د افغانستان لپاره د ملګرو ملتونو د سرمنشي ځانګړې استازې روزا اتونبایوا وایي، دوی د هغه څه د تایید په لټه کې دي چې ویل کېږي طالبان د هر عمر نجونو ته په دیني مدرسو کې د تعلیم اجازه ورکوي.

نوموړې پرون د ملګرو ملتونو امنیت شورا ته د افغانستان د وضعیت په اړه د راپور ورکولو پر مهال وویل، تراوسه مشخصه نه ده چې مدرسې څه اصول او مقررات لري، سټنډرډ تعلیمي نصاب لري او که نه او عصري علوم تر کومه حده په کې دي.

په افغانستان کې په معمولي ډول هلکان تر ډېره مدرسو کې دیني زده کړې کوي.

طالبانو تر شپږم ټولګي پورته د نجونو ښونځي تړلي او له همدې کبله د نړیوالو له غندنې سره مخامخ دي.

اسوشېټېډپرېس خبري اژانس د روزا اتونبایوا په حواله لیکلي، د راپورونو له مخې د طالبانو د پوهنې وزارت د مدرسو د ارزونې په حال کې دی او د دولتي مدرسو تعلیمي نصاب هم له سره ګوري.

اتونبایوا دا اندېښنه هم څرګنده کړې چې په افغانستان کې د زده کړو کیفیت د اندېښنې وړ دی.

اروپايي اتحادیه او د «اکسیپت» تحقیقاتي موسسه په افغانستان کې د اوبو د بحران او د خلکو په ژوند د اقلیمي بدلونونو د اغیزو د څیړنې لپاره انلاین غونډه کوي.

اروپايي اتحادیې د پنجشنبې په ورځ ( دمرغومي په ۱۸ مه) په خپله ایکسپاڼه ولیکل چې یاده غونډه د جنوري په ۲۱مه دایریږي.

دغه راز اکسیپت موسسې په خپل ویبسایت لیکلي دي چې په غونډه کې په کابل د ځمکې لاندې اوبو د کمښت او کلیوالي سیمو خصوصا د هلمند د سیند د حوزې سیمو ته د اوبو د کمښت دبحران غځیدل څیړل کیږي.

دغونډې تنظیموونکي وايی چې دغه بحران د ۳،۵ ملیون کسانو د ژوند چارې ګواښي.

افغانستان دنړۍ له هغو هیوادونو څخه دی چې د اقلیم له بدلون څخه سخت متاثر شوي دي او دغه هیواد په روان کال کې هم د ورښت له کموالي سره مخ دی.

د افغانستان د خبریالانو مرکز په ارزګان ولایت کې د طالبانو لخوا د ذیروح اجسامو په عکاسي اود تصویرونو په نشر باندې بندیز غندي او دبیان دازادي او ازادو رسنیو د اصولو خلاف کار یې بولي.

مرکز د پنجشنبې ورځې په اعلامیه کې وویل چې دارزګان دامربالمعروف او نهی عن المنکر ادارې په دغه ولایت کې د ذیروحو اشیاوو فیلم اخسیتل او خپرول منع کړي دي.

له دغه دستور سره سم ،د ارزګان داطلاعاتو او فرهنګ ریاست د ارزګان تلویزیون راډیو ته اړولی دی.

محلي خبریالان هم له عکاسي او دتصویرونو له خپرولو منع شوي دي.

اعلامیه وايي چې د ارزګان د اطلاعاتو او فرهنګ ریاست د مرغومي د ۱۷مې په مکتوب کې ویلي دي چې دغه لارښود د امربالمعروف د قانون د اولسمې مادې په اساس صادر شوی او رسنۍ باید له عکاسي ډډه وکړي.

دافغانستان د خبریالانو مرکز له طالبانو غواړي چې په خپله دغه پریکړه دې بیرته واخلي.

دافغانستان د خبریالانو د مرکز د معلوماتو په اساس ، ارزګان څلورویشتم ولایت دی چې د ذیروحو اجسامو د تصویرونو خپرول رسما په کې منع شوي دي.

تردې مخکې دا ممنوعیت په ۲۳ نورو ولایتونو کې اعلان شوی دی.

په افغانستان کې د طالبانو د حکومت مشرتابه په خپل یو نوي فرمان کې د اوبو او انرژۍ وزیر ملا عبداللطیف منصور د کلیو د بیا رغونې او پراختیا وزیر ټاکلی او ددغه وزارت وزیر ملا محمد یونس اخندزاده یې د اوبو او انرژۍ وزیر ټاکلی دی .

د طالبانو د حکومت ویاند ذبیح الله مجاهد دپنجشبنې په ورځ په خپله ایکسپاڼه ولیکل چې ددغو ټاکنو په ترڅ کې د افغانستان د برېښنا شرکت عمومي رئیس ډاکټر عبدالباري عمرهم د بهرنیو چارو وزارت د تشریفاتو رئیس ټاکل شوی دی.

