البانیا د امریکا غوښتنه منلې چې په موقت ډول هغو افغانانو ته پناه ورکړي چې د طالبانو د چټک پرمختګ له امله له هېواده ووځي.

د البانیا صدراعظم ایدي راما نن په خپله فیسبوک پاڼه کې وویل چې د امریکا حکومت په وروستیو کې ترې غوښتنه کړې وه چې دا مساله چې ایا کولای شي یو شمېر هغو افغان کډوالو ته چې د سفر وروستی مقصد یې متحده ایالات دي، د ټرانزیټ هېواد په توګه رول ولوبوي، وڅیړي.

راما وویل، موږ دې غوښتنې ته نه نه شو ویلی او هغه هم نه په دې خاطر چې زموږ لوی متحد له موږه کړې، بلکې موږ البانیا یو.

یو شمېر سرچینو روانه اوونۍ رویټرز اژانس ته ویلي و چې د امریکا حکومت د البانیا او کاسوو په ګډون یو شمېر هېوادونو سره خبرې کړي چې هغه افغانان چې په افغانستان کې یې له امریکا سره همکاري کړي او د طالبانو له ګواښ سره مخامخ دي، په موقت ډول ومني څو متحدو ایالاتونو ته یې د ویزې پروسه بشپړه شي.

جاپان په افغانستان کې د پولیو د ناروغۍ پرضد د مبارزې لپاره د ملګروملتونو د ماشومانو د ملاتړ صندوق یونیسیف ته ۶،۳ میلیون ډالره بسپنه ورکړه.

یونیسیف پرون سه شنبې (د سلواغې ۲۱مه) په یوه بیان کې وویل چې دا مرسته د هغه یو کلن پروګرام په چوکاټ کې شوې چې له مخې یې په افغانستان کې له پنځو کلونو کم عمره ۱۲ میلیون ماشومانو ته د پولیو واکسین ورکول کېږي.

په افغانستان کې په روان میلادي کال کې د پولیو د کومې نوې پېښې راپور نه دی ورکړل شوی خو په ۲۰۲۵ کال کې په دې هېواد کې لږترلږه ۹ تازه موارد ثبت شوي وو.

افغانستان او پاکستان د نړۍ دوه هېوادونه دي چې پولیو لاهم پکې شته.

پولیو یا د ماشومانو ګوزڼ هغه ناروغي ده چې علاج نه لري او یوازې واکسین یې مخنیوی کولای شي.

پاکستاني چارواکي پاکستان ته د هغو شاوخوا ۱۱ سوه محصلانو د ستنېدو خبر ورکوي چې په افغانستان کې زده کړې کوي.

دا محصلان وروسته له هغه له افغانستانه وځي چې د افغانستان او پاکستان ترمنځ له نښتو وروسته د دواړو هېوادونو ترمنځ ترانزیتي لارې بندې شوې.

د آی ان پي خبري سایټ د راپور له مخې د پاکستان د فدرالي حکومت د پارلماني چارو وزیر طارق فضل چودري پرون سه شنبې (د سلواغې ۲۱مه) د پاکستان ملي اسمبلې ته وویل چې شاوخوا ۱۱ سوه پاکستاني محصلان چې په افغانستان کې زده کړې کوي، د دواړو هېوادونو ترمنځ د ترانزیني لارو له بندېدو وروسته پاکستان ته ستانه شوي چې له دې ډلې ۲۶ تنه یې د ځمکې له لارې او پاتې نور د هوا له لارې هلته رسېدلي دي.

ښاغلي چودري زیاته کړه چې ۹۴۷ پاکستاني محصلان لاهم په افغانستان کې دي. د هغه په وینا په کابل کې د پاکستان سفارت له پاتې محصلانو سره په تماس کې دی او د هغو د امنیت او هېواد ته د خوندي ستنولو لپاره لازم اقدامات کوي.

