د امریکا متحدو ایالاتونو د طالبانو له خوا د درې ورځو لپاره د اوربند د اعلانولو هرکلی وکړ او له دې ډلې یې وغوښتل چې هغه وغځوي.

د امریکا د بهرنیو چارو د وزارت ویاند نېډ پرایس پرون دوشنبه (د غويي ۲۰مه) په واشنګټن کې وویل، له طالبانو او له افغان مشرانو غواړي چې په جدي توګه د سولې په پروسه کې ښکېل شي، څو دا مسئله یقیني شي چې د افغانستان خلک په راتلونکي کې د ترورېزم له شره خلاص او له بې مفهومه تاوتریخوالي پرته ژوند وکړي.

ښاغلي پرایس دغه راز وویل چې متحده ایالات په کابل کې د نجونو پر ښوونځي د شنبې د ورځې خونړۍ برید چې لسګونو زده کونکو ته په کې مرګ ژوبله واوښته، غندي خو دا هم څاري چې څوک د دې برید مسوول دي.

پرایس زیاته کړه، تر دې مخکې د دا ډول حملو مسوولیت د اسلامي دولت ډلې یا داعش اخیستی دی.

طالبانو هم دغه برید غندلی او په هغه کې یې خپل لاس لرل رد کړي دي.

د کوچني اختر په مناسبت د طالبانو له خوا د درې ورځني اوربند په غبرګون کې د افغانستان حکومت هم له خپله اړخه ورته اوربند اعلان کړی دی.

د افغان نجونو د تعلیم د حقونو فعاله شبانه بسیج راسخ د ټایم مجلې د ۱۰۰ نویو اغېزناکو څېرو په ډله کې راغلې ده.

ټایم مجلې پرون په خپله ویب پاڼه کې لیکلي چې شبانې په ۲۰۲۱ کال کې د طالبانو په بیا واکمنېدو د «افغانستان د رهبرۍ ښوونځي» ټول شاګردان روانډا ته انتقال کړل.

د مجلې په لیکنه د شبانې بسیج راسخ په نوښت دا یواځینی ښوونځی دی چې افغان نجونو ته د خپلې انلاین اکاډمۍ تر څنګ څه باندې ۴۳زرو زده کوونکو ته د تعلیم زمینه برابره کړې او د افغانستان د راتلونکې لپاره ښوونکې، ډاکترانې او مشرانې روزي.

هغې ته د درې لکو ډالرو په ارزښت د ایلیوېټ معتبره جایزه هم د بودیجې په شکل ورکړل شوې ده.

د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ ویلي چې له افغانستانه د راوتلو برخلاف امریکایي ځواکونه په منظمه توګه له عراق څخه ووتل.

سپینې ماڼۍ تېره شپه د ولسمشر ټرمپ بیان خپور کړی دی.

ولسمشر ټرمپ یاده کړې چې له عراق څخه راوتل داسې نه و لکه افغانستان چې ګڼ پوځي تجهیزات او وسایل شاته پرېښودل شول او ۱۳ امریکایي سرتیري هم ووژل شول.

امریکا په افغانستان کې خپل شل کلن پوځي حضور د ۲۰۲۱ کال په اګست کې پای ته ورساوه خو ولسمشر ټرمپ له هغه ځایه د راوتلو په بڼې او رامنځته شویو ګډوډیو باندې له اول سره نیوکې کړي دي.

هغه بیا په خپل تازه بیان کې له عراقه د امریکایي ځواکونو وتل بریالي او منظم بللي چې ورسره د ده په خبره په سیمه کې د امریکایي ځواکونو د څه باندې دوو لسیزو حضور پای ته ورسېد.

امریکا په ۲۰۰۳ کال کې د پخواني ولسمشر جورج ډبلیو بوش په دوره کې په عراق باندې پوځي عملیات پیل کړل.

دا عملیات د دوو نورو پخوانیو ولسمشرانو بارک اوباما او جوبایډن په دوره کې هم تمدید او باالاخره په ۲۰۲۶ کال کې د ولسمشر ټرمپ له خوا په رسمي توګه پای ته ورسېدل.

د پاکستان د سند ایالت عالي محکمې د جناح د طبي علومو پوهنتون ته امر کړی چې د پوهنتون ټولګیو او لیلیې ته د افغان محصلینو بېرته ستنېدلو لپاره زمینه برابره کړي.

پاکستاني رسنیو د چهارشنبې په ورځ «د میزان په ۸مه» د افغان محصلینو د مدافع وکیل په حواله راپور ورکړ چې دا حکم د ۳۲ افغان محصلینو په اړه شوی دی.

دغو محصلینو د پاکستان د طبي شورا د پرېکړې پر وړاندې محکمې ته مراجعه کړې وه.

د پاکستان طبي شورا د «وږې په ۱۶مه» اعلان کړی و چې په دولتي او خصوصي طبي پوهنتونونو کې د افغان محصلینو نوم‌لیکنه لغوه کوي او پرېکړه‌یې کړې چې هغوی سمدستي له پاکستانه وایستل شي.

