ښځې
امريکا، اروپايي ټولنې او يوولسو هېوادونو د نجونو د تحصيل ځنډولو پرېکړه غندلې
![يو شمېر محصلانې](https://gdb.rferl.org/034d0000-0aff-0242-72ee-08dae374d087_w250_r1_s.jpg)
د امریکا متحده ایالاتو، اروپایي ټولنې او د یولسو هېوادونو د بهرنیو چارو وزیرانو په یوه ګډه اعلامیه کې د ښځو پرمخ د پوهنتونونو د روازو د تړل کېدو په اړه د طالبانو پرېکړه غندلې.
د امریکا د بهرنیو چارو وزارت لهخوا خپره شوې دغه اعلامیه کې ويل شوي چې د افغان نجونو او ښځو پر وړاندې د طالبانو دغه ځپونکی اقدامات بې رحمانه او سیستماتیک دي.
د واشنګټن او اروپایي ټولنې له لوري د طالبانو د دغه اقدام له غندنې سره د استرالیا، کاناډا، فرانسې، جرمني، ایټالیا، جاپان، هالند، ناروې، هسپانیا، سویس او بریتانیا د بهرنیو چارو وزیران هم یو ځای شوي دي.
د ورځې تازه خبرونه دلته ولولئ
د افغانستان لپاره د امریکا سفارت یوځل بیا د افغان نجونو د تعلیم پر حق ټینګار کړی
![د افغانستان په لوېدیځ کې د نجونو یو ښوونځی چې دا مهال له شپږم ټولګي پورته د نجونو زدهکوونکو پرمخ تړل شوی دی.](https://gdb.rferl.org/08790000-0a00-0242-e6b8-08da8b78053d_w250_r1_s.jpg)
د افغانستان لپاره د امریکا سفارت چې په دوحه کې فعالیت کوي، یوځل بیا د افغان نجونو د تعلیم پر حق ټینګار کړی او ویلې یې دي، باید ډاډ ترلاسه شي چې هره افغانه نجلۍ هغه زدهکړې ترلاسه کړي چې وړ یې ده.
دغه سفارت پرون چهارشنبه ناوخته پر خپله ایکسپاڼه یا پخواني ټویټر لیکلي، دا مهال د افغانستان اتیا فیصده نجونې له زدهکړو بې برخې دي.
د سفارت په دغه بیان کې له ټولو غوښتل شوي چې د نجونو د تعلیم د حق ملاتړ وکړي.
تر دې وړاندې یونسکو ویلي وو چې افغانستان کې یو اعشاریه څلور میلیونه نجونې ښونځیو ته له تګه بې برخې دي.
د امریکا سفارت د افغان نجونو د ښونځیو د خلاصېدو غوښتنه داسې مهال کړې چې نن د افغانستان په ګرمسیرو سیمو کې نوی تعلیمي کال پيل شو، خو تر شپږم ټولګي پورته نجونې لا هم ښونځیو ته د تګ اجازه نه لري.
طالبانو په ۱۴۰۰ لمریز کال کې واک ته له رسېدو وروسته تر شپږم ټولګي پورته د نجونو ښونځي بند کړل او نژدې کال وروسته یې د هغوی پوهنتونونه هم وتړل.
د نجونو له ګډون پرته د افغانستان په ګرمسیرو سیمو کې نوی تعلیمي کال پيلېږي
![ارشیف: د افغانستان ختیځ کې د نجونو د یوه ښوونځي ټولګی](https://gdb.rferl.org/01000000-0aff-0242-fee4-08db38de6229_w250_r1_s.jpg)
د افغانستان په ګرمسیرو سیمو کې نن د وږې ۱۵مه نوی تعلیمي کال پيلېږي.
په کندهار، هلمند، نیمروز، فراه، لغمان، کونړ او ننګرهار کې به نن هلکان ښوونځیو ته ځي، خو تر شپږم ټولګي ورپورته نجونو ته اجازه نه ده ورکړل شوې چې خپلو زدهکړو ته ادامه ورکړي.
