د امریکا دفاع وزارت وایي، د هغو لسو افغانانو خپلوانو ته تاوان ورکوي چې تېره اګست میاشت کابل کې د دوی بې پیلوټه الوتکې ووژل.

د کابل هوایي ډګر ته نژدې دا برید هغه مهال وشو چې د امریکایي ځواکونو وروستۍ ډله له افغانستانه په وتلو وه او له هوایي ډګره د افغانانو د ایستلو عملیات روان وو.

د پنټاګون ویاند جان کربي ویلي، دوی له بهرنیو چارو وزارت سره په ګډه کار کوي چې دې پېښه کې د وژل شوېو کسانو د کورنۍ پاتې غړي امریکا ته ولېږدوي.

کربي ونه ویل چې د وژل شوېو کسانو کورنۍ ته څومره پیسې ورکوي، خو زیاته یې کړه چې وژل شوي بې ګناه کسان وو او له داعش سره یې هېڅ ډول تړاو نه درلود.

لومړیو کې امریکایي چارواکو ادعا وکړه چې برید کې یې داعش وسله وال په نښه کړي، خو وروسته څرګنده شوه چې د څو ماشومانو په ګډون ملکي افغانان وژل شوي دي.

د بښنې نړیوال سازمان په افغانستان کې د یوه حقوقي سازمان د شپږو کارکوونکو د ژر تر ژر خوشي کیدو غوښتنه کړې ده.

دغه سازمان پرون جمعه پر خپلې ایکسپاڼې له طالبانو غوښتي چې د ښځو او ماشومانو د حقونو د څیړنو د یو سازمان نیول شوي کارکوونکي ازاد کړي.

د بښنې د نړیوال سازمان وړاندې ویلي، دغه کسان د جولای له ۱۸مې راهیسې په خپل سري توګه نیول شوي او په توقیف کې دي.

له دې مخکې د افغانستان د بشري حقونو لپاره د ملګرو ملتونو ځانګړي راپور ورکوونکي ریچارډ بېنیټ هم د دغو شپږو کسانو د خوشي کیدو غوښتنه کړې وه.

طالبانو تراوسه د دې کسانو د نیولو په اړه څه نه دي ویلي.

د عربي هېوادونو د اقتصادي پراختیا لپاره د کویټ وجهي صندوق په افغانستان او سوریه کې د بشري پروګرامونو د ملاتړ په موخه پنځه میلیونه ډالر ځانګړي کړي دي.

د افغانستان لپاره د ملګرو ملتونو د بشري مرستو د همغږۍ دفتر اوچا د جمعې په ورځ د (اګست ۷ مه) پر خپلې ایکس پاڼې لیکي،"د دغو پیسو دوه نیم میلیونه به افغانستان ته ورکړل شي".

دا بشري مرسته د اوچا له خوا په افغانستان کې ویشل کیږي.

د افغانستان د بشري حقونو لپاره د ملګرو ملتونو ځانګړی راپورورکونکی ریچارډ بېنیټ د یو حقوقي سازمان د شپږ کارکوونکو د خوشي کیدو غوښتنه کړې ده.

بېنیټ د جمعې په ورځ پر خپلې ایکس پاڼې لیکلي،"۲۱ ورځې کیږي چې د ښځو او ماشومانو د څیړنې د یوه سازمان شپږ کارکوونکي نیول شوي دي".

د هغه په ټکو،" دغه ډول نیونو اندېښمن کړی دی".

بېنیټ له طالبانو غوښتي چې دغه شپږ کسان ژر تر ژر راخوشي کړي.

طالبانو تراوسه د دې کسانو د نیولو په اړه څه نه دي ویلي.

د "افغانستان د ازادۍ دجبهې" په نامه د طالبانو یوه مخالفه وسله واله ډله د پنجشنبې په ماښام د کابل په هوايي ډګر د برید ادعا کوي.

دغې ډلې د جمعې په ورځ خپل ویبسایټ کې د خبرپاڼې په خپرولو سره ادعا کړې چې دپوځي ترانسپورت په برخه یې هدف لرونکی توغندیز برید کړی دی.

د خپلواکو منابعو لخوا ددغې ادعا تایید یا رد ترلاسه کول ګران دي. دطالبانو سرچینو په دې اړه د ازادي راډیو پوښتنو ته ځواب نه دی ویلی. خو تیرماښام کابل کې د چاودنو غږونه رپوټ شوي دي.

د افغان کډوالو د ملاتړ بنسټ، افغان ایواک، د امریکا په کانګرس کې د افغان وګړو لپاره د لنډمهالي خوندیتوب وضعیت (TPS) د طرحې د وړاندې کېدو هرکلی کړی دی.

دغه بنسټ د پنجشنبې په ورځ، د زمري ۱۵مه، په خپلې اېکس (X) پاڼه کې ویلي چې د امریکا د استازو جرګې یو شمېر غړو، د جېسن کرو، ډان بېکن، سام لیکارډو او ماریا سالازار په ګډون، د «د ۲۰۲۶ کال د افغان وګړو د لنډمهالي خوندي وضعیت قانون» په نوم یوه طرحه وړاندې کړې چې موخه یې په امریکا کې د افغانانو قانوني وضعیت ته مستقیمه پاملرنه ده.

