په افغانستان کې یوازینی پاتې یهود وايي چې د طالبانو له واکمنېدو سره-سره به له خپل هېواده ونه وځي.

د نیوزویک د راپور له مخې، ۶۲ کلن زیبولون سیمنتوف (Zebulon Simentov) مخکې ویلي و چې که بیا طالبان واک ته ورسېدل له افغانستانه به ووځي.

ده اوس ویلي چې له دې سره-سره چې مېرمن او ماشومان یې په ۱۹۹۸ میلادي کال اسراییل ته لاړل، په کابل کې پاتې کېږي.

نن د فبروري ۱۴مه والنټاین یا د مینانو نړیواله ورځ ده. دا ورځ د نړۍ په ډېری هېوادونو کې لمانځل کېږي خو د طالبانو تر واکمنۍ لاندې افغانستان کې د دې ورځې پر لمانځلو ممنوعیت لګېدلی دی.

د طالبانو حکومت له دې مخکې اعلان کړی دی چې والنټاین د لویدیځوالو دود دی او دا او ځینې نورې ورځې د افغاني ټولنې له اصولو سره سمون نه لري.

خو په عین حال کې په افغانستان کې یوشمېر خلک دا ورځ یوبل ته د ګلانو او نورو ډالیو په ورکولو سره په پټه لمانځي او په دې توګه د ژوند شریکانو او نورو عزیزانو ته خپله مینه څرګندوي.

د افغانستان د خبریالانو مرکز خبرداری ورکړی چې په افغانستان کې پر راډیو ګانو د طالبانو له خوا لګېدلي محدودیتونه په بېساري ډول زیات شوي دي.

دې بنسټ د راډیو د نړیوالې ورځې په مناسبت د یوه بیان په خپرولو سره ویلي دي چې په افغانستان کې په تېر یوه کال کې یوشمېر راډیوګانې یا ګواښل شوې یا بندې شوې دي او د راډیوګانو یوشمېر خبریالان هم احضار شوي، نیول شوي او یا په بند کې اچول شوي دي.

د افغانستان د خبریالانو مرکز زیاتوي چې پر افغانستان واکمنو طالبانو د ډله ایزو رسنیو د قانون پرځای د فرمانونو او اجرایي قوانینو له لارې پر رسنیو محدودیتونه لګولي دي.

د دې مرکز د موندنو له مخې په تېرو څه باندې ۴ کلونو کې لږترلږه ۲۴ فرمانونه چې د رسنیو فعالیت محدودوي صادر شوي چې دې کار د راډیوګانو پر فعالیت هم مستقیم اغېز کړی او د ښځو پر کار ممنوعیت، د ښځو د غږونو خپرولو ته اجازه نه ورکول او د راډیوګانو د فعالیت د جوازونو د تمدید لپاره د خنډونو رامنځ ته کول په دې ډله کې شامل دي.

د افغانستان د خبریالانو مرکز له واکمنو طالبانو غواړي چې د ډله ایزو رسنیو قانون ته درناوی وکړي، له قانون څخه لوړ اقدامات بند کړي او راډیوګانو ته اجازه ورکړي چې د ژورنالیزم د اصولو په اساس آزاد فعالیت وکړي. د دې مرکز د ارقامو له مخې په افغانستان کې شاوخوا ۲۲ راډیوګانې فعالې دي.

د طالبانو د حکومت د اطلاعاتو او فرهنګ وزارت ویاند خبیب غفران د جمعې په ورځ وویل چې رسنۍ باید له اسلامي او فرهنګي ارزښتونو سره سمې فعالیت وکړي او زیاته یې کړه چې د طالبانو له بیاواکمنېدو وروسته ۴۰ راډیوګانو ته د فعالیت جوازونه ورکړل شوي او د فعالو راډیو ګانو ټول شمېر ۲۲۸ ته رسېږي.

امنیت شورا پر افغان طالبانو بندیزونه تمدید کړل.

