د ایران سپاه پاسداران انقلاب د عراق پر شمالي ښار اربیل د توغندویي برید مسؤلیت په غاړه واخیست.

د عراق د کردستان د سیمې پر اربیل ښار پرون څو توغندي ولګېدل. په دغو بریدونو کې د امریکا د قونسلګرۍ نوې ودانۍ او څنګلورې د اوسېدو سیمه په نښه شوه.

په دې برید کې د یوه کس د ټپي کېدو خبر ورکړل شوی.

د ایران دولتي رسنیو ویلي چې د سپاه پاسداران انقلاب په یوه خبرپاڼه کې د دغو بریدونو چې په خبره‌یې په اربیل کې د اسرائیل پر ستراتېژیک مرکز وشول، مسؤلیت اخیستی دی.

د عراق د ملي امنیت شورا اعلان وکړ چې د ډیپلوماتیکو چینلونو له لارې یې له ایران څخه په دې اړه د سپیناوي او توضیحاتو غوښتنه کړې ده.

امریکا دغه توغندویي برید غندلي دي.

د سعودي عربستان د پلازمېنې ریاض هوايي ډګر ته څېرمه پرون (شنبې) د اور او لوګي راپورونه ورکړل شوي دي.

راپورونه وايي، دا پېښه د سعودي عربستان او حوثي یاغیانو ترمنځ د جګړو او نښتو له زیاتېدو سره هممهاله شوې ده. د پېښې د مرګ‌ژوبلې او زیانونو په اړه تر اوسه کره معلومات نه دي خپاره شوي.

د رویټرز په ویډیوګانو کې د دې سیمې په اسمان کې لوګي او لوخړې لیدل کېږي چې هوايي ډګر ته تللې لویه لار، د هوايي ډګر ترمینل او نور تاسیسات پکې تت لیدل کېږي.

فرانس پریس خبري اژانس هم د ریاض د اوسېدونکو په قول د هوايي ډګر خوا ته د اور او لوګیو د لیدلو خبر ورکړی دی.

خبري اژانسونو په ریاض کې د چاودنو د غږونو د اورېدل کېدو خبر هم ورکړی دی.

د «ګلوبل ویټنس» ټولنې په یوه راپور کې ویلي چې په ۲۰۲۵ کال کې په ټوله نړۍ کې لږ تر لږه ۱۲۴ د ځمکې او چاپېریال ساتونکي وژل شوي دي.

د راپور له مخې، ۸۵ سلنه چاپېریال ساتونکي په لاتینې امریکا کې ږژل شوې دي. په کولمبیا کې ۳۹ تنه وژل شوي او د پرله‌پسې څلورم کال لپاره د چاپېریال ساتونکو لپاره تر ټولو خونړی هېواد بلل شوی، ورپسې په برازیل کې ۲۶ کسان وژل شوي دي.

په هندوراس او فلیپین کې ۱۲، په مکسیکو کې ۱۰ او په ګواتیمالا کې اته چاپېریال ساتونکي ثبت شوې دي. د «ګلوبل ویټنس» په وینا، له درې پر څلور برخو ډېر قربانیان کوچني بزګران، د بومي ټولنو غړي یا افریقایي‌الاصله کسان وو.

دغه سازمان ویلي، له نیمايي ډېرې وژنې د ځمکو له شخړو سره تړاو لري او لږ تر لږه درېیمه برخې پېښې له منظمو جرمونو یا اجیر قاتلانو سره تړاو لري. سازمان خبرداری ورکړی چې اصلي شمېر ښايي تر دې هم لوړ وي، ځکه د ټولو پېښو ثبت او تایید ممکن نه دی.

امریکا، ډنمارک او ګرینلنډ د دې کورواکې سیمې د امنیت په اړه پر یوې نوې هوکړې سلا شوي دي.

د هوکړې له مخې، امریکا به په ګرینلنډ کې خپل پوځي حضور پراخوي او روسیه او چین به له پوځي اډې جوړولو، د ځواکونو له ځای پر ځای کولو او په حساسو برخو کې له پانګونې منع کېږي.

د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ ویلي، دا هوکړه د ګرینلنډ او امریکا امنیت ته د اړتیا وړ اقداماتو زمینه برابروي او د اعتبار موده به ونه لري.

د ډنمارک او ګرینلنډ چارواکو هم د هوکړې هرکلی کړی، خو د دې هوکړې عملي جزییات لا نه دي خپاره شوي. ټاکل شوې هوکړه راتلونکې اوونۍ په نیویارک کې د ملګرو ملتونو د عمومي اسامبلۍ په څنډه کې لاسلیک شي.

د ډنمارک او ګرینلنډ صدراعظمانو د شنبې په ورځ وویل چې دا هوکړه د دې سیمې امنیت او مځکنۍ بشپړتیا پیاوړې کوي.

امریکا پر اوکراین د ۲.۶۸ میلیارد ډالرو په ارزښت د دفاعي تجهیزاتو د پلورلو اجازه ورکړه.

