په پکتیا کې څه د پاسه ۸ سوه بې وزله زده کوونکو نجونو او هلکانو لپاره په وړیا ډول د ژمنیو زده کړو زمېنه برابره شوې ده.

په افغانستان کې له پخوا زده کوونکو ته په خصوصي او حکومتي سکټور کې د نوي ښوونیز کال د تیاري په خاطر ژمني کورسونه جوړیږي او نجونې او هلکان زده کړې په کې کوي.

په پکتیا کې دا ځل د زده کوونکو د زده کړو دا پروګرام د زم زم د لوړو زده کړو خصوصي موسسې جوړ کړی دی.

د یاد ښوونیز مرکز مشر ناهید امید ازادي راډیو ته وویل، په ژمنیو برنامو کې زده کوونکو ته لیک لوست، انګریزي او نور ساینسي مضمونونه تدریسیږي.

نوموړي زیاته کړه: "دلته په زم زم فضیلت ښوونیز مرکز کې په مختلفو برخو کې لکه لیک او لوست، انګلیسي، فزیک، کیمیا او ریاضیاتو په برخه کې تردې مهاله ۸۱۲ زده کوونکي لرو چې له لومړي ټولګي څخه تر دولسم ټولګي پورې نجونې او هلکان په کې شامل دي، له سوداګرو مو غوښتنه دا ده چې د هېواد بد اقتصادي وضعیت ته په کتو سره داسې نورې برنامې هم په لاره واچوي، څو د هېواد ټول بچي له زده کړو برخمن شي. "

د دغه ښوونیز مرکز زده کوونکي دې ته خوښ دي چې په وړیا ډول ورته د زده کړو زمینه برابره شوې خو له چارواکو او شتمنو خلکو غواړي چې دا ډول ښوونیز فرصتونه ډېر کړي.

بل لوري ته د پکتیا د پوهنې ریاست چارواکي وايي، دوی له ګڼو خصوصي ښوونیزو مرکزونو سره تفاهم لیکونه لاسلیک کړي، څو ډېرو زده کوونکو ته د ژمنیو زده کړو فرصت برابر شي.

اوس مهال د پکتیا ولایت په کچه د شااوخوا ۲۵۰۰ ښوونکو کمښت، د کرونا له امله قرنطین او په هېواد کې وروستي سیاسي تحولات هغه لاملونه و چې تېر ښوونیز کال کې يې د زده کوونکو درسي بهېر له ستونزو سره مخامخ کړی و.

د ملګرو ملتونو د بشري چارو د همغږۍ دفتر اوچا وايي، له اړمنو افغانانو سره د بشري مرستو لپاره يې د خپلې بودیجې یوازې ۱۶سلنه ترلاسه کړې.

اوچا پرون دوشنبې پر ایکس پاڼه ولیکل چې د تیرې میاشتې تر پایه يې د اړتیا وړ د ۱،۷۱ میلیاردو ډالرو بودیجې څخه یوازې ۲۶۹ میلیونه ډالره ترلاسه کړې ده.

د اوچا په ټکو، د بشري مرستو کمښت په افغانستان کې د ژوند ژغورنې مرستې له جدي ګواښ سره مخ کړي.

اوچا خبرداری ورکړی که چیرته بودیجه ترلاسه نه کړي په میلیونو افغانان به له بشري مرستو محروم شي.

له دې وړاندې ملګرو ملتونو خبرداری ورکړی و چې په افغانستان کې نژدې ۲۸میلیونه کسان د فقر تر کرښې لاندې ژوند کوي.

د کوچنیانود حقوقو لپاره د ملګرو ملتونو کمیټه د طالبانو لخوا "د زوجینو د تفریق اصولنامې" ځینې برخې له بشري حقوقو څرګنده سرغړونه ګڼي.

د کمیټې د دوشنبې ورځې اعلامیې وویل چې دغه اصولنامه د کوچنیانو واده ته جواز ورکوي چې له نړیوالو قوانینو څرګنده او سیستماتیکه سرغړونه ګڼل کیږي.

کمیټه زیاتوي چې "دکوچنیانو ودول نه یواځې دا چې یو زیانمن کار دی بلکه له بشري حقوقو یوه اساسي سرغړونه هم ده. "

اعلامیه زیاتوي چې د کوچنیانو ودول په ځانګړې توګه نجونې د زور زیاتي ، استثمار، له وخته مخکې او اجباري امیدواري، له زده کړو محرومیت او بدني او رواني زیانونو سره مخ کوي.