دغې شورا د رایو په اکثریت سره د افغانستان د بندیزونو د څارنې د ټیم ماموریت وغځاوه.

امنیت شورا د ۲۰۱۱ کال په جون کې د ۱۹۸۸ بندیزونو لړۍ پيل کړه.

په اساس یې له طالبانو سره تړلي خلک، ډلې، شرکتونه او بنسټونه د شتمنیو له کنګلتیا، سفري بندیزونو او د وسلو له ممنوعیت سره مخ دي.

په افغانستان کې د ښځو له حقونو څخه سرغړونه په ځانګړي ډول له شپږم ټولګي ورپورته د نجونو د ښوونځیو بندیدل د دغو بندیزونو د ادامې یو اساسي دلیل یادیږي.

په ملګرو ملتونو کې د افغانستان د دایمي استازولۍ سرپرست نصیراحمد فایق د امنیت شورا له پرېکړې هرکلی کړی دی.

هغه په خپله ایکس پاڼه کې ویلي دا اقدام ښکاروي چې نړۍ افغانستان نه دی هیر کړی او باید د ترهګرۍ ضد ژمنې عملي شي، د ښځو حقونه بېرته تامین شي.

د هغه په خبره ټولګډونه حکومت یو انتخاب نه دی بلکې د سولې یواځینۍ لار ده.

اخوا بیا د طالبانو د حکومت ویاند ذبیح الله ویلي چې د بندیزونو تمدید ناکامه تګلاره ده او باید په داسې پالیسیو بیا کتنه وشي څو د مثبت او رغنده تعامل لپاره لار هواره کړي.

له ۱۵۰ څخه زیاتو افغان هنرمندانو د پیښور عالي محکمې ته عریضه کړې، چې له پاکستانه د دوی د ایستلو مخه ونیسي.
دوی په خپله عریضه کې، استدلال کړی چې افغانستان ته ستنیدل به د دوی ژوند او معیشت دواړه له خطر سره مخ کړي.
دوی وايي چې په افغانستان کې د موسیقۍ اړوند فعالیتونه منع دي او که دوی بیرته ستنیدو ته اړ شي نو دوی له زیاتو خطرونو سره مخ کیږي.
دوی ټینګار لري چې شرایط یې د نورو خلکو څخه توپیر لري.

نن د فبروري ۱۳ مه، د راډیو نړیواله ورځ ده.

دا ورځ د ملګرو ملتونو د ښوونېز، علمي او کلتوري سازمان (یونسکو) له خوا په ۲۰۱۱ کال کې نومول شوې ده.

د ګڼو افغانانو لپاره راډیو لا هم د خبرونو او معلوماتو اساسي سرچینه ده.

افغانستان کې لا هم ۲۰۰ راډیوګانې فعالیت کوي.

د طالبانو له بیا واکمنېدو وروسته لسګونې راډیوګانې د محدودیتونو او اقتصادي ستونزو له امله بندې شوي.

د طالبانو د بهرنیو چارو وزیر وایي چې د دوی حکومت له تاجکستان سره پراخو او ښو اړیکو ته ژمن دی.

امیرخان متقي دا خبره د پنجشنبې په ورځ په کابل کې د تاجکستان له سفیر سعدي شریفې سره د کتنې پرمهال وکړه.

د طالبانو د بهرنیو چارو د وزارت د بیان له مخې د تاجکستان سفیر ښاغلي شریفي وویل چې هیواد یې د دواړو هیوادونو پر ګډه پوله د یوشمیر اقتصادي پروژو د پلي کیدو پروګرامونه لري او غواړي چې اقتصادي اړیکي پراخ شي.

