د ملګروملتونو د سرمنشي مرستیالې امینه محمد، د اروپایي ټولنې غړیو ته افغانستان سره د بشري مرستو د بندولو په وړاندې خبرداری ورکړ.

د جرمني خبري اژانس د راپور له‌مخې امینه محمد چې د ملګروملتونو د یوه جګپوړي پلاوي په ترکیب کې تېره اوونۍ افغانستانه ته تللې وه، پرون سې‌شنبې په بروکسل کې خبریالانو ته وویل، حکومتونه به دې ته اړتیا لري چې خپلو مالیو ورکونکو ته ووایي چې ولې له افغانستان سره چې له ښځو سره دومره تبعیضي چلند کوي، مرسته کوي، خو تریخ حقیقت دا دی چې په افغانستان کې به ښځې او ماشومان له بهرنیو مرستو پرته مړه شي.

امینه محمد بشري اړتیاوو ته په اشاره وویل، افغانستان چې اوس سخته یخني چې د تودوخې درجه منفي دېرش سانتیګرادو ته رسېدلې تجربه کوي، یو شمیرخلک خواړه نه‌لري چې ویې وخوري.

د ملګروملتونو د سرمنشي مرستیالې امينه محمد ټینګار وکړ چې د نړیوالې ټولنې هدف باید په نورو برخو کې پر طالبانو فشار راوستل وي ترڅو د ښځو په اړه تبعیضي پرېکړې بېرته واخلي.

د ۲۰۲۱ کال د اګست له میاشتې چې طالبان بیا پر افغانستان واکمن شوي، ښځې او نجونې یې له لوړو زده‌کړو او ښځې یې هم په غیردولتي مرستندویه مؤسسو کې له کارکونکو منع کړي دي.

د ملګرو ملتونو د کډوالو عالي کمیشنر برهم صالح، او د ملګرو ملتونو د پراختیایي پروګرام (UNDP) مشر، الکساندر ډي کرو، د یکشنبې په ورځ، کابل ته تللي څو د افغان راستنیدونکو وضعیت، د هغوی اړتیاوې او د بشري مرستو پرمختګ وارزوي.

د طالبانو د حکومت د کډوالو او راستنیدونکو وزارت، کابل ته د ملګرو ملتونو د دوو لوړپوړو چارواکو د راتګ انځورونه خپاره کړي، او اعلان یې کړی چې هغوی د روغتیا، بشري مرستو او د کارموندنې په برخو کې د افغان راستنیدونکو لپاره په دوامداره ملاتړ ټینګار کړی دی.

د دغه وزارت په وینا، له ۲۰۲۳ کال راهیسې شاوخوا شپږ میلیونه افغان اتباع هیواد ته راستانه شوي دي.

د دې خلکو ډیری برخه له ګاونډیو هیوادونو، په ځانګړې توګه ایران او پاکستان څخه په زور ایستل شوي. اکثر راستانه شوي افغانان د سرپناه، کارموندنې او اساسي خدماتو د نشتوالي په څیر ستونزو سره مخ دي.

د ملګرو ملتونو د بشري مرستو د همغږۍ دفتر اوچا وايي،"ملکیان باید د جګړې بیه ور نه کړي".

اوچا نن یکشنبې پر خپلې ایکس پاڼې پر افغان خاوره د پاکستان وروستیو بریدونو ته په اشارې لیکلي،" شخړې د ملکیانو د ژوند چارو د ګډوډولو سربیره د ویرې او رواني روغتیايي ستونزو سبب ګرځي".

د اوچا په ټکو، د جګړو او شخړو تر ټولو لوی زیان ماشومانو ته رسیږي.

د خوست ولایت د سپیرې ولسوالۍ اوسیدنکو اوچا ته ویلي،" د پاکستان له هوايي بریدونو وروسته ارامه خوب نه لري او حتی د لوړ غږ له اوریدو ویره لري".

پاکستان د تیرې یکشنبې په ورځ پر پکتیکا، پکتیا او کونړ ولایتونو هوايي بریدونه وکړل.

د یوناما د شمیرو له مخې، په دې بریدونو کې ۲۸ملکیان ووژل شول او ۴۹نور ټپیان شول.

