تر پنځوسو د ډېرو هېوادونو او لویو ټکنالوژي کمپینو استازیو نن په انلاین غونډه کې پر دې خبرې وکړې چې څرنګه په انټرنټ کې ممکنه ده چې د بیان ازادي خوندي شي او د افراطيانو د تبلیغاتو مخه ونیول شي.

دا غونډه د هغو نړیوالو هڅو برخه ده چې د فرانسې ولسمشر امانویل مکرون او د نیوزیلنډ صدراعظمې جاسیندا اردیرن د دوی پر هېوادونو له خونړیو بریدونو وروسته چې پر ټولنیزو رسنیو خپرې شوې، پیل کړې.

په نیوزیلنډ کې دوه کاله مخکې یو سپین پوستي توکمپالي یو پنځوس مسلمانان په جوماتونو کې ووژل او دا برید یې د فیسبوک له لارې په ژوندۍ بڼه خپور کړ.

په فرانسه کې بیا یو استاد سامویل پاتي په اکتوبر کې یوه مسلمان افراطي وروسته تر دې وواژه چې دې ښوونکي د زده کړې پرمهال د اسلام د پیغمر تصویر ښکاره کړی و او دا بهیر ان لاین خپور شوی و، د دې ښوونکي قاتل بیا وروسته په انټرنټ کې پر خپل برید ویاړ وکړ.

د نننۍ غونډې په پیل کې د فرانسې ولسمشر امانویل ماکرون وویل چې پر ښوونکي سامویل پاتې به دا برید کله هم هیر نه شي.

ښاغلي ماکرون زیاته کړه چې ترهګر له انټرنټه د خپلې پروپاګندې لپاره استفاده کوي چې ډیموکراتیک ځواکونه او د بیان د ازادیو مدافعان باید دې ستونزې ته سمه حل لاره پیدا کړي.

د رویټرز خبري آژانس د راپور له مخې سرمنشي انتونیو ګوتېریش د ملګروملتونو غړو هېوادونو ته په یوه لیک کې دا خبرداری ورکړی دی.

که څه هم ښاغلي ګوتېریش له دې مخکې هم د م. م د نغدو پیسو د بحران په اړه خبرې کړي خو دا ځلې یې په بېساري شدت سره په دې اړه خبرداری ورکړ.

دا په داسې حال کې ده چې متحدوایالتونو چې د م. م اصلي مالي مرستندوی دی، د ملګروملتونو له ځینو ادارو سره مالي مرستې کمې کړي او د دې سازمان عادي بودیجې ته یې د خپلې ونډې له ورکولو ډډه کړې ده.

ګوتیریش په هغه لیک کې چې د جون په ۲۸مه یې استولی دی، ویلي چې د م. م مالي بحران په زیاتېدو دی، د پروګرامونو په تطبیق کې له ستونزو سره مخ دی او له مالي پلوه د له منځه تللو خطر ورسره مل دی. د هغه په وینا په نژدې راتلونکي کې ښايي وضعیت تردې نور خراب شي.

د ملګروملتونو اړوندې ادارې چې په افغانستان کې اړو خلکو ته د بشري مرستو اصلي تمویلوونکې دي، په وروستیو کلونو کې د خپلو بودیجو د کمېدو له کبله، بیا بیا اندېښنه ښودلې ده.

د آزادې اروپا/ آزادۍ راډیو د تاجکي څانګې د راپور له مخې دا پېښه د پنجشنبې په ورځ (د سلواغې په ۹مه) ماښام مهال د شمس الدین شاهین ولسوالۍ په بهارک سیمه کې شوې ده.

د تاجکستان چارواکو دا کسان د مخدرو موادو افغان قاچاقبران بللي دي. د چارواکو په وینا پنځو وسله والو قاچاقبرانو له آمو سیند څخه د تاجکستان خاورې ته د اوښتو پرمهال د تاجکستان د سرحدي ځواک خبرداري ته پاملرنه ونه کړه او وسله وال مقاومت یې وکړ چې په نتیجه کې یې درې کسان ووژل شول او دوه نور د افغانستان پر لور په تېښه بریالي شول.

