نړیوالو منځګړیو چې نن چهارشنبې یې په غزه کې د اوربند د غځولو لپاره کار وکړ، هیله من دي چې حماس به چې امریکا او اروپایي ټولنه یې یوه ترهګره ډله پېژني، د اسراییل له زندانونو د فلسطیني بندیانو د خلاصون په بدل کې نور یرغمل شوي ازاد کړي او هم به نور مهلت ترلاسه کړي چې اسراییل پرې هوايي او ځمکني بریدونه ونه کړي.

د اسراییل او حماس ترمنځ د اوربند د غځېدو لپاره هڅو کې قطر او مصر منځګړیتوب کوي.

که په دې اړه یو توافق ترلاسه نه شي، اوربند به یوه ورځ وروسته پای ته ورسېږي.

اسراییل په وروستیو ورځو کې د لسګونو یرغمل شویو د آزادېدو هرکلی کړی او ویلي یې دي که حماس د لسګونو نورو یرغملو خوشې کولو ته دوام ورکړي نو اوربند به وساتي.

خو د اسراییل بل لوی هدف به چې د سخت دریځې حماس ډلې له منځه وړل دي، ښایي ترلاسه نه شي.

د اسوشېټېډپرېس آژانس د راپور له مخې په تېرو څو ورځو کې چې د اسراییل او حماس ترمنځ په غزه کې موقت اوربند ټینګ شوی، حماس تراوسه ۶۰ اسراییلیان چې زیاتره یې ښځې او ماشومان دي، آزاد کړي دي.

پر دې سربېره حماس په دې موده کې نولس ټایلنډیان، یو فلیپیني او یو د اسراییل او روسیې دوه ګونی تابعیت لرونکی هم آزاد کړي دي.

دغه راز اسراییل هم له خپلو زندانونو ۱۸۰ فلسطیني بندیان چې ښځې او تنکي ځوانان دي آزاد کړي دي.

ګومان کېږي چې شاوخوا یونیم سل تنه به تراوسه له حماس سره یرغمل وي.

که د دغو یرغملو د خوشې کولو بهیر په اوسنۍ بڼه چې د ورځې شاوخوا لس تنه آزادېږي دوام وکړي نو اوربند کېدای شي دوه اوونۍ نور وغځېږي.

د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ د چهارشنبې په ورځ (د لړم ۲۰مه) د ویرجینیا ایالت په ارلینګټن کې د امریکا د پخوانیو سرتېرو د ورځې په مراسمو کې وویل، چې امریکا له ایران سره په جګړه کې د «بشپړې سوبې» غوښتونکې ده.

ټرمپ زیاته کړه، د امریکا د بریدونو له امله د اوښتو زیانونو بیارغونه ښايي ۲۵ کاله وخت ونیسي. هغه همداراز وویل، چې د ایران اسلامي جمهوریت له ۱۹۷۹ کال راهیسې له امریکا سره په جګړه کې دی.

ټرمپ په وروستیو ورځو کې پر ایران د پراخو پوځي بریدونو پر ځای د سمندري کلابندۍ او اقتصادي فشارونو دوام غوره بللی دی. د امریکا د بهرنیو چارو وزیر مارکو روبیو هم دغه فشارونه اغېزمن بللي دي.

په همدې حال کې، په منځني ختیځ کې د امریکا پوځي حضور پیاوړی شوی او قطر او پاکستان د منځګړیتوب هڅو ته دوام ورکوي.

رویټرز خبري اژانس راپور ورکړی، چې د «نه جګړې، نه سولې» د وضعیت دوام د کښتۍ چلونې، د انرژۍ د تولید او د سیمې د زیربناوو د بیارغونې پر وړاندې جدي ستونزې رامنځته کوي.

د ایران د بندرونو سمندري کلابندي د چنګاښ له ۲۳مې او له اقتصادي پلوه د دغه هېواد د «ځپلو» عملیات د وږي له درېیمې راهیسې روان دي. د دغو اقداماتو هدف د ایران د تېلو د صادراتو او مالي سرچینو محدودول دي.

