نړۍ
ایران: تهران د لګېدلو بندیزونو د تدریجې لېرې کولو وړاندیز رد کړ
ایران د نړۍ له شپږو پیاوړو قدرتونو سره د مذاکراتو په درشل کې پر دې هېواد د لګېدلو بندیزونو د تدریجې لېرې کولو وړاندیز رد کړی دی.
پرېس ټلوېزیون چې د ایران حکومت یې تمویلوي، نن شنبه (د وري ۱۴مه) د بهرنیو چارو وزارت له ویاند سعید خطیبزاده سره د مرکې پر بنسټ دا خبر ورکړ.
د سپنې ماڼۍ ویاندې جین ساکي پرون-جمعه وویل چې د ۲۰۱۵ کال د اټمي موافقې د احیا کولو په هدف په ویانا کې د راتلونکې اوونۍ مذاکرات به پر هغو ګامونو متمرکز وي چې ایران او متحدایالاتونه یې باید دې موافقې ته د ستنېدو په برخه کې پورته کړي.
ساکي زیاته کړه: "د بحث وړ اصلي موضوعات به هغه ګامونه وي چې ایران یې باید دې موافقې ته د ستنېدو لپاره پورته کړي او هغه ګامونه چې امریکا یې هم باید دې موافقې ته د ورستنېدو لپاره د بندیزونو د نرمولو په برخه کې واخلي."
د پخواني ولسمشر ډونالډ ټرمپ اداره په ۲۰۱۸ میلادي کال کې په یو اړخیز ډول له دې موافقې ووته او پر ایران یې اضافي سخت بندیزونه ولګول.
د ولسمشر جوبایډن ادارې د دې موافقې احیا ته چمتووالی ښودلی، خو ویلي یې دي چې له هغه مخکې تهران باید د دې موافقې له مخې پر خپلو ژمنو عمل وکړي.
د ورځې تازه خبرونه دلته ولولئ
ډونالډ ټرمپ: د ایران د مشرانو له «درېیمې ډلې» سره د یوې تلپاتې هوکړې په لټه کې یم
د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ وايي، د ایران د اسلامي جمهوریت د مشرانو د دوو ډلو له لېري کولو وروسته، اوس د هغوی له «درېیمې ډلې» سره خبرې کوي. د هغه په وینا، ښايي دا ډله د پخوانیو مشرانو پرتله منطقي وي، خو لا هم ورسره خبرې اترې ډېرې ستونزمنې دي.
ده په ورته وخت کې ټینګار کړی چې غواړي د ایران له حکومت سره داسې یوه تلپاتې هوکړه وکړي چې په وینا یې، که په راتلونکي کې په امریکا کې یو ناتوانه ولسمشر هم واک ته ورسېږي، بیا هم ونه شي کړای ایران ته د اتومي وسلو د ترلاسه کولو زمینه برابره کړي.
ټرمپ د شنبې په ورځ، د لړم په ۳۰مه، له فاکسنیوز شبکې سره په ټلیفوني مرکه کې، د دې پوښتنې په ځواب کې چې ایا د جګړې له پای ته رسېدو وروسته به د ایران اوسنی حکومت پر واک پاتې وي، وویل چې د حکومت بدلون هیڅکله د هغه اصلي اندېښنه نه وه.
هغه زیاته کړه: «ځینې کسان د حکومت د بدلون خبره کوي، خو باید روښانه کړي چې هدف یې څه دی؛ ځکه ما تر اوسه د دوو حکومتونو مشران له منځه وړي دي. لومړۍ ډله مې له منځه یووړه او دوهمه ډله هم همداسې. اوس له درېیمې ډلې سره مخ یو.»
د امریکا او اسراییلو له خوا له ایران سره د ۴۰ ورځنۍ جګړې په ترڅ کې، چې د تېر کال د کب په نهمه پیل شوه، د ایران د اسلامي جمهوریت د هغه مهال مشر علي خامنهیي او د دغه هېواد ګڼ شمېر لوړپوړي سیاسي، پوځي او امنیتي چارواکي ووژل شول.
