د امریکا د متحد ایالاتونو ولسمشر د بلاروس د اپوزسیون له مشرې سره چې په جلاوطني کې ژوند کوي، په سپینه ماڼۍ کې وکتل.

جوبایډن تر دې غونډې وروسته وویل، امریکا د بلاروس له ولس سره ولاړه ده.

ترغونډې وروسته سویتلانا څخانوسکایا وویل چې خپل پيغام یې د امریکا تر ولسمشره ورساوه: "د دې لپاره چې د ولسمشر کاري پروګرام ډېر بوخت دی. موږ ډېر وخت نه درلود، شااوخوا پنځلس دقیقې مو خبرې وکړې، خو دا ډېر تود هرکلی و. ما داسې څوک ولیدل چې بې تفاوته نه دی، هغه څه چې په بلاروس کې پېښیږي هغه ته بې تفاوته نه دی."

څخانوسکایا زیاته کړه چې ولسمشربایډن ورته ویلي دي چې په بلاروس کې مبارزه د سیاسي جغرافیې لپاره نه ده، هلته د شخړو او بې قانوني پرضد مبارزه ده.

په بلاروس کې وروسته تردې کړکېچ رامنځته شو چې الکساندرلوکاشینکا پروسږکال د اګست د میاشتې په انتخاباتو کې د شپږم ځل لپاره د ولسمشر په توګه اعلان شو.

د ده مخالفان وایي چې دې انتخاباتو کې درغلۍ شوي دي او څخانوسکایا په کې بریالۍ شوې وه.

مېرمن څخانوسکایا غواړي چې بیا انتخابات وشي.

ایران وايي، هغه سړی یې اعدام کړی چې د روان کال د حکومت ضد مظاهرو پر مهال پر پولیسو د پوځي وسلې د ډزو په ګډون په یو شمېر جرمونو محکوم شوی و.

د ایران قضایه قوې د شنبې په ورځ وویل، سیاوش جمشیدي د امنیتي ځواکونو د په نښه کولو او د ملي امنیت پر ضد د دسیسې په ګډون په څو تورونو د مرګ په سزا محکوم شوی و.

په ایران کې د وروستیو اعتراضونو او جګړې وروسته نیونې او اعدامونه زیات شوي دي.

د امنیستي انټرنشنل د شمېرو له مخې، ایران په ۲۰۲۵ کال کې لږ تر لږه ۲ زره او ۱۵۹ کسان اعدام کړي وو، چې په څو لسیزو کې تر ټولو لوړه شمېره ده. امنیتي انټرنشنل وايي، ایران له چین وروسته د نړۍ د بل هر هېواد په پرتله ډېر کسان اعدام کړي دي.

په جرمني کې په سپټمبر میاشت کې د اګست په پرتله د لومړي ځل لپاره د پناه غوښتونکو شمېر زیات شوی، خو د جرمني د کورنیو چارو وزارت وايي، په ټوله کې د پناه غوښتنو د کمېدو لړۍ لا هم روانه ده.

د جرمني د کډوالو او پناه غوښتونکو فدرالي ادارې "BAMF" په سپټمبر کې د پناه غوښتنې ۵ زره او ۲۷۶ نوي غوښتنلیکونه ترلاسه کړي دي.

د کورنیو چارو وزارت یوې ویاندې د جرمني خبري اژانس "ډي پي اې" ته ویلي، دا شمېر د تېر کال د سپټمبر په پرتله ۴۰ سلنه او د ۲۰۲۴ کال د همدې میاشتې په پرتله ۷۰ سلنه کم دی.

د جرمني د کورنیو چارو وزیر الکساندر دوبرینت وايي، د پناه غوښتونکو په شمېر کې دا د پام وړ کموالی ښيي چې په ملي او اروپايي کچه نیول شوي اقدامات اغېزمن دي.

بل خوا، په وروستیو میاشتو کې د هغو کسانو د بیاځلي پناه غوښتنو شمېر زیات شوی چې له پخوا راهیسې په جرمني کې اوسېږي. دا زیاتوالی د افغانستان په اړه د اروپايي ټولنې د عدالت محکمې له هغې پرېکړې سره تړاو لري چې د ۲۰۲۴ کال په اکتوبر کې یې کړې وه.

محکمې ویلي وو، افغان ښځې چې هیواد یې له ۲۰۲۱ کال راهیسې د طالبانو تر واک لاندې دی، په ټوله کې د خوندیتوب مستحقې ګڼل کېدای شي.

په فرانسه کې د زده‌کوونکو د لاریونونو له کبله د څه باندې ۵۶۰ ښوونځیو او ښوونیزو مرکزونو فعالیتونه ځنډېدلي دي.

د فرانسې خبري اژانس د جمعې په ورځ راپور ورکړی چې د لېسو زده‌کوونکو تېره اوونۍ په پلازمېنه پاریس کې په ښوونځیو کې د درسي کتابونو، استادانو او کارکوونکو د نه‌شتون له کبله لاریونونه پیل کړل چې وروسته د فرانسې نورو ښارونو ته وغځېدل.