سره له دې چې د طالبانو د حکومت په کابینه کې بدلونونونه معمول دي خو د اوبو او انرژۍ په مهم وزارت کې نوی بدلون په داسې حال کې اعلانیږي چې ملګرو ملتونو په خپل تازه راپور کې خبرداری ورکړی چې په افغانستان کې په روان ژمي کې د واورې او باران کچه ټیټه ده او په راتلونکو میاشتو کې به د اوبو په سرچینو ، کرنه او د خوراکي موادو په خوندیتوب جدي اغیز وکړي.

د اسپانیا د بهرنیو چارو وزارت د دغه وزارت په اډانه کې د افغان میرمنو او نجونو د ملاتړ یوه خونه رامنځته کړه.

د دغې خونې موجودیت نن پنجشنبه ( د جدي ۱۸مه) په هغې غونډه کې اعلان شو چې د هسپانیا صدر اعظم پیترو سانچز، ډيپلوماتانو او د افغانستان د ښځو یوشمېر فعالانو په کې برخه اخیستې وه.

د افغانستان لپاره د ښځو په نوم یوه سازمان پر خپله ایکس پاڼه لیکلي چې دغه نوښت د افغانستان د فعالو ښځو د دوامداره هڅو پر مټ شوی دی.

که څه هم د دغې خونې د فعالیتونو په اړه ډېر جزییات نشته، خو اسپانیا په ۲۰۲۵ کال کې د افغان ښځو د عدالت غوښتنې د لږ تر لږه دوه غونډو کوربنه وه.

افغان فعالې ښځې له دې لارې له نړیوالې ټولنې غواړي چې د طالبانو له حکومت سره د نجونو او ښځو د اساسي حقونو د پښو لاندې کولو له کبله حساب کتاب وکړي.

طالبان که څه هم ادعا کوي چې د نجونو او ښځو حقونه یې د اسلام په چوکاټ کې ورکړي دي، خو ګڼ شمېر افغانان، د اسلامي همکاریو سازمان او د بشري حقونو سازمانونه له دوی سره یوه خوله نه دي.

یو اتلس کلن افغان پرون چهارشنبه د بریتانیا په یوه محکمه کې هغه تورونه رد کړل چې ګواکې د لسګونه کډوالو ژوند یې خطر کې اچولی و.

د امان ناصر په نوم دغه ځوان تورن دی چې د ۴۶ ناقانونه کډوالو یوه ربړي بیړۍ یې له فرانسې څخه د بریتانیا په لور بیولې ده.

دغه افغان په محکمه کې ویلي، دی مجبور کړای شو و چې دغه بیړۍ له فرانسې بریتانیا خواته هدایت کړي.

د هغه بله محکمه د راتلونکې فبرورۍ میاشتې په ۹مه جوړېږي.

دا د مانش کانال له لارې لومړۍ ډله کډوال دي چې د ۲۰۲۶ کال په لومړیو کې بریتانیا ته رسیدلي دي.

د بریتانیا حکومت په نوي قانون کې هغه کسان مجرم پيژني چې کډوال په دې خطرناکه لاره بریتانیا ته رسوي.

۲۰۲۵ کال کې ۲۹ کډوالو پر دغه لاره ژوندی بایللی دی.

د افغانستان او پاکستان د خصوصي سیکتورونو مرکچي کېمېټې پرون (چهارشنبه) د دوو هیوادونو ترمنځ د ترانزیت او سوداګرۍ د لارو د پرانیستو په اړه غونډه وکړه.

ټاکل شوې ده چې د دواړو خواوو کمېټې خپل وړاندیزونه له خپلو حکومتونو سره شریک کړي.

تر دې وړاندې د پاکستان د سوداګرۍ او صنایعو خونو د افغانستان د سوداګرۍ او پانګونې خونې ته د دواړو هېوادونو ترمنځ د سوداګریزو او ترانزیتي ستونزو د حل په هدف، په ځانګړې توګه د لارو د پرانیستلو لپاره، د مذاکراتو وړاندیز کړی و. دا وړاندیز د افغانستان د سوداګرۍ او پانګونې خونې له لوري له هرکلي سره مخامخ شو او د همدې هدف لپاره څو انلاین غونډې هم وشوې.

د افغانستان او پاکستان ترمنځ لارې د ۲۰۲۵ په اکتوبر کې پر کابل او پکتیکا د پاکستان له هوايي حملې او د دغو حملو په وړاندې د طالبانو له ځوابي بریدونو وروسته د پاکستان له لوري بندې شوې.

وروسته د طالبانو حکومت اعلان وکړ چې تر هغو به له پاکستان سره لارې خلاصې نه کړي چې د لارو د نه بندولو په اړه یې کلک ضمانت نه وي ورکړی.