د هرمز تنګي له لارې د تېلو لېږد نژدې نیمایي ته کم شوی
فایننشل ټایمز ورځپاڼې د کپلر شرکت د لومړنیو شمېرو پر بنسټ راپور ورکړی چې د نومبر په دوهمه اوونۍ کې د هرمز تنګي له لارې د تېلو د لېږد اندازه د همدې میاشتې د لومړۍ اوونۍ پرتله کابو نیمایي ته راټیټه شوې ده.
د راپور له مخې، دا کمښت په داسې حال کې راغلی چې تر دې مخکې د دې تنګي له لارې د تېلو لېږد د پام وړ بېرته زیات شوی و. د اکتوبر په شپږو ورځو کې د تېلو د لېږد کچه ان د جګړې تر پیلېدو له مخکې وخت څخه هم لوړه شوې وه.
د امریکا او اسراییل له لوري پر ایران د جګړې په لومړۍ میاشت کې له دې اوبلارې د تېلو صادرات نژدې په بشپړ ډول درېدلي وو، خو د راپور له مخې، له سپټمبر میاشتې راهیسې بېرته زیات شول او په اکتوبر کې د ایران له تېلو پرته، په منځنۍ توګه هره ورځ ۱۰.۳ میلیون بېرله تېل له دې لارې لېږدول کېدل.
د تېلو په لېږد کې دا زیاتوالی تر ډېره د هغو تېل وړونکو بېړیو د کاروانونو له امله و، چې د امریکا د سمندري ځواکونو تر ساتنې لاندې له تنګي تېرېدل.
د بریتانیا د سمندري سوداګرۍ د عملیاتو مرکز د شمېرو له مخې، تېره اوونۍ ۲۶۳ بېړۍ د هرمز له تنګي تېرې شوې وې. دا شمېر د مخکینۍ اوونۍ پرتله ۱۵ سلنه او د ورمخکې دوو اوونیو پرتله ۲۰ سلنه کم و.
د امریکا د مرکزي قوماندانۍ قوماندان له قطري دفاعي چارواکي سره وکتل
د امریکا د مرکزي قوماندانۍ (سنتکام) قوماندان، سمندري اډمیرال براډ کوپر، د خلیج د هېوادونو له چارواکو سره د خپلو لیدنو په لړ کې په دوحه کې د قطر له یوه لوړپوړي دفاعي چارواکي سره خبرې کړې دي.
د قطر دفاع وزارت د شنبې په ورځ، د نومبر په ۲۱مه، په ایکسپاڼه کې ویلي چې کوپر دغه هېواد ته د سفر پر مهال د قطر د صدراعظم له مرستیال او د دفاعي چارو له وزیر، شیخ سعود بن عبدالرحمن آل ثاني سره لیدلي دي.
د دغه وزارت په وینا، دواړو لورو د همکاریو د پیاوړتیا پر لارو چارو او د ګډو ګټو پر موضوعاتو خبرې کړې دي.
د قطر دفاع وزارت د دغو خبرو د نورو جزییاتو په اړه څه نه دي ویلي.
د امریکا د مرکزي قوماندانۍ قوماندان د پنجشنبې په ورځ په ریاض کې هم د سعودي عربستان له ولیعهد محمد بن سلمان او د دغه هېواد د دفاع له وزیر خالد بن سلمان سره لیدلي وو.
سعودي چارواکو ویلي وو چې له کوپر سره په خبرو کې پوځي همکاري او د سیمې وروستي بدلونونه څېړل شوي دي
بنګلهدېش د سیاسي تاوتریخوالي د کنټرول لپاره سلګونه اضافي امنیتي ځواکونه ځای پر ځای کړل
د بنګلهدېش چارواکو په دغه هېواد کې د بریدونو او اورلګېدنو د زیاتېدو د مخنیوي لپاره سلګونه اضافي امنیتي ځواکونه ځای پر ځای کړي دي.
د فرانس پرېس خبري اژانس د راپور له مخې، په یوه تازه پېښه کې د بنګلهدېش د پخوانۍ صدراعظمې شیخ حسینې د پلویانو تر ۱۲ ډېر کورونه د نارایل په سیمه کې سوځول شوي دي.