یو شمېر زده‌کوونکو د فرانسې خبري اژانس ته ویلي چې "درسي ساعتونه اوږده او د صنفونو شرایط نامناسب دي".

زده‌کوونکو پر پولیسو تور پورې کړی چې د لاریونونو پر مهال‌يې د دوی پر وړاندې له زوره کار اخیستی دی.

د فرانسې د پوهنې وزیر اډوارډ جیفري ویلي چې د دې لاریونونو مشري د "افراطي ډلو" په لاس کې ده.

پولیسو ویلي چې د لاریونونو له پیل راهیسې ۱۷۰ زده‌کوونکي او لږترلږه ۶۵ د لېسو کارکوونکي او مدیران ټپیان شوي دي.

یو شمېر ښوونځیو اعلان کړی چې خپل درسي بهیر په انلاین توګه پیلوي.

پولیسو د فرانسې خبري اژانس ته ویلي چې په دغو لاریونونو کې يې څه باندې ۲،۰۰۰ کسان نیولي چې د ۹۰ سلنو عمرونه‌يې له ۱۸ ښکته دي.

د راپورونو له مخې، ایران د اګست له پیل راهیسې هره اوونۍ له هرمز تنګي څخه پر تېرېدونکو سوداګریزو بېړیو د بې‌پیلوټه الوتکو شاوخوا ۳۰ او د بېړیو ضد توغندیو ۱۰ بریدونه کړي دي.

نیویارک ټایمز د جمعې په ورځ، د اکتوبر په دوهمه، راپور ورکړی چې د یوه لوېدیځ امنیتي چارواکي د محرمو معلوماتو له مخې، ایران هره اوونۍ لسګونه بې‌پیلوټه الوتکې او توغندي په هرمز تنګي کې پر سوداګریزو بېړیو توغوي، خو ډېری یې خپلو هدفونو ته نه رسېږي.

د دغه چارواکي په وینا، په تېرو ۱۰ ورځو کې لږ تر لږه څلور سوداګریزې بېړۍ د ایران د بریدونو هدف ګرځېدلې دي.

له بلې خوا، د ایران د سپاه پاسداران ویاند حسین محبي د چهارشنبې په ورځ د ایران په دولتي تلوېزیون کې ویلي چې دوی هغه وړې بېړۍ په نښه کوي چې غواړي له هرمز تنګي تېرې شي او د تېرېدو مخه یې نیسي.

رویټرز د انرژۍ د بازار د څارونکو ادارو د معلوماتو له مخې راپور ورکړی چې د سپټمبر په میاشت کې له هرمز تنګي څخه د مایع طبیعي ګاز (ایل‌این‌جي) د لېږدونکو کښتیو شمېر د امریکا او اسرائیل له‌خوا پر ایران د جګړې له پیل راهیسې تر ټولو لوړې کچې ته رسېدلی دی.

د «ایس‌اند‌پي ګلوبل انرژي» د معلوماتو له مخې، د سپټمبر په میاشت کې د مایع ګاز ۱۹ بار وړونکې کښتۍ له هرمز تنګي تېرې شوې چې ۱۳ یې د قطر او شپږ یې د متحده عربي اماراتو وې. کپلر شرکت بیا د دغو کښتیو شمېر ۲۱ ښودلی دی.

له هرمز تنګي د مایع ګاز د لېږد زیاتوالی په داسې حال کې دی چې له دې اوبلارې د تېلو د لېږد کچه هم په وروستیو اوونیو کې لوړه شوې او د راپورونو له مخې، د جګړې له پیل مخکې کچې ته نژدې شوې ده.

تر جګړې مخکې د نړۍ شاوخوا پنځمه برخه اومه تېل او مایع طبیعي ګاز له هرمز تنګي تېرېدل.

د سعودي عربستان په مشرۍ ائتلاف، حوثي یاغیان تورن کړي چې د مدینې منورې د «مسجد نبوي» د برېښنا رسولو پر یوه مرکز یې د بې‌پیلوټه الوتکې برید کړی دی.

ائتلاف ویلي، برید د سې‌شنبې په ورځ شوی او د برېښنا یو ټرانسفارمر یې له کاره غورځولی، خو د ښار د برېښنا پر عمومي شبکې یې اغېز نه دی کړی. د ائتلاف ویاند ترکی المالکي دغه برید تروریستي بللی دی.

حوثیانو د سعودي ائتلاف دا ادعا رد کړې ده. په ورته مهال، ترکیې، پاکستان، قطر او عربي اتحادیې د مسجد نبوي د برېښنا پر مرکز برید غندلی دی.

د امریکا ولسمشر ډونالد ترمپ خبرداری ورکړی چې که څرګنده شي ایران د فلای‌دوبۍ د هغې الوتکې په پېښه کې لاس لري چې اسرائیل ته روانه وه، پر تهران به کلک ګوزار وشي.

