د درې اړخیزو سیالیو په لړ کې د افغانستان تر ۱۹ کلونو کم عمره لوبډلې په خپله لومړۍ لوبه کې بنګله دېش ته په ۷ وېکټو ماتې ورکړه.

دغه سیالي نن شنبه د عربي متحده اماراتو په ابوظبۍ ښار کې ترسره شوه چې، بنګله دېش تر پچې ګټلو وروسته توپ وهنه وکړه او ټوله لوبډله یې په ۲۳م اور کې د ۷۵ منډو تر جوړولو وروسته وسوځېده.

د افغان توپ اچونکو له ډلې بشیراحمد افغان ۴، کامران هوتک ۳، خلیل احمد ۲ او یما عرب ۱ لوبغاړی وسوځاوه.

د افغانستان کم عمره لوبډلې ورکړل شوی هدف د ۳ وېکټو په سوځېدو په ۱۰م اور کې پوره کړ او په دې سره یې د درې اړخیزو سیالیو لومړۍ لوبه وګټله.

په توپ وهونکو کې سهیل خان ۳۳ او محمدهارون خان ۲۱ ناسوځېدلې منډې وکړې.

بشیر احمد د دې لوبې غوره لوبغاړی و نومول شو.

د افغانستان کرکټ بورډ وایي چې دغه درې اړخیزې سیالۍ د دوی په کوربتوب پیل شوي دي چې د روانې میاشتې تر ۳۰مې نېټې به دوام وکړي.

په دې لوبلړۍ کې افغانستان، بنګله دېش او سریلانکا ګډون لري.

افغان لوبډله به خپله دویمه سیالي د مارچ په ۲۲مه نېټه له سریلانکا سره کوي.

دافغانستان او زمبابوې د کریکټ ټیمونه نن په خپل مینځ کې د لوبلړۍ لومړۍ لوبه کوي.

دغه شل اوریزه لوبه دکابل په وخت د ماښام شپږ بجې د متحدو عربي اماراتو په شارجه کې پیلیږي.

افغان ملي لوبډلې تر دې مخکې په دغه سفر کې بنګله دیش سره ټسټ لوبه مساوي کړې او بنګله او زمبابوې سره د درې اړخیزې لوبلړۍ اتلولي ګټلې ده.

ملګري ملتونه وايي د کابل ښار ودانیزې ساحې په وروستیو لسیزو کې په پام وړ توګه پراخې شوي چې د ښاري پراختیا پلان جوړونې او پانګونې ته اړتیا لري.

د ملګرو ملتونو د بشري میشتیدنې پروګرام ، ( یو ان هبیتات ) د ښارونو د نړیوالې ورځې په درشل وايي کابل کیدلای شي د ملیونو اوسیدونکو لپاره په یو غوړیدلي او پرمختللې ښار بدل شي.

د ښارونو نړیواله ورځ هرکال د اکتوبر په ۳۱مه ، ښاري ژوند ته د پاملرنې ، نړیوالې همکارۍ ته د هڅونې او د ښارونو د تلپاتې پرمختګ د ملاتړ لپاره لمانځل کیږي.

د ورلډ پاپیولیشن ریویو د خپلواک سازمان د شمیرو له مخې د کابل نفوس چې په ۱۹۷۹ کال کې تقریبا یو ملیون اټکل شوی و اوس شاوخوا ۵ ملیونو ته رسیږي.

د پاکستان د بهرنیو چارو وزارت د دوشنبې ورځې (د اکټوبر په ۲۶مه) اعلامیه کې په افغانستان کې د پاکستان په وروستیو بریدونو کې د ملکي وګړو د مرګ‌ژوبلې په اړه د طالبانو حکومت ادعاوې رد کړې او ویې‌ویل چې د دغه هېواد اقدامات د امنیتي ګواښونو پر وړاندې د «مشروع دفاع» په چوکاټ کې ترسره شوې دي.

دا په داسې حال کې ده چې په افغانستان کې د ملګرو ملتونو مرستندوی پلاوي (یوناما) په خپل وروستي راپور کې ویلي، د ۲۰۲۵ کال د اکټوبر له لومړۍ نېټې څخه د ۲۰۲۶ کال د سپټمبر تر ۳۰مې پورې، د افغانستان او پاکستان پر پوله د پوځي پېښو له امله ۵۱۲ ملکي وګړي وژل شوي او ۱،۲۳۶ نور ټپیان شوي دي.

د طالبانو حکومت هم څو ځله ویلي چې د افغانستان په بېلابېلو ولایتونو کې د پاکستان په هوايي بریدونو کې ملکي وګړي وژل شوي او ټپیان شوي دي.

خو د پاکستان د بهرنیو چارو وزارت د دغو بریدونو د جزئیاتو له بیانولو پرته ټینګار کړی چې د دغه هېواد د اقداماتو هدف «ترهګرې ډلې او د هغوی د ملاتړ مرکزونه» و.

