د برازیل ولسمشر ژایر بولسونارو د مور د ورځې په درنښت د موټرسایکل چلونې په یوه سیالۍ کې ګډون وکړ.

دا سیالي په پلازمېنه برازیلیا کې پرون ترسره شوې.

ولسمشر بولسونارو له ولسمشرۍ ماڼۍ الوورادا ووت او د سلګونه موټرسایکل چلوونکو په ملتیا یې د ښار په منځ کې شاوخوا یو ساعت موټرسایکل وچلاوه.

د برازیل په ولسمشر د کرونا ویروس د مخنیوي په برخه کې تُندې نیوکې کېږي ځکه هلته د کرونا له لاسه د مړو شمېر نږدې څلور لکه او ۲۰ زرو کسانو ته پورته شوی دی.

خو د راپورونو له مخې ولسمشر بولسونارو د موټرسایکل چلونې په دې سیالۍ کې په ګډون سره وغوښتل د خلکو ملاتړ جلب کړي.

د جرمني بهرنیو چارو وزیر یوهان واده فول وايي دیکشنبې په ورځ یې خپل ایراني ساري عباس عراقچي سره ټیلیفوني خبرو کې له ایران وغوښتل چې د هرمز تنګی سمدستي پرانیزي او د اټومي وسلو پروګرام څخه لاس واخلي.

واده‌فول په ایکسپاڼه د دې خبرو په اړه ولیکل: «ما ټینګار وکړ چې آلمان د خبرو اترو پر بنسټ د حل لارې ملاتړ کوي.»

هغه زیاته کړه: «د امریکا د نږدې متحد په توګه، موږ یو ګډ هدف لرو: ایران باید په بشپړ ډول او د تایید وړ ډول له اټومي وسلو تېر شي او سمدستي د هرمز تنګی پرانیزي».

د جرمني بهرنیو چارو وزیر وايي د امریکا بهرنیو چارو وزیر هم دا غوښتنه کړې ده.

ایراني رسنیو هم د دې تماس په اړه راپور ورکړی خو پرته لدې چې د جرمني د بهرنیو چارو وزیر څرګندونو ته اشاره وکړي رپوټ ورکوي چې عباس عراقچي خپل الماني سیال سره په ټیلیفوني خبرو کې هغه د جګړې د پایته رسولو لپاره د «تهران د فعالو هڅو» څخه خبر کړی.

ایران کې د نوبل د سولې د جایزې ګټونکې نرګس محمدي چې دا مهال په زندان کې ده، د عاجلې درملنې څانګې (ICU) ته لېږدول شوې.

د هغې ورور حمیدرضا محمدي د ازادې اروپا راډیو، ایراني څانګې، راډیو فردا ته ویلي چې خور یې "د مرګ تر پولې رسېدلې ده."

حمیدرضا وویل: "هغه مري. د زندان د سختو شرایطو او هغه زیان له امله چې ورپیښ شوی، هغه د مرګ په درشل کې ده."

حمید رضا زیاته کړه چې "د نرګس او د ټولو بندیانو د ژوند مسوولیت مستقیما د قضایي چارواکو او امنیتي ادارو پر غاړه دی. "

د بشري حقونو فعاله نرګس محمدي چې ۵۴ کاله عمر لري، د ۲۰۲۴ کال د نوبل د سولې جایزه ایران کې د ښځو د حقونو لپاره د خپلې مبارزې له امله وګټله. هغې د خپل فعالیت له امله د تېرو لسو کلونو ډېره برخه په زندان کې تېره کړې ده، او د ۲۰۲۵ کال په دسمبر کې یو ځل بیا د هېواد په شمال ختیځ ښار مشهد کې د یوې یادغونډې پر مهال ونیول شوه.

له نیول کیدو وروسته، هغې ته د ۷ نیمو کلونو نوي بند حکم ورکړل شو، او اوس مهال د تهران لویدیځ ته ۳۳۰ کیلومتره لېرې د زنجان په زندان کې ساتل کېږي.

اسراییلو د لبنان په نبطیه سیمه کې په ځینو کلیو باندې بریدونه کړي.

د اسراییلو پوځ نن د لبنان په جنوب کې د یوولسو کلیو اوسیدونکو ته د وتلو بیړنی خبرداری ورکړی وو.

اسراییل تور پورې کړی چې حزب الله اوربند مات کړی او له همدې خاطر دوی خپل عملیات پيل کړي.

حزب الله یوه ملیشه پوځي ډله ده چې سیاسي ګوند هم لري او د لبنان په جنوب کې لویې برخې کنټرولوي.

امریکا دا ډله ترهګره بولي او اروپايي ټولنې بیا د حزب الله پوځي برخه په تور لیسټ کې شامله کړې.

