د افغانستان لپاره د ملګرو ملتونو د سرمنشي ځانګړې استازې روزا اتونبایوا وایي، دوی د هغه څه د تایید په لټه کې دي چې ویل کېږي طالبان د هر عمر نجونو ته په دیني مدرسو کې د تعلیم اجازه ورکوي.

نوموړې پرون د ملګرو ملتونو امنیت شورا ته د افغانستان د وضعیت په اړه د راپور ورکولو پر مهال وویل، تراوسه مشخصه نه ده چې مدرسې څه اصول او مقررات لري، سټنډرډ تعلیمي نصاب لري او که نه او عصري علوم تر کومه حده په کې دي.

په افغانستان کې په معمولي ډول هلکان تر ډېره مدرسو کې دیني زده کړې کوي.

طالبانو تر شپږم ټولګي پورته د نجونو ښونځي تړلي او له همدې کبله د نړیوالو له غندنې سره مخامخ دي.

اسوشېټېډپرېس خبري اژانس د روزا اتونبایوا په حواله لیکلي، د راپورونو له مخې د طالبانو د پوهنې وزارت د مدرسو د ارزونې په حال کې دی او د دولتي مدرسو تعلیمي نصاب هم له سره ګوري.

اتونبایوا دا اندېښنه هم څرګنده کړې چې په افغانستان کې د زده کړو کیفیت د اندېښنې وړ دی.

د افغانستان لپاره د چین ځانګړي استازي یو شیاؤ یونګ د چهارشنبې په ورځ، د مې په ۱۳مه، ویلي چې د طالبانو حکومت او پاکستان د سیمه‌ییزې سولې او ثبات لپاره ګډ کار ته چمتو دي.

هغه دا څرګندونې په ایکسپاڼه کې د چین په ملاتړ د ارومچي خبرو له بهیر وروسته کړې دي.

یونګ ویلي چې دواړو خواوو د ارومچي د خبرو بهیر مثبت ارزولی او د امنیتي او اقتصادي همکاریو د پراخولو لپاره یې چمتووالی ښودلی دی. چین د کابل او اسلام‌اباد ترمنځ د منځګړي رول لوبوي او هڅه کوي د دواړو هېوادونو ترمنځ تاوتریخوالی کم کړي.

دا څرګندونې څو اوونۍ وروسته له هغې کېږي چې د پاکستان او طالبانو استازو د چین په ارومچي ښار کې د دوو هیوادونو ترمنځ د نښتو د مخنیوي لپاره خبرې کړې وې.

پاکستان بیا هم ادعا کوي چې په افغانستان کې مېشت وسله‌وال په خېبر پښتونخوا او بلوچستان کې بریدونه کوي، خو کابل دا تورونه ردوي.

د طالبانو تر کنټرول لاندې د ترانسپورت او هوایي چلند وزارت د هواپېژندنې ریاست نن د افغانستان په ۱۶ ولایتونو کې د شدید ورښت او سېلونو اټکل کړی دی.

بامیان، میدان‌وردګ، هرات، فراه، بادغیس، غور، روزګان، دایکنډي، غزني، پروان، بغلان، ننګرهار، لوګر، پکتیا، خوست او پکتیکا هغه ولایتونه دي چې د ورښت او ورسره سېلونو وړاندوینه شوې ده.

د هواپېژندنې ریاست پرون په یوه خبرپاڼه کې ویلي چې د یادو ولایتونو په بېلابېلو سیمو کې د ورښت اندازه له ۱۰ څخه تر ۲۵ ملي‌مترو پورې اټکل کړې ده.

دا خبرداری داسې مهال ورکول کېږي چې له تېرو شاوخوا دوو میاشتو راهیسې د هېواد په ډېرو سیمو کې د ورښتونو او سېلونو له امله سلګونو کسانو ته د سرومال تاوانونه اوښتي دي.

د افغانستان کرکټ بورډ وايي کابل کې یې دنړیوال کرکټ کمپلکس د جوړولو کار پیل کړی دی.

دغه مجمع چې د ۴۰ زرو نندارچیانو ظرفیت به ولري د ۴۵ ملیونو ډالرو په لګښت په ۸۶ جریبه ځمکه دکابل په ۱۶مه ناحیه کې جوړیږي.