اسلام‌اباد دا نه‌مني چې ګواکې ملکي وګړي په نښه شوي دي.

پاکستان همدارنګه له نړیوالې ټولنې غوښتي چې د پاکستان پر ضد د بریدونو لپاره د افغانستان د خاورې د کارولو د مخنیوي په برخه کې د طالبانو حکومت ځواب ویلو ته اړ کړي، خو طالبانو څو ځله دا تور رد کړی او ویلي یې دي چې اجازه نه‌ورکوي چې د افغانستان خاوره د نورو هېوادونو پر ضد وکارول شي او په پاکستان کې دې د خپلو امنیتي ناکامیو پړه په افغانستان نه‌اچوي.

د بې‌پولې ډاکترانو سازمان وايي، د افغانانو په ګډون پناه غوښتونکي د فرانسې په شمالي ساحلونو کې په سختو شرایطو کې ژوند کوي او له جدي جسمي او رواني ستونزو سره مخ دي.

دغه سازمان د دوشنبې په ورځ «د اکټوبر په ۲۶مه» په یوه راپور کې د فرانسې او بریتانیا د کډوالۍ پر سیاستونو نیوکه کړې او ویلي یې دي چې اوسنیو محدودیتونو بریتانیا ته د پناه غوښتونکو د تګ هڅې نه‌دي درولي، بلکې هغوی یې اړ کړي چې له لا خطرناکو لارو څخه کار واخلي.

د بې‌پولې ډاکترانو سازمان د ملګرو ملتونو د کډوالو عالي کمېشنرۍ د یوې نظرپوښتنې پر بنسټ راپور ورکړی چې افغانان د فرانسې په شمال کې د پناه غوښتونکو له لویو ډلو څخه دي.

د دې نظرپوښتنې له مخې، افغانان د سوډان، اریتریا، اتیوپیا او سومالیا له اتباعو سره یوځای د فرانسې په کاله او ډنکرک سیمو کې د مېشتو پناه غوښتونکو له لویو ډلو څخه شمېرل کېږي.

د دې نظرپوښتنې موندنې ښيي چې ډېری دغو کسانو په خپلو هېوادونو کې د جګړو، تاوتریخوالي او یا هم د سیاسي او مذهبي ځورونې له امله خپل هېوادونه پرېښي دي.

د یکشنبې د ورځې ناوخته د افغانستان او پاکستان ځینې سیمې د ریښتر په کچه ۵ اعشاریه ۲ درجې زلزلې لړزولې دي.

د افغانستان د کورنیو رسنیو د راپورونو له مخې د زلزلې ټکانونه په کابل، ننګرهار او یو شمېر نورو ولایتونو کې احساس شوي، خو تر اوسه د مرګ ژوبلې او زیانونو راپور نه دی ورکړل شوی.

د پاکستان جیو نیوز هم ویلي چې زلزله د خیبر پښتونخوا په ځینو سیمو او ګلګت بلتستان کې احساس شوې ده.

دا په داسې حال کې ده چې د روان کال د وري یا حمل میاشتې په نیمایي کې په بدخشان کې د ۵ اعشاریه ۸ درجې زلزلې له امله، چې ټکانونه یې په کابل او یو شمېر نورو ولایتونو کې هم احساس شوي وو، ۱۲ کسان مړه او څلور نور ټپیان شوي وو.

د ملګرو ملتونو د بشري مرستو د همغږۍ دفتر،اوچا وايي، پر ښځینه مرستندویانو محدودیتونه او نورې ستونزې لا هم په افغانستان کې اړو خلکو ته د بشري مرستو رسولو مخه نیسي.

اوچا د یکشنبې په ورځ، د لړم په دریمه په خپل تازه راپور کې ویلي چې د سپټمبر په میاشت کې په ټول افغانستان کې بشري مرستو ته د لاسرسي په تړاو ۳۰ پېښې ثبت شوې دي چې د اګست په پرتله ۲۷ سلنه کموالی ښيي.

د راپور له مخې، له دغو پېښو ۱۸ یې په بشري فعالیتونو کې د لاسوهنې اړوند وې او ۱۴ پېښې د افغانستان په لوېدیځ کې ثبت شوې دي.

اوچا ویلي، د افغانستان په لوېدیځ کې شاوخوا ۹۰ سلنه سروې شویو مرستندویه بنسټونو ښځو او نجونو ته د خدمتونو په رسولو کې له ستونزو شکایت کړی دی.

د اوچا په خبره چې د طالبانو د محدودیتونو له امله په دې سیمه کې د ۱۳۹ ارزول شویو بشري پروژو له ډلې د ۲۶ پروژو فعالیتونه بند، ځنډول شوي یا محدود شوي او یا یې د پیل مخه نیول شوې ده.

اوچا ټینګار کړی چې بشري مرستو ته باید له خنډ پرته لاسرسی خوندي شي او د ثبت شویو پېښو کموالی د وضعیت د ښه کېدو په معنا نه دی.

