په ترڅ کې ځینې لوري تورن کړل چې هڅه کوي افغانستان ناامنه وښيي او خپلې امنیتي ستونزې پرې وتپي.

طالبانو مخکې هم په وار وار رد کړې چې له افغان خاورې د پاکستان یا نورو هېوادونو پر ضد وسله والې ډلې فعالیت کوي.

د ایران بهرنیو چارو وزارت دمتحدو ایالاتو د ولسمشر دونالد ټرمپ څرګندونو ته غبرګون کې وویل چې ددواړو هیوادونو ترمینځ هوکړه تراوسه نهايی شوې نه ده.

خو د وزارت ویاند اسماعیل بقايی د جمعې په ورځ دا هم وویل چې د پیغامونو تبادله دوام لري.

ولسمشر ټرمپ مخکې ویلي وو چې د جګړې د پایته رسولو هوکړه باید د هرمز تنګي پرانیستلو اود اټومي زیرمو له مینځه وړلو ته شامله وي.

خو دایراني رسنیو د رپوټونو په اساس ښاغلي بقايي د هرمز تنګې په هکله چې دایران او عمان په اوبو کې دی وویل چې دغه دواړه هیوادونه باید داسې لارې چارې غوره کړې چې هم یې خپلې ګټې او امنیت وساتل شي او هم نړیوالې ټولنې ته د بیړۍ چلولو د خوندیتوب ډاډ ورکړي.

بقايي ویلي چې هرمز تنګی د ایران او عمان دی.

دامریکا ولسشمر او ددغه هیواد د خزانه داري وزیر په دې وروستیو کې عمان ته ګواښ وکړ چې د هرمز تنګي د کنټرول او ورڅخه د تیریدونکو بیړیو نه د مالیې اخیستو هڅه دې نه کوي.

لدې مخکې یوې ایرانۍ سرچینې هم رویترز خبري اژانس ته ویلي وو چې دتهران او واشنګټن ترمینځ یو تفاهم شوی خو نهايي شوی نه دی او هوکړه د اټومي موادو له مینځه وړلو ته نه شاملیږي.

د ډنمارک استخباراتو د جمعې په ورځ وویل د نړیوالو تحولاتو ارزیابي یې چه ترسره کړې، تهران په دغه هیواد کې ترهه ګریزو ګواښونو کې ډیر رول لري.

د استخباراتو مشر فین بورخ اندرسن وايي چې ددغو ګواښونو ماهیت په دې وروستیو کلونو کې بدل شوی دی.

نوموړي په یوه اعلامیه کې ویلي چې تیرکال دولتي عاملانو په ترهه ګریزو ګواښونو کې ډیر رول درلوده او دا خبره په ځانګړي ډول د ایران په اړه صدق کوي چې اسرائیلی او یهودي منافعو اواروپا او ډنمارک کې دایران درژیم مخالفینوته ګواښونه جوړوي.

دغه راز د ډنمارک د ګاونډي هیواد ،سویډن ، امنیتي ادارې هم ایران تورن کړ چې د اسرائيلي منافعو پر ضد د زورزیاتي ډکو اعمالو لپاره په دغه هیواد کې د جنایتکارو ډلو څخه کار اخلي خو تهران دا تور رد کړی دی.

د ډنمارک داستخباراتو او امنیت اداره وايی په وروستیو کلونو کې دایران، امریکا او اسرائیلو ترمینځ د کړکیچ زیاتوالي او په ځانګړې توګه دتیرکال دکب په نهمه په ایران باندې دامریکا او اسرائیلو بریدونو د لویدیځو هیوادونو په وړاندې ګواښونو باندې اغیز کړی دی.

د ناټو عمومي منشي نن وویل چې د روسیې بې پروا چلند د ټولو لپاره خطر دی.

مارک روټه نن وروسته تر دې دا خبره وکړه چې له اوکراین سره نژدې د رومانیا پر یوه ښار تیره شپه د روسیې له لورې یو ډرون ولګید.

مارک روټه څرګنده کړه چې ناټو د خپلو متحدینو د خاورې د هر اینچ دفاع ته چمتو ده.

تر دې څرګندونو مخکې د رومانیا دفاع وزارت په یوه اعلامیه کې وویل چې تیره شپه د روسیې یو ډرون د دانیوب سیند پر غاړه د ګالاټي په ښار کې د استوګنې پر یوې ودانۍ ولګېد.

د رومانیا د چارواکو په وینا دا ودانۍ له خلکو تشه شوې ده او لږ تر لږه دوه تنه برسیرن ټپيان شوې دي.

د امریکا مرستیال ولسمشر وايي چې واشنګټن تر اوسه له ایران سره وروستۍ موافقې ته نه دي رسیدلي، خو دواړه خواوې ورته نژدې دي.