د عراق پارلمان د هغو استخباراتي راپورونو د څېړلو لپاره لنډمهاله کمېټه جوړه کړې چې له مخې یې د کرکوک او کوردستان سیمې تېل د ایران له لارې افغانستان ته قاچاق کېږي.

عرافي رسنیو پرون (چهارشنبې) وویل چې د پارلمان رئیس هیبت الحلبوسي د امنیتي ادارو او د تېلو وزارت د کړنو په اړه د وضاحت غوښتنه کړې او د قاچاق د مخنیوي په برخه کې یې د امنیتي ځواکونو پر پاتې راتګ اندېښنه ښودلې ده.

عراقي چارواکو تر اوسه نه دي ویلي چې څومره تېل قاچاق شوي، څوک په کې ښکېل دي او ایا افغانستان ته رسېدلي دي که نه. په دې تړاو د کوردستان سیمه‌ییز حکومت او کوم ځانګړي چارواکي یا شرکتونه هم په رسمي ډول نه دي تورن شوي.

د خیبر پښتونخوا ایالت په کوهاټ ولسوالۍ کې د سرو زرو د ناقانونه ایستلو پر ضد د عملیاتو په ترڅ کې د پولیسو پر کاروان د وسله‌والو په برید کې ۱۰ پولیس وژل شوي او ۱۲ نور ټپیان دي. د نښتو په ترڅ کې ۱۸ وسله‌وال هم وژل شوي دي.

د فرانسې خبري اژانس د یوه سیمه‌ییز جګپوړي اداري چارواکي له قوله راپور ورکړی چې بریدګرو د پولیسو دوه موټر سوځولي او د پولیسو دوه نور موټرونه یې له یوه شخصي موټر سره تښتولي دي.

د پاکستان پولیسو ویلي چې د پاکستاني طالبانو تحریک د ګمبت په سیمه کې د پولیسو پر کاروان په ګډون د څو بریدونو مسوولیت منلی دی. پولیسو همداراز ویلي چې په یوه جلا پېښه کې د اورکزو په سیمه کې د دې ډلې ۱۰ غړي وژل شوي دي.

خپلواکو سرچینو د دې ادعاوو په اړه څه نه دي ویلي.

د ایران د پارلمان رئیس او د دغه هېواد د مرکچي پلاوي مشر محمدباقر قالیباف وايي، تهران امریکا ته روښانه او څرګند ځواب ورکړی، خو واشنګټن لا هم په دې اړه رسمي او مشخص ځواب نه دی وړاندې کړی.

قالیباف د چهارشنبې په ورځ، د لړم په ۲۰مه، له الجزیرې تلوېزیون سره په خبرو کې ویلي چې د هرمز تنګي بیا پرانیستل او له امریکا سره د خبرو اترو بیا پیل د ایران د شرطونو منلو ته د واشنګټن په چمتووالي پورې تړلي دي.

د ازادي راډیو د ایران څانګې د راپور له مخې، قالیباف د تهران او واشنګټن ترمنځ بې‌باوري او د ده په وینا، د امریکا له خوا د «زیاتو غوښتنو مطرح کول» د هوکړې پر وړاندې خنډونه بللي دي. خو نوموړي ویلي، که امریکا پخوانیو هوکړو ته ژمنه پاتې شي، نو یوې موافقې ته رسېدل شوني دي.

قالیباف دا ادعا هم کړې چې امریکا د روسیې له ولسمشر ولادیمیر پوتین څخه غوښتي چې له ایران سره د مستقیمو خبرو د اسانتیا لپاره منځګړیتوب وکړي.

د ایران حکومت خبرداری ورکړی چې د جګړې له امله د ګازو د پروسس د تاسیساتو د زیانمنېدو له کبله ښايي په راتلونکي ژمي کې په دغه هېواد کې د ګازو کمښت نور هم زیات شي او ان تهران هم د ګازو له پرچاوۍ سره مخ شي.

