امریکايي سناتور ګري پیټرز چې د امریکا د کانګرس د يوه پلاوي د مشر په توګه د آذربایجان او ارمنستان سرحد ته تللی، د ناګورناقره باغ په لانجمنه سیمه کې د وضعیت د ارزونې لپاره هلته د نړیوالو څارونکو د استولو غوښتنه کړې.

سناتور پیټرز پرون (د سپټمبر ۲۳مه) خبریالانو ته وویل چې په ناګورناقره باغ کې د روانو جریاناتو له کبله سخت اندېښمن دی.

په همدې حال کې د ناګورناقره باغ د ارمنانو د بیلتونپالو مشرانو پرون وویل، چې دوی په سیمه کې د دېره روسي سوله ساتو ځواکونو او د سره صلیب په مرسته ارمنستان ته د ټپیانو د لېږدولو په ګډون له آذربایجاني چارواکو سره د دریو ورځو مخکې نافذ شوي اوربند د موادو د تطبیق په حال کې دي.

په ایروان کې د متحدوایالتونو سفارت ویلي چې امریکايي پلاوي له صدراعظم نیکول پاشینیان او نورو ارمني چارواکو سره د امریکا او ارمنستان د اړیکو او په ناګورناقره باغ کې د ارمني توکمو وګړو پر وړاندې د آذربایجان د وروستیو پوځي اقداماتو د اغېزو په اړه خبرې کړي.

د ناګورناقره باغ لانجمنه سیمه چې ډېر اوسېدونکي یې ارمنان دي په ۲۰۲۰ کال کې، د یوه سخت پوځي برید په نتیجه کې ترډېره د آذربایجان لاس ته ورغله او هغه اوه ولسوالۍ یې چې له ۱۹۹۰مې لسیزې راهیسې د ارمنستان په ولکه کې وې هم آذربایجان ونیولې.

پرکییف د روسیې په تازه بریدونو کې لږترلږه دوه کسان وژل شوې دي.

چارواکو دا ترټولو پراخ بریدونه بللي چې په خبره یې روسیې د سلګونو ډرونونو ترڅنګ له نویو هایپرسونیک توغندویو څخه پکې کاراخیستی دی. د کییف ښاروال ویتالي کلیچکو ویلي، په دغو بریدونو کې کې له ۴۴ ډیرکسان ټپیان شوې دي.

نن یکشنبې د اور وژنې کارکونکو هڅه کوله چې د پلازمېنې په ډېرو برخو کې په ودانیو کې لګیدلې اورونه مړه کړي او ژغورونکي هم د نړیدلو اپارتمانونو او ودانیو له کنډوالو څخه د ژوندي پاتې شویو کسانو په لټه کې وو. چارواکو ویلي چې ښایي د مړو شمیرزیات شي.

د امریکا د بهرنیو چارو وزیر مارکو روبیو وایي، له ایران سره یوه هوکړه ښايي د یکشنبې د ورځې ناوخته اعلان شي چې په نتیجه کې به یې په منځني ختیځ جګړه پای ته ورسیږي. روبیو په نوي ډیلي کې خبریالانو ته وویل:
"زه فکر کوم ښايي په راتلونکو څو ساعتونو کې نړۍ یو ښه خبر ترلاسه کړي."

روبیو چې هند ته په خپل لومړي رسمي سفر تللی، وویل، په دغه کیدونکې هوکړه کې به د هرمز تنګي په اړه چې ایران ترډیره حده بند کړی، د امریکا اندیښنې هم لیرې شي.

دا څرګندونې وروسته له هغې وشوې چې ولسمشرټرمپ وویل چې پریوې هوکړې خبرې وروستي پړاو ته رسیدلي.

د پاکستان په بلوچستان ایالت کې نن یکشنبې د یوې چاودنې له امله لږ تر لږه ۲۴ کسان ووژل شول. د یوه لوړپوړي چارواکي په وینا په دې چاودنه کې د پوځیانو یو رېلګاډی په نښه شوی و.

دغه چارواکي چې نوم یې ندی په ډاګه شوی فرانسپرس آژانس ته ویلي چې دغه پیښه کوټې ته نژدې رامینځته شوې او پوځیان هم په قربانیانو کې شامل دي. په دې پيښه کې له ۵۰ څخه ډېر کسان ټپیان شوي دي.

انځورونه ښيي چې د رېلګاډي یو واګون چپه شوی او خلک هڅه کوي چې ژوندي پاتې شوي راوباسي.

چارواکو ویلي چې په دې رېلګاډی کې د پوځ سرتېري او د هغوی د کورنیو غړي سپاره وو او له کوټې څخه پیښورته روان و.