د ځايي رسنیو د راپورونو له مخې، د نومبر له ۱۴مې راهیسې په سیاسي تاوتریخوالو کې لږ تر لږه څلور کسان وژل شوي دي. دغه پېښې د بنګلهدېش د ملتپال ګوند د دوو غړو له وژل کېدو وروسته رامنځته شوې دي او د سیالو ګوندونو د پلویانو کورونه هم په نښه شوي دي.
دا کړکېچ په داسې حال کې زیات شوی چې شیخ حسینې ژمنه کړې د دسمبر په میاشت کې به له هند څخه بنګلهدېش ته ستنه شي.
نوموړې په ۲۰۲۴ کال کې د لاریونونو د ځپلو پر مهال د بشریت ضد جرمونو په تور، په غیابي ډول په اعدام محکومه شوې ده.
عراقچي: ایران لا هم له امریکا سره د دیپلوماسۍ له لارې د هوکړې هیله لري
د ایران د بهرنیو چارو وزیر عباس عراقچي وايي، تهران لا هم هیله لري چې له امریکا سره د دیپلوماسۍ له لارې یوې هوکړې ته ورسېږي او د بلې جګړې مخه ونیسي.
دا په داسې حال کې ده چې د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ د ایران د هوکړې لپاره وړاندې کړي شرطونه د منلو وړ نه بولي.
عراقچي له «ایران» ورځپاڼې سره په مرکه کې، چې د شنبې په ورځ د نومبر په ۲۱مه خپره شوې، د دواړو هېوادونو ترمنځ اوسنی «نه جګړه، نه سوله» حالت نامطلوب بللی او ویلي یې دي چې تهران یوه «ښه، باعزته او له عزته ډکه» هوکړه غواړي.
هغه ویلي، ایران د خبرو له پیل مخکې له امریکا غواړي چې د هوکړې لپاره خپل چمتووالی په څرګنده اعلان کړي او د باور جوړولو لپاره عملي ګامونه واخلي.
د عراقچي په وینا، د ایران دوه ورځنی وړاندیز لا هم پر خپل ځای دی. د دغه وړاندیز له مخې، امریکا باید لومړی د تهران غوښتنې ومني او خپلو ژمنو ته ژمنه پاتې شي؛ وروسته به ایران هرمز تنګی پرانیزي او خبرې به پیل شي.
عراقچي له ایران څخه د غني شویو یورانیمو د زېرمو ایستل د تهران سره کرښه بللې، خو ویلي یې دي چې د دغو زېرمو د برخلیک په اړه عادلانه حل ته رسېدل ممکن دي.
په مقابل کې، ډونالډ ټرمپ د جمعې په ورځ ویلي، ایران هوکړه غواړي، خو داسې هوکړه نه غواړي چې د ده په وینا، د امریکا لپاره د منلو وړ وي.
دا څرګندونې په داسې حال کې کېږي چې د سیمې د منځګړو هېوادونو هڅې روانې دي، څو کړکېچ راکم او د ایران او امریکا ترمنځ جګړه پای ته ورسوي.
د عراق په یوه برېښناکوټ کې اورلګېدنې څلور کسان وژلي او ۳۰ نور یې ټپیان کړي دي
امنیتي چارواکو د شنبې په ورځ وویل چې د عراق په جنوب کې په یوه برېښناکوټ کې د اورلګېدو له امله لږ تر لږه څلور کسان مړه شوي او ۳۰ نور ټپیان دي. د چارواکو په وینا، ښايي د قربانیانو شمېر لوړ شي.
رویټرز خبري اژانس د عراق د دولتي خبري اژانس (INA) په حواله راپور ورکړی چې د اور وژونکو ډلو له رسېدو وروسته د ملکي دفاع ځواکونو د بصرې ښار په شمال کې د حرثه برېښناکوټ اور تر کنټرول لاندې راوستی دی.
امنیتي چارواکي وايي، اور نژدې کورونو ته هم غځېدلی او د برېښناکوټ فعالیت یې درولی دی.