په خبر کې راغلي دي چې وژل شوي کسان د افغانستان د تخار ولایت د چاه آب ولسوالۍ اوسېدونکي دي.

د تاجکستان سرحدي ځواکونو ویلي دي چې له دې وسله والو څخه یې درې کلاشینکوفونه او ۱۵۰ مرمۍ، یوه کشتۍ او د چرسو او تریاکو څلور بوجۍ ترلاسه کړي دي. د طالبانو حکومت تردې دمه په دې اړه څه نه دي ویلي.

د تاجکستان سرحدي ځواکونو له دې مخکې هم په سرحد کې له قاچاقبرانو سره د نښتو خبر ورکړی و. د مرغومي (جدي) میاشتې په ۲۸مه، د تاجکستان چارواکو اعلان وکړ چې امنیتي ځواکونو یې په همدې سیمه کې ۴ تروریستان چې د دوی په وینا د افغانستان له خاورې څخه وراوښتي وو، وژلي دي.

د امریکا متحده ایالتونو د بهرنیو چارو وزارت په امریکا کې د ایراني چارواکو د کورنیو او خپلوانو د کډوالۍ امتیازات لغوه کړي دي.

د بهرنیو چارو وزارت په یوه بیان کې لیکلي څرنګه چې ایرانیان د خپلو اساسي حقونو لپاره مبارزه ته دوام ورکوي، د بهرنیو چارو وزیر مارکو روبیو "دا اونۍ یو لړ ګامونه پورته کړل ترڅو د لوړ پوړو ایراني چارواکو او د هغوی د کورنۍ غړو ته په متحده ایالاتو کې د پاتې کیدو امتیازات لغوه کړي"

په بیان کې راغلي: «کوم کسان چې د ایراني رژیم د وحشیانه ظلم څخه ګټه پورته کوي زموږ د کډوالۍ سیسټم ورته ښه راغلاست نه وايي»

امریکا دا اقدام لږ وروسته هغه وکړ چې اروپایي ټولنې د ایران د سپاه پاسداران انقلاب اسلامي ځواکونه د ترهګریز سازمان په توګه اعلان کړ او له ایراني حکومت سره تړلو کسانو باندې یې یو لړ بندیزونه ولګول.

روسیه وايي، دې ته چمتو ده که اړتیا وي چې د ایران د بوشهر له اټومي بټۍ څخه خپل کارکوونکي وباسي.

د ازادی راډيو د ایران څانګې، فردا راډیو خبر ورکړ چې د روسیې د دولتي اټومي انرژۍ شرکت مشر الیکسي لیخاچف د پنجشنبې په ورځ (جنوري ۲۹) وویل چې روسیه په رښتینې توګه هیله لري چې ښکېل اړخونه به د بوشهر د امنیت لپاره خپلې ژمنې پوره کړي. هغه وویل چې روسیه وضعیت له نژدې څاري او د بهرنیو چارو او دفاع وزارتونو سره په همکارۍ، که اړتیا وه د تخلیې اقداماتو ترسره کولو ته چمتو ده.

دا څرګندونې وروسته له هغه وشوې چې د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ د چهارشنبې په ورځ پر ایران غږ وکړ چې د خبرو اترو میز ته راشي او د خپلو اټومي وسلو د پریښودو لپاره موافقه وکړي؛ که نه نو، د امریکا راتلونکی برید به ډیر سخت وي.

د چنګاښ په لومړۍ نیټه د ایران پر اټومي تاسیساتو د امریکا په برید کې د بوشهر اټومي بټۍ په نښه نه شوه. په هغه وخت کې، الیکسي لیخاچف خبرداری ورکړی و چې د بوشهر پر تاسیساتو برید کولی شي د ۱۹۸۶ کال د چرنوبل د پېښې په څیر د یوه ناورین سبب شي.