د اعلامیې له مخې، که دا طرحه تصویب شي، نو د ۲۰۲۹ کال د جولای تر لومړۍ نېټې پورې به د شرایطو وړ افغان وګړي له امریکا څخه نه ایستل کېږي. همدارنګه، د امریکا د تابعیت او کډوالۍ خدماتو اداره (USCIS) به مکلفه وي چې د دې پروګرام اړوند غوښتنلیکونه په اعظمي توګه د ۹۰ ورځو په موده کې وڅېړي او وروستۍ پرېکړه پرې وکړي.

افغان ایواک وايي، د دې طرحې تصویب به په ځانګړي ډول د هغو افغانانو د ایستلو مخه ونیسي چې په ۲۰۲۱ کال د افغانستان د تخلیې پر مهال امریکا ته لېږدول شوي دي.

د یاد کال د اګست په میاشت کې د کابل له هوايي ډګر څخه د بېړنۍ تخلیې پر مهال شاوخوا ۷۹ زره افغانان امریکا ته ولېږدول شول، او وروسته هم زرګونه نور افغانان د انتقال او بیا مېشتېدو د پروګرامونو له لارې دغه هېواد ته داخل شول.

د ماشومانو لپاره د ملګرو ملتونو صندوق (یونېسف) کوچنیانو ته د مور د شیدو ورکولو لپاره میندو ته د ښځینه روغتیاپالانو د لارښوونو په اهمیت ټینګار کوي.

یونېسف د مور په شیدو د تغذیې د نړیوالې اوونۍ په مناسبت دا هم وايي چې د میندو روغتیا د ماشومانو روغتیا سره برابره ده.

د ملګرو ملتونو دغه اداره د مېرمنو د تغذیې او د زېږون دمخه دوی ته د اړینې پاملرنې په اهمیت هم ټینګار کوي.

هر کال د اګسټ میاشتې لومړۍ اوونۍ د مور په شیدو د تغذیې د نړیوالې اوونۍ په توګه نمانځل کېږي چې هدف‌یې د ماشومانو او نویو زېږېدلو د ودې او روغتیا لپاره د مور د شیدو حیاتي رول ته پاملرنه را اړول دي.

افغانستان کې د ملګرو ملتونو د بشري چارو د همږغۍ دفتر ( اوچا) وايي سږکال هېواد ته راستانه شوي ۲.۷ میلیونه کسان بېړنیو بشري مرستو ته اړتیا لري.

اوچا وايي کډوال خپل هېواد ته په ستنېدو سره نوی ژوند پیلوي چې د خوندي سرپناه، معیشت، تعلیم او روغتیايي خدماتو په برخو کې عاجلو مرستو ته اړتیا لري.

ملګري ملتونه وايي د ۲۰۲۳ کال له وروستیو راهیسې تقریباً ۶ ملیونه افغانان له ګاوڼدیو هېوادونو، پاکستان او ایران څخه خپل هېواد ته ستانه کړل شوي دي.

د افغانستان او ایرلنډ ترمنځ د ۵ یو ورځنیو لوبو دوهمه لوبه د جمعې په ورځ ترسره کېږي.

د دغې لړۍ لومړنۍ لوبه د چهارشنبې په ورځ د باران له کبله بې‌نتیجې اعلان شوه.

ټاکل شوې ده چې دغه لوبلړۍ د اګسټ تر ۱۴مې دوام وکړي.

بل‌خوا، د افغانستان د فوټسال ملي ټیم د پنجشنبې په ورځ تایلنډ کې د کانټیننټل جام په سیالیو کې خپله وروستۍ لوبه کې د نیوزیلنډ ټیم ته ۶-۱ ماته ورکړه او له سیالیو بهر شو.

د افغانستان ټیم له دې مخکې په دغو سیالیو کې د تایلنډ، ویتنام او روسیې په وړاندې دوه ماتې او یوه تساوي درلوده.

نن پنجشنبې د افغانستان په ۷ولایتونو کې د تیز باران او سیلونو د راوتو اټکل شوی.

د طالبانو د حکومت د ټرانسپورټ او هوايي چلند وزارت د هوا پیژندنې ریاست د یوې اعلامیې په خپرولو سره په نورستان، کونړ، لغمان، ننګرهار، پکتیا، خوست او پکتیکا کې د تیز باران او له کبله يې د سیلونو د راوتو اټکل کړی دی.

په اعلامیه کې په مرکزي، ختیځو، سوېل ختیځو، سوېلي او لویدیځو ولایتونو کې د تېزو بادونو، خاورو او دوړو پېښېدو وړاندینه هم شوی دی.

وروستیو بارانونو او سیلونو د افغانستان په خیتځو ولایتونو کې په لسهاوو کسان مړه او خلکو ته په میلیونو افغانیو تاوان ورسوه.

د افغانستان د ازادي په نوم جبهې ادعا کړې چې د بدخشان په زیباک ولسوالۍ کې يې د نښه پرمهال پنځه طالب سرتیري وژلي او یولس نور يې ټپیان کړي دي.

دغه جبهې پر خپلې ایکس پاڼې ادعا کړې چې پرون چهارشنبه یې د طالبانو یو برید په شا تمبول دی.

د جبهې په ټکو، نښتې شاوخوا څلور ساعته دوام وکړ.

تراوسه طالب چارواکو د دغې ادعا په اړه څه ویلي نه دی.

ازادي راډيو په خپلواکه توګه د دې جبهې ادعاوې نشي تاییدولی.