وروسته تر دې چې طالبانو د ۲۰۲۱م کال په اګست کې کابل ونیوه، تر شپږم ټولګي ورپورته یې د نجونو ښوونځي بند کړل بیا یې نږدې کال وروسته د پوهنتون دروازې د دوی پرمخ وتړلې.
د ملګرو ملتونو د یونسکو ادارې په وینا، سږ کال یو میلیون او ۴۰۰زره افغان نجونې له شپږم ټولګي پورته له زدهکړو پاتې شوي دي.
د ملګروملتونو عمومي منشي د افغانستان لپاره جورجيت ګنيون د مرستيال استازې په توګه ټاکلې
![ډيپلوماته جورجیت ګنیون](https://gdb.rferl.org/23053BC5-0B3B-4DB3-AF51-B07F8182F1E6_w250_r1_s.jpg)
د ملګروملتونو عمومي منشي انتونيو ګوتېرش کاناډایۍ ډيپلوماته جورجیت ګنیون (Georgette Gagnon) د افغانستان لپاره د مرستیالې استازې په توګه ټاکلې ده.
ملګروملتونو نن په یوه خبرپاڼه کې ویلي، مېرمن ګنیون به په افغانستان کې د دوی د مرستیال استازي، جرمن ډيپلومات مارکس پوتزل ځای ناستې شي.
ملګروملتونو ویلي، چې نوې ټاکل شوې استازې یې د سولې ټینګولو د ملاتړ، د بشري حقونو په برخه کې د ستراتېژیکو نوښتونو د رهبرۍ او د جګړې او له جګړې وروسته وضعیت په اقداماتو کې ۲۸ کلنه کاري تجربه لري.
نوموړې له ۲۰۲۱ کال را پهدې خوا په لیبیا کې د ملګروملتونو د سرمنشي مرستیاله استازې پاتې شوې ده.
ملګروملتونو د افغانستان د سیاسي ماموریت یا یوناما د رهبرۍ په جوړښت کې دغه بدلون وروسته تر هغه اعلان کړی، چې طالبانو تېره میاشت کابل ته د بشري حقونو په برخه کې د ملګروملتونو د ځانګړي راپورتر ریچارد بېنیټ پر سفر بندیز ولګاوه.
بېنیټ ویلي، دی به له لرې واټنه د خپلو چینلونو له لارې په افغانستان کې د بشري حقونو ارزونې ته دوام ورکړي.
د پارا المپيک سياليو کې د ذکيه خدادادي بريا په نړيواله کچه ستايل شوې ده
![ذکيه خدادادي](https://gdb.rferl.org/01000000-0aff-0242-49bc-08dbb8f43dd1_w250_r1_s.jpg)
د پاریس د پارا المپیک په لوبو کې د افغانستان د تکواندو ټیم د پخوانۍ لوبغاړې ذکیه خدادادي بریا مختلفو لورو ستایلې او هغه یې د افغان ښځو لپاره تاریخي بریا بللې ده.
ذکیه خدادادي چې د پارا المپیک د نړیوالې کمېټې د کډوالو په ټیم کې یې د پاریس په پارا المپیک لوبو کې ګډون کړی، پرون پنجشنبې خپلو ترک او کیوبایي سیالانو ته په ماتې ورکولو سره د برنزو مډال وګاټه.
نوموړې ته د ازبکستان لوبغاړې په لږ توپیر ماتې ورکړه او د سپینو یا سرو زرو د مډال د ګټلو چانس یې له لاسه ورکړ.
د ملګروملتونو د کډوالو لویې کمېشنرۍ ذکیه خدادادي ته د مبارکۍ ترڅنګ د هغې بریا تاریخي او د ښځو د مقاومت سمبول بللې ده.