د افغانستان په شمال کې د طالبانو اړیکي له ترکمنستان او ازبکستان سره ښې دي او له تاجکستان سره هغسې نه دي، ځکه چې د دوه زره یو ویشتم کال د اګست له پنځلسمې راوروسته چې طالبانو کابل نیولی دی، له تاجکستان سره پر پوله څو ځله وسله والې نښتې شوې دي چې وروستۍ یوه یې دوې اونۍ مخکې وشوه چې په ترڅ کې یې د تاجکستان د چارواکو په وینا درې افغانان چې قاچاق یې لیږداوه ووژل شول.

د کابل- بګرام د سړک د یوې برخې د جوړولو چارې پيل شوې. دا پروژه د پنجشنبې په ورځ پرانیستل شوه.

د دې سړک اوږدوالی شپږ اعشاریه دوه کیلومتره دی، عرض یې پنځوس متره دی چې له نوي کابل څخه د بګرام په لور غځیدلی دی.

د طالبانو د چارواکو په وینا پر دې پروژې به څلور سوه پنځه پنځوس میلیونه افغانۍ لګښت وشي.

د ملګرو ملتو د خوړو او کرنې ادارې( ایف-اې- او)، یونیسف او د فرانسې حکومت د دوه میلیونه یورو په ارزښت یو پروګرام پيل کړی دی چې د افغانستان په ختیځ کې له زلزله ځپلیو سره مرسته وکړي.

د دې پروګرام له مخې به په کونړ او ننګرهار ولایتونو کې له نژدې دوه پنځوس زره کسانو سره مرسته وشي.

تیرمیلادي کال د اګست په وروستیو کې د افغانستان په ختیځ کې د زلزلې له امله تر دوه زره دوه سوه ډیر کسان ووژل شول او تر درې زره شپږ سوه ډیر ټپيان شول. د دې زلزلې له امله له شپږ زره اووه سوه ډیر کورونه ویجاړ شول.

سعودي عربستان د افغانستان له سرې میاشتې سره د سل ټنه خرما مرسته وکړه.

په کابل کې د سعودي عربستان د سفارت مرستیال علي محمد الحصان د پنجشنبې په ورځ وویل چې د روژې مبارکې میاشتې د رارسیدو په مناسبت دا مرسته شوې ده او ریاض ژمن دی چې په هر راز شرایطو کې له افغانستان سره خپلو بشري مرستو ته ادامه ورکړي.

نن د شعبان پنځه ویشتمه ده، له ننه څلور یا پنځه ورځې وروسته به د روژې لومړۍ ورځ وي.

د کډوالو نړیوال سازمان (IOM) وايي چې د جنورۍ میاشتې په وروستیو دوو اوونیو کې له پاکستان څخه تر ۳۸ زرو زیات افغانان بېرته خپل هیواد ته ستانه شوي دي.

د ملګرو ملتونو دې ادارې د پنجشنبې په ورځ، د دلو په ۲۳مه، په خپاره کړي راپور کې ویلي چې دغه افغانان، چې کره شمېر یې ۳۸ زره او ۲۰۱ کسانو ته رسېږي، له پنځو لارو افغانستان ته ستانه شوي دي.

د IOM په وینا، د جنورۍ په وروستیو دوو اوونیو کې د ستنوشویو شمیرد مخکینیو دوو اوونیو په پرتله ۲ سلنه کم شوی، خو په زوره د ایستل شویو کسانو شمیر ۷ سلنه زیات شوی دی.

د دې ادارې شمېرې ښيي چې د ۲۰۲۵ کال د اپرېل میاشتې راهیسې تر دې دمه له پاکستان څخه تر ۱ میلیون او ۱۵۵ زرو زیات افغانان بیرته هیواد ته ستانه شوي، چې له دې ډلې له ۱۵۸ زره زیات یې په زوره ایستل شوي کسان دي.

د IOM په خبره، د هغو بیرته ستنو شویو کسانو سره چې ورسره مرکې شوي، ۹۹ سلنه یې ویلي چې په پاکستان کې د نیول کیدو له ویرې یې دا کارکړی دی.