د " زوجینو د تفریق اصولنامه" چې څو اونۍ مخکې د طالبانو د حکومت لخوا صادره شوه له پراخو غبرګونونو سره مخ شوې ده. دنورو ترڅنګ افغانستان کې د ملګرو ملتونو مرستندوی ماموریت، یوناما، ویلي چې دغه اصولنامه دافغان ښځو او نجونو حقوق کمزوري کوي او سیستماتیک تبعیض په قانون او عمل کې نور هم ټینګوي.

امنیت شورا دوه اونۍ وروسته افغانستان کې د ملګرو ملتونو د مرستندوی ماموریت ، یوناما ،د تمدید لپاره غونډه کوي.

یوناما د دوشنبې په ورځ وویل چې امنیت شورا به د جون په ۱۶ ددغه ماموریت دغځولو لپاره غونډه وکړي.

د امنیت شورا غړو هیوادونو په تیرې کب میاشت کې د یوناما ماموریت دمعمول خلاف د دریو میاشتو لپاره تمدید کړ.

تردې مخکې د یوناما ماموریت دیوه کال لپاره تمدید کیده.

یوناما دغه راز ویلي دي چې د جون په اتمه هم امنیت شورا د افغانستان په اړه غونډه کوي.

د ملګرو ملتونو د بشري مرستو د همغږۍ اداره ( اوچا) وايي افغانستان د هغو هیوادونو څخه دی چې د زیږون په مهال د میندو د مړینې کچه په کې لوړه ده او په هرو سلوزرو ژوندیو ولادتونو کې ۶۰۰ میندې خپل ژوند له لاسه ورکوي.

اوچا د دوشنبې په ورځ په خپله ایکسپاڼه لیکلي چې د ماهرانو پاملرنه او ښځینه روغتیاپالانې ژوند ژغولی شي خو په طبي خدماتو کې د ښځو په ګډون محدودیتونه د ژوند ژغورنې خدماتو ته د ښځو لاسرسی محدودوي.

څه د پاسه ۴ کاله کیږي چې په افغانستان کې د طالبانو حکومت د شپږم ټولګي پورته نجونو په زده کړو او تحصیلاتو بندیز لګولي او طبي انستیتیوتونو ته یې هم ددوی ورتګ منع کړی دی.

د کورنیو او بهرنیو فشارونو سره سره د طالبانو د حکومت په دغه پالیسۍ کې د بدلون کومه نښه تراوسه نه ترسترګو کیږي.

د طالبانو د حکومت د حج او اوقافو وزارت وایي، د حج مناسکو له اداء کولو وروسته هېواد ته د افغان حاجیانو د بېرته راستنېدو بهیر پیل شو. دې وزارت نن دوشنبې پرخپله ایکسپاڼه کې لیکلي چې د دې بهیر په لومړي پړاو کې نن سهار د کام آیرهوایي شرکت په لومړنۍ الوتنه کې ۳۴۶ حاجیان د سعودي عربستان له جدې ښارڅخه د کابل نړیوال هوايي ډګر ته را ورسیدل. د دې وزارت په خبره سعودي عربستان ته تللي ټول دیرش زره حاجیان به په دوو پړاوونو کې د هیواد څلورو هوایي زونونو، کابل، بلخ، کندهاراو هرات ته انتقال شي. سږکال د افغانستان په شمول د نړی شاوخوا یونیم ملیون حاجیانو په دغو مراسمو کې چې ویل کیږي د تودوخې درجه بیساري حد یعنې د سانتیګراد په کچه شاوخوا پنځوسو ته رسیدلې وه، ګډون کړی و.

د ناروې د کډوالو شورا مشر وایي، په ایران میشت افغان کډوال ډیرو بیړنیو مرستو ته اړتیا لري.