جي ډي ونس د پنجشنبې په ورځ خبریالانو ته وویل:

« زه دا تضمین نشم کولی چې موږ به یوې موافقې ته ورسیږو، خو زه اوس مهال مثبت احساس کوم»

د هغو سرچینو په وینا چې له اکسیوس او رویټرز سره یې خبرې کړې، متحده ایالات او ایران د پنجشنبې په ورځ یوې موافقې ته ورسیدل چې اوربند وغځوي او په هرمز تنګي کې د بار وړلو محدودیتونه لرې کړي.

ښاغلي ونس وویل چې له تهران سره په خبرو اترو کې د اختلاف څو ټکي وو چې په هغوی کې د ایران د غني شویو یورانیمو او د یورانیمو د زیرمه کولو مساله هم شامله وه.

د امریکا مرستیال ولسشمر بیا وویل، دا تر اوسه څرګنده نه ده چې ولسشمر به کله دا متن لاسلیکوي او تر دې دمه په متن کې ځیني بدلونونه پکار دي.

ښاغلي ونس زیاته کړه چې متحده ایالتونه دا دریځ لري چې د تهران اټومي پروګرام په بشپړ ډول شاته وغورځي.

رومانیا پر روسیې تور لګولی چې د اوکراین پولې ته نژدې یې د رومانیا په خاوره کې پر یوې جګې ودانۍ ډرون لګیدلی دی.

رومانیا دې پېښې ته د«غیرمسوولانه تاوتریخوالي» نوم ورکړی دی.

د رومانیا دفاع وزارت نن ( د مې ۲۹ مه) په یوه اعلامیه کې وویل چې تیره شپه ډرون د دانیوب سیند پر غاړه د ګالاټي په ښار کې د استوګنې پر یوې ودانۍ ولګېد.

د رومانیا د چارواکو په وینا ودانۍ له خلکو تشه شوې ده او لږ تر لږه دوه تنه برسیرن ټپيان شوې دي.

روسیې تر اوسه د دې پېښې په اړه څه نه دي ویلي.

ایران او متحده ایالاتو د نازک اوربند او د جګړې د پایته رسولو لپاره د دیپلوماتیکو هلوځلو په ترځ کې د فارس خلیج په سیمه کې یو ځل بیا تازه بریدونه ترسره کړل.

د ایران د سپاه پاسداران ځواکونو ویلي چې د مې د ۲۸ په سهار یې کویټ کې د امریکا پر یوه هوايي اډه وروسته له هغې برید کړی چې امریکايي ځواکونو د ایران په جنوب کې د بندر عباس هوايي ډګر ته نږدې یو ځای په نښه کړ.

د پاسدارانو اعلامیه وايي چې د دوی غچ اخیستونکی برید د ځايي وخت له مخې د سهار په ۴:۵۰ بجو ترسره شو، او هغه اډه یې په نښه کړه چې د دوی په وینا د بندر عباس هوايي ډګر ته نږدې د امریکا د هوايي برید سرچینه وه. اعلامیه زیاتوي چې امریکايي ځواکونو د “هوايي توغندیزو وسایلو” په کارولو برید کړی و.

پاسدارځواکونو دغه عملیات “یو جدي خبرداری” بللی او زیاته کړې یې ده چې که پر ایران نور بریدونه وشي نو ددوی غبرګون به “لا ډېر پرېکنده وي.”

تردې مخکې سیمه کې دامریکايي ځواکونو قوماندانۍ (سنتکام) ویلي وو چې ددوی قواوو هرمز تنګي ته نږدې څلور هغه ایراني ډرونونه وویشتل چې ګواښ یې جوړ کړی وو او مخکې لدې چې پنځم ډرون وولي بندرعباس ته نږدې یې د ډرنونو د توغولو یوه دستګاه هم په نښه کړه.

امريکايي ځواکونو وویل چې دغه اقدامات “ سنجول شوي، بشپړ دفاعي، او د اوربند د ساتلو لپاره ترسره شوي” دي.

داوکراین ولسمشر ولودمیر زیلنسکي په یوه بې‌ساري او مستقیمه غوښتنه کې له ولسمشر ټرمپ او د امریکا کانګرس څخه غوښتي چې اوکراین د «پیټریوټ» دافع هوا نورو سیستمونو ته ځکه بیړنۍ اړتیا لري چې روسیې پر اوکرایني ښارونو د بالستیک توغندیو بریدونه زیات کړي دي.

زېلېنسکي په خپل پنځه مخیز لیک کې چې سپینې ماڼۍ او کانګرس ته استول شوی، ویلي چې د اوکراین د ملکي وګړو د ساتنې امکانات اوس تر ډېره امریکايي«پیټریوټ» سیستمونو پورې تړلي دي.

زیلنسکي وايي چې بالستیک توغندي د روسیې په لاس کې د جګړې د برلاسي پاتې وسله ده.

