د بریتانیا پخواني صدراعظم ګورډن براون له افغانستان سره د بشري مرستو لپاره د یو کمپاین په پیلېدو کې مرسته کړې چې پر اساس یې د بریتانیا حکومت هڅوي چې په افغانستان کې د بشري بحران د مخنیوي لپاره د بسپنې راټولولو یو بېړنۍ نړیوال کنفرانس را وبولي.

د مارنینګ سټار ورځپاڼې د راپور له مخې ښاغلي براون خبرداری ورکړی چې په راتلونکو میاشتو کې به پنځه میلیونه ماشومان او څلور میلیونه لویان په افغانستان کې د خطرناکې سختې خوارځواکۍ له خطر سره مخامخ شي او د دې هېواد ۲۳ میلیونه وګړي هم له قحطۍ سره.

په دغه کمپاین کې له خلکو غوښتنه شوې چې د افغانانو د ژوند ژغورلو د اقدام لپاره خپل غږ اوچت کړي.

ښاغلي بروان د نړۍ له ۴۰ هېوادونو چې په افغانستان کې د امریکا په مشرۍ ایتلاف کې شامل و، غوښتي چې د هغو څه باندې څلور میلیارډه ډالرو مرستې د تامین مساله یقیني کړي چې ملګرو ملتونو په افغانستان کې له قحطۍ څخه د میلیونونو افغانانو د ژغورلو لپاره غوښتي دي.

د بریتانیا پخواني صدراعظم ټینګار کړی چې هېوادونو ته اوس په کار ده چې له سولې سره مرسته وکړي.

د تېرکال د اګسټ له ۱۵مې راهیسې چې طالبانو کابل نیولی او نړیوال ځواکونه له افغانستانه وتلي، دا هېواد که له یوې خوا نسبتاً امن شوی خو په میلیونونو وګړي یې له سختو اقتصادي او نورو ستونزو سره مخامخ دي.

برونو لیمارکي چې نوی د افغانستان لپاره د بشري چارو د همغږه کونکي په توګه د ملګرو ملتونو د سرمنشي د ځانګړې استازې د مرستیال په توګه ټاکل شوی، د سې شنبې په ورځ د غبرګولي په ۲۶ په کابل کې خپله دنده په رسمي توګه پیل کړه.

د افغانستان لپاره د ملګروملتونو مرستندویه ماموریت یوناما پرخپله ویبپاڼه لیکلي چې د نوموړي ټاکنه د ملګرو ملتونو د سرمنشي انتونیو ګوتېرېش لخوا شوې او هغه د اندریکا راتوات ځای ناستی شوی دی.

نوموړی به په دې هېواد کې د ملګرو ملتونو د ټولو ادارو، صندوقونو او پروګرامونو چارې همغږي کوي او د افغانستان لپاره د ملګرو ملتونو د مرستندویه ماموریت (UNAMA) د همغږې شوې پراختیايي برخې مشري به پر غاړه لري.

لېمارکي له دې مخکې په ملګرو ملتونو کې د مشرتابه څو دندې ترسره کړي چې تر ټولو وروستۍ دنده یې په کانګو دیموکراتیک جمهوریت کې د ملګرو ملتونو د ثبات ماموریت لپاره د سرمنشي د مرستیال ځانګړي استازي په توګه وه، او همدارنګه له ۲۰۲۲ څخه تر ۲۰۲۶ پورې یې د همدې هیواد لپاره د بشري مرستو د همغږي کوونکي په توګه دنده ترسره کړې.

نوموړی داسې مهال په افغانستان کې نوې دنده پیلوي چې د ملګروملتونو امنیت شورا د دوشنبې په ورځ د افغانستان لپاره د یوناما ماموریت د یوه کال لپاره وغځواوه.

جرمني د سې‌ شنبې په ورځ شاوخوا ۳۰ افغانان، چې یو شمېر یې په جنایي جرمونو محکوم شوي وو، له لایپزیګ هوايي ډګر څخه کابل ته ډیپورټ کړل. د راپورونو له مخې په دغو کسانو کې د قتل، جنسي تېري او نورو جرمونو محکومان هم شامل وو. بلخوا په هوايي ډګر کې لسګونو کسانو د دې پرېکړې پر ضد اعتراض وکړ. دا په داسې حال کې ده چې ټاکل شوې د طالبانو یو پلاوی راتلونکې اونۍ بروکسل ته سفر وکړي او له اروپايي چارواکو سره افغانستان ته د افغان کډوالو د بېرته ستنولو پر موضوع خبرې وکړي.

د ملګرو ملتونو د ماشومانو د ملاتړ صندوق یونیسف وايي چې په افغانستان کې له ۸،۸ میلیونو ډېر ماشومان له هم مهاله لږ تر لږه درې اقلیمي خطرونو لکه سېلابونو، وچکالۍ، د تودوخې څپو او د دوړو توپانونو له ګواښ سره مخ دي.