په همدې حال کې د ملګروملتونو د کډوالو لوی کمېشن رفیلیپو ګراندي په خپله ټولنیز شبکه ایکس یا پخواني ټویټر کې د اغلې خدادادي بریا هیجانونکې بللې او ویلې یې دي چې هغه ميلیونونو کډوالو ښځو ته د هیلې او ځواک پیغام ورکوي.
د ملګروملتونو د بشري حقونو د څار سازمان يا هیومان رایټس واچ دا د افغان ښځو لپاره تاریخي بریا بللې او ویلې یې دي، خدادادي دغه بریا څو ورځې وروسته له هغې ترلاسه کوي چې طالبانو د ښځو پر وړاندې نوی قانون صادر کړ.
د طالبانو په ياد قانون کې د ښځو غږ او مخ عورت بلل شوی.
ډبلیوایفپي: په افغانستان کې ښځې په زیاتېدونکي ډول له عام محضر څخه لیرې کېږي
![ارشیف: په کابل کې یو شمېر اړمنې مېرمنې](https://gdb.rferl.org/01000000-0aff-0242-66d4-08dcbc4596b3_w250_r1_s.jpg)
د خوړو نړیوال پروګرام یا "ډبلیوایفپي" وایي، په افغانستان کې ښځې په زیاتېدونکي ډول له عام محضر څخه لیرې کېږي چې د ژوند کولو او خپلو ماشومانو ته د خوړو برابرولو په برخه کې یې د کمو امکاناتو کړۍ لا تنګېږي.
د خوړو نړیوال سازمان چې په افغانستان کې اړو میلیونونو کسانو ته خواړه برابروي، پرون چهارشنبې په خپله ایکس شبکې یا ټویټر د دې بیان ترڅنګ یوځل بیا د بسپنې غوښتنه کړې څو اړو کسانو ته د ژوند ژغورنې خواړه ورسوي.
د خوړو نړیوال نړیوال پروګرام په افغانستان کې پر ټولنیز ژوند کې پر ښځو د لګول شویو محدودیتونو خبره وروسته له هغې کوي چې د طالبانو حکومت روانه اوونۍ د یوه نوي قانون په نافذېدو سره پر هغوی نور سخت بندیزونه ولګول.
د دغه نوي قانون له مخې، د نورو محدودیتونو ترڅنګ له کوره بهر باید د ښځو مخونه او بدنونه پټ او غږونه یې وانهورېدل شي.
د اروپايي ټولنې د بهرنۍ پالیسۍ مشر د امربالمعروف د نوي قانون انفاذ ته اندېښنه ښودلې
![د اروپايي ټولنې د بهرنۍ پالیسۍ مشر جوزیپ بورېل](https://gdb.rferl.org/d388d591-8b36-4ee3-927d-a8a4f0cc3c19_cx4_cy4_cw91_w250_r1_s.jpg)
د اروپايي ټولنې د بهرنۍ پالیسۍ مشر د طالبانو د حکومت لهخوا د امربالمعروف او نهی عن المنکر د نوي قانون د انفاذ له کبله اندېښنه ښودلې ده.
جوزیپ بورېل بېګا پر ایکسپاڼه په یو بیان کې ولیکل چې اروپايي ټولنه د طالبانو د هغه فرمان له کبله سخته اندېښنه لري چې د افغانانو پر ټولنیز ژوند او د ښځو پر آزادیو تازه محدودیتونه لګوي.
د طالبانو د نوي قانون په ۱۳مه ماده کې د ښځو پر غږ بندیز اعلان شوی، د ښځو د ټول بدن پټول او د قانون په ټکو د فتنې له وېرې د ښځو مخ پټول ضروري بلل شوي.
همداراز د ښځو په آواز سندرې، نعتونه او قرائت او په ټوله کې په زوره يا لوړ غږ خبرې کول عورت بلل شوي.
په عین حال کې د افغان خبریالانو د ملاتړ سازمان ویلي چې د طالبانو دا محدودیتونه به په کورنیو رسنیو کې د لږ شمېر ښځینه خبریالانو حضور هم پای ته ورسوي.
