د امریکا د بهرنیو چارو وزیر انتوني بلېنکن وايي چې له خپل روسي سیال سرګي لاوروف سره په پرونۍ (جمعه-د سلواغې ۱)کتنه کې یې د ایران د اټمي موافقې د را ژوندي کولو په هدف پر نړیوالو هڅو خبرې وکړې.

بلېنکن پرون په جنیوا کې له لاوروف سره تر کتنې وروسته رسنیو ته وویل، د دې موافقې د احیا لپاره ډپلوماتیکې هڅې هغه مثال دی چې ښيي واشنګټن او مسکو کولی شي پر امنیتي مسایلو په ګډه کار وکړي.

له دې مخکې ځینو لویدیځو هېوادونو اندېښنې ښودلې وې چې وخت رالنډېږي خو له ایران سره موافقه نه ده ترلاسه شوې.

اروپايي هېوادونو تراوسه له ایران سره په څو پړاوونو کې خبرې کړي، څو له ۶ پیاوړو قدرتونو سره د ایران د ۲۰۱۵ کال اټمي موافقه راژوندۍ کړي، خو دې مذاکراتو تراوسه نتیجه نه ده ورکړې.

د امریکا مخکینی ولسمشر ډونالډ ټرمپ په ۲۰۱۸ کال کې له دې موافقې ووت او پر ایران یې نور بندیزونه ولګول.

څلور ستورمزلي په فضا کې تر دې دمه تر ټولو لرې سیمې ته تر تګ وروسته مځکې ته ستانه شول.

دا ستور مزلي سپوږمۍ ته نژدې له لس ورځني سفر وروسته نن سهار د امریکا سان دیاګو ته نژدې په ارام سمندر کې راښکته شول.

په دغو څلورو ستورمزلو کې د یوې ښځې کرستینا کوچ تر څنګ ریډ ویسمن او ویکتور ګلوور د امریکا دي او جیرمي هینسن د کاناډا دی. دوی یو میلیون او یولک اوولس زره پنځه سوه پنځلس کیلومتره واټن وواهه او د سپوږمۍ هغه لوری یې له فضا ولید چې له مځکې نه لیدل کیږي.دا په فضا کې تر ټولو لرې سیمه ده چې تر اوسه انسان توانیدلی دی چې ورورسیږي.

ستورمزلیو شاوخوا شپږ ساعته د سپوږمۍ د نیمې پټې برخې، چې له مځکې نه لیدل کیږي، سپړنه وکړه.

دا ماموریت د امریکا د فضایي ادارې (ناسا) د بل ماموریت پيلامه ده چې ټاکل شوې ده تر دوو نورو کلونو پورې انسان سپوږمۍ ته ولیږي.

د امریکا د متحد ایالتونو مرستیال ولسمشر جي ډي ونس نن اسلام اباد ته ورسید. د ایران پلاوی د دغهَ هیواد د پارلمان د رییس محمد باقر قالیباف په مشرۍ تیره شپه د پاکستان پلازمینې ته رسیدلی و.

د ایران د دولتي رسنیو په وینا قالیباف وویل چې زموږ نیت ښه دی خو اعتماد او باور نه لرو.

د امریکا مرستیال ولسمشر جي ډي ونس بیا د جمعې په ورځ پاکستان ته تر تګ مخکې ویلي و، له ایران سره د مثبتو خبرو اترو په تمه دی، خو نوموړي په ورته وخت کې خبرداری ورکړ او څرګنده یې کړه، که چیرته تهران د تیر ایستو په فکر کې وي، نو وبه ګوري چې زموږ مرکچي پلاوي ته داسې څه د منلو نه دي.

پاکستان د امریکا او ایران ترمنځ د خبرو لپاره په پلازمینه اسلام اباد کې دوه ورځې عمومي رخصتي اعلان کړې ده. پاکستاني چارواکي د لویو دیپلوماتیکو پېښو لپاره تل د امنیتي دلالیلو لپاره داسې رخصتۍ اعلانوي.

د تهران او واشنګتن خبرې به د اسلام اباد په سرینا هوټل کې ترسره شي. هلته تر لس زره ډير امنیتي سرتیرې ځای پرځای شوې دي او د اپریل په اتمه لا له سرینا هوټل څخه مسافر ایستل شوې دي.

د امریکا د ولسمشر مرستیال جې ډي ونس د جمعې په ورځ له ایران سره د خبرو لپاره پاکستان ته د روانېدو په مهال وویل چې له ایران سره د مثبتو خبرو هیله لري، خو په عین وخت کې یې تهران ته خبرداری ورکړ چې «موږ مه تېرباسئ».