یونیسف په یوه راپورکې چې د سې شنبې په ورځ د غبرګولي په ۲۶ یې په خپله ایکس پاڼه خپور کړی، ویلي چې له ۷۵ سلنې څخه ډېر ماشومان د وچکالۍ، له نیمایي څخه زیات د سختې ګرمۍ او شاوخوا ۱،۷ میلیونه ماشومان د سېلابونو له خطر سره مخ دي.

په راپور کې ویل شوي چې افغانستان د ماشومانو د زیانګالۍ له پلوه په جنوبي آسیا کې د اقلیمي بدلون پر وړاندې په لوړه کچه کې دی.

دې ادارې ټینګار کړی چې اقلیمي بحران د خوړو د کمښت، د خوارځواکۍ او د روغتیايي خدماتو د کمزورتیا سره یو ځای د ماشومانو ژوند او راتلونکی په جدي ډول ګواښي.

یونیسف د اقلیمي بدلون پر وړاندې د مقاومت لرونکو ښوونیزو، روغتیايي او ټولنیزو خدماتو د سمدستي پانګونې غوښتنه کړې او ټینګار یې کړی چې له دې اقداماتو پرته به ماشومان لا زیات له زیانګالي سره مخ شي.

یونیسف دغه خبرداری داسې مهال ورکوي چې د افغانستان په بېلابېلو ولایتونو کې وروستیو سېلابونو سلګونه کورنۍ زیانمنې کړې دي.

د نوبل د سولې جایزې ګټونکې ملاله یوسفزۍ بروکسل ته د طالب چارواکو په بلنه انتقاد کوي.

د نجونو د زده کړو فعالې اغلې یوسفزۍ د دوشنبې په ورځ په خپله ایکسپاڼه ولیکل چې دغه ډول اقدامات یو خطرناک پیغام رسوي او هغه داچې یو رژیم چې افغان نجونې په سیستماتیکه توګه ځپي په عین حال کې یې د یو دیپلوماتیک شریک په توګه هرکلی هم کیدلای شي.

اروپايي اتحادیه وايي چې د طالبانو پلاوی یې د کډوالو د ستنولو په هکله تخنیکي خبرو لپاره بروکسل ته بللی دی.

رپوټونه وايي دغه پلاوی به د روانې جون میاشتې په ۲۲ یا ۲۳ بروکسل ته ورسیږي.

ملاله یوسفزۍ ټینګار کوي چې اوروپا نه ښايي له داسې یو رژیم سره د موافقې هڅه وکړي چې په ټکو یې په نړۍ کې د بشري حقوقو ترټولو ناوړه ناورین مسئول دی.

افغانستان کې د طالبانو حکومت د ایران او امریکا ترمینځ هوکړه یو مثبت ګام ګڼي او هرکلی یې کوي.

دبهرنیو چارو وزیر امیرخان متقي د سه شنبې په ورځ کابل کې دافغانستان ، منځنۍ اسیا او اذربایجان دستراتیژیکو مطالعاتو د مرکزونو د څیړونکو اوچارواکو غونډې ته وویل چې ایران او متحد ایالات له اوږدو خبرو وروسته توافق ته رسیدلي دي او که پرې عمل وسي نو دا یو مثبت عمل وي.

متقي وړاندې وویل کاشکې هغه توافقات او پریکړې چې له جنګ وروسته رامینځ ته کیږي ترجنګ مخکې ورباندې غور شوی وای او مسایل د خبرو له لارې حل سوي وای.

امیرخان متقي هیله څرګنده کړه چې توافقات عملي سي او دا به په سیمه کې یو مثبت پرمختګ وي.

د امریکا ولسمشرډونالډ ټرمپ پرون دوشنبې اعلان وکړ چې په منځني ختیځ کې د جګړې د درولو، د هرمز تنګي د بیا پرانیستلو، او د ایران پر بندرونو د امریکا د محاصرې د پای ته رسولو لپاره یوې هوکړې ته رسېدلي دي.

ایران هم تایید کړه چې هوکړه شوې او دلاسلیک مراسم به د جمعې په ورځ سویس کې ترسره شي.

افغانستان کې د طالبانو د حکومت بهرنیو چارو وزارت وايي کابل به د سه شنبې په ورځ دیوې سیمه ایزې غونډې کوربه وي چې په کې د منځنۍ اسیا او اذربایجان د ستراتیژیکو څیړنو د مراکزو یو شمیر چارواکي او سیاستوال ګډون کوي.

داخلي رسنیو او له دې جمله د طالبانو ترکنټرول لاندې ملي ټلویزیون د کورنیو چارو وزارت په حواله رپوټ ورکړی دی چې په غونډه کې د سیمه ایز اتصال، ثبات، سوداګري ، انرژۍ ، ترانزیت ، پانګونې او د اقتصادي همکاریو په هکله خبرې کیږي.

ویل کیږي چې د افغانستان ترڅنک د ازبکستان، ترکمنستان، قزاقستان، قرغیزستان،تاجکستان اواذربایجان د ستراتیژیکومطالعاتو د مراکزو څیړونکي او سیاستوال په غونډه کې ګډون کوي.

