ملګري ملتونه وایي، په ټولنه کې د افغان ښځو له فعال ګډون پرته به ناممکنه وي چې په افغانستان کې یوه تلپاتې سوله او ثبات ټینګ شي.

دا خبره د افغانستان لپاره د ملګرو ملتونو مرستندویه ماموریت یوناما د مارچ د اتمې د ښځو د نړیوالې ورځې په مناسبت یوه اعلامیه کې کړې او ویلي یې دي چې ملګري ملتونه ټینګ باور لري چې که افغان ښځې، په خپل هېواد کې په ټولنیزو، اقتصادي او سیاسي چارو کې فعال ګډون ونه لري ناممکنه به وي چې افغانستان رغونې او یوې تلپاتې سولې او ثبات ته ورسېږي.

یوناما ویلي چې ملګري ملتونه د افغان ښځو او نجونو ترڅنګ ولاړ دي ځکه هغوی په زړورتیا او استقامت د جنسیتي نابرابرۍ او تبعیض ترڅنګ د ډېرو بحرانونو له پایلو سره مخامخې دي.

دافغانستان په دیرشو ولایتونو کې نن د واورو او بارانونو اټکل شوی دی.

د طالبانو د حکومت د ترانسپورت او هوا پیژندنې ریاست وايي کابل، نورستان، کنړ، ننګرهار، لغمان ، کاپیسا، پنجشیر، پروان، بغلان، سمنگان، بلخ، کندوز، فاریاب، سرپل، جوزجان، بادغیس، فراه، غور، هلمند، کندهار، ارزگان، دایکندي، بامیان، زابل، غزني، میدان وردک، پکتیکا، پکتیا، خوست او لوگر ولایتونو کې د درنې واورې او بارانونو اټکل شوی دی.

د واورې کچه له ۱۰ تر ۶۵ سانتي مترو او دباران کچه له ۱۰ تر ۳۵ ملی میترو اټکل شوې ده.

بلخوا د طالبانو د حکومت د ټولګټو چارو وزارت ویلي چې د سالنګ لار د واورې او توپان له کبله دچهارشنبې له سهاره د هرډول باروړونکو او مسافر وړونکو وسایطو په مخ تړل شوې ده.

د ملګرو ملتونو امنیت شورا په افغانستان کې په کابل کې د چینایانو په یوه رستورانټ کې وروستۍ خونړۍ چاودنه په کلکه وغندله.

دې شورا پرون چهارشنبې په یوه بیان کې یو ځل بیا ټینګار وکړ چې ترهګري په ټولو شکلونو او بڼو د افغانستان او همدارنګه د نړۍ د سولې او امنیت پر وړاندې له تر ټولو جدي ګواښونو څخه ده.

په دې چاودنه کې چې د تیرې دوشنبې په ورځ د کابل په شهرنو سیمه کې د چینایانو په یوه رستورانټ کې وشوه او مسولیت یې د اسلامي دولت ډلې یا داعش د خراسان څانګې واخیست، اوه تنه ووژل شول چې یو یې چینایی وګړی و. د دې پیښې په شاوخوا شلو ټپیانو کې هم د یوه بل چینایي وګړي د سخت ټپي کیدو ویل شوي و.

د ملګروملتونو امنیت شورا د دې اړتیا پر ټینګار سره چې "د دغو کرکجنو ترهګریزو اعمالو عاملین، تنظیموونکي، تمویل کوونکي او ملاتړ کوونکي باید مسؤل وګرځول شي او عدالت ته راکاږل شي" له "ټولو هېوادونو وغوښتل چې د نړیوالو قوانینو او د امنیت شورا د اړوندو پرېکړه ‌لیکونو له مخې دې په دې برخه کې له ټولو اړوندو ادارو سره فعاله همکاري وکړي."

د طالبانو د کابل د امنیې قومندانۍ ویاند خالد زدراڼ وویل چې د دې چاودنې د څرنګوالي په اړه پلټنه پیل شوې ده.