شورا ویلي و چې دا پرېکړه د پاکستان د ملي پالېسۍ له مخې شوې چې پر حساسو مسلکي برخو، په ځانګړي ډول طبابت کې د افغانانو زده‌کړې منع کوي.

تر دې مخکې په پاکستان کې شاوخوا ۸۰۰ افغان محصلین په طبي علومو کې په زده‌کړو بوخت و.

د افغانستان «برښنا» شرکت وایي، تاجکستان موافقه کړې چې افغانستان ته د صادرېدونکې برېښنا اندازه زیاته کړي، خو د دې زیاتوالي دقیقه اندازه نه‌ده اعلان شوې.

برښنا شرکت د چهارشنبې په ورځ «د میزان په ۸مه» پر اېکس ټولنیزې شبکې ویلي چې د دې شرکت پلاوي د تاجکستان د برېښنا شرکت له رئیس سره په لیدنه کې پر دې موضوع خبرې کړې دي.

د برښنا په وینا، د تاجکستان پلاوي په دې لیدنه کې د ۵۰۰ کیلو ولټه برېښنا د لېږد لین د جوړولو پلان هم مطرح کړی دی.

افغانستان د خپلې اړتیا وړ برېښنا یوه لویه برخه له ګاونډیو هېوادونو واردوي او وخت ناوخت د صادروونکو هېوادونو د برېښنا په شبکو کې تخنیکي ستونزې د افغانستان په یو شمېر ولایتونو کې د برېښنا د پرې کېدو لامل کېږي.

دا په داسې حال کې ده چې د سنبلې په لومړیو کې د ترکمنستان وارداتي برېښنا په دغه هېواد کې له یوې تخنیکي ستونزې سره مخ شوه چې له امله‌یې د افغانستان په څو ولایتونو کې برېښنا پرې شوه او د دغو ولایتونو اوسېدونکي د برېښنا له اوږد پرېکون سره مخ شول.

د هرات ولایت د اسلام‌قلعه په سرحدي سیمه کې نن ماښام شاوخوا اووه بجې اورلګېدنه شوې ده.

په اسلام کلا کې د طالبانو حکومت د کمیسارۍ یو مسئول، عبدالغني ازادي راډیو ته وویل چې دغه اورلګېدنه د شپې تر ۱۰:۳۰ بجو پورې روانه وه او اوس مهار شوې ده.

د هغه په وینا، په دې پېښه کې د تېلو یو شمېر ټانکرونه سوځېدلي او ډېر مالي زیانونه اوښتي دي، خو تر اوسه د ځاني تلفاتو په اړه کوم راپور نه‌دی ورکړل شوی.

دغه طالب چارواکي زیاته کړه چې د اور د مهارولو لپاره ایران هم د اور وژنې موټرې او امبولانسونه د پېښې ځای ته استولي وو.

د اور لګېدنې لامل تر اوسه نه‌دی معلوم.

د طالبانو د دفاع وزارت وايي، په نورستان ولایت کې د وسله ‌والو پر ضد د دوی عملیات د چهارشنبې په ورځ، د تلې په ۸ پای ته ورسېدل.

دغه وزارت پر اېکس شبکې په یوه خبرپاڼه کې ادعا کړې چې دا وسله‌ وال د پاکستان د پوځي رژیم په مرسته د ډیورنډ له "فرضي کرښې" اوښتي وو او د هغوی پر ضد عملیات نن د نورستان په کامدېش ولسوالۍ کې پای ته ورسېدل.

د پاکستان د اطلاعاتو وزارت د یکشنبې په ورځ د طالبانو دا ادعا رد کړې وه. خو د طالبانو د بهرنیو چارو وزارت د سې شنبې په ورځ په کابل کې د پاکستان سفارت شارژدافیر ورغوښتی و او په نورستان کې د شنبې ورځې د پېښې په تړاو یې ورته احتجاج‌ لیک سپارلی و.

د طالبانو د دفاع وزارت دا ادعا هم کړې چې په دغو عملیاتو کې ۴۱ یاغیان او د اسلامي دولت ډلې یا داعش غړي وژل شوي او ۶۲ نور نیول شوي دي.

بلخوا، "د افغانستان د ازادۍ جبهې" ادعا کړې چې د دوی وسله والو په نورستان کې د طالبانو له ځواکونو سره نښتي کړې هغوی ته یې مرګ ‌ژوبله اړولې ده.

د دواړو خواوو ادعاوې تر اوسه په خپلواکه توګه نه دي تایید شوې.

د کابل او اسلام‌ اباد ترمنځ اړیکې د تېر میلادي کال له وروستیو راهیسې ترینګلې شوې دي.

د طالبانو د ټولګټو وزارت وایي د کابل - جلال آباد لویه لاره د تنګ غارو په سیمه کې د غره ښویدنې له امله بنده شوې ده.