خبر زیاتوي چې دغه ستر کمپلکس یا مجمع به یو عمومي او دوه فرعی لوبغالي ، ستر میلمستون، لوی جومات او نورې د اړتیا وړ اسانتیاوې ولري.

د چارواکو په وینا ټاکل شوې چې ددغې مجمع د جوړیدو کار په ۶ کلونو کې تکمیل شي.

د پناه غوښتونکو لپاره د ملګرو ملتونو عالي کمشنرۍ وايي تیره اونۍ (د مې له ۳ تر ۹ ) څه دپاسه ۱۱۵۰۰ کسان له پاکستان ، ایران ،تاجکستان او نوروهیوادونو افغانستان ته ستانه شوي دي.

دغه اداره وايي ستنو شویو کسانو ۵۵ سلنه ښځې او ۴۵ سلنه نارینه او ۵۶ سلنه یې له اتلسو کلونو کم عمره کسان دي.

رپوټ زیاتوي چې دستنو شویو کورنیو ۴۱ سلنه داسې کورنۍ دي چې مشري یې ښځې کوي.

د مهاجرت نړیوال سازمان ویلي چې په دوه زره پنځه ویشتم کال کې له ګاونډیو هیوادو افغانستان ته درې میلیونه او درې لکه افغانان ستانه شوې دي.

د خبریالانو د ملاتړ کمیټې په کابل کې له قید او شرط پرته د دوو نیول شویو خبریالانو د سمدستي خوشي کیدو غوښتنه کړې ده.

دې کمېټې د سې شنبې په ورځ وویل چې رسنۍ باید له مداخلو پرته فعالیت وکړي.

د طالبانو د اطلاعات او کلتور وزارت د سې شنبې په ورځ په خپله ایکسپاڼه کې د عمران دانش او منصور نیازي د نیولو خبر تایید کړ. د طلوع نیوز دا دوه خبریالان څو ورځې مخکې په کابل کې د طالبانو د امنیتي ادارو له خوا نیول شوي وو.

د طالبانو د اطلاعات او کلتور وزارت ویاند خبیب غفران په یوه اعلامیه کې ویلي چې د دې خبریالانو قضیه تر څېړنې لاندې ده او محکمې تر اوسه په دې اړه پریکړه نه ده کړې. خبیب غفران د دې خبریالانو د نیولو دلیل نه دی روښانه کړی.

د افغانستان د رسنیو د ملاتړ سازمان هم د دې خبریالانو د نیولو په تړاو اندیښنه څرګنده کړې ده او ویلي یې دي چې د دوی ترڅنګ شپږ نور خبریالان هم د طالبانو په بند کې دي.

افغانستان د بې پولي خبریالانو د نړیوالو رسنیو د ازادۍ په شاخص کې د یو سل او اتیا هیوادونو په ډله کې دا اخر له خوا پنځم ځای لري.

ټاکل شوې ده چې چهارشنبه( د مې ۱۳ مه) د افغانستان د فوټبال له شل کلونو کم عمره ملي لوبډله د ازبکستان له سیالې لوبډلې سره مسابقه وکړي.

دا لوبه د دوه زره شپږ ویشتم کال د مرکزي اسیا( کافا) سیالیو په لړ کې د افغانستان دوهمه لوبه ده. افغان لوبډلې لومړۍ یوه د سې شنبې په ورځ له ترکمنستان څخه درې د یوه په وړاندې ماتې وخوړه.

د کافا سیالۍ د تاجیکستان په کوربتوب ‌ د مې له ۱۲مې تر ۱۷مې ترسره کېږي چې د افغانستان، ترکمنستان، تاجیکستان، اوزبېکستان او قرغزستان لوبډلو پکې ګډون کړی دی.

ذکیې خدادادي د اروپا د پارا تکواندو په سیالیو کې د اتلولۍ مقام خپل کړ.

خدادادي چې له اصله د افغانستان ده په دې سیالیو کې د فرانسې په استازیتوب لوبه وکړه. دې د دوشنبې په ورځ په اروپایي سیالیو کې د ایتالیا، جورجیا او ترکیې لوبغاړي مات کړل او د سرو زرو میډال یې د اووه څلویښت کیلوګرامه وزن په کټګوري کې ترلاسه کړ.