د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ ویلي په هغه پلان بیا کتنه کوی چې ایران ورته لېږلی دی.

ولسمشر ټرمپ لیکلي د ایران اسلامي جمهوریت "تر اوسه پورې د هغه څه لپاره چې په تېرو ۴۷ کلونو کې یې پر نړۍ او انسانیت راوړي کافي تاوان نه دی ورکړی نو په همدې خاطر دا طرحه ورته د منلو نه ده.

اکسیوس ویبپاڼې راپور ورکړی چې ایران د هرمز تنګي د پرانیستلو او د امریکا له خوا د سمندري محاصرې پای ته رسول غواړي. تر څنګ یې په اټومي فعالیتونو د مذاکرې او هوکړې په لټه کې دی.

اخوا تسنیم اژانس چې سپاه ته نږدې دی د پوځي بریدونو د نه ترسراوي تضمین غوښتی، تر څنګ یې کنګل شویو شتمنو خلاصون او د بندیزونو لغوه کول هم غواړي.

ایران تیره پنجشنبه د پاکستان له لارې امریکا ته یو پلان سپارلی.

د شمالي اتلانتیک ناټو تړون سازمان له جرمني څخه د امریکا د ۵۰۰۰ سرتیرو د ایستلو د پلان په اړه غبرګون ښوولی.
د دغه سازمان ویاندې الیسون هارټ د شنبې په ورځ په ایکس پاڼه په یوه بیان کې لیکلي: «ناټو سازمان له امریکا سره په ګډه کار کوي تر څو په جرمني کې د امریکايي ځواکونو په اړه د یادې پرېکړې په جزییاتو پوه شي.»

مخکې پنټاګون/دامریکا دفاع وزارت اعلان کړی چې په پام کې لري په راتلونکو شپږو تر ۱۲ میاشتو کې له جرمني څخه شاوخوا ۵۰۰۰ امریکايي سرتیري وباسي.

د ناټو ویاندې مېرمن هارټ ویلي دا تعدیل هغه اړتیا په ډاګه کوي چې اروپا په دفاعي برخه کې ډېرې پانګونې ته دوام ورکړي.

د امریکا متحده ایالتونو ولسمشر ډونالډ ټرمپ له ډېر وخته د ناټو په متحدینو نیوکه کوي چې په دفاع کې کافي لګښت نه کوي.

د ناټو پر غړو هیوادونو دا فشار د دې لامل شو چې دوی تېر کال ژمنه وکړه د خپلو ناخالصو کورنیو عوایدو ۵ فیصده د دفاع او امنیت لپاره ولګوي.

د وال‌استریت ژورنال ورځپاڼې د راپور له مخې، ایران په خپل نوي وړاندیز کې له امریکا سره د جګړې د پای ته رسولو د خبرو د بیا پیل لپاره د نرمښت او جوړجاړي نښې ښودلې دي.

دې ورځپاڼې د جمعې په شپه د خبرو سرچینو له قوله لیکلي چې ایران خپلې پخوانۍ سختې غوښتنې نرمې کړې دي. ایران ویلي چې چمتو دی، په هغه صورت کې چې د امریکا متحدوایالتونه د بریدونو د درولو او د محاصرې د ختمولو ضمانت ورکړي، د مهمو موضوعاتو لکه د هرمز تنګي په اړه هممهاله خبرې وکړي.

ایران تر دې مخکې ټینګار درلود چې باید لومړی محاصره پای ته ورسېږي، بیا به خبرې پیل شي.

د امریکا د متحدو ایالتونو ولسمشر ډونالډ ټرمپ د اتومي وسلو او د هرمز تنګي د پرانیستو په تړاو د ایران وړاندیز رد کړی و.

د راپور له مخې، ایران په خپل نوي وړاندیز کې دا هم ویلي چې د بندیزونو د کمېدو په بدل کې د اتومي موضوعاتو په اړه خبرو ته چمتو دی.

تهران زیاته کړې چې که واشنګټن د دې وړاندیز هرکلی وکړي، نو دوی چمتو دي له راتلونکې اوونۍ څخه په پاکستان کې له امریکا سره خبرې وکړي.

له بلې خوا، د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ څو ساعته مخکې ویلي چې د ایران له نوي وړاندیز څخه راضي نه دی، خو د نورو جزییاتو یادونه یې نه ده کړې.

په همدې حال کې د ایران ایرنا دولتي رسنۍ د جمعې په ورځ (د مې لومړۍ) خبر ورکړ چې تهران د پنجشنبې په ماښام له امریکا سره د روغې جوړې د خبرو لپاره خپل پلان پاکستان ته سپارلی دی.