ونس له واشنګټن څخه تر روانېدو مخکې خبریالانو ته وویل: «موږ خبرو ته لېواله یوو. زه فکر کوم دا خبرې به مثبتې وي.»

هغه زیاته کړه: «لکه څنګه چې د امریکا ولسمشر ویلي، که ایرانیان وغواړي په صداقت خبرې وکړي، موږ حتماً چمتو یوو چې د دوستۍ لاس ور وغځوو. خو که دوی وغواړي موږ تېر باسي، نو وبه ویني چې د خبرو ټیم به دا ډول چلند ونه مني.»

د امریکا ولسمشر دونالد ټرمپ له ایران سره د دوه اوونیز اوربند له ټینګېدو وروسته خپل مرستیال له دوو ځانګړو استازو سره یوځای د خبرو لپاره استوي. دا په داسې حال کې ده چې ایراني چارواکي وایي تر هغو چې لبنان د اوربند په هوکړه کې شامل نه شي او اسرائیل د حزب‌الله پر ضد خپل بریدونه بند نه کړي، دوی به له امریکا سره په خبرو کې ګډون ونه کړي.

د واشنګټن او تهران ترمنځ د سولې د ترلاسه کولو لپاره ټاکل شوې خبرې نن (شنبې) په اسلام‌اباد کې ترسره کېږي، او د فرانسې خبري اژانس راپور ورکړی چې دا به په «غیرمستقیم» ډول وي.

د اسرائیل د پوځ او د لبنان د حزب‌الله ډلې ترمنځ د جمعې په ورځ هم د ډزو تبادله روانه وه، او حزب‌الله اعلان وکړ چې د اشدود سمندري اډې او د اسرائیل په شمال کې پر څو نورو سیمو یې توغندويي بریدونه کړي دي.

اسراییلي رسنیو راپور ورکړی چې د دې بریدونو له امله یو کور ویجاړ شوی، خو ویلي یې دي چې مرګ‌ژوبله نه لري. د دې بریدونو په غبرګون کې، د اسرائیل پوځ د لبنان په جنوب کې ځینې سیمې بمباري کړې، چې د لبناني رسنیو د راپورونو له مخې لږ تر لږه یو کس پکې وژل شوی دی.

په داسې حال کې چې د لبنان په جنوب کې متقابل بریدونه روان دي، ټاکل شوې ده چې راتلونکې اوونۍ د لبنان او اسرائیل ترمنځ په امریکا کې خبرې ترسره شي.

د لبنان د حزب‌الله عمومي منشي، نعیم قاسم، د جمعې په ورځ د لبنان له حکومته وغوښتل چې اسرائیل ته له «وړیا امتیاز» ورکولو ډډه وکړي.

د هغه په لیکلي پیغام کې چې د المنار تلویزیون له لارې خپور شو، راغلي: «موږ پخواني حالت ته بېرته ستنېدل نه منو.»

ایران د لبنان پر وړاندې د اسرائیل د بریدونو بندېدل د وروستي اوربند له شرطونو څخه بللي، خو امریکا او اسرائیل وایي چې دغه اوربند لبنان نه رانغاړي.

د امریکا د ولسمشر مرستیال جې ډي ونس هیله ښودلې چې اسلام اباد کې له ایراني لوري سره خبرې به یې مثبتې وي.

د رویټرز د راپور له مخې ونس دغه څرګندونې نن جمعه پاکستان ته له روانېدو مخکې کړې دي.

د امریکا او ایران خبرې سبا شنبه په اسلام اباد کې ترسره کیږي.

فرانس پریس لیکلي چې دغه خبرې به د وروستیو څو پړاوونو په څېر، غیر مستقیمې وي، یعنې دواړه لوري به بېلابېلو خونو کې کیني او پاکستاني منځګړي به یې پيغامونه سره تبادله کوي.

د ایران د بهرنیو چارو وزارت مرستیال سعید خطیب زاده پرون وویل چې د دوی د پارلمان مشر محمد باقر قالیباف ممکن د ایراني پلاوي مشري وکړي.

د امریکا او ایران خبرې سبا شنبه په اسلام اباد کې ترسره کیږي.

که څه هم پاکستان پنجشنبه او جمعه په دغه هېواد کې رخصتي اعلان کړې وه او داسې خبر خپور شو چې خبرې به د جمعې په ورځ کیږي، خو څو لویدیځو رسنیو لیکلي چې دواړه لوري سبا د حمل ۲۲مه غونډه کوي.