د خبریالانو د ملاتړ سازمان د نوي قانون د هغې برخې په اړه هم اندېښنه ښودلې چې رسنیو ته د مطالبو د څرنګوالي ښپارښتنه کوي.
د طالبانو د حکومت د امربالمعروف او نهی عن المنکر وزیر محمدخالد حنفي ویلي چې دوی چمتو دي د نړۍ د دیني عالمانو د پوښتنو پر وړاندې د خپل دې قانون دفاع وکړي.
د طالبانو د امربالمعروف د نوي قانون په غبرګون کې د امریکا د حکومت پر پالیسۍ نیوکه وشوه
![د امریکا د استازو جرګې د بهرنیو اړیکو کمېټې ريیس مایکل مکال](https://gdb.rferl.org/75dfe0d3-9d7b-492d-822d-0518db7fe861_w250_r1_s.jpg)
د امریکا د استازو جرګې د بهرنیو اړیکو کمېټې ريیس مایکل مککال د افغان ښځو په اړه د طالبانو د امربالمعروف پر نوي قانون په غبرګون کې د امریکا د حکومت پر پالیسۍ نیوکه وکړه، ویې ویل چې د ولسمشر بایډن د حکومت تشې ژمنې سبب شوي چې طالبان پر ښځو په برید کې یو بل ګام هم وړاندې واخلي.
مککال پرون شنبې په یوه بیان کې وویل چې دوی هغه میلیونونه ښځې او نجونې نه شي هېرولی چې د طالبانو لهخوا ځورول کېږي.
ده همداراز وویل چې بایډن او مرستیالې یې افغانانو ته شا واړوله او دې چارې طالبان وهڅول چې د افغان نجونو او ښځو د لسیزو بریاوې له منځه یوسي.
له بلې خوا د هالیووډ د سینما نامتو ستورې انجلینا جولي د طالبانو نوی قانون ځپونکی او شرموونکی وباله.
هغې پر خپل انسټاګرام کې لیکلي: "هغه حکومت چې د ښځو، مخ، سترګې، غږ او قدرت جرم ګڼي، بې همته او ځپونکی دی."
د طالبانو د امربالمعروف د نوي قانون په دیارلسمه ماده کې ویل شوي چې د ښځو غږ باید وانهورېدل شي او مخونه او ټول بدن یې پټ وي.
بریتانیا د افغان محصلانو لپاره د چیونېنګ د تحصلي بورسونو سهمیه ځنډولې
![د بریتانیا بیرغ](https://gdb.rferl.org/b0bc4e98-19de-4e53-a475-4736b8d4ce75_w250_r1_s.jpg)
د بریتانیا حکومت په نامعلومو دلایلو د افغان محصلانو لپاره د ۲۰۲۵م او ۲۰۲۶م کال د چیونېنګ Chevening د تحصلي بورسونو سهمیه ځنډولې ده.
د دې بورسیې پر رسمي ویبپاڼه لیکل شوي چې په نوي تعلیمي کال کې د افغان محصلانو د منلو د شرایطو پر څرنګوالي لا هم غور روان دی.
دې ادارې له هغو افغانانو څخه چې د دې بورسونو اخیستو ته لېوالتیا لري، غوښتي چې د نویو معلوماتو لپاره بیا بیا دې پاڼې ته ورشي.
چیونېنګ د برتانیا د حکومت یو نړیوال تحصیلي پروګرام دی چې د دې هېواد د بهرنیوچارو وزارت او ورسره همکارې ادارې یې تمویلوي.
د چیونېنګ یو کلن بورس د بېلابېلو هېوادونو د محصلانو لپاره د ماسترۍ دورې د زدهکړو امکان برابروي.
د راپورونو له مخې د سوریې، سودان او روسیې په څېر د نورو هېوادو محصلان تراوسه هم د دې بورسیو لپاره منل کېږي.
