په کندهار کي د نصیر میرزايي په نوم یوه مخکېني سیمه ییز خبریال نن یکشنبه ځان وژنه کړې ده.

د طالبانو د کندهار د امنیه قومندانۍ مطبوعاتي دفتر رسنیو ته په یوه استولي پیغام کې ویلي چې دغه خبریال نن په خپل کور کې ځان وژنه کړې ده.

طالبانو د نوموړي خبریال د ځان وژنې علت کورنۍ ستونزې یادې کړي دي.

تراوسه د دې خبریال کورنۍ د دې پېښې په اړه څه نه دي ویلي.

د طالبانو د دویم ځلي په واکمنۍ سره د خبریالانو پر وړاندې تاوتریخوالی زیات شوی او د رسنیو ملاتړ بنسټونو په وینا چې لسګونه رسنۍ تړل شوي، خبریالان بې کاره شوي او ان ځینو خبریالانو بهرنیو هېوادونو ته پر لاره ژوند له لاسه ورکړی دی.

د لیبیا په ختیځ کې حکومت د خپل واک لاندې سیمو ته د افغانستان او ایران د وګړو په ورتګ بندیز ولګاوه.

حکومت د دې پرېکړې لپاره کوم دلیل نه دی وړاندې کړی. خو لبیبا له ۲۰۱۱ کال راهیسې چې د معمر القذافی واکمني نسکوره شوه د هغو کډوالو ترانزیت لاره ده چې افریقا او منځني ختیځ کې د بې وزلۍ او ناکراریو څخه غواړي ځانونه اروپا ته ورسوي.

په لبییا کې دوه حکومتونه واکمن دي چې یویې د لبییا په ختیځ بنغازي کې دی او بل چې نړیوال مشروعیت لري پلازمینې طرابلس څخه واک چلوي.

ملګري ملتونه وايي په افغانستان کې د کوکنارو په کرنه د طالبانو د حکومت له بندیز سره سره، په ۲۰۲۶ کال کې یې کرکېله څه باندې څلور برابره زیاته شوې ده.

ملګري ملتونه ټینګار کوي، چې بېوزلو بزګرانو ته باید د کوکنارو د ګټور بدیل لپاره نورې لارې چارې برابرې شي.

د نشه‌يي توکو او جرمونو پر وړاندې د ملګرو ملتونو دمبارزې دفتر (UNODC) په خپل تازه راپور کې ویلي، چې د کوکنارو کرل شوې ځمکه چې په تیر ۲۰۲۵ کال کې ۱۰ زره هکتاره وه سږکال ۴۳ زره هکټارو ته رسېدلې.

د دغه راپور له مخې، د تریاکو اټکل شوی تولید هم پنځه برابره زیات شوی او له ۳۰۰ ټنو څخه ۱۵۰۰ ټنو ته رسېدلی دی.

افغانستان کې د طالبانو حکومت د ملګرو ملتونو دا موندنې ردوی او وايي چې د کوکنارو واقعي کښتونه د ملګرو ملتونو د اټکل نیمايي برخه دي او د له مینځه وړنې هلې ځلې دوام لري.

افغانستان چې د اوږدې مودې لپاره په نړۍ کې د کوکنارو تر ټولو لوی تولیدوونکی هېواد و، په ۲۰۲۲ کال کې د طالبانو د حکومت له خوا د کوکنارو پر کرکېلې او نشه‌يي توکو له بندیز وروسته، د تریاکو په تولید کې خپل پخوانی ځای له لاسه ورکړ او میانمار یې ځایناستی شو.

خو پراخې بېوزلۍ یو شمېر افغان بزګران اړ کړي، چې بېرته د کوکنارو کرکېلې ته مخه کړي.

د هرات او دبۍ ترمنځ مستقیمې الوتنې، له پنځو کلونو ځنډ وروسته، د چهارشنبې په ورځ «د لړم په شپږمه» په یوه الوتنه بیا پیل شوې.

په هرات کې د طالبانو سیمه‌‌ییزو چارواکو په یوه خبرپاڼه کې ویلي چې دا الوتنه د کام‌ایر هوايي شرکت له‌خوا د ۵۰ مسافرو په لېږدولو ترسره شوه.

په خبرپاڼه کې راغلي چې له دې وروسته به د هرات او دبۍ ترمنځ په اوونۍ کې یو ځل، د سې‌شنبې په ورځ، الوتنې ترسره کېږي.

تر دې مخکې، له هرات څخه دبۍ ته تلونکي مسافر اړ و چې لومړی کابل ته ولاړ شي او له هغه ځایه دبۍ ته الوتنه وکړي.