د چارواکو په خبره رېلګاډی د چمن پاټک له سیګنال څخه تېرېده چې له چاودېدونکو توکو ډک یو موټر د رېلګاډي له یوه واګون سره وجنګېد، چې له امله یې زوروره چاودنه رامنځته شوه.

دغې چاودنې د رېلګاډي کړکۍ ماتې کړې او نږدې موټرونه یې هم ویجاړ کړي دي.

یوه بل چارواکي دې آژانس ته ویلي چې پوځیان د اختر د رخصتیو د لمانځلو لپاره خپلو کورونو ته تلل.

تراوسه پورې چا یا کومې ډلې د دغې پیښې مسولیت ندی اخیستي خو په دې نا ارامه ایالت کې اکثره بلوڅ بېلتون غوښتونکي د پاکستان پوځي او نورحکومتي چارواکي او ځایونه د بریدونو لپاره په نښه کوي.

د پاکستان د بهرنیو چارو وزیراسحاق ډار د یکشنبې په ورځ وویل چې د ایران او متحدو ایالتونو ترمنځ په خبرو اترو کې "مانا لرونکی پرمختګ" شوی چې په اساس یې دا خوشبیني زیاتوي چې نژدې ده یوه مثبته او دوامداره پایله ترلاسه شي.

د رویترز آژانس د راپوله مخې د ورځې په پیل کې، د پاکستان صدراعظم شهبازشریف د امریکا ولسمشرډونالډ ټرمپ وستایه او هغه ته یې د هغه څه پخاطر مبارکي ورکړه چې ده د سولې لپاره د ټرمپ "غیرمعمولي هڅې" وبللې. هغه زیاته کړه چې پاکستان د خبرو اترو دوام ته ژمن دی او هیله لري چې ډیر ژر د خبرو د راتلونکی پړاو کوربه ‌توب وکړي. پاکستان چې د ایران او امریکا ترمینځ د کړکیچ د پای ته رسولو لپاره د منځګړیتوب هڅې مخ ته وړي، د پوځ لوی درستیزیې مارشال عاصم منیرهم تیره اونۍ له ایراني لوړپوړو چارواکو سره د خبرو لپاره له تهران څخه کتنه ترسره کړه.

په عین حال کې ولسمشرټرمپ د شنبې په ورځ وویل چې له ایران سره د یوې هوکړې پر وروستیو جزیاتو خبرې روانې دي. هغه په خپله ټولنیزه شبکه "ټروت سوشل" کې ولیکل: " د یوه هوکړې وروستي اړخونه او جزیات اوس تربحث لاندې دي او ډیرژیربه اعلان شي. د هوکړې د ډیرو نورو مواردو ترڅنګ، د هرمز تنګی به هم پرانستل شي."

د امریکا د متحد ایالتونو ولسمشر وایي، له ایران سره د جګړې د پای ته رسولو په خاطر موافقې ته ډیر نژدې شوی دی، خو که چیرته خبرې ناکامه شي پر ایران به سخت بریدونه پيل شي.

ډونالډ ټرمپ د مې په ( ۲۳ مه) سي بي ایس تلویزیون ته وویل چې دا موافقه به د ایران د اټومي وسلو د ترلاسه کولو مخه ونیسي.

د رویټرز اژانس د راپور له مخې د امریکا متحد ایالتونه، ایران او پاکستان چې د تهران او واشنګتن ترمنځ د روغې جوړې منځګړیتوب کوي د شنبې په ورځ وویل چې له نژدې درې میاشتو راهیسې د جګړې د پایته رسیدو په خبرو کې پرمختګ شوی دی.

ولسمشر ټرمپ د شنبې په ورځ د امریکا یوې بلې رسنۍ اکسیوس ته په مرکه کې دا خبره هم وکړه چې دی د ایران د روغې جوړې د وروستۍ مسودې په تړاو له خپلو سلاکارانو سره خبرې کوي او ښایي تر یکشنبې پورې د جګړې د بیا پيلولو په اړه پریکړه وکړي، یعني یا به ښه موافقه ترلاسه کوي یا به جګړې ته مخه کوي.

د چین سوداګرۍ وزارت د شنبې( د مې ۲۳ مه) وویل چې افغانستان ته به د یوشمیر کیمیاوي موادو د صادراتو په برخه کې محدودیتونه وضع کړي.

د دې محدودیت علت دا یاد شوی دی چې له دغو موادو څخه د مخدره توکو په تولید کې استفاده کیږي.

دا د کلورایډ امونیم او کلورایډ پلادیم په شمول یو څلویښت ډوله مواد دي چې پیکنګ د افغانستان ترڅنګ میانمار او څو نورو هیوادونو ته د هغوی صادرات محدود کړې دي.

د افغانستان د سوداګرۍ او پانګونې خونې غړی خان جان الکوزی وایي چې د دغو کیمیاوي موادو له ځینو ډولونو د افغانستان په فابریکو کې استفاده کیږي نو پکار ده چې له چینایي لورې سره خبرې وشي چې دا ستونزه هواره شي.