د افغانستان د بیارغونې لپاره د امریکا د مرستو څارونکې ادارې سیګار اعلان کړی چې د روانې جنوري میاشتې په ۳۱مه یې فعالیت پای ته رسېږي.

سیګار د چارشنبې په ورځ (د سلواغې په ۸مه- د جنوري ۲۸مه) په یوه بیان کې له ټولو هغو کسانو مننه وکړه چې په تېرو ۱۷ کلونو کې یې د دې ادارې ملاتړ کړی، فعالیتونه یې څارلي دي او یا یې ګټه ترې اخیستې ده.

د امریکا کانګرس نوموړې اداره په ۲۰۰۸ کال کې په دې مقصد جوړه کړه چې د افغانستان د بیارغونې لپاره د امریکا د حکومت پر مرستو څارنه وکړي.

سیګار په دې کلونو کې د افغانستان د پرمختګ په پروژو کې د فساد په اړه ګڼ راپورونه خپاره کړل او ویل یې چې په افغانستان کې د امریکايي مالیه ورکوونکو په میلیونونه ډالره مرستو کې فساد روان دی.

د سیګار د معلوماتو له مخې متحدوایالتونو د طالبانو له بیاواکمنېدو وروسته هم له افغانستان سره څه باندې ۳ میلیارد ډالره مرسته کړې ده.

د ولسمشر ډونالډټرمپ ادارې د تېرکال په جنوري میاشت کې د امریکا بهرنۍ مرستې بندې کړې.

د ایران د پارلمان رییس له متحدوایالتونو سره مذاکرات رد کړل او ویې ویل چې امریکا یوازې غواړي چې خپله اراده پر نورو تحمیل کړي.

د امریکا ولسمشر پرون چارشنبې اعلان وکړ چې د امریکا یوه لویه کشتۍ د ایران پر لور خوځېدلې او د اړتیا په صورت کې به خپل ماموریت په ډېر سرعت او تشدد سره ترسره کړي. هغه هیله څرګنده کړه چې تهران به ژرترژره خبرو ته چمتو شي.

د ایران د پارلمان رییس محمدباقر قالیباف د امریکا سي ان ان ټلویزیون ته وویل که څه هم تهران خبرو ته چمتو دی خو فکر نه کوي دا به هغه خبرې وي چې ولسمشر ټرمپ یې غواړي.

د ټرمپ دې سخت خبرداري د ایراني چارواکو پراخ غبرګونونه وپارول.

اروپايي اتحادیې ومنله چې دایران په یوشمیر چارواکو بندیزونه ولګوي.

د اتحادیې د غړو هیوادونو سفیرانو موافقه کړې چې د ایران پر یوشمیر چارواکو د وروستیو مظاهرو په ځپلو کې د ونډې له امله بندیزونه ولګوي.

دغه لاریونونه چې د روانې جنورې میاشتې پیل کې ټول هیواد ته وغځیدل د حکومت لخوا له په مرګونو اقداماتو وځپل شول.

داروپايی اتحادیې هیوادونو په هغو ایراني افرادو او ادارو هم جلا بندیزونه تصویب کړل چې په اوکراین کې یې د روسیې جګړه کې مرسته کړې.

دغه بندیزونه چې د شتمنیو کنګل او دویزو بندیز په کې شامل دي د چهارشنبې په ورځ دسفیرانو لخوا تصویب شول او تمه کیږي چې بهرنیو چارو وزیران به یې دپنجشنبې په ورځ رسما لاس لیک کړي.

ایران کې وروستي لاریونونه د دیسمبر په ۲۸ مه د اقتصادي ستونزو او دبهرنیو اسعارو په وړاندې دایراني ریال د رالویدو له امله په تهران کې پیل شول، وروسته یې د حکومت ضد احتجاج بڼه غوره کړه او لمن یې ټول هیواد ته وغځیدله.

ددغو لاریونو د ځپلو په ارتباط په کورنیو چارو وزیر اسکندر مومني او ۱۴ نورو چارواکو بندیزونه ولګول شول.