ترمپ د پنجشنبې په ورځ، د اکتوبر په لومړۍ نېټه، په سپینه ماڼۍ کې خبریالانو ته وویل چې د هغه د معلوماتو له مخې ښايي د الوتکې د مرستیال پیلوټ او ایران ترمنځ اړیکه موجوده وي، خو په دې اړه لا څېړنې روانې دي.

تر اوسه د ایران د لاس لرلو د احتمال په اړه کوم سند نه دی خپور شوی او د مرستیال پیلوټ د برید د انګېزې په اړه هم څېړنې دوام لري. ایراني چارواکو تر اوسه د ترمپ څرګندونو ته غبرګون نه دی ښودلی.

فلای‌دوبۍ الوتکه چې له دوبۍ څخه تل‌ابیب ته روانه وه، د چهارشنبې په ورځ د پیلوټانو ترمنځ له شخړې او د بېړني پیغام له استولو وروسته د سعودي عربستان د تبوک په هوايي ډګر ته کې ښکته شوه.

د اروپايي اتحادیې د کورنیو چارو وزیرانو د پنجشنبې په ورځ په لوګزامبورګ کې د دغې اتحایې له هېوادونو څخه د بې‌اسناده کډوالو د ایستلو او له نورو هېوادونو سره په دې هکله د همکارۍ په اړه خبرې وکړې.

د ډنمارک د کورنیو چارو وزیر وايي، د کډوالو د ستنولو د مرکزونو د جوړولو هڅې «په ښه توګه پر مخ روانې دي».

ډنمارک، اتریش، یونان، جرمني او هالنډ د دغو مرکزونو د جوړولو امکانات څېړي.

د جرمني د کورنیو چارو وزیر هم د مقدماتي خبرو اترو خبر ورکړی او ویلي یې دي چې هیله لري لومړنی تړون د روان کال تر پایه نهايي شي.

د اروپايي اتحادیې د مهاجرت د چارو مسئول ویلي چې د کډوالو د بېرته ستنولو په برخه کې د دې ټولنې د همکارۍ تمرکز د پاکستان او بنګله‌‌دېش په څېر هېوادونو باندې دی.

د دې طرحې منتقدانو له بشري حقونو څخه د سرغړونو د احتمال او په دغو مرکزونو کې د کډوالو د نامعلوم برخلیک په اړه اندېښنه څرګنده کړې.

د امریکا په تینیسي ایالت کې په اعدام محکومه ښځه کریستا پایک وروسته له هغه روغتون ته یوړل شوه چې د اعدام د اجرا پر مهال تر دوو وژونکو پیچکاریو وروسته هم ژوندۍ پاتې شوه.

کریستا پایک دېرش کاله مخکې د خپلې یوې ټولګیوالې کولین سلیمیر د شکنجې او وژنې په جرم په اعدام محکوم شوې وه.

په تینسي ایالت کې تېر ۲۰۰ کاله په کومې ښځې د اعدام حکم نه و اجرا شوی.

په امریکا کې د ښځو اعدام ډېره سابقه نه لري.

له ۱۹۷۶ کال راهیسې چې د امریکا سترې محکمې اعدامونه پيل کړي په څه باندې ۱۶۰۰ اعدامونو کې یواځې ۱۸ ښځې شاملې دي.

د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ ویلي چې له افغانستانه د راوتلو برخلاف امریکایي ځواکونه په منظمه توګه له عراق څخه ووتل.

سپینې ماڼۍ تېره شپه د ولسمشر ټرمپ بیان خپور کړی دی.

ولسمشر ټرمپ یاده کړې چې له عراق څخه راوتل داسې نه و لکه افغانستان چې ګڼ پوځي تجهیزات او وسایل شاته پرېښودل شول او ۱۳ امریکایي سرتیري هم ووژل شول.

امریکا په افغانستان کې خپل شل کلن پوځي حضور د ۲۰۲۱ کال په اګست کې پای ته ورساوه خو ولسمشر ټرمپ له هغه ځایه د راوتلو په بڼې او رامنځته شویو ګډوډیو باندې له اول سره نیوکې کړي دي.

هغه بیا په خپل تازه بیان کې له عراقه د امریکایي ځواکونو وتل بریالي او منظم بللي چې ورسره د ده په خبره په سیمه کې د امریکایي ځواکونو د څه باندې دوو لسیزو حضور پای ته ورسېد.

امریکا په ۲۰۰۳ کال کې د پخواني ولسمشر جورج ډبلیو بوش په دوره کې په عراق باندې پوځي عملیات پیل کړل.

دا عملیات د دوو نورو پخوانیو ولسمشرانو بارک اوباما او جوبایډن په دوره کې هم تمدید او باالاخره په ۲۰۲۶ کال کې د ولسمشر ټرمپ له خوا په رسمي توګه پای ته ورسېدل.