د تېرکال په اکتوبر میاشت کې د افغانستان او پاکستان ترمنځ د ډیورنډ کرښې په اوږدو کې له نښتو وروسته پاکستان له افغانستان سره ټولې ترانزیتي لارې بندې کړې او وروسته د طالبانو حکومت وویل دا لارې به تر هغه وخته خلاصې نه شي چې اسلام آباد د هغو د بیا نه بندولو ضمانت نه وي ورکړی.

د کرکټ د شل اووریز نړیوال جام د لوبو په دوام د افغانستان او جنوبي افریقا لوبډلې نن چارشنبې (د سلواغې ۲۲مه) سیالي سره کوي.

دا لوبه د کابل په وخت د ورځې په لسو بجو د ګجرات ایالت په احمدآباد ښار کې د نریندرا مودي په لوبغالي کې پیلېږي.

دا په شل اووریز نړیوال جام کې د افغانستان دوهمه لوبه ده. افغانستان خپله مخکینۍ لوبه نیوزیلنډ ته وبایلله.

د دې سیالیو په لړۍ کې پرون نامیبیا هالنډ ته، نیوزیلنډ متحده عربي اماراتو او پاکستان متحدوایالتونو ته ماتې ورکړه.

کابل نن سې شنبې د دوحې د بهیرد یوې غونډې کوربه وو.

په دې غونډه کې چې په افغانستان کې د ملګرو ملتونو د مرستندوی دفتریوناما په مشرۍ جوړه شوې وه، د دغه بهیرپه چوکاټ کې د خصوصي سکتور پرموضوع خبرې وشوې.

د طالبانو د بهرنیو چارو وزارت د خبرپاڼې له مخې، په دې غونډه کې د طالبانو د حکومت د ځینو وزارتونو او د افغانستان بانک پراستازو سربېره، د یوناما استازي، د ملګرو ملتونو اړوند بنسټونواو نړیوالو او سیمه ‌ییزو سازمانونو استازو، سفیرانو، ډیپلوماټانو او اړوند کارپوهانو په حضوري او آنلاین بڼه ګډون کړی وو.

که څه هم د دې غونډې جزییات نه دي شریک شوي، خو په خبرپاڼه کې ویل شوي چې غونډه په دوو برخو کې ترسره شوې؛ لومړۍ برخه پر ودې او شمولیت، او دویمه برخه پر همغږۍ او روڼتیا متمرکزه وه.

د دوحې بهیر د ۲۰۲۳ کال په مې میاشت کې د ملګرو ملتونو د سرمنشي انتونیو ګوترش په نوښت پیل شو، او موخه یې له افغانستان سره د نړیوالې ټولنې د اړیکو همغږي کول دي. د دې بهیر په دوو مخکینیو غونډو کې په افغانستان کې د بشري حقونو، د ښځو حقونو او بشري مرستو وضعیت ارزول شوی و.

د شفافیت نړیوال سازمان تیرکال په نړۍ کې د فساد په اړه د خپلو موندنو په راپورکې چې د سې‌ شنبې په ورځ یې خپورکړ افغانستان د نړۍ د ۱۸۲ هېوادونو په ډله کې په ۱۶۲م ځای کې راوستي.

د شفافیت د نړیوال سازمان په شاخص کې، ترکمنستان له افغانستان څخه یوه درجه مخکې دی او شمالي کوریا، سوریه، یمن او لیبیا د امتیاز له مخې تر افغانستان هم په بدو درجو کې شامل دي.

د دې راپور له مخې، په ۲۰۲۵ کال کې د نړۍ ډېری هېوادونه د فساد په کابو کولو کې پاتې راغلي او له ۱۸۲ هېوادونو څخه ۱۲۲ یې له ۵۰ څخه کم امتیازونه لري.

په دې شاخص کې افغانستان ۱۶ امتیازه ترلاسه کړي، حال دا چې تېر کال یې ۱۷ امتیازه لرل او په دې توګه په افغانستان کې په ادارو کې فساد یوه درجه نور هم خراب شوی دی.