تر اوسه د اورلګېدو د علت او د اوښتو زیانونو په اړه رسمي معلومات نه دي خپاره شوي.
د عراق د برېښنا تاسیسات له اوږدې مودې راهیسې له ستونزو سره مخ دي. په تېرو څو لسیزو کې د پانګونې کموالی، د برېښناکوټونو او نورو تاسیساتو ناسمه ساتنه او د برېښنا د ډېر مصرف پر مهال د خلکو د اړتیاوو نه پوره کول د دغه هېواد د برېښنا له مهمو ستونزو څخه دي.
د امریکا د خزانې وزیر: ټرمپ له روسیې او چین سره د ایران د اتومي وسلو د مخنیوي په اړه هوکړې ته رسېدلی
د امریکا د خزانې وزیر سکاټ بسنت وايي، ولسمشر ډونالډ ټرمپ په چین کې د روسیې او چین له مشرانو سره په وروستیو لیدنو کې د اتومي وسلو له ترلاسه کولو څخه د ایران د راګرځولو او د هرمز تنګي له لارې د بېړیو د تګ راتګ د ازادۍ د تضمین پر سر له هغوی سره ګډ نظر ته رسېدلی دی.
بسنت د جمعې په ورځ، د نومبر په ۲۰مه، له سياېنبيسي شبکې سره په مرکه کې وویل چې امریکا، روسیه او چین په دغو دوو موضوعاتو کې یو له بل سره موافق دي.
دا دا څرګندونې یوه ورځ وروسته له دې وکړې چې د امریکا، روسیې او چین مشرانو د نومبر په ۱۹مه په چین کې په درېاړخیزه غونډه کې د «سولې اعلامیې» پر سر هوکړه وکړه؛ خو په دې سند کې د ایران د جګړې د پای ته رسولو لپاره کومه مشخصه ژمنه نه وه شوې.
د امریکا د خزانې وزیر په دې مرکه کې د ایران پر وړاندې د واشنګټن اقتصادي فشارونه د یوه هېواد د اقتصادي انزوا په تاریخ کې تر ټولو لوی کمپاین بللی او ویلي یې دي چې امریکا به د ایران د سپاه پاسداران پر ضد فشارونو ته دوام ورکړي، څو له واشنګټن سره هوکړې ته غاړه کېږدي.
بسنت دا هم ویلي چې د امریکا د سمندري کلابندۍ په پایله کې اوس د ایران د اومو تېلو هېڅ بار په سمندر کې نه دی پاتې او بهرني پېرودونکي د ایران تېلو ته لاسرسی نه لري.
د «وژونکو روباټونو» د کنټرول پر سر د ملګرو ملتونو خبرې بې له لازم الاجرا هوکړې پای ته ورسېدې
د ملګرو ملتونو په کوربهتوب په جینیوا کې د خپلواکو وسلو، چې د «وژونکو روباټونو» په نوم هم یادېږي، د کنټرول په اړه خبرې په دې هوکړه پای ته ورسېدې چې د ۲۰۲۸ کال تر پایه به نوي مقررات جوړېږي او خبرې به دوام کوي.
د امریکا، روسیې او اسراییل مخالفت د داسې یوې هوکړې مخه ونیوله چې د راتلونکو مقرراتو د عملي کېدو لپاره الزامي چوکاټ رامنځته کړي.
دا وسلې د دې وړتیا لري چې د انسان له لږې لاسوهنې یا مستقیمې څارنې پرته، هدفونه وپېژني او پرې برید وکړي. شاوخوا ۱۰۰ هېوادونو د دغو وسلو د کنټرول لپاره د الزامي قوانینو غوښتنه کړې وه.
د اوکراین، سوډان او منځني ختیځ په جګړو کې د خپلواکو وسلو د کارونې زیاتېدو د ملکي وګړو د خوندیتوب په اړه اندېښنې ډېرې کړې دي. د بشري حقونو ډلو خبرداری ورکړی چې د لازم الاجرا قوانینو په جوړولو کې ځنډ د ملکي وګړو ژوند له خطر سره مخ کوي.
