نړیوال بانک هم له هغو سره یوځای شو چې د طالبانو له لوري د کابل تر نیولو وروسته یې له افغانستان سره خپلې مرستې درولي دي.

نړیوال بانک له دوه زره دوهم کال را په دې افغانستان ته تر پنځه میلیارده او درې سوه میلیونه ډیر ډالر چمتو کړي دي.

دې بانک سي این بي سي ټلوېزیون ته په ایمیل کې خبر ورکړی دی: " د افغانستان وضعیت ته ژوره اندېښنه لرو؛ په ځانګړي ډول د ښځو وضعیت ته، نو دغه هېواد ته مو د پیسو پر ورکړه لاس نیولی دی."

نړیوال بانک دا هم ویلي دي چې د افغانستان وضعیت دقیق څاري او له نړیوالې ټولنې او خپلو شریکانو سره په دوامدار ډول په مشورو دی.

نړیوال بانک تېره اوونۍ اقتصادي سرچینو ته د طالبانو د لاس رسي مخه هم ډب کړه.

په واشنګټن کې مېشته دغه موسسه غواړي چې له افغانستان سره د خپلو مرستو تر پيل مخکې په کابل کې د واکمن حکومت په اړه وضاحت ترلاسه کړي چې نړیوالو منل شوېو بشري حقونو ته دا حکومت څومره درناوی کوي.

دا موسسه همدا راز دې ته ګوري چې د افغانستان نوی حکومت تر یوه بریده د اقتصادي رشد د ساتلو توان لري او که نه؟

طالبانو دغه ښار ۱۱ ورځې مخکې ونیو او تراوسه په پلازمېنه کې اداري کارونه دریدلي دي، ان بانکونه بند دي.

د طالبانو ویاند د سې شنبې په ورځ ژمنه وکړه چې له چهارشنبې به ټول بانکونه پرانیستل شي او راکړه ورکړه به پيل شي، خو دا ژمنه تراوسه نه ده عملي شوي.

په بهرنیو هېوادونو کې ګڼو افغانانو د افغانستان دننه خپلو خپلوانو او دوستانو ته د ویسټرن یونین بانک له لارې پیسې استولې، دې بانک هم له افغانستان سره بانکي راکړه ورکړه ځنډولې ده.

ټاکل شوې وه چې روانه اوونۍ د پیسو نړیوال صندوق د افغانستان حکومت ته ۴۵۰ میلیونه ډالر وسپاري، خو دې نړیوالې موسسې په کابل کې د طالبانو د واکمنېدو له امله دا مرسته وځنډوله.

اروپایي ټولنې هم په افغانستان کې خپل پرمختیایي کارونه درولي دي.

د اروپایي کمېسیون مشرې اورزلا فون دیرلاین د سې شنبې په ورځ وویل، په راتلونکې کې له افغانستان سره په پرمختیایي چارو کې زموږ مرستې له شرایطو سره تړلي دي، له بنسټېزو ارزښتونو سره دا مرستې غوټه شوې دي، لکه بشري حقونه، په ځانګړي ډول د ښځو حقونه.

ټاکل شوې وه چې اروپایي ټولنه د راتلونکو اوو کلونو په مخه له افغانستان سره ۱.۱۷ میلیارډه ډالر مرستې وکړي.

طالبانو ژمنه کړې ده چې بشري حقونه به د ښځو د حقونو په ګډون د اسلامي شریعت له اصولو سره سم ورکوي، خو د اروپایي ټولنې مشره وایي تر هغو له افغانستان سره مرستې نه کوو چې نوي حکومت عملي ګامونه نه وي اخیستي.

بل لور ته اروپایي ټولنې روانه اوونۍ اعلان وکړ چې له افغانستان سره خپلې بشري مرستې سږکال له پنځوس میلیونه ایرو دوه سوه میلیونه ایرو ته زیاتوي.

اروپایي ټولنه غواړي چې په دې پیسو د افغانستان دننه او د افغانستان په ګاونډیو هېوادو کې له اړمنو افغانانو سره مرستې وکړي.

په ورته وخت کې په بشري برخه کې د خوړو نړیوال پروګرام WFP په راروان ژمي کې افغانانو ته ژوره اندېښنه څرګنده کړې ده او له نړیوالو یې د لږ تر لږه دوه سوه میلیونه ډالرو مرستو غوښتنه کړې ده چې تر اوسه د دې مرستو ژمنې نه دې شوي.

د ملګروملتونو ۵۶غړو هېوادونو له طالبانو غوښتي چې پر ښځو لګول شوي بندیزونه لیرې کړي.

دغو هېوادونو د جمعې په ورځ د (اګسټ۱۴مه) په یو ګډ بیان کې ویلي،" افغانستان د نړۍ یوازینی هېواد دی چې واکمنو طالبانو په کې نجونې له زده کړو راګرځولي او د ښځو خلاف يې ځپونکې قوانین وضعه کړې دي".

په بیان کې تاکید شوی چې طالبان دې د ټولو افغانانو اساسي او بشري حقونه تامین کړي.