د نورستان ولایت په منډول ولسوالۍ کې د چهارشنبې په ورځ د یوه کور د چت د راپریوتوله کبله دوه نجونې اویو هلک مړه او دوه کسه نور ټپیان شوي دي.

د طالبانو د منډول ولسوال ملا محمد سفر هجرت ازادۍ راډیو ته وویل، یوه میرمن او یو هلک چې په پیښه کې ټپیان شوي د درملنې لپاره د منډول روغتون ته انتقال شوي دي. ولسوال د ټپیانو وضعیت نازک وښود او زیاته یې کړه چې دا پیښه د درنې واورې د وریدو له امله رامینځته شوې ده.

د نورستان د منډول لیرې پرته غرنۍ ولسوالۍ د بدخشان ، پنجشیر او لغمان ولایتونو سره ګډې پولې لري.

د افغانستان د کریکټ ملي ټیم د چهارشنبې په ورځ د ویست انديز په وړاندې د ۳ شل اوریزو لوبو د سیریز دوهمه لوبه هم وګټله او دغه سیریز یې په خپل نوم کړ.

دبۍ کې ددغې لوبې پیل کې افغانستان بیټنګ وکړ او په شلو اورونو کې یې د ۴ لوبغاړو په سوځیدلو،سیالې لوبډلې ته ۱۹۰ منډو هدف وټاکه.

د ویست اندیز ټیم یواځې ۱۵۰ منډې وکړې او په نولسم اور کې یې خپل ټول لوبغاړي له لاسه ورکړل.

بلخوا، دافغانستان له ۱۹ کلونو د کم عمر لوبغاړو ټیم د چهارشنبې په ورځ تانزانیا ته په ماتې ورکولو په U-19 نړیوال جام کې دریمه پرله پسې بریا خپله کړه.

دافغانستان U-19 ټیم په داسې حال کې چې ۲۲۴ ټوپونه یې درلودل سیاله لوبډله په ۹ ویکټو ماته کړه.

دافغانستان U-19ټیم لدې مخکې په D ګروپ کې د جنوبي افریقا او ویست انډیز ټیمونو ته ماته ورکړې.

د کرکټ د نولس کلنوکم عمره لوبډلو نړیوال جام سیالیو په ترڅ د افغانستان د کرکټ د تر ۱۹ کلنوکم عمره لوبډلې نن تانزانیا ته د نهو ویکټو په توپیرماتې ورکړه.

د تانزانیا لوبډلې د ټاس یا پچې په ګټلو سره توپوهنه غوره کړه او د ټولو لوبغاړو په سوځیدو یې د افغانستان لپاره د ۸۵ منډو هدف وټاکه چې افغان لوبډلې وکولای شول د یوه لوبغاړي په سوځیدو دغه هدف پوره کړ. دا د افغانستان د کمکیوځوانانو د لوبډلې دریمه بریاده چې ترلاسه کوي یې.

د افغانستان د کرکټ تر ۱۹ کلنو کم عمره ملي لوبډلې تردې مخکې په خپل ګروپ کې ویسټ ‌انډیزاوجنوبي افریقا ته هم ماتې ورکړې دي.

د اوکراین چارواکي وايي چې د سې شنبې په ورځ د اوکراین پرپلازمینې کییف د روسیې د پراخو بریدونو په نتیجه کې د هستوګنې ودانۍ او د انرژۍ تاسیسات په نښه شوي دي.
د کیف ښاروال، ویتالي کلیچکو، ویلي د دغو بریدونو له امله د هستوګنې د زرګونو ودانیود اوبو، بریښنا او د تودوخې سیستمونه قطع شوي دي.

