د افغانستان د لوړو زده کړو وزارت او د بشري حقونو خپلواک کمېسیون تحصیلي نصاب کې د بشري حقونو د شمولیت په اړه یوه هوکړه لاسلیک کړه.

د لوړو زده کړو وزارت په اعلامیه کې راغلي چې دا هوکړه پرون شنبه (د زمري ۹مه) د لوړو زده کړو د وزیر عباس بصیر او د بشري حقونو د مشرې شهرزاد اکبر له خوا لاسلیک شوه.

خبرپاڼه کې راغلي چې له دې سره به په هېواد کې د بشري حقونو د ارزښتونو پوهاوي او تطبیق ته ښه زمینه برابره شي.

د بشري حقونو خپلواک کمېسیون هم دا کار ګټور بللی او ویلي یې دي چې د بشري حقونو معنی لرونکو ارزښتونو ته لاره هواروي.

خبرپاڼه کې د هوکړې د عملي کولو پر لارو چارو جزیات نه دي ورکړل شوي.

د افغانستان د بزکشۍ ملي لوبډلې د نړیوالو سیالیو په درېیمه لوبه کې د پنجشنبې په ورځ د کب په ۲۸ د منګولیا لوبډله ۷ صفر ماته کړه.

افغانستان له دې بریا سره ۹ نمرې ترلاسه کړې او له بي ګروپ څخه یې نیمه پایلوبې ته لار وموندله.

د افغانستان لوبډلې په خپلو تېرو دوو لوبو کې هم ښې پایلې لرلې؛ د چهارشنبې په ورځ یې د روسیې لوبډله ۵ صفر او د سه ‌شنبې په ورځ یې د هنګري لوبډله ۱۴ صفر ماتې کړې وې. قزاقستان د بزکشۍ د دې نړیوالو سیالیو کوربه توب کوي. په دې سیالیو کې د افغانستان تر څنګ د ۹ نورو هېوادونو لوبډلې هم ګډون لري.

د کاناډا د بهرنیو چارو وزارت وایي چې په افغانستان او پاکستان کې وروستي پرمختګونه له نږدې څاري او د جګړې له امله د ملکي وګړو د زیاتېدونکو تلفاتو په اړه ژوره اندېښنه لري.

دې وزارت د پنجشنبې په ورځ د کب په ۲۸په ایکس پاڼه کې لیکلي چې د کابل او اسلام آباد ترمنځ د لنډمهالي اوربند د اعلان هرکلی کوي.

په بیان کې له دواړو لورو غوښتنه شوې چې د تاوتریخوالي د کمېدو لپاره خپلې هڅې جاري وساتي.

له بلې خوا، د افغانستان لپاره د بریتانیا ځانګړي استازي ریچارډ لینډسي هم د طالبانو د حکومت او پاکستان ترمنځ د موقتي اوربند هرکلی کړی دی.

هغه د پنجشنبې په ورځ په ایکسپاڼه کې په یوه بیان کې ویلي چې بریتانیا د تروریزم ټول ډولونه غندي او د ملکي وګړو د خوندیتوب او د خبرو اترو د بیا پیل غوښتنه کوي.

اسلام آباد او کابل د چهارشنبې په شپه د کب په ۲۷ اعلان وکړ چې د کوچني اختر په مناسبت، د سعودي عربستان، قطر او ترکیې په غوښتنه، په موقتي ډول خپلمنځي نښتې دروي.

په همدې حال کې، طلوع نیوز د ځايي سرچینو له قوله چې نومونه یې نه دي اخیستل شوي راپور ورکړی چې د پنجشنبې سهار د کونړ ولایت په ناړۍ ولسوالۍ کې د پاکستاني ځواکونو په ډزو کې یو موټر ویشتل شوی او سیند ته لوېدلی دی. ویل شوي چې په دې پیښه کې یوه ښځه وژل شوې، یو بل کس ټپي شوی او پنځه تنه لا هم لا درکه دي. پاکستاني چارواکو تر اوسه په دې اړه څه نه دي ویلي خو د طالبانو لوی درستیز حافظ فصیح الدین فطرت د کوچیني اختر په مناسبت په یوه پیغام کې ویلي چې له شوي اوربند سره سره د پاکستان له لوري د ډیورند د کرښې په اوږدو کې د پاکستان له لوري د سرغړونو موارد لیدل شوي چې د تکرار په صورت کې به یې حکومت له غبرګون پرته بله چاره ونه لري.

د طالبانو مشر ملا هبت الله اخندزاده کندهار کې د اختر په مناسبت خپله وینا کې پرته لدې چې د پاکستان نوم واخلي د افغانستان او پاکستان ترمینځ وسلوالې شخړې ته په اشاره د صبراو استقامت هیله څرګنده کړه.