په دې تجهیزاتو کې بېلابېل توغندي، توپونه، د بې‌پیلوټه الوتکو ضد رادارونه او نورې وسلې شاملې دي.

دا اقدام داسې مهال کېږي چې اوکراین د روسیې د بریدونو د مخنیوي لپاره د دفاعي ملاتړ د زیاتېدو غوښتنه کړې ده.

د امریکا د بهرنیو چارو وزارت د جمعې په ورځ ویلي، د دې وسلو پلور لا هم د کانګرېس تایید ته اړتیا لري. د وسلو د پېرلو لګښت به د اروپايي هېوادونو له مرستو او هغو امریکايي مالي سرچینو څخه ورکړل شي چې مخکې له اوکراین سره د مرستې لپاره ځانګړې شوې دي.

دا پرېکړه په داسې حال کې شوې چې پر کی‌یف د روسیې بریدونه زیات شوي او اوکراین د هوايي دفاعي مهماتو له کمښت سره مخامخ دی.

بل لور ته، د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ هغه لایحه هم لاسلیک کړې چې له مخې یې پر روسیې د نویو بندیزونو لګول ممکن شوي او هدف یې پر مسکو لا زیات فشار راوستل دي.

په همدې حال کې، د مسکو او کی‌یف ترمنځ د لانجمنو سیمو پر سر اختلافات لا هم د سولې د خبرو پر وړاندې له مهمو خنډونو څخه بلل کېږي.

د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ وايي، له ډنمارک او ګرینلینډ سره یوې هوکړې ته رسیدلي چې له مخې يې واشنګټن د ګرینلینډ د امنیت "دایمي کنټرول" په غاړه اخلي.

ولسمشر ټرمپ پرون جمعه د (سنبلې۲۷مه) پر خپلې سوشل ټروت پاڼې ولیکل،" روسیه او چین به د واشنګټن له اجازه پرته دا حق ونه لري چې د ګرینلینډ په حساسو برخو کې پانګونه یا سرتیري ځای پرځای کړي".

د هغه په ټکو،" امریکا به په دې خودمختاره سیمه کې خپل پوځي حضور پیاوړی کړي".

د ډنمارک صدراعظم مټ فردریکس ویلي، له امریکا سره هوکړه د ډنمارک سلطنت، حاکمیت، ځمکنۍ بشړتیا او د ګرینلینډ د خلکو د برخلیک ټاکلو حق په رسمیت پیژني.

تراوسه د دې هوکړې جزیات خپاره شوي نه دي.

تمه ده دا هوکړه راتلونکی اوونۍ د ملګروملتونو په عمومي اسمبلۍ کې لاسلیک شي.

ولسمشر ټرمپ له دې مخکې په ځلونو ګواښ کړی و چې ګرینلینډ به امریکا د خاورې یوه برخه کړي، خو د ډنمارک مشرانو يې مخالفت کړی وو.

د پاکستان د بشري حقونو مخکښه فعاله ایمان زینب مزاري حاضر او خاوند يې هادي علي چته له زندانه تر خوشې کېدو څو ساعته وروسته بېرته ونیول شول.

اغلې مزاري او خاوند يې دواړه مدافع وکیلان دي او د پاکستان د حکومت له سرسختو منتقدانو شمېرل کېږي.

د بخښنې نړیوال سازمان پرون جمعه په یوې اعلامیه کې وویل "دا جوړه د پنجشنبې په ورځ له زندانه تر خوشې کېدو څو ساعته وروسته بېرته ونیول شول".

د دې سازمان په ټکو، دا جوړه په "یوه سوله‌ییزه" غونډه کې د ګډون په تور نیول شوې ده.

له دې مخکې د پاکستان یوې محکمې ایمان مزاري او خاوند يې له ۱۰ څخه تر ۱۷ کلونو په بند محکوم کړي وو.

د اسټرالیا پولیس وايي، سورینټو ساحل ته نږدې د یو شارک نهنګ د برید له کبله یو لامبو وهونکی وژل شوی دی.

دا په روان کال کې د شارک نهنګانو د برید له کبله د مرګ‌ژوبلې پنځمه پېښه ده.

د لوېدیځې اسټرالیا پولیسو ویلي چې دا ساحل تر بلې خبرتیا د خلکو پر مخ تړلی دی.

له دې مخکې د اسټرالیا په ګلینفیلډ ساحل کې د یو شارک نهنګ د برید له کبله یو لامبو وهونکي ژوند بایلی و.

د پاکستان د خیبر پښتونخوا ایالت په کوهاټ ښار کې د نن ورځې له خونړۍ چاودنې وروسته، د کوهاټ مرستیال کمشنر نوید احمد وايي چې د مړو شمېر لږ تر لږه ۲۰ ته رسیدلی او د ټپیانو شمېر ۷۸ ته رسیدلی دی.