د ایران د حکومت ویاندې فاطمې مهاجراني ویلي، که د ګازو مصرف لوړ وي، د پلازمېنې تهران په ګډون په ټول هېواد کې د ګاز رسولو بهیر بندېدی شي.

د نوموړې په وینا، تمه ده چې سږ کال په ایران کې د ګازو کمښت ۴۳۰ میلیون متر مکعب ته ورسېږي، په داسې حال کې چې په تېرو کلونو کې دا کچه شاوخوا ۳۰۰ میلیون متر مکعب وه. د ایران د ګازو ملي شرکت وايي، د جګړې په لومړیو پړاوونو کې د ګازو د پروسس څلور تاسیسات زیانمن شوي دي.

دغه شرکت خبرداری ورکړی چې د ایران له ۳۱ ولایتونو څخه ۱۱ به په ژمي کې د ګازو له کمښت سره مخ شي. ایراني چارواکو له خلکو غوښتي چې د ګازو مصرف لس سلنه راکم کړي.

د نړۍ د اوو سترو صنعتي هېوادونو ډلې (جي۷) د ایران د حکومت له لوري د غړو هېوادونو په خاوره کې د تاوتریخوالي د پلان شویو فعالیتونو په تړاو «سخته اندېښنه» څرګنده کړې ده.

د فرانسې په پلازمېنه پاریس کې د دې ډلې د بهرنیو چارو وزیرانو په ګډه اعلامیه کې د بریتانیا د هغو ارزونو ملاتړ شوی چې ایران‌یې د سپټمبر په ۲۷مه د دغه هېواد د فېرفورډ پوځي هوايي اډې له پېښې سره تړلی بولي.

تهران په دې پېښه کې خپل لاس لرل رد کړي دي.

«جي۷» ډلې د اوکراین په جګړه کې له روسیې سره د ایران او شمالي کوریا پوځي مرستې هم غندلي او له تهران‌یې غوښتي چې په سیمه کې د وسله‌والو ډلو ملاتړ ودروي او د خپل اټمي پروګرام په اړه د اټمي انرژۍ له نړیوالې ادارې سره بشپړه همکاري وکړي.

دې ډلې همداراز د هرمز تنګي له لارې د نړیوالې سوداګرۍ د ګډوډولو او پر ملکي بېړیو د بریدونو په اړه اندېښنه ښودلې او د اوکراین لپاره‌یې د ۲۰۲۷ کال او تر هغه وروسته د اوږدمهالو مالي مرستو پر برابرولو ټینګار کړی دی.

اوکراین او روسیې د چهارشنبې په ورځ په ابوظبۍ کې دامریکا په منځګړیتوب دوه ورځنۍ خبرې پای ته ورسولې.

دغه مذاکرات چې له تیرژمي راهیسې د روسیې او اوکراین د چارواکو ترمینځ لومړۍ مخامخ خبری ګڼل کیږي د جګړې د پای ته رسولو د لارو چارو دموندلو لپاره ترسره شوې. د نتایجو په هکله تر دې دمه څه جزییات نه دي خپاره شوي.

اوکرایني مرکچیانو روسي اړخ سره له مذاکراتو وروسته امریکايي او اروپايي استازو سره غونډه وکړه.

خبر:

د افغانستان د کرکټ د ۱۹ کلونو نه کم عمره لوبډله د پنجشنبې په ورځ د اسیا جام په نیمه پایلوبه کې د هند له ټیم سره لوبه کوي.

د دې سیالیو چې د عمان پلازمېنه مسقط‌ یې کوربه دی، په بله نیمه پای ‌لوبه کې پاکستان او بنګله‌دیش سره مخ کېږي.

ټاکل شوې چې د سیالیو پای‌لوبه د راتلونکې شنبې په ورځ ه ترسره کېږي.

د نړۍ مشران ترکیه کې په کاپ ۳۱ غونډه کې نن داقلیمي بدلونو په وړاندې د مبارزې پر لارو چارو خبرې کوي.

د ملګرو ملتونو سرمنشي انتونیو ګوتیرش د اقلیمي بدلون په وړاندې د چټکو اقداماتو پراړتیا تینګار کړی.