د کاناډا د بهرنیو چارو وزیرې د طالبانو د امر بالمعروف او نهی عن المنکر نوی قانون وغانده
![د کاناډا د بهرنیو چارو وزیرې ملاني جولي](https://gdb.rferl.org/5b3bdc2c-24e6-4a4c-960b-9dc321ee4ae7_w250_r1_s.jpg)
د کاناډا د بهرنیو چارو وزیرې د طالبانو د امر بالمعروف او نهی عن المنکر نوی قانون وغانده.
ملاني جولي پرون شنبه پر خپله ایکسپاڼه لیکلي چې د دې قانون توشېح کېدل د افغانانو په ځانګړي ډول ښځو او نجونو د غږ د غلي کولو بله هڅه ده.
هغې زیاته کړې چې ښځې او نجونې حق لري، غږ یې واورېدل شي او دوی ولیدل شي.
د کاناډا د بهرنیو چارو وزیرې وړاندې لیکلي چې د ښځو د اواز په غلي کولو کې هېڅ کوم فضیلت نه شته.
بل لوري په کابل کې د جاپان سفارت هم د دغه قانون په عکس العمل کې ویلي چې یو وار بیا په افغانستان کې پر ښځو او نجونو د محدودیتونو د دوام په اړه خپله سخته اندېښنه ښيي.
دغه سفارت پرون پر خپله ایکسپاڼه لیکلي چې "له نړیوالې ټولنې سره په همږغۍ طالبان هڅوي چې د تعلیم، کار، په تګ راتګ کې د ازادۍ او د افغانستان د راتلونکي لپاره د افغان ښځو او نجونو غږونه واوري."
د طالبانو حکومت د امر بالمعروف او نهی عنالمنکر په نوي قانون کې چې د دوی په خبره د دوی مشر ملا هبتالله اخندزاده توشېح کړی، ۱۳مه ماده کې یې د ښځو پر غږ او مخ لوڅولو هم بندیز لګول شوی.
د ښځو د ټول بدن پټول "لازمي" بلل شوي او د قانون په ټکو "د فتنې له وېرې" د ښځو مخ پټول هم ضروري دي، دغه راز د ښځې غږ چې سندرې، نعتونه او قرائت پهکې شامل دي په مجموع کې په زوره يا په لوړ غږ ویل يې عورت بلل شوي دي.
ملګري ملتونه: افغانستان دا مهال اتلس زره قابلو ته اړتیا لري
![ارشیف: په افغانستان کې د یوه روغتون نسايي او ولادي څانګه](https://gdb.rferl.org/01000000-c0a8-0242-5413-08db2154a9a2_w250_r1_s.jpg)
د ملګرو ملتونو د وګړو صندوق یا "یواینایفپياې" وایي، افغانستان دا مهال اتلس زره قابلو ته اړتیا لري.
دغې ادارې پرون چهارشنبه په افغانستان کې د قابلو د رول په اړه یوه راپور کې دغې اړتیا ته اشاره کړې او ویلې يې دي، که دغه تشه ډکه نه شي، د زېږون پر مهال د میندو ژوند له خطر سره مخامخ کېږي.
په راپور کې راغلي چې قابلې د میندو د ولادت او امیندوارۍ پر مهال او دغه راز د نوي زېږېدلي ماشوم ۹۰ په سلو کې روغتیایي اړتیاوې پوره کوي.
د ملګرو ملتونو د وګړو صندوق وایي، دا مهال په افغانستان کې له ۴۷۷ کلینیکونو څخه چې قابلې په کې دي ملاتړ کوي او دغه روغتیایي مرکزونه میلیونونه کسانو ته خدمتونه برابروي.
د طالبانو د عامې روغتیا وزارت هم مخکې منلې وه چې دوی د ښځینه ډاکترانو او نرس قابلو په برخه کې له کمښت سره مخامخ دي.
طالبانو تر شپږم ټولګي پورته د نجونو د تعلیم او تحصیل مخه نیولې، خو یو شمېر ولایتونو کې یې نرس قابلو ته د تحصیل اجازه ورکړې ده.