په کراچۍ بندر کې د افغان سوداګرو ایسار مالونه لیلام ته اېښودل شوي دي.

افغان سوداګر محمد نبي افغان ازادي راډیو ته تایید کړه چې د پاکستان حکومت د خپل تاوان د پوره کولو لپاره د افغان سوداګرو مالونه لیلام کړي دي.

د افغان په خبره، په لیلام شویو کانتینرونو کې ساختماني مواد، خوارکي توکې، د موټرو پرزې، د موټرو روغنیات او یو شمیر نور توکي شامل دي.

ښاغلي افغان ازادي راډیو ته وړاندې وویل چې که څه هم د پاکستان حکومت افغان سوداګرو ته د دې مالونو د لیلام په اړه خبر ورکړی وو، خو لارې بندي وې او افغان سوداګر ونه توانیدل چې خپل مالونه افغانستان ته راورسوي.

دا روښانه نه ده چې د افغان سوداګرو څومره کانتیرونه لیلام ته اېښودل شوي دي.

د پاکستان او د طالبانو حکومت تراوسه د دغو مالونو د لیلام په اړه په رسمي توګه څه نه دي ویلي.

پاکستان د روان کال په پیل کې له دې هېواده د افغان سوداګرو د ترانزیتي توکو د ایستلو اجازه ورکړې وه.

د افغانستان د سوداګرۍ او صنایعو خونې هغه مهال ویلي و چې د افغان سوداګرو نژدې شپته سلنه بند کانتینرونه بیرته خپلو اصلي هېوادونو ته چې توکې ترې راوارد شوي وو، ستانه کړای شوي دي.

د افغانستان د کرکټ ملي ټیم د کرکټ د نړیوالې شورا د یو ورځینو لوبو په تازه درجه بندۍ کې اووم مقام خپل کړی دی.

په دې درجه بندۍ کې افغان لوبډلې د ۹۴نومرو په ترلاسه کولو سره اووم ځای ترلاسه کړی او په جدول کې د انګلستان له ملي ټیمه مخکې شوی دی.

هند د جدول په سر کې ځای لري او ورپسې د نیوزلینډ، سویلي افریقا، پاکستان، اسټرالیا او سریلانکا ټیمونه په ترتیب راغلي دي.

له دې مخکې د افغانستان د کرکټ د ملي ټیم دوه ستورو راشدخان او عظمت الله عمرزي د کرکټ د نړیوالې شورا په درجه بندۍ کې لومړي مقامونه خپل کړي وو.

د کډوالۍ نړیوال سازمان او د ملګرو ملتونو د کډوالو لویې کمېشنرۍ په یوه ګډ راپور کې ویلي چې د اکتوبر له ۱۱مې تر ۱۷مې پورې په پاکستان کې ۵۱۷ افغانان نیول شوي او ۴۹۹ نور له دغه هېواده شړل شوي دي.

د راپور له مخې، چې د شنبې په ورځ خپور شو، په همدې موده کې ۳ زره او ۸۸۳ افغانان د تورخم، چمن او بهرامچې له لارو افغانستان ته ستانه شوي چې ۸۳ سلنه یې بې‌اسناده وو.

راپور زیاتوي چې د نیول کېدو وېره د بې‌اسناده افغانانو او د افغان تابعیت کارت لرونکو د بېرته ستنېدو اصلي لامل و.

د شمېرو له مخې، د ۲۰۲۳ کال د سپټمبر له ۱۵مې څخه د ۲۰۲۶ کال د اکتوبر تر ۱۷مې پورې، له پاکستانه څه باندې ۲.۷۴ میلیونه افغانان بېرته خپل هېواد ته ستانه شوي دي.

په افغانستان کې د ملګرو ملتونو د ماشومانو د ملاتړ صندوق (یونیسف) خبرداری ورکړی چې د اقلیمي بدلونونو، وچکالۍ، د اوبو د اړتیاوو زیاتېدو او د اوبو د سرچینو د ناسم مدیریت له امله په افغانستان کې د اوبو کړکېچ مخ په زیاتېدو دی.

په افغانستان کې د یونسیف استازي، تاج‌الدین اویوالې، د شنبې په ورځ وویل چې ماشومان او ټولنې د دې کړکېچ له پایلو سره ورځ تر بلې ډېرې مخ کېږي.

یونیسف د روان کال په جون کې ویلي و چې په افغانستان کې له ۸.۸ میلیونو ډېر ماشومان د وچکالۍ، سېلونو او سختې ګرمۍ په ګډون د اقلیمي بدلونونو له لږ تر لږه درېیو ګواښونو سره مخ دي.

یونیسف ټینګار کړی چې د اوبو د کمښت د مخنیوي لپاره دوامداره مالي مرستو، د اقلیمي بدلونونو پر وړاندې د مقاومت وړ اسانتیاوو او د اوبو د سرچینو غوره مدیریت ته اړتیا ده.