د ۲۰۲۶ کال د پارا تکواندو سیالۍ د دوشنبې په ورځ د جرمني په مونیخ کې پيل شوې دي چې د پنجشنبې په ورځ پای ته رسي.

ذکیې خدادادي تر دې مخکې په ۲۰۲۳ کال کې هم د سرو زرو میډال ګټلی و.

د طالبانو حکومت د پاکستان هغه ادعا رد کړه چې ګواکې د خیبرپښتونخوا د بنو وروستی خونړی برید افغانستان کې پلان شوی و.

د طالبانو د حکومت ویاند ذبیح الله مجاهد نن سه شنبه ( د ثور۲۲مه) پر خپله ایکس پاڼه د پاکستان دغه ادعا بې بنسټه بللې.

د بنو په موټربم او ډله‌ییز برید کې چې د تېرې شنبې په ماښام وشو، لږ تر لږه ۱۵ پولیس ووژل شول او مسولیت یې د اتحاد المجاهدین په نوم وسله والې ډلې ومانه.

پاکستان د دغه برید په غبرګون کې د دوشنبې په ورځ په اسلام اباد کې د طالبانو د حکومت چارسمبالی سفیر احضار او خپل اعتراض یې وروسپاره.

د طالبانو د حکومت له بیاواکمنۍ راهیسې پاکستان تل تورپورې کوي چې هلته ترهګریز بریدونه د افغانستان له خاورې پلانېږي، خو طالب چارواکي دا تورونه ردوي او د پاکستان ناامنۍ د هغه هېواد کورنۍ مسله بولي.

د طالبانو د حکومت د بهرنیو چارو وزیر امیر خان متقي په کابل کې د چین له ځانګړي استازي یو شیاویونګ سره په کتنه کې د دواړو هیوادونو ترمنځ د اړیکو د لا پراختیا پرموضوعاتو خبرې وکړې.

د بهرنیو چارو وزارت ویاند عبدالقهاربلخي د دوشنبې په ورځ پرخپله ایکسپاڼه په یوه بیان کې ویلي چې په دې کتنه کې د دوه‌ اړخیزو اړیکو د لا پیاوړتیا، سیمه‌ ییز امنیت، او د ارومچي خبرو اترو د بهیر د پرمختګ په اړه هر اړخیزې خبرې وشوې.

د بیان له مخې د چین ځانګړي استازي د ارومچي د خبرو اترو د بهیر پر دوام او اغېزمنتیا ټینګار وکړ او دا یې د سیمه ‌ییز ثبات او همغږۍ لپاره یو مهم چوکاټ وباله. ښاغلي متقي بیا ټینګاروکړچې سیمه ‌ییز ثبات، توازن، اقتصادي همکاري او د متقابل درناوي پر بنسټ اړیکې د افغانستان د بهرني سیاست اساسي ستنې جوړوي.

د چین په کوربه توب د ارومچي د خبرو د بهیر وروستۍ غونډه د تیرې اپریل میاشتې په لومړۍ اونۍ کې ترسره شوه چې د طالبانواو پاکستان چارواکو پکې ګډون کړی وو.

هغه مهال دواړو لورو د اورمچي خبرې چې د طالبانو او پاکستاني لوري د کړکیچ د هواري لپاره پلان شوې وې، ګټورې وبللې، خو کومه هوکړه په کې ونه شوه.

افغانستان ته د کډوالو د بېرته ستنولو پر موضوع د بحث لپاره، اروپايي کمېسیون پلان لري چې په نږدې راتلونکي کې د طالبانو چارواکي بروکسل ته د تخنیکي خبرو لپاره ور وبولي. د راپورونو له مخې، کابل ته به ډېر ژر یو رسمي لیک واستول شي څو د دې غونډې نېټه وټاکل شي.

دا ګام په داسې حال کې اخیستل کېږي چې شاوخوا ۲۰ اروپايي هېوادونه د افغان کډوالو، په ځانګړي ډول هغوی چې په اروپایي هیوادونو کې یې جرمونه ترسره کړي، د بېرته ستنولو لارې چارې ارزوي. بلخوا، د بشري حقونو سازمانونو خبرداری ورکړی چې افغانستان کې روان بشري بحران ته په کتو، د کډوالو جبري ستنول ښايي جدي بشري ستونزې رامنځته کړي.