هغه وویل : " که پر مونږ څوک بمبارد کوي ، که مونږ څوک په توپونو باندې ولي ، توپونه دې هم ولي، بمبارد دې هم کوي، هرڅه دې هم کوي، خو په مونږ کې دې الله تغییر نه راولي د مونږ په عقیدو اوایمان کې د ې الله تغییر نه راولي ، مونږ په دې توپ او طیاره باندې نه سي خرابولی، "

دا لومړی ځل دی چې د طالبانو مشر پرته لدې چې په کابل د پاکستان د وروستي برید د قربانیانو کورنیو ته تسلیت ووايي ددغې وسلوالې شخړې په هکله علنا خبرې کوي.

په کابل کې دمعتادانو د درملنې په یوروغتون د سه شنبې شپې په برید کې د طالبانو په وینا څه دپاسه ۴۰۰ کسان وژل شوي دي خو ملګرو ملتونو تراوسه د ۱۴۳ کسانو مړینه تایید کړې.

د پاکستان پوځ ادعا کوي چې په دغه برید کې د ډرون الوتکو او پوځي تجهیزاتو زیرمتون په نښه شوی دی.

پرون پاکستان او افغانستان د اختر په مناسبت په خپل مینځ کې موقت اوربند اعلان کړ.

دواړو خواوو په بیلابیلو اعلامیو کې وویل چې د سعودي عربستان ، قطر او ترکیې په غوښتنه یې دغه اوربند منلی دی.

چین نن ددغه اوربند هرکلی وکړ او هیله یې څرګنده کړه چې دواړه خواوې ارام پاته شي.

افغانستان کې د طالبانو د حکومت سترې محکمې تیره شپه اعلان وکړ چې فراه ، هلمند او غور ولایتونو کې ګڼ شمیرکسانو د شوال یا کوچني اختر د میاشتې د لیدنې شاهدي محاکموته وړاندې کړې ده .

د وزیرستان او پیښور په ځینو سیمو کې هم نن د کوچني اختر لمونځ شوی دی.

سعودي عربستان او ګڼو عربي هیوادونو سبا جمعه د اختر لومړۍ ورځ اعلان کړې.

یو شمېر هغه کسان چې د پاکستان د هوايي بریدونو له امله په کابل کې وژل شوي وو، د چهارشنبې په ورځ خاورو ته وسپارل شول.

د فرانس پرس خبري اژانس د راپور له مخې، د افغانستان د سره میاشت ټولنې رضاکارانو لسګونه لرګین تابوتونه له امبولانسونو څخه کښته کړل او د کابل په لمنه کې یوې غونډۍ ته یې د قبرونو پر لور انتقال کړل.

له بلې خوا، ځینو کورنیو د چهارشنبې په ورځ په کابل کې د معتادانو د درملنې په مرکز کې، چې پاکستان پرې هوايي برید کړی و، د خپلو عزیزانو د موندلو لټه کوله.

د طالبانو حکومت ادعا کړې چې د معتادانو پر روغتون د پاکستان په هوايي بریدونو کې تر څلور سوه ډېر کسان وژل شوي دي.

تر اوسه خپلواکو سرچینو دا شمېرې نه دي تایید کړې، او ازادي راډیو هم د دې ادعا پخلی نه شي کولی.

د پاکستان پوځ د چهارشنبې په ورځ ادعا وکړه چې هغه ځای چې په کابل کې پرې برید شوی، د بې‌پیلوټه الوتکو او پوځي تجهیزاتو د زېرمتون په توګه کارېده.

په داسي حال کې چې سعودي عربستان تېره شپه اعلان وکړ چې سبا اختر نه دی او بله ورځ به احتر وي، د طالبانو سترې محکمې بېګا وویل چې نن (پنجشنبه) اختر دی.

سعودي عربستان، چې د افغانستان په شمول یو شمېر هیوادونه ورسره هممهاله اختر کوي، بېګاه وویل چې شوال میاشت ونه لیدل شوه نو نن د روژې دېرشمه ده او سبا به د اختر لومړۍ وي.

د طالبانو او پاکستان حکومتونو پرون (چهارشنبې) اعلان وکړ چې د کوچني اختر په مناسبت او د سعودي عربستان، قطر او ترکیې په غوښتنه په جګړه کې وفقه اعلانوي.

د طالبانو حکومت په عین حال کې ویلي « د منځګړو دوستو هیوادونو له نېک نيت د مننې ترڅنګ څرګندوي، چې اسلامي امارت د افغانستان د ملي امنیت، حريم او د افغانانو د ژوند خونديتوب خپله ملي او شرعي وجيبه ګڼي او د ګواښ په صورت کي به هر تجاوز ته په میړانه ځواب ورکړي.»

پاکستان هم د سعودي قطر او ترکیې په غوښتنه په جګړه کې وقفه اعلان کړې او ویلي، دا پنځه ورځنۍ وقفه به د ۲۰۲۶ کال د مارچ د اتلسمې او نولسمې ترمنځ د شپې له دوولس بجو پیل او د مارچ د ۲۳ او ۲۴ ترمنځ د شپې تر دوولس بجو پورې دوام وکړي.