د کوهاټ مرستیال کمشنر ازادي راډیو ته وویل چې ډیری وژل شوي پولیس افسران دي. هغه دا هم تایید کړه چې له چاودنې وروسته د پولیسو او وسله والو بریدګرو ترمنځ نښته وشوه.

په ورته وخت کې، د خیبر پښتونخوا د پولیسو یوه لوړ پوړي چارواکي فرانسې خبري اژانس ته وویل چې په برید کې د پنځو پولیسو په ګډون ۱۶ کسان وژل شوي دي.

پاکستاني چارواکي وايي چې چاودنه جومات ته نژدې او د پولیسو په مرکزي دفتر کې هغه وخت وشوه کله چې عبادت کوونکو د جمعې لمونځ پای ته رسولی و.

پاکستاني رسنیو د امنیتي سرچینو په حواله راپور ورکړی چې لږترلږه شپږ بریدګر هم وژل شوي دي.

نوید احمد زیاته کړه چې په پیل کې، یوه ځانمرګي بریدګر د پولیسو د مرکزي دفتر دیوال په چاودېدونکو موادو والوځاوه او بیا نور بریدګر ودانۍ ته ننوتل. د چاودنې له امله د پولیسو د روزنیز مرکز لویه برخه ونړېده.

د دې برید مسؤلیت کومې ډلې نه دی منلی، خو په وروستیو کلونو کې په خیبر پښتونخوا سیمه کې تحریک طالبان پاکستان (ټي ټي پي) ډلې بریدونه کړي دي.

د پاکستان ولسمشر اصف علي زرداري د تلفاتو په اړه خواخوږي څرګنده کړه او د ټپیانو د ژر روغتیا هیله یې وکړه.

پاکستان په خیبر پښتونخوا او بلوچستان کې د بریدونو د زیاتوالي پړه د هغو وسله والو ډلو پر غاړه اچوي چې له افغانستان سره تړاو لري، خو د طالبانو حکومت دا تورونه ردوي. دغه اختلافات په وروستیو کلونو کې د دواړو هېوادونو ترمنځ د تاوتریخوالي او شخړو د زیاتوالي لامل شوی دی.

د خیبر پښتونخوا په کواټ کې له مرګوني چاودنې وروسته لسګونه کسان وژل شوي او ټپیان دي.

د خیبرپښتونخوا د روغتیايي چارو یوه ویاند بلال احمد فیضي ازادي راډیو ته وویل چې لږترلږه ۱۷ تنه وژل شوي او ۵۰ نور ټپیان دي.

پاکستاني چارواکي وايي، چاودنه یوه جومات ته څېرمه د پولیسو پر مرکز هغه مهال شوې چې لمونځ کوونکو د جمعې لمونځ پای ته رسولی و.

د پولیسو د سرچینو په وینا، له چاودنې وروسته د ډزو غږونه هم اورېدل شوي او د سیمې په شاوخوا کې د امنیتي ځواکونو او وسله‌والو ترمنځ نښته هم شوې ده.

پاکستاني چارواکو هم د برید د احتمالي انګېزې په اړه څه نه دي ویلي.

تراوسه کومې ډلې د دې برید مسوولیت نه دی منلی خو په خیبرپښتونخوا کې ټي ټي پي ډېره فعاله ده.

د پاکستان ولسمشر اصف علي زرداري په پېښه خواشیني ښوولې او تینکار یې کړی چې له تروریزم سره به مبارزې ته دوام ورکړي.

د جرمني پولیسو ویلي، د پنجشنبې په ورځ یې د دغه هېواد په لوېدیځ، ووپرتال ښار کې یو ۳۷ کلن افغان د یهودانو د یوه عبادتځای د سوځولو د هڅې په تور نیولی دی.

د فرانسې خبري اژانس د پولیسو د ویاند له قوله راپور ورکړی چې شکمن کس هڅه کړې وه د د عبادتځای یا کنیسیټ یوه فرعي دروازه وسوځوي، خو د دې عبادتځای غړو په چټکۍ سره اور مړ کړی دی.

پولیس وايي، شکمن کس تر پېښې مخکې عبادتځای ته د ننوتلو پر زینو اور اخیستونې مایع هم شیندلې وه. په پېښه کې څوک نه دي ټپیان شوي او د رامنځته شویو زیانونو اندازه هم کمه بلل شوې ده.

د پولیسو په وینا، شکمن کس چې مخکې هم پولیسو پېژانده، له پېښې سمدستي وروسته د کنیسیټ په شاوخوا کې نیول شوی دی. لومړنۍ څېړنې ښيي چې ښايي دې کس په دې اقدام کې کوم ملګری نه درلود.

د جرمني د یهودانو د مرکزي شورا مشر یوزف شوستر دا پېښه غندلې او ویلي یې دي چې دا په دغه هېواد کې د یهودانو پر وړاندې د کرکې د «ورو ورو عادي کېدو» نخښه ده.