د دې ادارې د راپورله مخې د نړۍ "تر ټولو شفاف لرونکی" هېواد ډنمارک بلل شوی او "تر ټولو غیرشفاف لرونکی" هېواد هم جنوبي سودان بلل شوی دی.

د شفافیت نړیوال سازمان، چې یوه نادولتي اداره ده او مرکزي دفتر یې په جرمني کې دی، د نړۍ په شاوخوا سلو هېوادونو کې استازي لري. دا سازمان له ۱۹۹۵ کال راهیسې هر کال د فساد په اړه راپورونه خپروي.

د راپورونو له مخې د ازبکستان ولسمشر شوکت میرضیایف د ټرانس-افغان اورګاډي پټلۍ د جوړولو لپاره د تخنیکي او اقتصادي سروې د چمتو کولو موافقه منظور کړې ده. کاسپین پوسټ ورځپاڼې د ازبکستان د رسنیو له قوله راپورورکړی چې د بین ‌الحکومتي چوکاټ دغه تړون د ازبکستان د ڼرانسپورت وزارت، د افغانستان د ټولګټو وزارت، او د پاکستان د اورګاډو وزارت ترمنځ لاسلیک شوی دی.

دا پروژه د اورګاډي د یوې نوې پټلۍ پر جوړولو متمرکزه ده چې د ازبکستان نایباباد به د افغانستان تر هرلاچي پورې نښلوي. دغه موافقه د ۲۰۲۵ کال د جولای په ۱۷مه په کابل کې لاسلیک شوې وه. له ازبکستانه افغانستان او پاکستان ته د اورګاډي د دغې نوې پټلۍ د جوړولو لپاره د تخنیکي سروې راپور داسې مهال ورکول کیږي چې د طالبانو د بهرنیو چارو وزیر امیرخان متقي پرون دوشنبې د ازبکستان د مرکزي آسیا د نړیوال انسټیټوټ د ریس او د هغه هیواد د ولسمشر د مرستیال سلاکار جولان وهابوف په مشرۍ له پلاوي سره وکتل. د بهرنیو چارو وزارت په خپله ایکسپاڼه کې په یوه بیان کې ویلي چې په دې کتنه کې د دواړو هیوادونو ترمنځ د سیاسي او اقتصادي همکاریو پرلا پیاوړتیا او سیمه ییزو مسایلو بحث وشو. د بیان له مخې دواړو لورو په مختلفو برخو کې خپل ترمنځ اړیکې وستایلې او د لا پیاوړتیا لپاره یې ځینو وړاندیزونه وکړل.

د سره صلیب نړیواله کمیټه وایي په افغانستان کې په تیر۲۰۲۵ کال کې بشري وضعیت د نړۍ له ترټولو سختو وضعیتونو څخه وو. دې کمیټې پرون دوشنبې په خپله ویبپاڼه کې په یوه راپورکې ویلي چې د دې هیواد میلیونونه وګړي د خپلو لومړنیو اړتیاوو د پوره کولو لپاره له ستونزو سره مخ وو. اقتصادي تنګسیا، بې ‌وزلي، او د تېرو لسیزو جګړو د کورنیو د مقاومت او د ځان ‌بسیا وړتیا کمزورې کړې وه، په داسې حال کې چې پر اقلیم پورې تړلي ناورینونو لکه وچکالۍ، سېلابونو او زلزلې د زیانګالو خلکو مقاومت لا له خطرسره مخامخ کړی و.

په راپورکې ویل شوي چې د خوړو ناامني، روغتیايي خدمتونو ته محدود لاسرسی، او د پاکو اوبو او حفظ الصحې د خدمتونو کمښت د هېواد په ډېرو سیمو کې دوام درلود. د دې په پایله کې، د نفوس لویه برخه د ژوندي پاتې کېدو لپاره پر بشري مرستو متکي پاتې شوې وه، چې دا د دوامدارو او اصولي بشري اقداماتو پر بیړنۍ اړتیا ټینګار کوي.