د افغاني سرې میاشتې ټولنې عمومي ریس شهاب الدین دلاور وایي چې ډیرژر به په کابل کې د دې ادارې د زړه ناروغیو د درملنې یو مجهزروغتون پرانستل شي. هغه دا خبره د شنبې په ورځ د طالبانو ترکنټرول لاندې ملي ټلویزیون سره په مرکه کې کړې او ویلي یې دي چې دغه روغتون به په کال کې د شاوخوا دوه زره د زړه سوري ناروغو ماشومانو د درملنې ظرفیت ولري او درملنه به یې په وړیا توګه کیږي. نوموړي په دې اړه چې دغه نوی روغتون به کله پرانستل کیږي نورجزیات ندي ورکړي خو تردې مخکې د افغاني سرې میاشتې له خوا ډیر په زړه سوري ناروغ ماشومان د کابل څوروغتونونو ته د درملنې لپاره ورپیژندل شوي او درملنه یې شوې ده. د دې ترڅنګ ډیرماشومان چې په دې او نورو ناروغیو اخته وو، بهر ته، په ځانګړي توګه جرمني ته لیږل شوې چې د جرمني «د سولې کلي» بنسټ یې وړیا درملنه کړې ده.

د طالبانو د حکومت د بهرنیو چارو وزارت وایي، د افغانستان او بنګله دیش ترمنځ دوه اړخیزه سوداګري ډیرظرفیتونه لري چې باید د دواړو هیوادونو د اقتصادي ودې لپاره وکارول شي.

په هغې خبرپاڼه کې چې د دې وزارت ویاند عبدالقهاربلخي د شنبې په ورځ په خپله ایکسپاڼه کې خپره کړې، دغه څرګندونې امیرخان متقي په تهران کې د بنګله دیش د پارلمان له ریس حافظ‌الدين احمد سره په کتنه کې کړي دي. د بیان له مخې په دې ناسته کې د افغانستان او بنګلدیش ترمنځ د دوو اړخيزو اړيکو د پراختيا، په ځانګړې توګه د سوداګريزو اړيکو د ودې په اړه خبرې وشوې.

د ښاغلي بلخي په خبره د بنګلديش د پارلمان رئيس د دواړو هېوادونو اړيکې تاریخي وبللې او د افغانستان له اقتصادي بيارغونې سره يې د سوداګريزو اړيکو غوړېدا د دواړو لوريو لپاره ښه فرصت وباله.

د راپورونو له مخې له کله چې له پاکستان سره د افغانستان سوداګري په ټپه دریدلې، د طالبانو حکومت په سیمه کې د بنګله دیش په ګډون نورو هیوادونو سره د سوداګرۍ د راکړې ورکړې لپاره هڅې زیاتې کړې دي. د ۲۰۲۵ کال راهیسې د بنګله دیش او افغانستان ترمنځ د سوداګرۍ او اقتصادي همکاریو د پیاوړتیا لپاره د طالبانو څو سوداګریزو پلاوو له بنګله دیش څخه کتنې ترسره کړي دي.

څه باندې ۱۸۰۰ افغان کډوال په یوه ورځ کې له پاکستانه اخراج شوي.

د طالبانو د حکومت ویاند حمدالله فطرت پر خپلې ایکس پاڼې لیکي،" د جمعې په ورځ ۱۸۲۶افغان کډوال د تورخم له لارې بیرته افغانستان ته ستانه شوي دي".

د پاکستان د کورنیو چارو وزارت اعلان کړی چې د روانې جولای میاشتې له لسمې وروسته د هغوو افغانانو نیول پیلوي چې ویزې خلاصې شوي وي.

پاکستان له مودو راهیسې افغانانو ته د ویزو ورکول بند کړي دي.

سپین‌غر پرانګانو د بست ساتونکو لوبډلې ته د ۵۹ منډو په توپیر ماتې ورکړه.

د شپږیزې لیګ په روان یولسم پړاو کې سپین‌غر لوبډله وتوانیده د راشدخان پر مټ خپله دویمه لوبه وګټي.

سپین‌غر پرانګانو په نننۍ لوبه کې د شپږو ویکټو په زیان بست ساتونکو ۲۲۰ منډې هدف وټاکه.

که څه هم د بست ساتونکو لوبډلمشر ابراهیم ځدران ۵۹ منډې وکړې او نیمه سلیزه يې جوړه کړه خو په لوی توپیر يې سپین‌غر پرانګانو ته لوبه وبایلله.

دغه لوبه د خوست ولایت په رحمت ولي مسرور کریکټ لوبغالي کې ترسره شوه.