فرانس پریس لیکلي چې دغه خبرې به د وروستیو څو پړاوونو په څېر، غیر مستقیمې وي، یعنې دواړه لوري به بېلابېلو خونو کې کیني او پاکستاني منځګړي به یې پيغامونه سره تبادله کوي.
په اسلام اباد کې د امریکایي او ایراني مرکچیانو خبرو ته چمتوالی نیول شوی او په دغه ښار کې امنیتي تدابیر جدي شوي دي.

د امریکا او ایران د مرکچیانو نوملړ لا هم په رسمي توګه نه دی اعلان شوی.

اوکراین او روسیې د ارتودوکس د ایسټر جشن پر مهال ۳۲ ساعته اوربند باندې موافقه کړې ده.

د اوکراین ولسمشر ولادمیر زلنسکي پرون د اپریل نهمه وویل چې د رخصتۍ پر مهال د اوربند وړاندیز دوی څو ځله تکرار کړی دی.

د زلنسکي له دې خبرو څو ساعته مخکې د روسیې ولسمشر ولادمیر پوتین خپلو سرتیرو ته لارښوونه وکړه چې د ایسټر د رخصتۍ پر مهال ډز بند وکړي.

اوربند به د اپریل د ۱۱مې د ماذدیګر له ۴ بجو د اپریل د ۱۲مې ورځې تر پای پورې نافذ وي.

دا په داسې حال کې ده چې د راپورونو له مخې د منځني ختیځ د شخړو له پيله د اوکراین او روسیې جګړه د لویدیځ له پامه لویدلې ده.

د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ په هرموز تنګي کې د ایران پر چلند نیوکه کړې ده.

ټرمپ پر خپله ټولنیزه پاڼه (تروت سوشیل) دغه نیوکه کړې او په یوه ډول یې تهران ته خبرداری ورکړی دی.

هغه په دغه پوست او د دوه ساعتونو په ترڅ کې په دې اړه خپلې دریمې لیکنې کې ویلي " ایران له هرموز تنګي د تیلو د تېریدو په برخه کې ډېر بد او غیر محترمانه چلند پيل کړی دی."

هغه وړاندې خبرداری ورکړی چې " دا هغه هوکړه نه ده چې مونږ کړې وه."

د هغه شرکت د معلوماتو له مخې چې د بیړیو تګ راتګ ثبتوي، د ایران او امریکا د لنډمهالي اوربند له پيله یوازې ۱۰ بیړۍ له هرموز تنګي تیرې شوي.

ټرمپ ټینګار کړی چې د هرموز تنګي له خلاصېدو سره باید نړیوالو بازارونو ته زیاته اندازه تېل ورسیږي.

د اروپايي اتحادیې د بهرنۍ پالیسۍ مسوولې کایا کالاس ټینګار کړی چې له ایران سره د اوربند تړون باید لبنان ته هم وغځول شي، او خبرداری یې ورکړی چې د اسرائیل دوامداره بریدونه کولی شي دا تړون کمزوری کړي.

هغې د پنجشنبې په ورځ (وري ۲۰) په ایکسپاڼه کې لیکلي: «د اسرائیل اقداماتو د امریکا او ایران ترمنځ اوربند تر سخت فشار لاندې راوړی دی. دا اوربند باید لبنان ته هم وغځول شي.»

د لبنان د روغتیا وزیر ویلي چې د چهارشنبې په ورځ د اسرائیل په هم‌مهاله هوايي بریدونو کې په بیروت او نورو سیمو کې د وژل شویو شمېر تر ۲۰۰ تنو اوښتی او له زرو زیات کسان ټپیان شوي دي.

تر دې وړاندې د فرانسې ولسمشر امانوئل مکرون هم ویلي و چې په هر معتبر اوربند کې لبنان هم باید شامل وي او له امریکا او ایران یې غوښتي وو چې دا تړون په ټولو جبهو، په ځانګړي ډول لبنان کې، مراعت کړي.

د بریتانیا د بهرنیو چارو وزیرې ایوېت کوپر هم ویلي چې د بحران د پراخېدو د مخنیوي لپاره باید لبنان هم د اوربند برخه شي.

خو د امریکا د ولسمشر مرستیال جې ډي ونس ویلي چې په دې اوربند کې لبنان شامل نه دی او دا ډول برداشت د خبرو اترو د بهیر د ناسم فهم له امله دی.