د کلیچکو په وینا د نږدې شپږ زره ودانیو د تودوخې سیستم داسې مهال له کاره لوېدلی چې د کیف هوا تر منفي پنځلس درجې پورې رسېدلې. د روسیې دفاع وزارت په یوه اعلامیه کې ویلي چې دغه بریدونه د اوکراین له لوري د دوی پرغیرنظامي اهدافو د بریدونو په ځواب کې ترسره شوي دي. خو اوکراین تل د روسي د غیرپوځي هدفونو د په نښه کولو تور رد کړی دی.
د اوکراین ولسمشر ولودیمیر زیلنسکي، ویلي چې د روسیې په دې بریدونو کې د ګڼ شمېر بالیستیک او کروز توغندیو او له ۳۰۰ زیات بې پیلوټه تهاجمي الوتکو څخه کار اخیستل شوی دی. د زیلنسکي په خبره، اوس مهال کیف له تر ټولو ناوړه وضعیت سره مخ دی ځکه د ګڼ شمېر استوګنیزو ودانیو تودوخه له کاره لوېدلې ده.

د افغانستان د بشري حقونو لپاره د ملګروملتونو ځانګړي راپور ورکونکي ریچارډ بینیټ له هیوادونو وغوښتل چې د بشریت پرضد د جرم په توګه د جنسیتي توپیرپالنې یا اپارټاید د قانوني کولو ملاتړوکړي. بینیټ نن چهارشنبې په خپله ایکسپاڼه کې په یوه بیان کې وویل، په داسې حال کې چې په نیویارک کې د بشریت پر ضد د جرمونو د کنوانسیون په اړه بحثونه پیلیږي، دی د ښځو او نجونو پر وړاندې د تبعیض یا توپیرپالنې په اړه له کاري ډلې سره یوځای کیږي. په عین حال کې په ملګروملتونو کې د افغانستان د دایمي استازولۍ استازي، چې چاري یې د پخواني جمهوري حکومت چارواکی نصیرفایق کوي، ویلي چې د ملګروملتونو په مقدماتي کمیټه کې یې د بشریت پرضد د مجازاتو او جنایتونو د مخنیوي پرفوري اړتیا ټینګارکړی. نوموړي په خپله ایکسپاڼه کې په یوه بیان کې ویلي چې په افغانستان کې ښځې او نجونې د سیسټماتیکو او منظمو تاوتریخوالي قرباني دي. هغه ویلي چې په دې غونډه کې یې غوښتنه وکړه چې جنسیتي توپیرپالنې یا اپارټاید ته دې له قانوني پلوه د بشریت پرضد د یوه جنایت په توګه وګوري نه په سمبولیک ډول.

تر دې وړاندې د ملګرو ملتونو د سرمنشي انتونیو ګوتریش په ګډون د ملګرو ملتونو یو شمېر لوړ پوړو استازو د افغانستان وضعیت 'د جنسیت پر بنسټ اپارټایډ' بللی، خو تر اوسه پورې یې قانوني بڼه نده غوره کړې.

په عین حال کې په تیره تلې یا میزان میاشت کې د نړۍ له ګوټ ګوټ څخه د ښځو او بشري حقونو لسګونو پېژندل شویو فعالانو او بنسټونو په یوه پرانیستي لیک کې د ملګرو ملتونو له غړو هېوادونو څخه غوښتي چې جنسیتي اپارټایډ د جرمونو د کنوانسیون په مسوده کې شامل کړي.

د ملګرو ملتونو د کډوالو عالي کمېشنرۍ (UNHCR) خبرداری ورکړی چې په پاکستان کې د افغان کډوالو پرتګ راتګ لګېدلي محدودیتونه بنسټیزو خدمتونو او د عاید سرچینو ته د دوی لاسرسی سخت محدود کړی او ډېری کورنۍ یې له سختو مالي بحرانونو سره مخ کړې دي.