وړاندې په بیان کې راغلي،" پر ښځو او نجونو بندیزونه افغانستان ته پر بدو اقتصادي پایلو سربیره په سیمه کې د ترهګرۍ د پراخیدو خطر هم رامنځته کولی شي".

د طالبانو د حکومت د بهرنیو چارو وزیر امیرخان متقي وايي،"دا غوره خبره نه ده چې ناکاره انتخابونه په ځلونو په افغانستان کې تجربه شي".

هغه نن شنبه په کابل کې د طالبانو د بیا واکمنیدو د پنځمې کلیزې په مناسبت غونډې ته وویل،" نړیوال دې بار بار ناکاره انتخابونه په افغانستان کې نه تجربه کوي".

د افغانستان کورنیو رسنیو د متقي په حواله لیکلي،" افغانان هیڅ کله اشغال او تحمیل شوې نظريي نه مني".

مقتي له نړیوالو غوښتي چې د دوی له حکومت سره تعامل وکړي.

د افغانستان لپاره د بریټانیا ځانګړی استازی ریچارډ لېنډسي وايي،"افغانستان هغه مهال خپل بشپړ ظرفیت ته رسیدلی شي چې ښځې او نجونې په کې له عامه ژونده محرومې نه وي".

هغه پرون جمعه پر خپله ایکس پاڼه لیکي،" په تیرو پنځو کلونو کې د طالبانو د بندیزونو خلاف افغانو ښځو مقامت کړی، خو دغه مقاومت باید د اساسي بشري حقونو بدیل ونه ګرځي".

نن شنبه د اګسټ پنځلسمه پر افغانستان د طالبانو د بیا واکمنیدو پنځه کاله پوره شول.

طالبانو په تیرو پنځو کلونو کې د نجونو پر زده کړو بندیز لګولی او ښځې يې له کاره راګرځولی دي.

د ملګرو ملتونو د ښځو څانګه وايي چې طالبانو په تیرو پنځو کلونو کې د ښځو خلاف له سلو ډير فرمانونه صادر کړي دي.

د ملګرو ملتونو کارپوهانو له طالبانو سره د اړیکو او تعامل د عادي کېدو په اړه خبرداری ورکړی.

دې کارپوهانو د پنجشنبې په ورځ د (اګسټ ۱۳مه) په یو راپور کې ویلي، "له طالبانو سره د تعامل او راکړې ورکړې لړۍ په داسې حال کې د عادي کېدو په لور روانه ده چې په میلیونو نجونې او ښځې له زده‌کړو او کاره راګرځول شوې دي".

د ملګرو ملتونو کارپوهانو له دولتونو غوښتي چې د افغان ښځو او نجونو لپاره د عدالت غوښتنې په برخه کې مؤثر اقدامات وکړي او د جنسیت پر بنسټ له ښځو سره د طالبانو چلند د جنسیتي اپارتاید په توګه وپېژني.

له دې مخکې یو شمېر دولتونو او نړیوالو سازمانونو په ځلونو غوښتنه کړې چې په افغانستان کې له ښځو د طالبانو چلند د جنسیتي اپارتاید په توګه وپېژندل شي.

په بریټانیا کې یو افغان پناه غوښتونکي هغه تورونه رد کړل چې ګواکې له یوې کم عمره نجلۍ يې ناوړه جنسي استفاده کړې ده.

دغه ۲۰ کلن افغان چې بلال شینواری نومېږي د پنجشنبې په ورځ د (اګسټ ۱۴مه) د سکاټلنډ په نورویچ محکمه کې حاضر شوی و.

د نورفوک د پولیسو په خبره، "له ماشومانو د ډله‌ییزې ناوړه استفادې" په تور د بلال په ګډون اته نور افغان پناه غوښتونکي نیول شوي وو چې ټول‌يې تنکي ځوانان دي.

دغه تورن کسان د ۲۰۲۳ او ۲۰۲۶ کلونو ترمنځ د شویو جنسي استفادې په تور نیول شوي وو.

د پولیسو په وینا، تورن کسان ټول په قاچاقي توګه بریټانیا ته داخل شوي دي.

دا افغان پناه غوښتونکي وروسته له هغه ونیول شول چې دوه تنکي ځوانو نجونو د ناوړه جنسي استفادې قضیه له پولیسو سره ثبت کړه.

یو شمېر ښځو پر افغاستان د طالبانو د بېرته واکمنېدو د پنځم کال په مناسبت په ټولنیزو رسنیو کې اعتراضونه پیل کړي.

د دې ښځو په خبره، "د اګسټ ۱۵مه د افغانستان په تاریخ کې یوه تیاره ورځ ده چې میلیونه نجونې او ښځې يې بې‌برخلیکه کړې".

دغو ښځو ویلي، "افغانان دې د طالبانو له‌خوا پر ښځو د ځپونکو قوانیو خلاف غږ پورته کړي".

دوی په ټولنیزو رسنیو کې د طالبانو خلاف د اعتراضونو د پیل هدف نړیوالې ټولنې ته د ښځو د غږ رسول یاد کړي.

د اګسټ ۱۵مه هغه ورځ ده چې طالبان له تېر جمهوریت سره له ۲۰ کلنې جګړې وروسته د ۲۰۲۱ کال په همدې نېټه بېرته واک ته راستانه شول.