یان ایګلنډ د یکشنبې د ورځې ناوخته پرخپله ایکسپاڼه لیکلي، په ایران کې میشت له څلور ملیونه زیات افغانان لا ډیرو مرستو او ملاتړ ته بیړنۍ اړتیا لري. نوموړي افغان او ایراني ماشومانو ته په اشاره لیکلي چې دوی په ایران کې د وروستیو سختو بمباریو له امله له ژورو رواني اختلالاتو سره مخ شوي دي. د هغه په خبره د دوی ډیرو میندو او پلرونو ورته ویلي، هغه لږعاید چې مخکې یې درلود هغه یې هم د جګړې او اقتصادي بحران له امله له لاسه ورکړی دی. ایران له څو لسیزو راهیسې د ملیونونو افغان کډوالو کوربتوب کړی خو په هغه هیواد کې اقتصادي ستونزو او وروستۍ جګړې د دغو کډوالو وضعیت نور هم ستونزمن کړی دی.

د افغانستان د فوټبال ملي ټيم به دوشنبه ماخوستن د مالدیف په وړاندې لوبه وکړي.
دا لوبه د افغانستان، پاکستان، بنګله دیش او کوربه مالدیف د څلور اړخیزو سیالیو لومړۍ لوبه ده.

د افغانستان د فوټبال فدراسیون ویلي چې د نوي سر روزونکي له خوا ملي ټیم ته ټول ور بلل شوي لوبغاړي مالدیف کې دي او د لوبو لپاره یې پوره چمتووالی نیولی دی.
تمه ده افغان ټیم له مالدیف وروسته د جون په څلورمه له بنګله دیش او د جون په اوومه له پاکستان سره لوبه وکړي.

په غزني ولایت کې د طالبانو د امر باالمعروف او نهی عن المنکر کارکوونکو د اندړو ولسوالۍ له پارکه د ځوانانو د تفریح او موسیقۍ وسایل او اسباب ټول کړي.

دې ادارې ویلي چې د لډو ۱۵ تختې، اته ټیپونه او ۱۴ دایرې یې راټولې کړي.

طالبان د ۲۰۲۱ کال په اګست کې له بیا واکمنېدو وروسته د ځوانانو د جامو او ویښتانو د سټایل څخه نیولې تر تفریح او ګڼو نورو برخو له محدودیتونو سره مخ کړي.

د افغانستان لپاره د روغتیا نړیوال سازمان دفتر د تمباکو د نه کارولو په نړیواله ورځ د تمباکو له زیانونو د افغانانو د ساتنې غوښتنه وکړه.

د افغانستان لپاره د روغتیا نړیوال سازمان استازي ډاکټر اډوین سینیرا سلواډو، وویل چې د تمباکو له زیانونو د افغانانو د ژغورل د ټولو یو ګډ مسوولیت دی.

دغه سازمان همداراز په خپله ایکس پاڼه په یوه پیغام کې د داسې کارځایونو په رامنځته کولو ټینګار کړی چې پکې عمدتاً د سګرټو لوګی منع وي.

هر کال، د می ۳۱مه د تمباکو د نه کارولو نړیواله ورځ ده.

په افغانستان کې دمګړۍ څه باندې دوه میلیونه کسان سګریټ، چلم یا د تمباکو نور ډولونه څکوي.

لسګونو افغان فعالانو او د ښځو د حقونو مدافعینو د ناروې پارلمان مخته د طالبانو د زوجینو د اصولنامې او د ښځو په وړاندې د هغوی د محدوونکو پالیسیو پر ضد اعتراض وکړ.

په دې اعتراضي غونډه کې ګډونوالو د طالبانو وروستۍ اصولنامه د کم عمره نجونو د ودونو اسانچارې او د ماشومانو د حقونو ښکاره سرغړونه وبلله.

فعالانو د ناروې له حکومت او نړیوالې ټولنې وغوښتل چې د افغان نجونو او ښځو د حقونو لپاره پریکنده اقدامات وکړي.

د شنبې په ورځ هم په برلین کې سلګونو افغان فعالانو او ښځو د طالبانو پر ضد لاریون وکړ او د ښځو او نجونو د حقونو په برخه کې یې د طالبانو له لوري لګول شوي بندیزونه وغندل.

طالبانو له تېرو پنځو کلونو راهیسې له شپږم ټولګي پورته د نجونو تعلیم بند کړی.
که څه هم طالبان ادعا لري چې د ښځو حقونه یې د شریعت له مخې تامین کړي خو افغان ښځې او نجونې په لویه کچه له کار او هر ډول ټولنیزو – سیاسي فعالیتونو محرومې دي.