پاکستان ویلي چې دا ګام یې د ښه نیت او د اسلامي اصولو د مراعاتولو په هدف پورته کړی دی.

د ملګرو ملتونو د بشري چارو د همغږۍ دفتر (اوچا) وایي چې د طالبانو او پاکستان ترمنځ د جګړو د دوام له امله، چې اوس درېیمې اوونۍ ته داخلې شوې دي، په افغانستان کې بشري بحران لا پسې شدید شوی او د ملکي تلفاتو، بې‌ځایه کېدو او عاجلو مرستو اړتیا په څرګند ډول زیاته شوې ده.

د اوچا په خپل تازه راپور کې، چې د چهارشنبې په ورځ یې خپور کړ، ویلي چې په دې جګړو کې د تاوتریخوالي د کمېدو هېڅ نښه نه لیدل کېږي.

اوچا، په کابل کې د معتادانو د روغتون د مرګ ژوبلې له یادولو پرته ویلي چې د فبرورۍ له ۲۶مې د مارچ تر ۱۷ پورې ټولټال ۲۸۹ ملکي کسانو ته مرګ‌ژوبله اوښتې؛ له دې ډلې ۷۶ تنه وژل شوي او ۲۱۳ نور ټپیان دي. د دې بنسټ په وینا، ۵۹ ښځې او ۱۰۴ ماشومان د قربانیانو له نیمایي څخه ډېر جوړوي.

د افغانستان د بزکشي ملي ټیم واتونید په خپله دویمه نړیواله لوبه کې روسیې ته پنځه د صفر پر وړاندې ماتې ورکړې.

دغه لوبه نن چهارشنبې د قزاقستان په ترکستان ښار کې ترسره شوه.

افغان ټیم پرون سه شنبې مجارستان ته په خپله لومړنۍ نړیواله لوبه ۱۴ د صفر پر وړاندې ماتې ورکړې وه.

قزاقستان د بزکشۍ د روانو نړیوالو کوربتوب کوي.

د افغانستان په ګډون په دې لوبه کې نهه نورو هېوادونو ګډون کړی دی.

دغه لوبې د روانې میاشتې په ۱۶پیل شوي او پایلوبه به يې د مارچ په ۲۱ ترسره شي.

د افغانستان د خبریالانو مرکز وايي،"طالبانو په روان کال کې رسنۍ په بې سارې کچه سانسور او ځپلي دي".

دغه مرکز نن چهارشبنې د (مارچ۱۸مه) د خبریال ورځې په مناسبت د یو راپور په خپرولو سره ویلي،"سږکال د رسنیو له ازادیو د سرغړونې او د خبریالانو پر وړاندې د تاوتریخوالي ۲۰۷ پېښې ثبت شوي دي".

د راپور په ټکو،" په دغو پېښو کې د دوو کسانو وژل، د یو کس ټپي کیدل، د ۲۱خبریالانو نیول او د ۱۸۳ کسانو د ګواښلو قضیې شاملې دي".

وړاندې راغلي،"د تیرکال پرتله پر رسنیو د طالبانو په محدودیتونو او د رسنیو له ازادیو څخه د سرغړونې په قضیو کې شل سلنه زیاتوالی راغلی دی".

له دې وړاندې په بهر کې د افغانستان له خبریالانو او رسنیو د ملاتړ سازمان امسو ویلي وو،" د طالبانو له خوا پر افغان خبریالانو د بندیزونو او محدودیتو په زیاتیدو سره ډیر شمیر خبریالان په ځانګړې توګه ښځینه خبریالانې په پټه خپلو کارونو ته دوام ورکوي".

طالبانو پر افغانستان له واکمنیدو راهیسې پر ښځو او نجونو له بندیزونو سربیره، رسنۍ محدودې او سانسور کړي دي.

د بشري حقونو په چارو کې د افغانستان لپاره د ملګرو ملتونو ځانګړي راپورورکونکي ریچارډ بېنټ په کابل کې د معتادنیو د درملنې پر روغتیا د پاکستاني پوځ بریدونه غندلي او د څیړنو غوښتنه يې کړې ده.

هغه نن چهارشنبې د (مارچ۱۸مه) پر خپلې ایکس پاڼې لیکي،"د راپورونو له مخې په دغه بریدونو کې په لسهاوو کسانو ته مرګژوبله اوښتې چې باید په فوري، خپلواکه او شفافه توګه وڅیړل شي".

هغه ټینګار وکړ،"د پېښې عاملان باید مسوول وګڼل شي او د قربانیانو کورنیو ته باید تاوان ورکړل شي".

پاکستاني پوځ دوشنبې ناوخته په کابل د معتادنیو د درملنې په یوه روغتون بریدونه وکړل چې شاوخوا ۴۰۰ کسان په کې ووژل شول او ۲۵۰ نور ټپیان شول.

پاکستاني پوځ ادعا لري چې په کابل او ننګرهار کې يې یو شمیر پوځي تاسیسات په نښه کړي دي.