د ملګرو ملتونو په عمومي غونډه کې تېره میاشت ۱۶۳ هېوادونو د خپلواکو وسلو په اړه د قانون جوړولو لپاره د خبرو اترو د اړتیا په تړاو پرېکړهلیک ته مثبته رایه ورکړې وه. امریکا، روسیې، بیلاروس، اسراییل او شمالي کوریا ورسره مخالفت کړی و.
یونسیف: سږ کال په اوکراین کې تر ۱۱۰۰ ډېرو ماشومانو ته مرګ ژوبله اوښتې
د ملګرو ملتونو د ماشومانو د ملاتړ ادارې (یونیسف) د جمعې په ورځ، د نومبر په ۲۰مه، اعلان وکړ چې د ۲۰۲۶ کال په لومړیو لسو میاشتو کې د اوکراین په جګړه کې لږ تر لږه ۱۱۴۴ ماشومان وژل شوي یا ټپیان شوي دي.
دا په تېرو څه باندې درېیو کلونو کې د ماشومانو د مرګژوبلې تر ټولو لوړه شمېره ده.
د یونیسف د شمېرو له مخې، د روان کال د جنورۍ له لومړۍ نېټې د اکتوبر تر پایه په اوکراین کې لږ تر لږه ۱۱۴ ماشومان وژل شوي او ۱۰۳۰ نور ټپیان شوي دي. په دې توګه، هره ورځ په منځني ډول له درېیو ډېر ماشومان د بریدونو قرباني شوي دي.
د یونیسف ویاندې، لوییز واټریج، چې له کییف څخه یې په جینیوا کې له خبریالانو سره خبرې کولې، وویل چې د روان کال په لومړیو لسو میاشتو کې د وژل شویو ماشومانو شمېر د ۲۰۲۵ کال په ټول وخت کې د وژل شویو ماشومانو پرتله څه باندې ۲۰ سلنه لوړ دی. د هغې په وینا، د ټپیانو شمېر هم نژدې ۶۰ سلنه زیات شوی دی.
دا شمېرې یوازې هغه پېښې رانغاړي چې په اوکراین کې د ملګرو ملتونو د څارنې ډلې تایید کړې دي؛ خو د ماشومانو د مرګژوبلې اصلي شمېر ښايي تر دې لوړ وي.
د یونیسف په وینا، یوازې د اکتوبر په میاشت کې د اوکراین په بېلابېلو سیمو کې لږ تر لږه ۱۴۶ ماشومان وژل شوي یا ټپیان شوي دي. دا شمېر د تېر کال د همدې میاشتې پرتله ۱۵۰ سلنه زیاتوالی ښيي.
پوتین د امریکا او چین له ولسمشرانو سره له غونډې وروسته تاجکستان ته ورسېد
د روسيې ولسمشر ولادیمیر پوتین چین کې د امریکا او چین له ولسمشرانو سره له درې اړخیزې غونډې وروسته د جمعې په شپه د تاجکستان پلازمېنه دوشنبې ته ورسېده او ولسمشر امام علي رحمانیې په هوايي ډګر کې هرکلی وکړ.
د انترفاکس د خبري اژانس د راپور په اساس، پوتین د پنجشنبې په ورځ وویل چې د تاجکستان ولسمشر امام علي رحمان سره د افغانستان په اړه د مسکو او دوشنبې د همکاریو په هکله خبرې کوي.
د روسیې ولسشمر ویلادیمیر پوتین دا هم ویلي چې د تاجکستان ولسمشر ته د کابل څخه د روسیې د مرستیال صدراعظم الیکسي اورچوک د وروستۍ لیدنې د نتایجو په هکله هم معلومات ورکوي.
الیکسي اورچوک د یوه روسي پلاوي په مشرۍ د لړم په ۲۱مه کابل ته ورسېده او افغانستان کې د طالبانو حکومت وویل چې د سفر په ترځ کې د افغانستان او د روسیې د خصوصي سکټورونو ترمنځ د ۱۰۳ میلیونه ډالرو په ارزښت ۱۵ هوکړهلیکونه لاسلیک شول.