په هغه راپورکې چې د ملګروملتونو د بشري چارو د همغږۍ ادارې اوچا اړوند ریلیف ویبپاڼه کې د سې شنبې په ورځ خپورشوی، هغو افغانانو چې په اسلام ‌اباد، راولپنډۍ او شاوخوا ولسوالیو لکه اټک کې ژوند کوي، له خپلو کورونو د ایستلو، د پولیسو له خوا د ځورونو، نیونو او شړلو د پېښو د زیاتوالي راپورونه ورکړي دي. د راپورله مخې په خیبر پښتونخوا ایالت کې سیمه ییزو چارواکو ته د کډوالو د مېشت ځایونو د بنسټیزو تاسیساتو د سپارلولړۍ ګړندۍ شوې. په دغو مېشت ځایونو کې د زده‌ کړې، روغتیا، اوبو او ټولنیزو سرچینو اسانتیاوې سیمه ییزو او ایالتي چارواکو ته سپارل شوي چې دې کار په خیبرپښتونخوا کې د بشري مرستو د فعالیت فضا په څرګند ډول بدله کړې.

د UNHCR د معلوماتو له مخې، په ۲۰۲۵ کال کې له ۱،۱ میلیونه څخه ډېر کسان افغانستان ته ستانه شوي، چې له دې ډلې تر ۱۵۴ زرو ډېر کسان جبري ایستل شوي دي.

د ملګروملتونو د کډوالو د عالي کمیشنرۍ د شمیرو له مخې د ۲۰۲۳ کال د سپټمبرله میاشتې راهیسې تر ۱،۹ میلیونه ډېر افغانان افغانستان ته ستانه شوي دي، چې په کې د POR او ACC کارټ لرونکي او بې اسناده کسان شامل دي. د POR کارټ لرونکي په هغه هیواد کې د کډوالو په توګه ثبت دي او د ACC کارټ لرونکي هم د افغان اتباعو په توګه ثبت دي چې محدود خوندیتوب لري.

یواین ایچ سي آر د ټولو هغو افغانانو شمیرچې دا مهال په پاکستان کې اوسي، شاوخوا ۲ میلیونه یاد کړی دی.

ټاکل شوې ده چې نن ماښام د افغانستان د کرکټ ملي لوبډله له ویسټ اینډیز سره په شارجه کې مسابقه وکړي.

افغان لوبډلې د دوشنبې په ورځ هم په متحد عربي اماراتو کې له ویسټ اینډیز سره د شل اورونو لوبه وکړه چې هغه لوبه یې د اته دیرش منډو په توپیر وګټله.

په پام کې ده چې د افغانستان او ویسټ اینډیز لوبډلې سبا هم سره مخامخ شي.

د شل اورونو دا درې لوبې نړیوال جام ته د تیارو لپاره دي.

ټاکل شوې ده چې د شل اورونو د کرکټ نړیوال جام د هند او سریلانکا په ګډ کوربتوب د فبروري په اوومه پيل شي او نژدې یوه میاشت دوام وکړي.

په نړیوال جام کې افغانستان په ( ډي) ګروپ کې له جنوبي افریقا، نیوزیلنډ، کاناډا او متحده عربي اماراتو سره یوځای شوی دی.

د افغانستان د کرکټ تر ۱۹ کلنوکم عمره لوبډله به نن چهارشنبې د کرکټ د نولس کلنوکم عمره لوبډلو نړیوال جام سیالیو په ترڅ له تانزانیا سره مخامخ شي۔

دا لوبه به د نامیبیا د پلازمینې ویندهوک د کرکټ په لوبغالي کې د کابل په وخت له غرمې مخکې په یولسو بجو پیل شي۔

د افغانستان د کرکټ تر ۱۹ کلنو کم عمره ملي لوبډلې تردې مخکې په خپل ګروپ کې ویسټ ‌انډیزاوجنوبي افریقا ته ماتې ورکړې اوتراوسه په خپل ډي ګروپ کې د جدول په سرکې دی. دا نړیوال جام د زیمبابوې او نامیبیا په ګډ کوربتوب ترسره کېږي چې پایلوبه به یې د فبروري په ۶ وي.