کابل کې هغه تورن کس چې په لنډ کروزر موټر یې درې نجونې وهلي او ټپیانې کړې وې نیول شوی دی.

افغانستان کې د طالبانو د حکومت د کورنیو چارو وزارت ویاند خالد زدران د دوشبنې په ورځ په خپله ایکسپاڼه ولیکل چې پیښه ترتحقیق لاندې ده.

د کورنیو چارو وزارت ویاند نه دي ویلي چې دغه پیښه کله شوې ده.

خو د پیښې ویډیو تیره اونۍ په خواله رسنیو کې د ډیرو کسانو پام ځانته راواړوه.

په دغې ویډیو کې چې ظاهرا د امنیتي کامرو له خوا اخیستل شوې لنډکروزر موټر په ډیر سرعت دیوې ډلې نجونو لور ته چې په سړک روانې وي ورځې او هغوی لاندې کوي.

د افغانستان لپاره د خوړو د نړیوال پروګرام، ډبلیو ایف پي مشر وایي چې له افغانستان سره د نړیوالو مرستو کمیدو ترټولو زیات پرښځو ویجاوړونکی اغیزکړی دی. جان علییف له بي بي سره په مرکه کې چې د دوشنبې په ورځ د غبرګولي په ۲۵ د دې پروګرام په ایکسپاڼه کې خپره شوې وویل: "مرستندویان له افغانستان څخه وتلي او اغېز یې په حقیقت کې پر ښځو او ماشومانو ډېر شوی، او دا ډېره ویجاړوونکې ده ځکه چې په ۲۰۲۱ کال کې نړۍ له افغان ښځو سره د نه ماتېدونکې پیوستون ژمنه وکړه، او نن په ۲۰۲۶ کال کې هماغه ښځې پوښتنه کوي چې هغه پیوستون اوس چیرته دی؟”

د علییف په خبره په بې وزلو کورنیو کې اکثره ښځې د خپل ځان په نسبت خپلو ماشومانو ته لومړیتوب ورکوي چې خواړه ورکړي او همداعلت دی چې د ماشومانو ترڅنګ په ښځو کې هم خوارځواکي زیاته شوې.

په عین حال کې د ملګروملتونو د بشري مرستو د همغږۍ ادارې، اوچا ویلي چې افغانستان د خوړو له یوه بحران سره مخ دی او په دې هیواد کې روان ۲۰۲۶ کال ۳،۷ ماشومان له شدیدې خوارځواکۍ سره مخامخ دي.

د طالبانو د اقتصاد وزارت روان کال له افغانستان سره د پراختیایي پروژو په برخه کې د جاپان د ۳۵ ملیون ډالرو د مرستې خبرورکوي. په هغه بیان کې چې د یکشنبې په ورځ د دې وزات په ایکسپاڼه کې خپورشوی، ویل شوي چې دا خبره په افغانستان کې د جاپان سفیر کینیچي ماساموتو د اقتصاد له وزیر قاري دین محمد حنیف سره په کتنه کې وکړه.

د بیان له مخې د چاپان سفیر ویلي چې هیواد به یې د اقلیمي بدلونونو پر وړاندې د مبارزې، د کوچنیو بندونو جوړولو، د اوبو د مدیریت او د کابل ښار د څښاک اوبو د کمښت د ستونزې د حل لپاره د ۹،۳ میلیون ډالره مالي مرسته هم وکړي.

د جاپان د سفیر په خبره له کله چې طالبان په افغانستان کې واک ته رسیدلي هیواد یې د افغانستان له خلکو سره د ۵۶۰ ملیون ډالرو په ارزښت بشري مرستې کړې دي.

په نیمروز ولایت کې د طالبانو ګمرکي چارواکي وايي چې له پاکستان څخه دغه ولایت ته یې د دوه ټنه درملو د قاچاق کېدو مخه یې نیولې ده.

د افغانستان او پاکستان ترمنځ سوداګري راکړه ورکړه له تېر کال راهیسي په ټپه درېدلې او د طالبانو د ريیس الوزرا اقتصادي مرستیال ویلي چې له پاکستان څخه به نور د درملو واردولو ته اجازه نه ورکول کېږي.

د طالبانو د نیمروز د فرعي ګمرکاتو رئیس ملا عبدالغفار محمود پرون (یکشنبه) کورنیو رسنیو ته وویل چې څه باندې ۲ ټنه درمل، چې په دووتویوتا موټرو کې له پاکستانه افغانستان ته وړل کېدل، د ګمرکي مسوولانو له لوري کشف او ضبط شول.

نوموړي زیاته کړې، چی په دې تړاو څوک نه دي نیول شوي.

تر دې وړاندې هم په نیمروز او هلمند ولایتونو کې په ځلونو له پاکستانه د درملو د قاچاق د مخنیوي خبرونه ورکړل شوي دي.