په واشنګټن کې د اوکراین سفیرې اولها ستیفانیشنا د چهارشنبې په ورځ د ازادې اروپا راډیو/ ازادي راډیو ته وویل چې د کییف د پیغام موخه دا وه چې بدلېدونکو ډیپلوماټیکو څرګندونو د جګړې پر اصلي وضعیت کې کوم بدلون نه دی راوستی.

هغې وویل: "واقعیت دا ده چې پر ځمکه وضعیت کې کوم بدلون نه دی رامینځ ته شوی. خلک مري."

زېلېنسکي په هغه لیک کې چې متن یې ازادي راډیو ترلاسه کړی، لیکلي چې د جګړې په ترڅ کې، چې "د ډېرو خلکو د ژوند برخلیک" پکې ټاکل کېږي، د پېټریوټ دفاعي سیستمونه لا هم "د روسیې د هر ډول بالستیک توغندیو پر وړاندې تر ټولو اغېزمنه دفاع" ده.

دا غوښتنه په داسې حال کې شوې چې د ټرمپ په مشرۍ د امریکا حکومت لا هم اوکراین ته له لویو مستقیمو پوځي مرستو ډډه کوي، او پر ځای یې یو میکانیزم څخه کار اخلي چې له مخې یې د ناټو متحدین د اوکراین لپاره د امریکا پوځي سیستمونه پېري.

د ایران د ملي امنیت د عالي شورا یو چارواکی وایي چې امریکا باید د دې هیواد ټوله کنګل شوې شتمني آزاده کړي.

د دې شورا مرستیال علي باقري کني دا موضوع د "ایران د ولس قانوني حق" بللی او ویلي یې دي چې د ایران شتمنۍ باید "په بشپړ ډول او بې له کوم شرطه" بېرته دې هیواد ته ورکړل شي.

دا څرګندونې په داسې وخت کې شوې چې د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ د چهارشنبې په ورځ د کابینې په غونډه کې ویلي چې د دګړې د پای ته رسولو لپاره خبرو کې د بندیزونو د کمولو یا تهران ته د پیسو د انتقال په اړه هېڅ بحث نه کېږي.

هغه د یوه خبریال د پوښتنې په ځواب کې ویلي: "موږ هېڅ د بندیزونو د کمولو یا د پیسو د ورکولو خبرې نه کوو. موږ پر هغو پیسو کنټرول لرو چې هغوی یې خپلې ګڼي، او موږ به دغه کنټرول وساتو."

خو ټرمپ داهم وویل چې "هر کله چې هغوی (ایران) سم چلند وکړي او سم کار وکړي، موږ به هغوی ته اجازه ورکړو چې خپلو پیسو ته لاسرسی ومومي."

د ایران د بهرنیو چارو وزارت ویاند اسماعیل بقايي د پنجشنبې په سهار د هرمز تنګي په شاوخوا د امریکا برید" تجاوز" بللی او غندلی یې دی.

بقايي دغه برید "له نړیوالو قوانینو او د ملګرو ملتونو له منشور څخه ښکاره سرغړونه" بللې او زیاته کړې یې ده: "د ملګرو ملتونو امنیت شورا مکلفه ده چې له امریکایي متجاوزانو سره د حساب کولو په برخه کې خپل قانوني مسؤلیت پرځای کړي."

د ایران د بهرنیو چارو وزارت ویاند وایي چې امریکا "په دوامداره توګه" د دواړو هېوادونو ترمنځ د اپریل د نولسمې نافذ شوی اوربند "ترپښو" لاندې کړی.

هغه زیاته کړه چې "په فارس خلیج او آزادو اوبو کې پر سوداګریزو کشتیو بریدونه او همداراز په تېرو څو ورځو کې د ایران پر جنوبي سیمو هوايي بریدونه"، د دې لامل شوي چې "اسلامي جمهوریت د خپل ملي حاکمیت او ځمکنۍ بشپړتیا د دفاع لپاره د ټولو لازم تدابیرو د نیولو هوډ" وکړي.

د پنجشنبې د سهار په لومړیو ساعتونو کې نړیوالو خبري آژانسونو د امریکا د مرکزي قوماندانۍ (سینټکام) له قوله راپور ورکړ چې امریکایي ځواکونو "څلور ایراني ځانمرګي ډرونونه" چې د هرمز تنګي په شاوخوا کې یې "ګواښ رامنځته کړی و"، نسکور کړي، او "په بندرعباس کې یې د ایران د ځمکنۍ کنټرول یوه اډه، چې د پنځم ډرون د توغولو په درشل کې وه، هدف ګرځولې ده."

سینټکام بیا ټینګار کړی چې دغه اقدامات "سنجول شوي، یوازې دفاعي او د اوربند د ساتلو په موخه" ترسره شوي دي. دا په تېرو درېیو ورځو کې دوهم ځل و چې امریکا په ایران کې اهداف په نښه کوي.