سره صلیب همدارنګه ویلي چې افغانستان لا هم د نړۍ له هغو هېوادونو څخه دی چې د جګړې له ناچاودو وسیلو او چاودېدونکو توکو له پاتې شونو څخه ډېر ککړ دی او د دوی ټیمونو له افغاني سرې میاشتې ټولنې سره نږدې کار وکړ څو په ټولنو کې د ماینونو او چاودېدونکو توکو د خطرونو په اړه پوهاوی لوړ او خوندي چلندونه تبلیغ کړي، تر څو پېښې راکمې او د خلکو ژوند وژغورل شي.

د طالبانو د حکومت د امر بالمعروف او نهی عن المنکر وزارت د دوشنبې په ورځ د ملګرو ملتونو د هغه نوی راپور ځینې برخې ردکړې چې په هېواد کې یې د بشري حقونو سرغړونې مستندې کړې دي. د دې وزارت ویاند مولوي سیف الاسلام خیبرد دې راپور موندنې «بې ‌بنسټه» وبللې او له خلکو یې وغوښتل چې د ملګرو ملتونو پر ارزونو باور ونه کړي. د هغه په خبره د یوناما په راپورکې معلومات ناسم او د خپل سرو نیونو، تاوتریخوالي او له ښځو او نارینه وو سره د ناوړه چلند تورونه ردوي.

هغه ویلي چې د وزارت ټول فعالیتونه یې د شریعت او نافذه قوانینو سره سم ترسره کېږي.

یوناما په خپل وروستي درې میاشتني راپورکې چې د تیرې یکشنبې په ورځ یې خپورکړی ویلي چې د طالبانو د امربالمعروف او نهي عن المنکر وزارت محتسبینو په درې میاشتو کې لږ تر لږه ۵۲۰ کسان په خپل ‌سري ډول نیولي او د ښځو او نارینه وو پر وړاندې یې د ناوړه چلند ۵۰ پېښې ثبت کړې دي.

یوناما په دغه راپورکې د څو ولایتونو کې یادونه کړې چې د طالبانو د امر بالمعروف او نهی عن المنکر محتسبینو پکې ښځې عامه ځایونو ته له لاسرسي منع کړې دي.

ټاکل شوې ده چې د افغانستان د کرکټ ملي لوبډله سبا، چهارشنبه (د فبروري ۱۱ مه ) د کرکټ د شل اوریز نړیوال جام په دویمه لوبه کې د سویلي افریقا سره مخ شي.

دا لوبه د چهارشنبې په ورځ د کابل په وخت د سهار په ۱۰:۳۰ بجو د هند د ګجرات ایالت په احمد آباد ښار کې د نریندرا مودي په لوبغالي کې پیلیږي.

د پرون په لوبو کې، سکاټلینډ د ایټالیا په وړاندې، زمبابوې د عمان او سویلي افریقا د کاناډا په وړاندې بریا ترلاسه کړه.

افغانستان د یکشنبې په ورځ په دې سیالۍ کې په خپله لومړۍ لوبه کې نیوزیلند ته وبایلله.

د طالبانو د حکومت د ترانسپورت او هوايي چلند وزارت د هوا پېژندنې څانګې نن سه شنبې د افغانستان په نهو ولایتونو کې د واورې او باران اټکل کړی دی.

دې ادارې د دوشنبې په ورځ په یوه اعلامیه کې وویل چې بادغیس، فاریاب، سرپل، غور، بامیان، دایکندي، میدان وردګ، پکتیکا او بدخشان ولایتونکې به نن، سې شنبه (د فبروري ۱۰مه) باران او واورې وشي.

د هوا پیژندنې اداره زیاتوي چې تمه کیږي چې په مختلفو ځایونو کې د واورې اندازه د ۱۰ او ۲۰ سانتي مترو ترمنځ او د باران اندازه د ۱۰ او ۲۰ ملی مترو ترمنځ وي.

مخکې له دې د یکشنبې او دوشنبې په ورځو کې د افغانستان په ۲۷ ولایتونو کې د درنو واورو او بارانونو وړاندوینه شوې وه.