بله لوبه د امو نهنګانو او مېس عینک اتلانو لوبډلو ترمنځ ده چې له غرمې وروسته ۲بجې پیلږي.

د افغانستان د کرېکټ وتلی ستوری راشد خان کابل ته ستون شو.

راشد خان د جمعې په ورځ کابل ته ورسید او تمه ده په شپږیزه لیګ کې د سپين‌غر زمریان لوبډلې لپاره ولوبېږي.

سپين‌غر زمریان له بست ساتونکي لوبډلې سره لوبه لري.

راشد خان شاوخوا دوه کاله وروسته کابل ته ستنېږي.

د راشد خان په ګډون د ملي لوبډلې ګڼ نور لوبغاړي له نړیوالو سیالیو وروسته اوس په کورني کرېکټ لوبو کې د ګډون لپاره په افغانستان کې دي.

د شپږیزې سږني لیګ پنځمه لوبه د مېس عینک اتلان او د بند امیر ښاماران لوبډلو ترمنځ وشوه چې د بند امیر ښارمارانو د اتو ویکټو په توپیر له مېس عینک اتلانو ماتې وخوړه.

افغان او ایراني سوداګرو په کابل کې د سوداګرۍ درې ټرونونه لاسلیک کړي.

دغه خبره په کابل د ایران سفارت د جمعې په ورځ پر خپلې ایکس پاڼې لیکې وه.

وړاندې راغلي،" په کابل کې د ایران سفارت په بلنه له ۲۰۰ ډیرو افغان او ایراني سوداګرو، اقتصادي فعالانو، صنعتکارانو او پانګوالو په یوه غونډه کې برخه اخیستې وه".

د سفارت په ټکو، په غونډه د دواړو لوړو ترمنځ د اقتصادي او سوداګریزو اړیکو د پراختیا په موخه درې هوکړه لیکونه لاسلیک شول.

د افغان او ایراني سوداګرو ترمنځ د دې هوکړه لیکونو لاسلیک په داسې حال کې دی چې له میاشتو راهیسې د تورخم دروازه د هر ډول تګ راتګ پر مخ تړلې ده.

د کابل- جلال اباد په لویه لاره ترافیکي پیښه کې لږترلږه ۴ کسه مړه او ۸ تنه نورټپیان شوي او لس کسه نور لادرکه دي.

له پاکستان څخه د ستنو شویو کډوالو موټر سیند ته لویدلی دی.

د لغمان امنیه قومانداني وايي موټر کې ۲۲ کسه ستانه شوي کډوال سپاره وو او تیره شپه د سرخکانو ولسوالۍ مربوطاتو کې سیند ته لویدلی دی.

چارواکي زیاتوي چې د لادرکه شویو کسانو د میندلواو ژغورنې لپاره عملیات روان دي.

د پیښې علت سملاسي نه دی معلوم شوی. خو افغانستان کې اکثر ترافیکي پیښې د لارو د خرابوالي ، د موتر چلوونکو بې احتیاطي او د ترافیکي قوانینو نه رعایت کولو څخه رامینځ ته کیږي.

د اروپايي اتحادیې د بشري مرستو څانګه (ECHO)افغانستان کې دمیندو وضعیت بحراني او د اندیښنې وړ بولي.

دغه اداره خبرداری ورکوي چې د نجونو او ښځو په طبي زدکړو بندیز او روغتیايي خدماتو ته د ښځو دلاسرسي محدودیت وضعیت نورهم خراب کړی او د زیږون په مهال د میندو او ماشومانو ژوند له خطر سره مخ کوي.

تردې مخکې د ملګرو ملتونو دبشري مرستو د همغږۍ دفتر (اوچا) هم ویلي چې افغانستان د هغو هیوادونو څخه دی چې د میندو د مړینې کچه په کې لوړه ده او په هرو ۱۰۰ زرو ولادتونو کې ۶۰۰ میندې خپل ژوند له لاسه ورکوي.

واک ته د طالبانو له ستنیدو وروسته افغانستان کې له شپږم ټولګي پورته د نجونو او ښځو په زده کړو او تحصیلاتو بندیز لګول شوی دی.

د کورنیو او بهرنیو فشارونو سره سره د طالبانو د حکومت په دغې پالیسۍ کې د بدلون نښې نه ترسترګو کیږي.