د طالبانو دفاع وزارت د پاکستاني چارواکو هغه ادعا ردکړه چې ویلي وو، د طالبانو له لوري پرجنوبي وزیرستان د توپونو او هاوانونو په ډزو کې یوملکي وګړی وژل شوی او څو تنه نورټپیان شوي دي. دفاع وزارت نن په یوه بیان کې وویل چې امنیتي او دفاعي ځواکونو تیره ورځ د پاکستاني پوځیانو د ډرون الوتکو بریدونو ته چې د پکتیکا ولایت انګور اډې سیمې په کمیسارۍ او نږدې امنیتي تاسیساتو ترسره کړل، په ځواب کې پولې ته څیرمه د پاکستاني نظامیانو پرقرارګاه او پوستې بریدوکړ. د دفاع وزارت په خبره په دغه برید کې یوشمیر پاکستاني عسکر مړه او ژوبل شول او تأسیساتو ته یې هم سخت زیان واوښت. دفاع وزارت ویلي چې افغان لوري ته کوم ځاني زیان ندی اوښتی. تردې مخکې د جنوبي وزیرستان د پولیسو مشر اسرار احمد ویلي و چې د افغان طالبانو له لوري د دې سرحدي سیمې پر لور د توپونو او هاوانونو په ډزو کې ځینې مرمۍ پر استوګنیزو سیمو او یوه بازار لګېدلې، یو ملکي وګړی وژل شوی او څو تنه نور ټپیان شوي دي.

دا نښتې داسې مهال کېږي چې د افغانستان او پاکستان اړیکې د امنیتي اختلافاتو له امله ترینګلې دي. اسلام‌اباد طالبان په پاکستان کې د وسله ‌والو ډلو په ملاتړ تورنوي، خو طالبان دا تورونه ردوي.

پاکستاني چارواکي وايي، د افغانستان او پاکستان ترمنځ په تازه سرحدي نښتو کې لږترلږه یو پاکستانی ملکي وګړی وژل شوی او څو نور ټپیان شوي دي.

د جرمني خبري اژانس ډي ‌پي ‌اې د راپور له مخې، دا نښتې د سې ‌شنبې په شپه د جنوبي وزیرستان په سرحدي سیمه کې شوې دي.

د سیمې د پولیسو مشر اسرار احمد ویلي، افغان طالبانو د پاکستان پر لور د توپونو او هاوانونو ډزې کړې چې ځینې مرمۍ یې پر استوګنیزو سیمو او یوه بازار لګېدلې دي.

پاکستاني سرحدي ځواکونو هم ځوابي ډزې کړې، خو د افغانستان لوري ته د احتمالي مرګ ‌ژوبلې په اړه معلومات نشته. د طالبانو د حکومت چارواکو د پاکستاني چارواکو د دغې ادعا په اړه تراوسه څه نه دي ویلي.

دا نښتې داسې مهال کېږي چې د افغانستان او پاکستان اړیکې د امنیتي اختلافاتو له امله ترینګلې دي. اسلام‌اباد طالبان په پاکستان کې د وسله ‌والو ډلو په ملاتړ تورنوي، خو طالبان دا تورونه ردوي.

د طالبانو حکومت د کورنیو چارو وزارت وايي، هغو کسانو ته چې د خپلو کورونو د ساتنې لپاره‌یې د وسلو د ګرځولو جوازونه اخیستي، یوازې د همدې هدف لپاره د دغو وسلو د کارولو اجازه ورکړل شوې ده.

دغه وزارت د سې‌شنبې په ورځ «د لړم په پنځمه» پر اېکس‌پاڼه په یوه خپره کړې خبرپاڼه کې ټینګار کړی چې د شخصي ساتنې، دکانونو، سوداګریزو مرکزونو او یا نورو اهدافو لپاره د دغو وسلو کارول د مقرراتو خلاف دي.

د وزارت په وینا، که څوک له دغو مقرراتو سرغړونه وکړي، وسله به‌یې ضبط او له قانوني چلند سره به مخامخ شي.

دا په داسې حال کې ده چې وخت ناوخت د کابل په ګډون د افغانستان له بېلابېلو سیمو څخه د وسله‌والو کسانو د ګرځېدو او وسله‌والو غلاوو راپورونه ورکول کېږي.

د طالبانو تر واک لاندې د احصائیې او معلوماتو ملي اداره وایي چې د روان لمریز کال په لومړیو شپږو میاشتو کې د افغانستان د صادراتو ارزښت ۵۹۸،۵ میلیونه ډالرو ته رسېدلی چې د تېر کال د همدې مودې په پرتله ۱۲۵،۷ میلیونه ډالره کموالی ښيي.