د ترکیې په انتالیا کې دغه غونډه د نومبر تر شلمې دوام کوي.

انقرې افغانستان کې د طالبانو حکومت ته بلنه ورکړې وه چې د څارونکي په توګه غونډه کې برخه واخلي خو د طالبانو یوې سرچینې ازادي راډیو ته وویل چې ددوی لخوا هیڅوک غونډې ته نه دي ورغلي. افغانستان د نړۍ د هغو هیوادونو په کتار کې دی چې د اقلیمي بدلونونو څخه سخت زیانمن شوي دي.

د اوکراین او روسیې مذاکره کوونکو د سې‌شنبې په ورځ، د لړم په ۱۹مه، د امریکا په منځګړیتوب د دوه ورځنیو مذاکراتو لومړۍ ورځ پای ته ورسوله.

خو لا هم څرګنده نه ده چې په دغو خبرو کې څومره پرمختګ شوی دی.

دا مذاکرات د روسیې او اوکراین ترمنځ د جګړې د پای ته رسولو لپاره د یوې لارې موندلو په موخه، د متحده عربي اماراتو په پلازمېنه ابوظبۍ کې ترسره شول. دا له تېر ژمي راهیسې د روسیې او اوکراین د چارواکو لومړنۍ مخامخ لیدنه بلل کېږي.

د امریکا د بهرنیو چارو وزیر، مارکو روبیو، چې په پاریس کې یې د اوو سترو صنعتي هېوادونو (G7) د ډلې د غونډې په څنډه کې له خپل اوکرایني سیال سره لیدلي ، دغه مذاکرات «ډېر رغنده» وبلل.

هغه وویل: «موږ باور لرو چې په پای کې باید زموږ اروپايي شریکان هم د درې‌اړخیزو مذاکراتو په چوکاټ کې ګډون وکړي؛ ځکه هغوی هم د دې مسئلې د اوږدمهاله حل یوه برخه دي.»

د اوکراین مذاکره کوونکي پلاوي ویلي چې د کی‌یف تمرکز د امنیتي ضمانتونو ترلاسه کول او د تلپاتې سولې ټینګښت دی.

د مسکو له مهمو غوښتنو څخه یوه دا ده چې اوکراین په هېڅ ډول شرایطو کې د ناټو په تړون کې غړیتوب ترلاسه نه کړي.

اوکراین هم له خپلو لوېدیځو شریکانو د امنیتي تضمینونو غوښتنه کړې، څو د جګړې له پای ته رسېدو وروسته په راتلونکي کې د روسیې د بیا برید له ګواښ څخه خوندي پاتې شي.

د امریکا د بهرنیو چارو وزیر مارکو روبیو وايي، پر ایران د اقتصادي فشارونو د اغېز له امله، واشنګټن اوس پر دغه هېواد د نورو پراخو پوځي عملیاتو اړتیا نه‌ویني.

روبیو د سې شنبې په ورځ «د لړم په ۱۹مه» په پاریس کې د اوو سترو صنعتي هېوادونو یا «جي۷» د بهرنیو چارو وزیرانو له غونډې وروسته وویل، پر ایران اقتصادي فشارونه دومره سخت دي چې نور پراخ پوځي عملیات اړین نه‌دي.

دا څرګندونې داسې مهال کېږي چې د امریکا ولسمشر ډونالد ټرمپ د ایران د جګړې د پای ته رسېدو لپاره په ډیپلوماتیکو هڅو کې د پرمختګ خبر ورکړی دی.

بل‌خوا، ایران ویلي چې د هرمز تنګي د بېرته پرانیستلو لپاره‌یې وړاندیز لا هم پر خپل ځای دی، خو واشنګټن باید د بندیزونو د لیرې کولو او د ایران د کنګل شویو شتمنیو د خوشې کولو په ګډون د تهران غوښتنې ومني.

قطر او پاکستان د امریکا او ایران ترمنځ د جګړې د پای ته رسولو لپاره منځګړیتوب کوي.