د طالبانو د حکومت د بهرنیو چارو وزیر، امیرخان متقي، د عمان له بهرنیو چارو وزیر بدر بن حمد البوسعیدي سره د افغانستان او عمان ترمنځ د دوه‌اړخیزو اړیکو او د سوداګریزو، ترانزیتي او ترانسپورتي همکاریو د پراختیا په اړه خبرې کړې دي.

د طالبانو د بهرنیو چارو وزارت تېره شپه (د جدي ۱۷مه) په خبرپاڼه کې ویلي چې ښاغلي متقي عمان ته خپل وروستی سفر ګټور بللی او دواړو لورو په وروستیو اوونیو کې د دوو هېوادونو ترمنځ د بېلابېلو همکاریو د پراخولو لپاره د پلاوو سفرونه مهم ارزولي دي.

د خبرپاڼې له مخې، په دې ټیلیفوني خبرو کې د عمان د بهرنیو چارو وزیر کابل ته د سفر بلنه هم ترلاسه کړې ده.

د طالبانو د بهرنیو چارو وزیر تېر کال د حوت په میاشت کې په یوه رسمي سفر عمان ته تللی و او هلته یې له البوسعیدي او د دغه هېواد له یو شمېر نورو جګپوړو چارواکو سره لیدنې کړې وې.

د طالبانو حکومت د ۱۴۰۳ کال په سنبلې کې د عمان په پلازمېنې مسقط کې د افغانستان د سفارت کنټرول ترلاسه کړ.

د طالبانو د کورنیو چارو د وزارت ویاند وایي چې د تخار په چاه اب ولسوالي کې د یوه قراردادي شرکت او د سیمې د اوسیدونکو ترمنځ د رامنځته شوي اخ و ډب له امله څلور تنه وژل شوي او پنځه تنه نور ټپيان دي.

عبدالمتین قانع نن د دې پیښې په تړاو چې د جمعې په ورځ شوې، د دوو تنو د نیولو خبر هم ورکړ.

د ښاغلي قانع په باور په وژل شویو کې درې تنه د سیمې اوسیدونکي دي او یو تن د قراردادي شرکت کارکوونکی دی.

د طالبانو د کورنیو چارو د وزارت ویاند زیاته کړه چې د اوس لپاره د سرو زرو د دې شرکت کارونه دریدلي او د پولیسو تحقیقات ادامه لري.

د افغانستان لپاره د امریکا پخواني ځانګړي استازي زلمي خلیلزاد د افغانستان او پاکستان ترمنځ د یوه امنیتي تړون وړاندیز کړی او ویلي یې دي چې دا ډول احتمالي تړون کولی شي د دواړو ګاونډیو هیوادونو ترمنځ اړیکې ښه کړي.

زلمي خلیلزاد نن په ایکسپاڼه کې د پاکستان د پوځ د ویاند جنرال شریف چوهدري د څرګندونو په تړاو لیکلي دي چې دا خبره سمه نه ده چې د دوحې تړون د افغانستان او پاکستان مسایل رانغاړي.

خلیلزاد ټینګار وکړ چې د اسلام اباد او کابل ترمنځ دې یو بیل تړون لاسلیک شي، داسې تړون چې هر لوری دا ژمنه وکړي چې له یوې ډلې یا کس څخه د داعش او تحریک طالبان پاکستان په شمول د بل هیواد د امنیتي ګواښ په توګه استفاده نه کوي. خلیلزاد زیاته کړه چې د دریمګړي هیواد څارنه کولی شي چې د دې تړون د پلي کیدو تضمین وکړي.

د افغانستان او پاکستان ترمنځ اړیکي کړکیچن شوې دي، د اکتوبر په میاشت کې پر کابل د پاکستاني الوتکو تر بمباري وروسته افغان طالبانو د ډیورنډ کرښې په اوږدو پر پاکستاني پوځیانو برید وکړ، چې تر دې کړکیچ راوروسته د دواړو لوریو ترمنځ ټولې تجارتي لارې بندې شوې دي.

له پاکستان سره د تجارتي لارو له تړلو وروسته له ایران څخه افغانستان ته د چرګوټو صادرات پيل شول.

د ایران ایرنا خبرې اژانس د خراسان رضوی ولایت د تایباد ولسوال حسین جمشیدي په وینا خبر ورکړ چې دا صادرات روانه اونۍ افغانستان ته پیل شوې دي او تر اوسه دوه لکه پنځوس زره چرګوټي د دوغارون له لارې افغانستان ته صادر شوې دي.

له تیر یوه کال راهیسې له ایرانه افغانستان ته چرګوټي نه صادریدل او افغانستان به له پاکستانه چرګوټي واردول، خو د اکتوبر له میاشتې راهیسې چې د افغانستان او پاکستان تجارتي لارې بندې دي، اوس بیرته افغان سوداګرو ایران ته مخه کړې ده.