دې ادارې د سې شنبې په ورځ «د لړم په پنځمه» پر اېکس‌پاڼه لیکلي چې په دې موده کې د افغانستان د وارداتو ارزښت ۱۱۶،۳ میلیونه ډالره زیات شوی او ۶ میلیارده او ۶۵۶،۶ میلیونه ډالرو ته رسېدلی دی.

د دې ادارې د معلوماتو له مخې، وچې او تازه مېوې او طبي بوټي د افغانستان د صادراتو لویه برخه جوړوي، په داسې حال کې چې نفتي مواد، غوړي، ماشینونه او ترانسپورټي وسایط د دغه هېواد عمده وارداتي توکي دي.

دافغانستان او زمبابوې د کریکټ ټیمونه نن په خپل مینځ کې د لوبلړۍ لومړۍ لوبه کوي.

دغه شل اوریزه لوبه دکابل په وخت د ماښام شپږ بجې د متحدو عربي اماراتو په شارجه کې پیلیږي.

افغان ملي لوبډلې تر دې مخکې په دغه سفر کې بنګله دیش سره ټسټ لوبه مساوي کړې او بنګله او زمبابوې سره د درې اړخیزې لوبلړۍ اتلولي ګټلې ده.

ملګري ملتونه وايي د کابل ښار ودانیزې ساحې په وروستیو لسیزو کې په پام وړ توګه پراخې شوي چې د ښاري پراختیا پلان جوړونې او پانګونې ته اړتیا لري.

د ملګرو ملتونو د بشري میشتیدنې پروګرام ، ( یو ان هبیتات ) د ښارونو د نړیوالې ورځې په درشل وايي کابل کیدلای شي د ملیونو اوسیدونکو لپاره په یو غوړیدلي او پرمختللې ښار بدل شي.

د ښارونو نړیواله ورځ هرکال د اکتوبر په ۳۱مه ، ښاري ژوند ته د پاملرنې ، نړیوالې همکارۍ ته د هڅونې او د ښارونو د تلپاتې پرمختګ د ملاتړ لپاره لمانځل کیږي.

د ورلډ پاپیولیشن ریویو د خپلواک سازمان د شمیرو له مخې د کابل نفوس چې په ۱۹۷۹ کال کې تقریبا یو ملیون اټکل شوی و اوس شاوخوا ۵ ملیونو ته رسیږي.

د پاکستان د بهرنیو چارو وزارت د دوشنبې ورځې (د اکټوبر په ۲۶مه) اعلامیه کې په افغانستان کې د پاکستان په وروستیو بریدونو کې د ملکي وګړو د مرګ‌ژوبلې په اړه د طالبانو حکومت ادعاوې رد کړې او ویې‌ویل چې د دغه هېواد اقدامات د امنیتي ګواښونو پر وړاندې د «مشروع دفاع» په چوکاټ کې ترسره شوې دي.

دا په داسې حال کې ده چې په افغانستان کې د ملګرو ملتونو مرستندوی پلاوي (یوناما) په خپل وروستي راپور کې ویلي، د ۲۰۲۵ کال د اکټوبر له لومړۍ نېټې څخه د ۲۰۲۶ کال د سپټمبر تر ۳۰مې پورې، د افغانستان او پاکستان پر پوله د پوځي پېښو له امله ۵۱۲ ملکي وګړي وژل شوي او ۱،۲۳۶ نور ټپیان شوي دي.

د طالبانو حکومت هم څو ځله ویلي چې د افغانستان په بېلابېلو ولایتونو کې د پاکستان په هوايي بریدونو کې ملکي وګړي وژل شوي او ټپیان شوي دي.

خو د پاکستان د بهرنیو چارو وزارت د دغو بریدونو د جزئیاتو له بیانولو پرته ټینګار کړی چې د دغه هېواد د اقداماتو هدف «ترهګرې ډلې او د هغوی د ملاتړ مرکزونه» و.

اسلام‌اباد دا نه‌مني چې ګواکې ملکي وګړي په نښه شوي دي.

پاکستان همدارنګه له نړیوالې ټولنې غوښتي چې د پاکستان پر ضد د بریدونو لپاره د افغانستان د خاورې د کارولو د مخنیوي په برخه کې د طالبانو حکومت ځواب ویلو ته اړ کړي، خو طالبانو څو ځله دا تور رد کړی او ویلي یې دي چې اجازه نه‌ورکوي چې د افغانستان خاوره د نورو هېوادونو پر ضد وکارول شي او په پاکستان کې دې د خپلو امنیتي ناکامیو پړه په افغانستان نه‌اچوي.