طالبانو په تېرو پنځو کلونو کې نجونې او ښځې له زده‌کړو او کار منعه کړې او د ښځو پر ژوند د محدودیتونو لپاره‌یې تر ۱۰۰ ډېر فرمانونه صادر کړي دي.

د افغانستان د کرکټ ملي لوبډله د شنبې په ورځ د (اګسټ ۱۵مه) له ایرلنډ سره لوبه لري.

لوبه د افغانستان په وخت د ماسپښین په ۳ بجو او ۱۵ دقیقو پیلېږي.

دا لوبه د افغانستان او ایرلنډ د کرکټ ملي لوبډلو ترمنځ د یو ورځنیو ۵۰ اوریزو لوبو د لړۍ وروستۍ سیالۍ ده.

لوبه د ایرلنډ په سټورمونټ لوبغالي کې ترسره کېږي.

د روانې لوبلړۍ لومړۍ لوبه د باران له کبله لغوه شوه، خو پاتې درې نورې لوبې افغانستان په لوی توپیر وګټلې.

تمه ده د افغانستان د کرکټ ملي لوبډله د سپټمبر په میاشت کې د هند پر وړاندې د درېیو ۲۰ اوریزو سیالیو کوربه‌توب وکړي.

د خبریالانو دساتنې کمیټه،(CPJ)، افغانستان کې د طالبانو د واکمنۍ د پنځمې کالیزې په مناسبت د رسنیو او په ځانګړې توګه د ښځینه خبریالانو د ځپنې د پای ته رسولو غوښتنه کوي.

په نیویارک کې دغه کمیټه له طالبانو دا هم غواړي چې هغه پراخ محدودیتونه دې لرې کړي چې خپلواکو معلوماتو ته د لاسرسي مخه یې نیولې او د تبلیغاتي فضا د پراخېدو زمینه یې برابره کړې ده.

طالبانو دخبریالانو د ساتنې د کمیټې اعلامیې ته غبرګون نه دی ښودلی خو مخکې یې ویلي چې د اسلامي شریعت او ملي ګټو په چوکاټ کې د رسنیو او د خبریالانو د فعالیت ملاتړ ته ژمن دي.

تاجیکستان د بدخشان په سرحدي سیمو کې د نښتو په ترځ کې ددغه هیواد په هوايي حریم د تیري ، د پولې پورې غاړه کورونو ته دزیان اوښتو او دیوه ولسي وګړي د وژل کیدو له امله کابل ته احتجاج لیک سپارلی دی.

د تاجیکستان د بهرنیو چارو وزارت اعلامیه وايی د تاجیکستان پولو ته نږدې وسله والو نښتو ددغه هیواد امنیت ګواښلی او نړیوال قوانین مات کړي دي.

دوشنبه افغانستان کې د طالبانو له حکومت غوښتي چې د پولو درناوی وکړي او د تیریو مخه ونیسي.

په عین حال کې ،د اسیا – پلاس رسنۍ د جمعې په ورځ رپوټ ورکړ چې په ډزو کې په یوه سرحدي کلي کې یوه امیندواره ښځه لګیدلې او مړه شوې ده.

رپوټونه وايي د بدخشان نسی ولسوالۍ کې د طالب ځواکونو او ددوی دیو ناراضي قوماندان جمعه خان فاتح د پلویانو ترمینځ نښتې درې ورځې مخکې پیل شوي دي چې په ترځ کې یې د پنجشنبې په ورځ د طالبانو یوه هیلي کوپټر هم نسکوره شوې ده.

افغانستان کې د طالبانو د حکومت دفاع وزارت تایید کړه چې یوه هیلي کوپټر یې بدخشان کې نسکوره شوې ده.

ددفاع وزارت څو ساعته مخکې په خپله ایکسپاڼه ولیکل چې دغه الوتکه د ناستې په مهال دیوې تخنیکي تیروتنې له امله نسکوره شوې خو پیښه کې چاته زیان نه دی رسیدلی.

تر دې مخکې سرچینو د ازادي راډیو تاجیکستاني څانګې ته ویلي وو چې هیلي کوپټر په نسی ولسوالۍ کې د طالبانو د ناراضي قوماندان جمعه خان فاتح د پلویانو د ډزو په نتیجه کې نسکوره شوې ده.

سرچینو داهم ویلي وو چې هیلي کوپټر د ټپیانو د انتقال په حال کې وه چې په یوه کور را پریوتله او په پیښه کې د هیلي کوپټر د اوه کسه سپرلیو سربیره په ځمکه هم یو ماشوم مړه شوی او څلور کسه نور ټپيان شوي دي.

د جمعه خان فاتح او طالب ځواکونو ترمینځ نښتې درې ورځې مخکې پیل شوي دي.

په یو بل خبر کې پرون د فیض اباد لپاره د طالبانو د حکومت ښاروال حبیب الرحمن منصور په یوه چاودنه کې چې مسئولیت یې د «افغانستان د ملي مقاومت جبهې» په نامه د طالبانو یوې مخالفې ډلې په غاړه واخیست ووژل شو .