د افغانستان د تکواندو لوبډلې دوه لوبغاړي حکمت الله زین او اشرف شکران یکشنبه( د مې ۲۴ مه) د اسیایي اتلولۍ په ترڅ کې له خپلو سیالانو سره مسابقه کوي.

د تکواندو اسیایي سیالۍ د منګولیا په پلازمېنې اولنباتور کې د اسیا د درې څلویښت هیوادو د لوبغاړو ترمنځ تر دوشنبې پورې روانې دي. په دې سیالیو کې د افغانستان ۶ لوبغاړو برخه اخیستې ده.

بل لور ته د ازبکستان په کوربتوب د مارشل ارت په رزمي لوبو کې د سمیع الله په نوم یوه افغان لوبغاړي خپل منګولیایي سیال ته ماتې ورکړه او د پنځه شپیته کیلوګرام وزن په ګټګوري کې پایلوبې ته ورسید. له دې سره د سمیع اله د سپينو زرو میډال حتمي شو او اوس به د سروزو د میډال د ترلاسه کولو لپاره لوبه کوي.

د نوبل د سولې د جایزې ګټونکې ملالې یوسفزۍ د زده کړو په برخه کې نوی ترلاسه کړی میډال، افغان نجونو ته ډالۍ کړ.

د ( هي فیستوال) له لورې د پنجشنبې په ورځ ملالې یوسفزۍ ته دا جایزه د نجونو د تعلیم په برخه کې د دې د هڅو په خاطر ورکړل شوه.

د ( هې ) په نوم ادبي – کلتوري نړیوال فیستیوال له نولس سوه اته اتیایم کال راهیسې د نړۍ په یوشمیر هیوادنو کې د لیکوالانو، خبریالانو، ساینسپوهانو او هنرمندانو له لورې جوړیږي.

په افغانستان کې له تیرو نژدې پنځو کلونو راهیسې له شپږ ټولګي ورپورته د نجونو پر زده کړو طالبانو بندیز لګولی دی. ملالې یوسفزۍ د افغان نجونو د حقونو لپاره په ځانګړې ډول د زده کړو په برخه کې وخت په وخت غږ اوچت کړی دی.

افغاني سره میاشت ټولنه، چې د طالبانو تر کنټرول لاندې ده، وايي چې ۱۹ هغه ماشومان چې سخت سوځېدلي وو او د هډوکو عفونت یې درلود، په جرمني کې له درملنې وروسته بېرته افغانستان ته ستانه شوي دي.

د دې ادارې د خبرپاڼې له مخې، دا ماشومان د جرمني د «سولې کلي» خیریه بنسټ له لوري تداوي شوي دي.

د راپور له مخې، دا ماشومان د افغاني سره میاشت ټولنې او د جرمني د سولې کلي د خیریه بنسټ ترمنځ د شوې هوکړې پر بنسټ جرمني ته د درملنې لپاره لېږدول شوي وو.

د چین په شمال کې د ډبروسکرو په یوه کان کې د ګاز د چاودنې له امله لږ تر لږه ۹۰ تنه مړه شوي دي.

فرانس پریس خبري اژانس د چین د دولتي رسنیو پر اساس راپور ورکړی چې دا پېښه په تېرو ۱۷ کلونو کې د دغه هېواد په کانونو کې تر ټولو ستره غمیزه بلل شوې ده.

د چین دولتي خبري آژانس شینهوا ویلي چې دا پېښه د جمعې په ماښام، (د جوزا په لومړۍ نېټه) د شانشي ولایت د «لیوشېنیو» د ډبروسکرو په کان کې شوې ده.

د راپور له مخې، د چاودنې پر مهال ټولټال ۲۴۷ کارګر تر ځمکې لاندې په کان کې موجود وو.

شینهوا همداراز ویلي چې د ژغورنې ۳۴۵ کارکوونکي سیمې ته استول شوي وو او د هغو ۹ کسانو د موندلو هڅې یې کولې چې لا هم نادرکه ګڼل کېدل.

د جمعې د ورځې دا چاودنه له ۲۰۰۹ کال وروسته د چین په یوه کان کې تر ټولو مرګونې پېښه بلل شوې ده.

په ۲۰۰۹ کال کې د چین د شمال ختیځ هیلونګ‌جیانګ ولایت د یوه کان په چاودنه کې ۱۰۸ کسان وژل شوي وو.

د چین ولسمشر شي جینګ پینګ امر کړی چې د ټپیانو د درملنې لپاره دې ټولې ممکنې هڅې وکارول شي، او د دې پېښې په اړه یې د هر اړخیزو څېړنو غوښتنه هم کړې ده.