اکسیوس ویبپاڼې هم دا خبر تایید کړی دی. د اکسیوس انلاین رسنۍ د راپور له مخې د ایران متن د روغې جوړې په تړاو د امریکا له وروستیو تعدیلاتو وروسته چمتو شوی دی.

سپینې ماڼۍ د جمعې په ورځ د جګړې د پای ته رسولو لپاره د ایران د خبرو اترو د نوي وړاندیز په اړه له تبصرې کولو ډډه وکړه، او یوازې یې دومره وویل چې بحثونه دوام لري.

د سپېنې ماڼۍ د مرستیال ویاندې په وینا فرانس پریس اژانس خبر ورکړ چې وایي، موږ د شخصي دیپلوماتیکو خبرو اترو جزییات نه رسنیز کوو.

اغلې کیلې وایي، ولسمشر ټرمپ روښانه کړې ده چې ایران به هیڅکله اټومي وسلې ترلاسه نه کړي او په لنډمهال او اوږدمهال کې د امریکا د ملي امنیت د اطمینان لپاره خبرې روانې دي.

ایران د پنجشنبې په ماښام له امریکا سره د روغې جوړې د خبرو لپاره خپل وړاندیز پاکستان ته وسپاره، چې د دواړو لوریو ترمنځ د سولې لپاره منځګړیتوب کوي.

د ایران ایرنا دولتي رسنۍ د جمعې په ورځ( د مې لومړۍ) خبر ورکړ چې تهران د پنجشنبې په ماښام له امریکا سره د روغې جوړې د خبرو لپاره خپل پلان پاکستان ته وسپاره.

د ازادي راډیو د ایران څانګې، راډیو فردا د اکسیوس ویبپاڼې په وینا هم دا خبر تایید کړی دی. د اکسیوس انلاین رسنۍ د راپور له مخې د ایران متن د روغې جوړې په تړاو د امریکا له وروستیو تعدیلاتو وروسته چمتو شوی دی.

تر دې مخکې د امریکا د متحد ایالتونو ولسمشر ډونالډ ټرمپ د اټومي وسلو او د هرمز تنګي د پرانیستو په تړاو د ایران وړاندیز رد کړی و.

بیا داسې خبرونه خپاره شول چې ایران به نوی وړاندیز وړاندې کړي.

ایراني چارواکو په دې وروستیو ورځو کې ویلي چې دوی د جګړې د بندولو په اړه د بشپړ تضمین ترلاسه کولو څخه مخکې د یورانیمو د غني کیدو په شمول د اټومي مسایلو په تړاو خبرو ته لیواله نه دي.

د متحدو ایالاتو ولسمشر دونالد ټرمپ د پنجشنبې په ورځ وویل ایران سره د مذاکراتو په جریان یواځې دی او څو نور کسان خبر دي.

وروستیو اونیو کې ټرمپ او نوروامریکايي چارواکو له ایران سره د مذاکراتو د دوام او هوکړې ته رسیدو لپاره دایران د هلوځلو خبره کړې خو تهران داخبره رد کړې.

بلخوا د ایران بهرنیو چارو وزارت وايي پاکستان دتهران او واشنګتن ترمینځ خبرو کې اصلي منځګړی دی.

د ایران د بهرنیو چارووزارت ویاند اسماعیل بقايي په تلویزیوني مرکه کې ویلي چې ګڼ هیوادونه غواړي د ستونزې په حل کې مرسته وکړي خو "پاکستان بیا هم د دواړو لوریو ترمینځ اصلي منځګړی دی."

هغه دا هم وویل چې "داتمه باید ونشي چې مذاکرات به ډیر ژر نتیجې ته ورسیږي او دغه ډول تمه معقوله نه ده."

د ملګرو ملتو سرمنشي خبرداری ورکړ چې د هرمز تنګي د بندیدو ادامه نړیوال اقتصاد ځپي.

انتونیو ګوتیرش د پنجشنبې په ورځ وویل چې په منځني ختیځ کې دوامداره کړکېچ به د کیمیاوي سرې د کمبود سبب شي او ښایي پنځه څلویښت میلیونه خلک په نړۍ کې د قحطۍ له خطر سره مخامخ کړي.

د ملګرو ملتو سرمنشي زیاته کړه، که چیرته د هرمز تنګي دا نن هم پرانیستل شي، د اکمالاتي سیستم د بیا رغاونې لپاره میاشتې پکار دي چې دا چاره به د اقتصادي رکود باعث شي او بیې به لوړې شي.

د فبروري له اته ویشتمې راوروسته چې له ایران سره د اسراییل او امریکا جګړه پيل شوه، ایران هرمز تنګي بنده کړه او په سیمه کې بیړیو ته اجازه نه ورکوي چې له دې لارې تیرې شي.