د طالبانو ترکنټرول لاندې د باختر خبري آژانس د راپورله مخې دغه لار د سې شنبې له ورځي راهیسې د ټولو موټرو د تګ راتګ پرمخ بنده ده او اوس هم په سیمه کې ډبرې را ښویږي. د غره ښویدو د علت په اړه څه نده ویل شوي خو د خبرله مخې دې وزارت له خلکو غوښتي دي چې له اړتیا پرته پردې لویه لاره سفرونکړي او د اړتیا په صورت کې له فرعي مسیر څخه کارواخلي.

د امریکا د ولسمشر ډونالډ ټرمپ اداره په پام کې لري چې په قطر کې د شاوخوا زرو افغانانو د اوسېدو د کمپ موده نهه میاشتې نوره هم وغځوي.

لاس انجلس ټایمز ورځپاڼې د امریکايي چارواکو په حواله راپور ورکړی چې تمه ده چې د بهرنیو چارو وزیر مارکو روبیو په دې اړه یو سند منظور کړي. ټاکل شوې چې د "السیلیه" کمپ د چهارشنبې په ورځ وتړل شي.

په دغه کمپ کې ۱۰۳۹ افغانان اوسي چې ډېرو یې د افغانستان د شل کلنې جګړې پر مهال له امریکايي ځواکونو سره کار کړی او یا د هغوی د کورنیو غړي دي.

د امریکا د بهرنیو چارو وزارت ویلي، په راتلونکو نهو میاشتو کې به هڅه وکړي چې د دغو افغانانو د رضاکارانه بیا مېشتېدو لپاره مناسبې لارې ومومي.

د "افغان‌ایواک" د معلوماتو له مخې، د دې کمپ له ۷۰ سلنه زیات اوسېدونکي یې ښځې او ماشومان دي.

د طالبانو حکومت د بهرنیو چارو وزارت د سې شنبې په ورځ په کابل کې د پاکستان د سفارت شارژدافیر احضار کړ او په نورستان کې د وروستۍ پېښې په تړاو یې ورته خپل اعتراض‌لیک وړاندې کړ.

په هغې خبرپاڼه کې چې د دې وزارت په اېکس‌پاڼه خپره شوې ویل شوي چې د ډیورند پر کرښه د نورستان کامدېش ولسوالۍ ته را اوښتونکو عناصرو کوښښ وکړ چې په سیمه کې تخریبي فعالیتونه ترسره کړي، خو د دوی ځواکونو یې مخه ونیوله.

د طالبانو دفاع وزارت په سیمه کې په وروستیو نښتو کې د ۲۸ کسانو د وژل کېدو او ۳۲ نورو د نیول کېدو خبر ورکړی و.

د طالبانو مخالفې، د «افغانستان د ازادۍ جبهې» په نوم ډلې ادعا کړې وه چې وسله‌والو یې په نورستان کې د طالبانو له ځواکونو سره نښتې کړي او هغوی ته‌یې مرګ‌ژوبله اړولې ده، خو د دواړو لورو ادعاوې په خپلواکه توګه نه‌دي تأیید شوي.

د طالبانو د بهرنیو چارو وزارت د پاکستان د حکومت دغه اقدامات د افغانستان له حاکمیت او حریم څخه ښکاره سرغړونه او له اسلامي، نړیوالو، بشري او د ګاونډیتوب له اصولو سره په ټکر کې بللي او خبرداری یې ورکړی چې د ورته کړنو د دوام او د ناوړه عواقبو مسؤلیت به‌یې د پاکستان د پوځي رژیم په غاړه وي.

د پاکستان د اطلاعاتو وزیر عطاالله تارړ وایي، پاکستان له افغانستان سره د سولې لپاره هڅې وکړې، خو د ده په خبره ستونزه دا ده چې مقابل لوری سولې ته د رسېدو لپاره اراده نه‌لري.

نوموړي دغه څرګندونې د سې شنبې په ورځ په اسلام‌اباد کې د افغانستان په اړه په یوه کنفرانس کې وکړې.

تارړ وویل، د افغانستان له مؤقت حکومت سره د خبرو لپاره له اسلام‌اباده لوړپوړي پلاوي کابل ته لاړل او دغه‌راز په یو شمېر نورو دوستو هېوادونو کې هم خبرې ترسره شوې، خو نتیجهه‌یې ورنه‌کړه.

هغه تور پورې کړ چې اصلي ستونزه دا ده چې د افغانستان مؤقت حکومت باید له خپل اوسني "پوځي او جنګي ذهنیت" څخه لاس واخلي او د "دولت‌دارۍ او سیاست‌والۍ ذهنیت" خپل کړي.

هغه زیاته کړه چې دا مهال ټولې موجودې ستونزې د همدې "جنګي ذهنیت" له امله رامنځته شوې دي.

هغه بیا ادعا وکړه چې په پاکستان کې وروستي بریدونه د افغانستان له خاورې تنظیم شوي و چې دوی هم ورته ځواب ووایه.

د طالبانو حکومت سمدستي د تارړ د وروستیو څرګندونو په وړاندې غبرګون نه‌دی ښودلی، خو له دې مخکې یې د پاکستاني چارواکو دا ډول څرګندونې رد کړي او بې‌اساسه بللي دي.