ویل کیږي چې ددغو لاریونو په ترځ کې زرګونه ګسان وژل شوي دي.

د امریکا د متحد ایالتونو ولسمشر نن یو ځل بیا ایران ته ګواښ وکړ.

ډونالډ ټرمپ وویل، هیله ده چې ایران ژر تر ژره د خبرو میز ته حاضر شي او د اټومي وسلو په برخه کې یوې عادلانه معاملې ته غاړه کیږدي. ولسمشر ټرمپ په خواله رسنیو کې په یوه پیغام کې دا هم لیکلي دي چې یو لوی لښکر د ایران په لور روان دی. ټرمپ زیاته کړه چې ده مخکې هم غوښتل له ایران سره یوه معامله وکړي، خو هغوی چمتو نه شول چې له امله یې د ایران پر اټومي تاسیساتو بریدونه وشول، خو دا ځل به حمله، د ده په وینا تر مخکنۍ یوې ډیره سخته وي.

د امریکا د ولسمشر تر دې خبرداري مخکې د ایران د بهرنیو چارو وزیر عباس عراقچي وویل چې له واشنګتن سره د روغې جوړې خبرې ممکن نه دي او دیپلوماسي د پوځي ګواښ له لارې نه اغیزمنه ده او نه ګټه کوي.

کرملین وایي، نن به د روسیې ولسمشر ولادیمیر پوتین د سوریې له ولسمشر احمد الشرع سره د غونډې پرمهال په سوریه کې د روسیي ځواکونو د حضور په اړه خبرې وکړي.

د کرملین ویاند دیمیتري پیسکوف وویل، دا مشران به په مسکو کې نن د اقتصادي همکاریو او له لویه سره د منځني ختیځ د وضعیت په اړه وغږیږي.

د سوریې د مخکني ولسمشر بشار الاسد حکومت چې د دوه زره څلرویشتم کال په ډسمبر کې د احمد الشرع په مشرۍ ایتلافي ځواکونو ونړاوه، د روسیې نژدې ملاتړی و.

د امریکا د متحدو ایالتونو ولسمشرډونالډ ټرمپ د سې شنبې د ورځې ناوخته اعلان وکړ چې د امریکا د پوځ « یوه بله بېړۍ» د ایران پر لور روانه ده.

ټرمپ په آیوا ایالت کې په یوه وینا کې وویل: «په رښتیا، همدا اوس یوه بله ښکلې بېړۍ هم په ښکلي ډول د ایران پر لور روانه ده. نو باید ووینو چې څه پېښېږي».

د امریکا ولسمشر روښانه نه کړه چې د هغه له دې بېړۍ ډلې څخه هدف هماغه د «یو‌اېس‌اېس ابراهام لینکن» الوتکې ‌وړونکې بېړۍ او ورسره ملې جنګي کښتۍ دي چې د دوشنبې په ورځ منځني ختیځ ته داخلې شوې دي او که هغه د امریکا د پوځ بله نوې بیړۍ ده چې سیمې ته استول شوې. خو ټرمپ داهم وویل: «هیله لرم چې هوکړې ته ورسېږي».

دا په داسې حال کې ده چې د تهران او واشینګټن ترمنځ په ایران کې د اعتراضونو د ځپلو پر سر د کړکېچونو له زیاتېدو سره سم، امریکا د سې شنبې په ورځ، په منځني ختیځ کې د څو ورځنیوپراخو هوايي پوځي تمرینونو د ترسره کېدو خبر ورکړ.

اټومي الوتکې ‌وړونکې «ابراهام لینکن» بیړۍ چې د پرمختللو اف -۳۵ جنګي الوتکو په ګډون پرنږدې ۹۰ جنګي الوتکو سمباله ده، په تېرو ورځو کې له خپل پخواني ځای، د چین د جنوب له سمندر څخه، د فارس خلیج پر لور روانه وه، او د امریکا د مرکزي قومندانۍ سنتکام د تایید له مخې، د ایران په جنوب کې د اوبو مهم نړیوال تنګي ته رسیدلې.